“Njia Zake Zote Ni Haki”

1, 2. (a) Ni ukosefu gani mkubwa wa haki ambao Yosefu alikabili? (b) Yehova alikomeshaje ukosefu huo wa haki?

MWANAMUME fulani kijana alitendewa isivyo haki. Kijana huyo mwenye sura nzuri, hakuwa amefanya uhalifu wowote, lakini alifungwa gerezani kwa mashtaka ya uwongo ya kujaribu kumbaka mwanamke. Hiyo haikuwa mara yake ya kwanza kutendewa isivyo haki. Alipokuwa na umri wa miaka 17 kijana huyo anayeitwa Yosefu, alisalitiwa na ndugu zake waliotaka kumuua. Hata hivyo, walimuuza utumwani katika nchi ya kigeni. Akiwa huko, mke wa bwana wake alimtongoza lakini akakataa. Mwanamke huyo alimsingizia mashtaka ya uwongo na Yosefu akafungwa gerezani. Kwa kusikitisha, ilionekana hakukuwa na yeyote wa kumtetea Yosefu.

² Hata hivyo, Mungu ambaye “anapenda uadilifu na haki” alikuwa akitazama. (Zaburi 33:5) Yehova alichukua hatua ya kukomesha ukosefu huo wa haki, aliingilia kati na mwishowe Yosefu akaachiliwa. Isitoshe, Yosefu—aliyekuwa amefungwa gerezani—hatimaye alipewa cheo cha juu sana na heshima ya pekee. (Mwanzo 40:15; 41:41-43; Zaburi 105:17, 18) Mwishowe, mashtaka hayo ya uwongo yalifutiliwa mbali na Yosefu akatumia cheo chake cha juu kuendeleza kusudi la Mungu.​—Mwanzo 45:5-8.

3. Kwa nini haishangazi kwamba sote hutamani kutendewa kwa haki?

³ Simulizi hilo linatugusa moyo, sivyo? Sote tumewahi kutendewa isivyo haki au kuona mwingine akitendewa isivyo haki. Bila shaka, sote hutamani kutendewa kwa haki, bila uonevu. Hilo halishangazi, kwa kuwa Yehova alituumba tukiwa na sifa kama zake, na haki ni mojawapo ya sifa zake kuu. (Mwanzo 1:27) Ili kumjua Yehova vizuri, tunahitaji kuelewa sifa yake ya haki. Kufanya hivyo kutatusaidia kuthamini hata zaidi matendo yake makuu na kuchochewa kumkaribia zaidi.

Haki Ni Nini?

4. Kwa kawaida wanadamu huelewaje haki?

⁴ Watu hufikiri kwamba haki inamaanisha kutekeleza sheria bila upendeleo. Kitabu Right and Reason—Ethics in Theory and Practice kinasema kwamba “haki inahusiana na sheria, wajibu, haki za watu, na majukumu, nayo hutekelezwa bila kupendelea na kwa yule anayestahili.” Hata hivyo, Yehova hatekelezi haki kwa kushikilia tu sheria bila kujali ili kutimiza tu wajibu.

5, 6. (a) Maneno ya lugha ya awali yanayotafsiriwa “haki” yanamaanisha nini? (b) Mungu ni mwenye haki katika maana gani?

⁵ Tunaweza kuelewa vizuri haki ya Yehova kwa kuchunguza maneno ya lugha za awali yaliyotumiwa katika Biblia. Katika Maandiko ya Kiebrania, maneno matatu muhimu yanatumiwa. Mara nyingi, neno ambalo hutafsiriwa kuwa “haki” linaweza pia kumaanisha “yaliyo sawa.” (Mwanzo 18:25) Kwa kawaida, maneno mawili yaliyobaki hutafsiriwa kuwa “uadilifu.” Katika Maandiko ya Kigiriki ya Kikristo, neno linalotafsiriwa “uadilifu” linafafanuliwa kuwa “sifa ya kufanya yaliyo sawa au kutenda haki.” Hivyo, kuna uhusiano mkubwa kati ya uadilifu na haki.​—Amosi 5:24.

⁶ Kwa hiyo, Biblia inaposema kwamba Mungu ni mwenye haki, inamaanisha kwamba sikuzote yeye hutenda yaliyo sawa bila kupendelea, na bila ubaguzi. (Waroma 2:11) Kwa kweli, Mungu hawezi kamwe kutenda isivyo haki. Elihu aliyekuwa mwaminifu alisema hivi: “Mungu wa kweli hawezi kamwe kuwazia kutenda uovu.” (Ayubu 34:10) Ni kweli kwamba Yehova hawezi kamwe “kutenda kosa.” Kwa nini? Kwa sababu mbili muhimu.

7, 8. (a) Kwa nini Yehova hawezi kutenda isivyo haki? (b) Ni nini kinachomchochea Yehova atende kwa uadilifu, au kwa haki?

⁷ Kwanza, Yehova ni mtakatifu. Kama tulivyoona kwenye Sura ya 3, Yehova ni mtakatifu na mwadilifu. Kwa hiyo, hawezi kutenda uovu au kutenda isivyo haki. Hilo linamaanisha nini? Kwa kuwa Baba yetu wa mbinguni ni mtakatifu tuna kila sababu ya kuamini kwamba hawezi kamwe kuwatesa watoto wake. Yesu alikuwa na uhakika huo pia. Usiku wa mwisho wa maisha yake duniani, alisali hivi: “Baba Mtakatifu, walinde [wanafunzi] kwa sababu ya jina lako.” (Yohana 17:11) Katika Maandiko, maneno “Baba Mtakatifu” yanamrejelea Yehova peke yake. Maneno hayo yanafaa kwa sababu hakuna baba yeyote wa kibinadamu aliye mtakatifu kama Yehova. Yesu aliamini kabisa kwamba wanafunzi wake wangelindwa na Baba yake, ambaye ni mtakatifu na asiye na dhambi yoyote.​—Mathayo 23:9.

⁸ Pili, upendo usio na ubinafsi ni sifa kuu ya utu wa Mungu. Upendo huo humchochea kuwatendea wengine kwa uadilifu au haki. Lakini ukosefu mwingi wa haki—kutia ndani ukabila, ubaguzi wa rangi, na upendeleo—mara nyingi husababishwa na pupa na ubinafsi, mambo ambayo ni kinyume na sifa ya upendo. Biblia inatuhakikishia hivi kumhusu Mungu huyo mwenye upendo: “Yehova ni mwadilifu; yeye hupenda matendo ya uadilifu.” (Zaburi 11:7) Yehova anasema hivi kujihusu: “Mimi, Yehova, ninapenda haki.” (Isaya 61:8) Inatia moyo sana kujua kwamba Mungu wetu anapenda kutenda yaliyo sawa, au yaliyo haki.​—Yeremia 9:24.

Rehema na Haki Kamilifu ya Yehova

9-11. (a) Kuna uhusiano gani kati ya haki ya Yehova na rehema yake? (b) Yehova anaonyeshaje haki na rehema anaposhughulika na wanadamu wenye dhambi?

⁹ Kama tu sifa nyingine za Yehova, haki yake ni kamilifu. Musa alimsifu Yehova aliposema hivi: “Yeye Mwamba, kazi zake ni kamilifu, kwa maana njia zake zote ni haki. Mungu wa uaminifu ambaye kamwe hana ukosefu wa haki; yeye ni mwadilifu na mnyoofu.” (Kumbukumbu la Torati 32:3, 4) Yehova hutenda kwa haki kamilifu—haendekezi watu, lakini si mkali kupita kiasi.

¹⁰ Kuna uhusiano wa karibu kati ya haki ya Yehova na rehema yake. Zaburi 116:5 inasema: “Yehova ni mwenye huruma na ni mwadilifu; Mungu wetu ni mwenye rehema.” Ndiyo, Yehova ni mwenye haki na mwenye rehema. Sifa ya rehema si kinyume cha sifa ya haki. Yehova haonyeshi rehema ili kupunguza ukali wa haki yake kwa sababu haki yake haiwezi kupita kiasi. Badala yake, mara nyingi yeye huonyesha sifa hizo kwa pamoja. Fikiria mfano ufuatao.

¹¹ Wanadamu wote wamerithi dhambi na hivyo wanastahili kupata mshahara wa dhambi, yaani, kifo. (Waroma 5:12) Lakini Yehova hafurahii kifo cha mtu mwovu. Yeye ni ‘Mungu, aliye tayari kusamehe, mwenye huruma na rehema.’ (Nehemia 9:17) Hata hivyo, kwa kuwa yeye ni mtakatifu, hawezi kuachilia tu uovu. Basi, angewezaje kuwaonyesha rehema wanadamu ambao wamerithi dhambi? Tunapata jibu kupitia mojawapo ya kweli muhimu za Neno la Mungu: Mpango wa Yehova wa kuwaokoa wanadamu kupitia fidia. Katika Sura ya 14 tutajifunza mengi zaidi kuhusu mpango huo wenye upendo. Mpango huo unaonyesha haki na rehema zake nyingi. Kupitia mpango huo, Yehova anaweza kuwaonyesha rehema na fadhili watenda dhambi wanaotubu, huku akidumisha viwango vyake vya haki kamilifu.​—Waroma 3:21-26.

Haki ya Yehova Inatuchochea Tumkaribie

12, 13. (a) Kwa nini haki ya Yehova inatuvuta kwake? (b) Daudi alifikia mkataa gani kuhusu haki ya Yehova, na hilo linawezaje kututia moyo?

¹² Haki ya Yehova haifanyi tumwogope bali inatuchochea tumkaribie. Biblia inaeleza waziwazi kwamba haki au uadilifu wa Yehova unahusisha pia sifa ya huruma. Tuchunguze baadhi ya njia zinazogusa moyo ambazo Yehova anaonyesha haki yake.

¹³ Haki kamilifu ya Yehova humchochea kuonyesha uaminifu na ushikamanifu kwa watumishi wake. Mtunga zaburi Daudi alijionea waziwazi jinsi Yehova anavyoonyesha haki. Mambo ambayo Daudi alipitia maishani na aliyojifunza kuhusu njia za Mungu, yalimchochea kusema hivi: “Yehova anapenda haki, naye hatawaacha washikamanifu wake.” (Zaburi 37:28) Hilo linatutia moyo sana. Mungu wetu hatawaacha kamwe wale walio washikamanifu kwake. Kwa hiyo, tunaweza kuwa na uhakika kwamba atatutunza kwa upendo na hatatuacha kamwe kwa sababu yeye ni mwenye haki!—Methali 2:7, 8.

14. Sheria ambayo Yehova aliwapa Waisraeli inaonyeshaje kwamba anawajali wale wanaoteseka?

¹⁴ Mungu huzingatia mahitaji ya wale wanaoteseka kwa sababu yeye ni mwenye haki. Sheria ambayo Yehova aliwapa Waisraeli inaonyesha kwamba anawajali wanaoteseka. Kwa mfano, Sheria ilikuwa na mipango ya pekee ya kuhakikisha kwamba mayatima na wajane walitunzwa. (Kumbukumbu la Torati 24:17-21) Yehova alitambua changamoto ambazo watu hao wangepata, hivyo akawa Hakimu na Mlinzi wao ‘aliyetekeleza haki kwa ajili ya yatima na mjane.’a (Kumbukumbu la Torati 10:18; Zaburi 68:5) Yehova aliwaonya Waisraeli kwamba ikiwa wangewatesa wanawake na watoto hao wasio na msaidizi, kwa hakika angesikia kilio chao. Alisema: “Nami nitawaka hasira.” (Kutoka 22:22-24) Ingawa Yehova si mwepesi wa hasira, yeye hukasirika anapoona watu wa hali ya chini na wanyonge wakitendewa isivyo haki.​—Zaburi 103:6.

15, 16. Kuna uthibitisho gani wa pekee unaoonyesha kwamba Yehova hana upendeleo?

¹⁵ Yehova pia anatuhakikishia kwamba ‘hampendelei yeyote na hakubali rushwa.’ (Kumbukumbu la Torati 10:17) Yehova si kama wanadamu wengi mashuhuri na wenye mamlaka ambao huangalia utajiri au sura ya mtu. Hana ubaguzi wala upendeleo. Fikiria uthibitisho huu wa pekee ambao unaonyesha kwamba Yehova hana upendeleo. Yehova hajatoa pendeleo la kuwa waabudu wake wa kweli na tumaini la kuishi milele kwa watu wachache tu wenye elimu. Badala yake, “katika kila taifa mtu anayemwogopa na kutenda uadilifu anakubaliwa naye.” (Matendo 10:34, 35) Watu wote wanaweza kuwa na tumaini hilo zuri bila kujali cheo chao katika jamii, rangi yao, au nchi wanayoishi. Je, huo si uthibitisho ulio wazi wa haki ya kweli?

¹⁶ Tuchunguze njia nyingine muhimu ambayo Yehova anaonyesha haki yake kamilifu: jinsi anavyoshughulika na wale wasiotii viwango vyake vya uadilifu.

Huwaadhibu Wenye Hatia

17. Eleza kwa nini uovu ulio ulimwenguni hauonyeshi kwamba Yehova hatendi haki.

¹⁷ Huenda wengine wakauliza: ‘Ikiwa Yehova hapendi uovu, kwa nini ufisadi na ukosefu wa haki unaosababisha kuteseka umeenea ulimwenguni leo?’ Uovu huo si uthibitisho wa kwamba Yehova hatendi haki. Kuna ukosefu wa haki kwa sababu wanadamu wamerithi dhambi kutoka kwa Adamu na ulimwengu umejaa watu ambao wamekataa kumtii Yehova. Lakini Yehova ataondoa ukosefu wa haki hivi karibuni.​—Kumbukumbu la Torati 32:5.

18, 19. Ni nini kinachoonyesha kwamba Yehova hatavumilia milele wale wanaovunja kimakusudi sheria zake za uadilifu?

¹⁸ Yehova huwaonyesha rehema wale wanaomkaribia kwa unyofu, hata hivyo hatavumilia milele hali inayoliletea suto jina lake takatifu. (Zaburi 74:10, 22, 23) Mungu mwenye haki hawezi kudhihakiwa; hawezi kuwalinda wale wanaotenda dhambi kimakusudi wasipate adhabu kali wanayostahili kwa sababu ya mwenendo wao. Yehova ni ‘Mungu mwenye rehema na huruma, si mwepesi wa hasira, ana upendo mwingi mshikamanifu na kweli, . . . lakini hakosi kamwe kuwaadhibu wenye hatia.’ (Kutoka 34:6, 7) Kulingana na maneno hayo wakati mwingine ilimbidi Yehova achukue hatua ya kuwaadhibu wale wanaovunja kimakusudi sheria zake za uadilifu.

¹⁹ Kwa mfano, fikiria jinsi Mungu alivyoshughulika na taifa la Israeli la kale. Hata baada ya kumiliki Nchi ya Ahadi, Waisraeli waliasi tena na tena. Licha ya matendo yao maovu yaliyomtia “uchungu,” Yehova aliwavumilia, hakuwaacha mara moja. (Zaburi 78:38-41) Badala yake, kwa rehema aliwapa nafasi ya kubadili mwenendo wao. Aliwasihi hivi: “Mimi sifurahishwi na kifo cha mwovu, bali kwamba mtu mwovu abadili njia yake na kuendelea kuishi. Geukeni, geukeni mziache njia zenu mbaya, kwa nini mfe, enyi watu wa nyumba ya Israeli?” (Ezekieli 33:11) Kwa sababu Yehova anathamini sana uhai, alituma manabii wake tena na tena ili wawahimize Waisraeli waache njia zao mbaya. Lakini wengi wao walikuwa na mioyo migumu na walikataa kusikiliza na kutubu. Kwa kuwa Yehova ni mtakatifu na mwenye haki, mwishowe aliwatia mikononi mwa adui zao ili kutetea jina lake.—Nehemia 9:26-30.

20. (a) Tunajifunza nini kumhusu Yehova kutokana na jinsi alivyoshughulika na Waisraeli? (b) Kwa nini inavutia kwamba simba anahusianishwa na uwepo wa Mungu na kiti chake cha Ufalme?

²⁰ Tunajifunza mambo mengi kumhusu Yehova tunapochunguza jinsi alivyoshughulika na Waisraeli. Tunajifunza kwamba macho yake huona uovu wote ambao watu hufanya, nao unamhuzunisha sana. (Methali 15:3) Pia, inatia moyo sana kujua kwamba yeye huwaonyesha rehema wale wanaotubu. Isitoshe, tunajifunza kwamba yeye ni mwenye subira na huwapa watu nafasi ya kubadilika. Kwa sababu ya subira ya Yehova, watu wengi hufikiri kwamba hatawaadhibu kamwe waovu. Lakini maoni hayo si ya kweli. Tunapofikiria jinsi Mungu alivyoshughulika na Waisraeli, tunajifunza kwamba subira yake ina mipaka. Yehova hutekeleza uadilifu kwa uthabiti. Tofauti na wanadamu ambao mara nyingi huogopa kutenda haki, yeye hutetea kwa ujasiri yaliyo sawa. Ndiyo sababu Biblia inatumia mfano wa simba mwenye ujasiri kuwakilisha haki ya Yehova.b (Ezekieli 1:10; Ufunuo 4:7) Kwa hiyo, tunaweza kuwa na uhakika kwamba atatimiza ahadi yake ya kukomesha ukosefu wa haki duniani. Tunaweza kusema hivi kwa ufupi kuhusu hukumu yake: Yehova hutekeleza hukumu yake kwa uthabiti inapohitajika na kuonyesha rehema inapowezekana.​—2 Petro 3:9.

Kumkaribia Mungu Mwenye Haki

21. Tunapotafakari jinsi Yehova anavyotekeleza haki yake, tunapaswa kumwonaje, na kwa nini?

²¹ Tunapotafakari jinsi Yehova anavyotekeleza haki, hatupaswi kumwona kama hakimu mkali asiye na hisia ambaye anapenda tu kuwahukumu watenda-maovu. Badala yake, tunapaswa kumwona kuwa Baba mwenye upendo, aliye thabiti, ambaye huwatunza watoto wake kwa njia bora kabisa. Akiwa Baba mwadilifu au mwenye haki, Yehova ni thabiti kwa mambo yaliyo sawa na vilevile huwaonyesha rehema nyororo watoto wake wa kidunia ambao wanahitaji msaada na msamaha wake.​—Zaburi 103:10, 13.

22. Akiongozwa na haki yake, Yehova ametuwezesha kuwa na tumaini gani, na kwa nini anashughulika nasi kwa njia hiyo?

²² Tunashukuru kama nini kwamba haki ya Mungu haimaanishi kuwahukumu tu watenda-maovu! Akiongozwa na haki yake, Yehova ametuwezesha kuwa na tumaini lenye kusisimua sana—kuishi milele na kwa ukamilifu katika ulimwengu ambamo “uadilifu utakaa.” (2 Petro 3:13) Mungu wetu anashughulika nasi kwa njia hiyo kwa sababu haki yake humchochea ajitahidi kuokoa badala ya kuhukumu. Kwa kweli, tunavutiwa kumkaribia Yehova tunapoelewa vizuri haki yake! Katika sura zinazofuata, tutachunguza kwa undani zaidi jinsi Yehova anavyoonyesha sifa hiyo yenye kuvutia.