‘Khetha Banna ba Bohlale, ba Tšabang Molimo’
“U ikhethele banna ba bohlale har’a sechaba, ba tšabang Molimo, banna ba sebele, ba ilang [ho rua ka thetso]; u ba bee balaoli.”—EXODA 18:21, BAPISA “NW.”
1. Ke hobane’ng ha mantsoe “molebeli” le “moholo” a khahla Lipaki tsa Jehova haholo?
“HO TLOHA mehleng ea Homer [hoo e ka bang lekholong la lilemo la bo9 B.C.E.] ho fihlela mehleng ea rōna mantsoe a mangata a shoele; ha hlaha a mang a mangata. Epískopos [molebeli] le presbýteros [moholo] a ntse a phela.” Tlhaloso ena ea seithuti sa kajeno sa Segerike e phahamisa ho èna ha mantsoe a Segerike a bolelang “molebeli” le “moholo.” Ka lilemo tse likete-kete mantsoe ana a ’nile a amahana le karolo e setsing ea tokisetso ea phutheho ea Jehova bakeng sa batho ba hae. Haeba u kopanela le Lipaki tsa Jehova, puisano e latelang ea kamoo mantsoe ana a ileng a kenella ka phuthehong ea Bokreste e tla u khahla haholo.
2, 3. Ke bo-mang bao Moshe a ileng a tlameha ho ba kholisa e le hore a ka sebeletsa e le moeta-pele oa Iseraele ea khethiloeng ke Molimo?
2 Histori ea Bibele, e re khutlisetsa morao haholo ho feta seroki sa Mogerike Homer. Lekholong la lilemo la bo16 B.C.E. Jehova a roma Moshe hore a khutlele Egepeta ’me a ntše Baiseraele bokhobeng. Kaha lilemo li ne li ka ba 40 a tlohile ho batho bahabo, o ne a tla hlahisa bopaki ho bo-mang? Molimo oa re: “Tsamaea, u phuthe baholo [gerousía, ka Segerike, ‘lekhotlana la baholo’ bona Septuagint Version] ba Iseraele . . . Ba tla mamela lentsoe la hao, ’me u tla ea, uena le baholo ba Iseraele, ho morena oa Egepeta.”—Exoda 3:16, 18.
3 Ho hlakile hore ho tloha mehleng ea bapatriareka, baholo ba ne ba hlomphuoa haholo ka lebaka la phihlelo ea bona, tsebo, bohlale le kahlolo e tsitsitseng. Ke bona bao Moshe a neng a tlameha ho ba kholisa e le hore ba ka mo amohela e le moeta-pele eo ba mo khethetsoeng ke Molimo ho ba lopolla.
Litšoaneleho tsa Baholo Iseraeleng
4. Jethro a etsa tlhahiso efe ho Moshe, ’me ea fella ka eng?
4 Hang ha Baiseraele ba se ba tsoile ba le lefeelleng, ba lokolohile ho bahatelli ba bona ba Egepeta, boikarabelo ba Moshe ba boahloli sechabeng ba e-ba matla haholo. Jethro, mohoehali oa hae ea neng a mo etetse, a bo bona hantle hoo a ileng a fana ka tlhahiso e molemo eo ho bonahalang hore Jehova o ile a e ananela. A re: “Taba eo u e etsang ha e molemo. U tla khathala ruri, uena le sechaba sena se nang le uena, hobane mosebetsi o ea u imela, u ka sitoa ho o phetha u ’notši. Mamela joale lentsoe la ka, ke u eletse, ’me Molimo o be le uena! A e be uena ea emang pel’a Molimo bakeng sa sechaba, e be uena ea isang litaba ho Molimo . . . U ikhethele banna ba bohlale har’a sechaba, ba tšabang Molimo, banna ba sebele ba ilang [ho rua ka thetso] . . . ba jare hammoho le uena.” (Exoda 18:17-23, bapisa NW) Tokisetso ena e ncha ea boahloli Iseraeleng ea namisetsa boikarabelo ho banna ba bang ba bohlale. Phutheho ea Iseraele joale e ne e e-na le sehlopha se hlopisitsoeng sa baholo ba tšoanelehang ho sebetsa litaba tsa boahloli le litsekisano.
5. Na Moshe o ne a lokela ho khetha monna ofe kapa ofe e moholo ea teng?
5 Ke phapang e kaakang ha ho bapisoa le tsamaiso ea hona joale ea lefatše moo melao e metle e hlomphuoang ke palo e fokolang hakana—moo tjotjo le tšenyeho e lihang babusi le ba busoang! Morao koana Iseraeleng ea boholo-holo banna ba neng ba lokela ho sebeletsa le Moshe ho tsamaiseng toka sechabeng ba ne ba lokela ho khethoa ka hloko. Joalokaha Jethro a itse: “Uena u ipatlele banna ba bohlale, ba tšabang Molimo har’a sechaba, banna ba tšepahalang le ba sa silafalang, ’me u ba bee balisa ba sechaba.” (Exoda 18:21, The New English Bible) E ne e se feela taba ea ho khetha banna ba hōlileng lilemong. Moshe o ne a lokela ‘ho batla’ banna ba bohlale, ba tšoanelehang, ba sa silafalang. Ke tekanyetso e babatsehang hakaakang bakeng sa ba tla hlokomela lithahasello tsa batho ba Jehova kajeno!
Baholo ba Matlafalitsoeng ke Jehova
6, 7. Jehova o ile a nka bohato bofe hore a khethe baholo Iseraeleng?
6 Nakoana hamorao Baiseraele ba belaela ka maemo lefeelleng. Moshe, a ikutloa hore joale moroalo oa puso ea sechaba o boima haholo holim’a hae, a bolella Jehova bothata. Molimo oa bo phekola joang? Rea bala: ‘Mphuthele banna ba mashome a supileng ba baholo [presbytérōn ka Segerike, Septuagint Version] ba Iseraele, bao u ba tsebang hoba ke baholo [presbýteroi] ba sechaba le ba nang le matla holim’ sona . . . ke tla u amoha moea o mong, ’me ke tla o bea holim’a bona; ba tla jara la uena phahlo ea sechaba.’—Numere 11:16, 17.
7 Moshe a etsa kamoo a laetsoeng, ’me rea bolelloa: ‘Jehova a theoha lerung, a bua le eena, a amoha Moshe moea o mong, a o bea holim’a baholo [presbytérous] ba mashome a supileng. Eitse hobane moea o lule holim’a bona, hang hang ba hla ba profeta.’ (Numere 11:24, 25) Bona e ne e le bopaki bo hlakileng ba hore “baholo” ba khethiloe ke Molimo. Jehova o ne a hlophiselitse ho lopolla batho ba hae botlamuoeng ’me joale o ne sebelisa ‘banna ba bohlale, ba tšepahalang, ba tšabang Molimo’ ho jara boikarabelo ba boeta-pele le ba puso le Moshe.
8. Ha Baiseraele ba lula lefatšeng la Pallo, baholo ba ile ba nka karolo efe?
8 Ka nako ea teng, Baiseraele ba baleleri ba hapa Lefatše la Pallo ’me ba boela ba phela metseng le metsaneng joaloka Egepeta. Eaba joale baholo ba ikarabella bakeng sa batho metseng. Ba sebetsa joaloka sehlopha sa balebeli bakeng sa metse eo ba leng ho eona, ba lokisetsa hore ho be le baahloli le basebeletsi bakeng sa ho etsa ka toka le ho bo loka khotso, taolo le bophelo bo botle ba moea.—Deuteronoma 16:18-20; 25:7-9; Ruthe 4:1-12.
Na Moriri o Moputsoa o Lekane?
9, 10. Ho ne ho hlokoa eng ho “baholo” ntle ho ho hōla ’meleng? Fana ka setšehetso sa Mangolo.
9 Na hona ho bolela hore monna ofe kapa ofe e moholo lilemong Iseraeleng e ne e tla ba “moholo” litabeng tsa boahloli le tsa puso? Na Moiseraele e ne e tla ba “moholo” ka kutloisiso ee ha feela a fihlile lilemong tse itseng? Che, qeto e joalo ha e utloahale. Elihu o ile a hlalosa litaba ka ho hlakileng, a re: “Ba lilemo tse ngata hase bona ba leng bohlale, ba holileng hase bona ba utloisisang tse lokileng.” ’Me ’mokelli ea bohlale a re: “Moriri o moputsoa, ha o fumanoa tseleng ea ho loka, ke mokhabo oa hlompho.” (Jobo 32:6, 9; Liproverbia 16:31; Moeklesia 12:9, 10) Mangolo a Seheberu a bontša ka ho hlakileng hore ho “moholo” ea tšoanelehang lilemo le tsebo li ne li tlameha ho tsamaisana le bohlale le boitšoaro bo lokileng.
10 Leha ho le joalo, lilemo le tsebo ke tsa bohlokoa haholo. Ho tšoanelehela litokelo tsa tšebeletso, baholo ba tlameha ho amohela tataiso ea moea oa Molimo le ho fumana kutloisiso ea Lentsoe la oona. Ho tseba ho qotsa litemana ha hoa lekana. Ho tseba ho li sebelisa ka bohlale ke eona ntlha ea bohlokoa bakeng sa “moholo.”—Liproverbia 4:7-9; Tite 1:9.
Baholo ka Phuthehong ea Bokreste
11, 12. (a) Na metse ea Bajode e ne e ntse e e-na le baholo ha Jesu a le lefatšeng? (b) Ke tlasa tokisetso ea mofuta ofe moo ho neng ho khethoa baholo ka phuthehong ea Bokreste?
11 Ho seo re buisaneng ka sona, ho totobetse hore ho tloha mehleng ea boholo-holo ho ’nile ha sebelisoa “baholo” ba tšoanelehang ho etella pele litabeng tsa batho ba Jehova. Empa mehleng ea Jesu Kreste lefatšeng, Bajode ba ne ba theile sehlopha se setsing sa baprista le baholo ba Jerusalema, se tsejoa e le Sanhedrin. Se ne se sebeletsa e le lekhotla le phahameng la Bajode. (Mattheu 26:57-68) Leha ho le joalo, bopaki bo bontša hore lihlopha tsa baholo li ne li ntse li sebetsa litaba tsa metse e seng feela tse akaretsang sechaba.—Luka 7:3-5.
12 Re hopotse setšehetso sena sa histori, ho bonolo ho bona kamoo phutheho ea pele ea Bakreste e neng e tla tsoela pele ho sebelisa tokisetso e tšoanang le e neng e amoheloa ke Jehova mehleng ea Moshe. Tlas’a tataiso ea moea o halalelang oa Molimo, ba neng ba khethoa e le “baholo,” ka phuthehong ea Bokreste e ne e tla ba ‘banna ba bohlale, ba tšepahalang, ba sa silafalang le ba tšabang Molimo.’
13. Ke hobane’ng ha ho ne ho hlokahala banna ba mafolo-folo, ba bohlale ka phuthehong ea Bokreste?
13 Ho tloha ka Pentekonta ea 33 C.E. ho ea pele phutheho ea balumeli ea hōla ka potlako. (Liketso 2:41; 4:4) Ba ne ba sa aroloa ka lihlotšoana tse ikhethang le tse tšoaroang ka lenyele tsa thuto ea Bibele joalokaha eka ke lihlopha tsa boena ba Bajode. Bokreste e ne e se ntho ea lekunutu. Bo ne bo tlameha ho tsebisoa bohle, ho phatlalatsoa lichabeng. (Matheu 5:14-16; 28:19, 20) Ka lebaka lena, banna ba mafolo-folo le ba bohlale ba ne ba hlokahala ho etella pele ka phuthehong ea Bokreste. Ka ho utloahalang e ne e tla ba “baholo.”
Litšoaneleho tsa “Baholo”
14. Petrose o ile a phahamisa litlhokahalo life bakeng sa baholo?
14 Ka sebele, hoo e ka bang selemong sa mashome a supileng sa Mehla e Tloaelehileng ho ne ho hlomamisitsoe litšoaneleho tsa moea bakeng sa baholo ba neng ba tla etella pele ka phuthehong ea Bokreste. Kahoo re fumana bopaki bo bongata ka tsona mangolong a baapostola Petrose le Pauluse. Ka mohlala, Petrose a ngola:
“Ke khothatsa baholo ba ho lōna . . . ke re: Alosang mohlape oa Molimo o ho lōna, le o lebele, e seng ka ho qophelloa, e mpe e be ka ho rata; e seng ka baka la moruo o mobe, e mpe e be ka ho rata; e seng ka ho busa mehlape ea lōna ka thata, e mpe e be ka ho etsetsa mohlape mehlala.” (1 Petrose 5:1-3)
Ka ho utloahalang, ha Petrose a ne a hatisa hore “baholo” ba lokela ho sebeletsa “e seng ka baka la moruo o mobe, e mpe e be ka ho rata,” o ne a pheta keletso ea hore Moshe a khethe ‘banna ba bohlale, ba tšabang Molimo, ba tšepahalang, ba ilang ho rua ka thetso.’—Exoda 18:21, NW.
15. Pauluse a bea litlhokahalo life bakeng sa “baholo”?
15 Ha Pauluse a ngolla oa mphato eo a mo tšepang Tite, ea neng a sebeletsa sehleke-hlekeng sa Kreta sa Meteterane, a mo laela ho “lokisa tse e-song ho lokisoe” ka liphuthehong le ho “bea baholo [presbytérous] metseng eohle.” Ho khahlisang, lentsoe la Segerike le fetoletsoeng e le “baholo” le fana ka maikutlo a “monna ea hōlileng tsebong, eo ka phihlelo le masene a hae a tšoanelang ho busa lelapa la hae le batho.” (Episcopos y Presbyteros, ea Moprofesa Manuel Guerra y Gómez) Kutloisiso ena e boetse e phahamisoa litlhokahalong tseo Pauluse a ileng a li thathamisetsa Tite bakeng sa Bakreste ba tla tšoaneleha ho sebeletsa e le balebeli. A ngola:
“Ha u ka fumana monna ea se nang sekoli, e le monna oa mosali a le mong, ea nang le bana ba lumelang, ba sa nyatsuoeng ka ho re ke lihlola, kapa ba sa utloeng. Hobane e ka khona molebeli [epískopon ka Segerike] e be motho ea se nang sekoli, hobane ke monemotse ka tlung ea Molimo; e se ke ea e-ba moithati, le mohalefi, le ea hapjoang ke veine, le ea otlang, le ea batlang leruo ka thetso; empa e be motho ea amohelang baeti, ea ratang batho ba molemo, ea hlalefileng, ea lokileng, ea halalelang, ea phelang ka boitšoaro; ea tieang thutong ea ’nete joale ka ha e rutiloe, a tle a lokele le ho khothatsa ka thuto ea pholoho, le ho hlōla bahanyetsi.” (Tite 1:5-9)
Ho hlahloba litlhokahalo tsena ka hloko ho re thusa ho ananela hore “moholo” ka phuthehong ea Bokreste o ne a tlameha ho finyella tekanyetso e phahameng ea boitšoaro le boemo ba moea.
16. Re tseba joang hore baholo e ne e boetse e le balebeli lekholong la pele la lilemo C.E.?
16 Ho boetse hoa khahlisa ho hlokomela kamoo Pauluse a sebelisang mantsoe a Segerike presbýteros le epískopos, “moholo” le “molebeli.” Ho sena re ka fumana mohlala oa hore baholo ba tšoanelehang ba ne ba phetha litšoanelo tsa bolebeli ka liphuthehong. Litemana tse ling li bontša hore ho ka ba ha e-ba le baholo-balebeli ba joalo ba ’maloa ka phuthehong e le ’ngoe.—Liketso 14:23; 20:28; Ba-Filippi 1:1.
17. (a) Ke litlhokahalo life bakeng sa baholo tseo Pauluse a ileng a li romella Timothea? (b) Ke hobane’ng ha moholo a lokela ho ba mafolo-folo le mosebetsing oa boboleli?
17 Ha Pauluse a ngolla Timothea, a boela a thathamisa se hlokoang ho molebeli, empa e le ka mantsoe a batlang a fapane, mohlomong a nahanela maemo a fapaneng. (1 Timothea 3:1-7) Kaha phutheho ea pele ea Bokreste qaleho ea eona e ne e le ea ho ba phutheho e bolelang evangeli, ho ne ho nkoa hore baholo bana le bona e tla ba baboleli ba chesehang ba litaba tse molemo. Ho ne ho se sebaka sa botsoa.—Luka 24:46-48; 1 Ba-Korinthe 9:16 bapisa Mattheu 25:24-27.
Bokoenehi Boa Kenella
18. Bokoenehi bo ile ba ama boemo ba balebeli joang?
18 Ha phutheho e tsoela pele lekholong la bobeli le la boraro la lilemo, lintho tsa qala ho fetoha. Bokoenehi bo neng bo hlile ba boleloa ba etsahala. (Liketso 20:29, 30; 2 Petrose 2:1) Banna ba meharo ba hlaha hona ka har’a baholo ka liphuthehong. Ka maikutlo a khukhunang ba qala ho talima setulo sa bona sa bolebeli e le boemo ba puso le botumo. Balebeli ba bang ba phutheho ba ba ba fetoha “babishopo” ba busang sehlopha sa likereke tsa tikoloho eitseng. Kamorao ho nako babishopo bana ba ne ba khethoa ke phutheho ka ho vouta, ’me ba bang ho bona e ne e le babusi ba matla. Ka baka leo, joalokaha mongoli e mong oa histori oa k’hatholike a ngotse: “Hona ha tlisa kotsi e khōlō haholo, haholo ho tloha nakong eo botumo ba babishopo bo neng bo ata ’me maemo ana a finyelloa ka chelete e ngata le lithahasello tsa lintho tse bonahalang . . . [kahoo] banna ba lipolotiki ba phahamisetsoa litulong tse nang le tšusumetso e matla ea bobishopo.”
19. Tholoana ea ho qetela ea bokoenehi ea e-ba efe?
19 E, mobishopo e mong le e mong o ne a phahamisoa joaloka khosi e matla. Eaba hona ho tlatsetsa likarohanong le likhohlanong tse Bojakaneng, boo e neng e le khale bo khaolitse ho ba Bokreste ba ’nete. Tokisetso ea puso ea leholimo ea baholo le balebeli ba bohlale, ba tšepahalang le ba sekametseng moeeng joale ea fetoloa borena ba baruti. Tšebeletso ea boithaopo ea phutheho ea fetoleloa mosebetsing o lefeloang o hlokang thuto e nkang lilemo tse telele e phahameng ea bolumeli, kelello le molao o ngotsoeng.
20. Ke lipotso life tse hlokang ho arabeloa joale?
20 Na hona ho ne ho bolela hore Bokreste ba ’nete, ka tokisetso ea bona ea mathomo ea puso ea leholimo bakeng sa phutheho e ’ngoe le e ’ngoe ho ne ho se mohla bo tla tsosolosoa? Kapa hore tšebeletso e bonolo e hahang e neng e etsoa ke “baholo” kapa “balebeli,” e ne e lahlehetse ruri? Hona ho thoe’ng ka boprofeta ba Esaia bo supang ho phahamisoeng ha phutheho ea puso ea leholimo? Bo re: “Ke tla tlisa gauda bakeng sa koporo, silevera bakeng sa tšepe, le koporo bakeng sa lehong le tšepe bakeng sa majoe, ’me ke tla u fa khotso e be ’musi oa hao, ’me ho loka e be moahloli oa hao.” (Esaia 60:1) Sehlooho se latelang se tla arabela lipotso tsena tsa bohlokoa.
Na U ka Arabela?
◻ Ke banna ba mofuta ofe ba ileng ba khetheloa ho arolelana boikarabelo le Moshe Iseraeleng ea boholo-holo?
◻ “Baholo” ba ne ba sebeletsa boemong bofe ha Baiseraele ba ahile Lefatšeng la Pallo?
◻ Litšoaneleho tse ling tse hlahelletseng tse lebelletsoeng ho baholo kapa balebeli ba Bakreste ke life?
◻ Bokoenehi bo hlileng ba boleloa bo ile ba ama tokisetso ea baholo joang?
[Setšoantšo se leqepheng la 19]
Baholo ba Iseraele ba ne ba sebeletsa e le baahloli likhorong tsa motso