Tanrısal Bağlılık Geliştirmesi İçin Çocuğunu Yetiştir

“Çocuğu gideceği yola göre yetiştir. Yaşlı olunca da ondan ayrılmaz.”—Süleymanın Meselleri 22:6.

1. Çocuğu başarıyla yetiştirmek için hangi şeye erişilmeli, neden?

BİR sirk artisti, oğluna trapez sanatını öğretmeğe çalışırken oğlunun çubukların üzerinden geçmekte zorluk çektiğini gördü. Oğluna: “Ancak yüreğini çubukların üstünden atmaya gayet edersen, vücudun da onu izleyecektir” diye nasihat etti. Benzer şekilde, Tanrısal bağlılık geliştirmek üzere çocuklarını ‘yetiştiren’ kimseler de çocuğun yüreğini harekete geçirmelidirler. Bu, özellikle erinlik çağındakiler için güçtür.—Süleymanın Meselleri 4:23.

2. Erinlik yılları neden güçlüklerle doludur ve ana-babalar nasıl yardımcı olabilirler?

² Almanya’da, İsa’nın ardınca giden bir baba, ‘yıllar boyu çocuklarımın yüreklerinin derinliklerinde nelerin bulunduğunu anlamak pek zor değildi’ dedi. ‘Fakat buluğ çağına erer ermez bu bir anda çakan şimşek gibi birdenbire değişti.’ Bu geçiş döneminde, vücutsal ve hormonal değişikliklerle körüklenen birçok yeni ve heyecanlandırıcı istek türleri, genç kişinin yüreğini etkiler. Ancak genellikle bu yıllar, hatalarla acılık verir. Sadık Eyub bile “gençliğinin fesatları”nın sonuçlarını görmekten gelen üzüntüsünü belirtti. (Eyub 13:26) Duygusal baskılar, genç kişinin “yüreğinde . . . . kaygı” yaratabilir. Süleymanın Meselleri 12:25 “Kaygı insanı çöktürür; fakat iyi bir söz yüreği sevindirir” der. Sen, bu kritik yıllar boyunca, çocuğunla iyi bir konuşma ortamını yaratarak ona nasıl yardımcı olabilirsin?

YÜREKTEN YÜREĞE KONUŞMAK

3, 4. (a) Elihu ile Eyub’un üç “dostu”nun öğüt verme tarzları arasında ne fark vardır? (b) Hangi şey, yürekten yüreğe konuşmayı engelleyebilir?

³ Elihu’nun öğütleriyle, Eyub’un üç “dostu”nun nasihatleri arasındaki tezatı düşün. Bu, neyin iyi bir konuşma ortamını geliştireceği ve neyin geliştirmeyeceği hususundaki farkı açıklar. Elihu iyi bir dinleyiciydi. Diğerleri ise, zayıflıklarını asla kabul etmeyip kendilerini onlardan uzak tutarlarken, Elihu şöyle demişti: “İşte, ben de senin gibi Allahın kuluyum; ben de balçıktan teşkil olundum.” O, Eyub’un ‘cevap vermesini’, yüreğinden konuşmasını ve yılmamasını istedi. (Eyub 33:5-7) Diğer yandan, üç “dostu”, Eyub’un durumuna karşı sözde duygudaşlık gösterip teselli eden bir tavır takındılar, fakat onlar onu peşin hükümle dinliyorlardı. Eyub ise: “Şimdi bahsimi işitin, ve dudaklarımın iddialarını iyi dinleyin” diye yalvarıyordu; fakat onun sözleri etkisiz kaldı. (Eyub 13:6) Evet, onların, durumu ele alma tarzları, anlaşmalarında bir engel oluşturdu.

⁴ Dikkat etmediği takdirde, bir anne veya baba da farkında olmadan benzer engeller oluşturabilir. Bunun için, çocuğunu iyi dinle. (Süleymanın Meselleri 18:13) Cevabının ne şekilde karşılanacağını dikkatlice düşün. “Adam var ki, kılıç saplanır gibi düşüncesiz söyler; fakat hikmetli adamların dili şifadır.” (Süleymanın Meselleri 12:18) Çocukların tutumunun veya sözlerinin bazen kişiyi sinirlendirebileceği bir gerçektir. Fakat, unutma, bu gibi dengesiz sözlerin arkasında sadece telaşlı bir yürek bulunabilir. Şifa vermek için dilini düşünceli şekilde kullan.—Eyub 6:2, 3.

5. (a) Hangi şey bir anne veya babanın çocuğunun yüreğindeki düşünceleri öğrenmesine yardımcı olabilir? (b) Eski dinsel yayınlarımıza bir göz atmak nasıl yardımcı olabilir?

⁵ Taktla sorulan sorularla dikkatli bir dinleme, çocuğun açılmasına ve kendisini üzen şey hakkında konuşmasına yardımcı olur. (Süleymanın Meselleri 20:5) 18 yaşındaki bir gencin annesi şöyle dedi: ‘Çok kere bana pek uygun olmayan bir zamanda oğlum bir sohbete başlayıp, okulda geçen bir olay hakkında bir iki cümle söylerdi. Ancak yüreğinde nelerin olduğunu taktla ortaya çıkarmak için, ‘Sonra ne oldu?’ veya ‘sen bunun hakkında ne düşündün?’ veyahut ‘sen ne yaptın veya ne söyledin?’ gibi soruları sormak bana düşerdi. Oğlum zaten bunu bekliyordu ve o zaman sorununu açıklardı. Fakat bunu yapmak için çok vakte gerek vardı.’ Sen de çocuğunu dinlemek için zaman ayır! Uzun gezintiler yaparken veya birlikte dinlendiğin zaman, onun zihninde neler bulunduğunu öğrenmeğe gayret et. Birçok kişi, yıllar boyu dinsel yayınlarımızda çıkmış olan bilgilere bir göz atmakla, çocuklarını daha iyi anlamayı ve onlarla anlamlı konuşmalar yapmayı başardı. Sonuç olarak, aile üyeleri arasında samimi diyaloglar çoğaldı. Fakat Tanrısal bağlılık geliştirmek için iyi bir konuşma ortamından fazlası gereklidir.

RUHEN BESLENME ALIŞKANLIĞINI GELİŞTİRMEK

6, 7. Timoteos’un annesi neyi başarabildi ve ana-babalar onu nasıl örnek alabilirler?

⁶ Timoteos’un annesi, oğlu için hayat anlamına gelen ruhi meselelere karşı ilgisiz değildi. Oğlu hakkında şöyle yazıldı: “Kurtuluş için seni hikmetli kılmağa muktedir olan mukaddes yazıları da çocukluğundan beri bilirsin.” (II. Timoteos 3:15) Benzer şekilde bugün de, Tanrısal bağlılık geliştiren çocukların ana-babaları, ciddi bir şekilde çocuklarının ruhen beslenmeleriyle yakından ilgilenirler. Onlara genç yaşta şahsi tetkik yapmayı öğretirler.

⁷ Acaba sen, çocuğunun kişisel Mukaddes Kitap yayınlarına sahip olmasını ve cemaatçe yapılan ibadetlere kendisini hazırlamasını sağladın mı? Tanrı’nın Sözündeki hazineleri araştırıp bulmak üzere vakit ayırmasını ısrarla teşvik ediyor musun? (Süleymanın Meselleri 2:1-5; I. Yuhanna 2:14) İbadetlerde yanında oturup, zihninin ve yüreğinin dağılmasını önlemek için onu teşvik ediyor musun? İbadetlere katılması üzerinde önemle duruyor musun? (İbraniler 10:23-25) Çocuğunun açık ve kesin gereksinmelerini karşılayan bilgiyi sağlayacak bir aile tetkikini muntazaman sürdürüyor musun? Bu soruları iyice düşün?—Süleymanın Meselleri 24:5.

“YEHOVA’YI GERÇEK BİR ŞAHIS OLARAK KABUL ET”

8. Tesniye 11:18, 19 Tanrısal bağlılığın önce nerede başlaması gerektiğini gösterir? Ana-babalar bugün bunu bir çocuğa nasıl uygulayabilirler?

⁸ Bununla beraber, sadece bilgilerle bir çocuğun zihnini doldurmakla onun yürek ve vicdanına erişilemeyebilir. İyi bir vicdan geliştirebilmesi için çocuk, Yehova’nın, kendisine ve yaptıklarına karşı yakından ilgi duyan dinamik bir Şahıs olduğunu anlamalıdır. Fakat önce, Yehova’ya karşı duyduğun sevgin yüreğini doldurmalı ve seni, O’nun sevgi dolu ihtimamı ve yüceliği hakkında muntazaman konuşmağa sevk etmelidir. Sen bizzat hakikati sevmeli ve onu yaşamalısın. Çocuklarının her ikisi de dolgun vakitli vaiz olan bir İngiliz anneye onların, Tanrı için bu kadar kuvvetli bir sevgiyi nasıl geliştirdikleri sorulduğunda o, şöyle açıkladı: “Onlara Yehova’nın ne kadar gerçek bir Şahıs olduğunu anlatmakla. Zira bana o kadar çok yardım etmiştir ki, O’nun ne kadar gerçek olduğunu haliyle çocuklarıma gösterdim. Her şeyin odak noktası O’dur.” “Her vakitte, ruhta dua ederek, bütün dua ve niyazla” Yehova ile konuşması için çocuğunu yetiştir. (Efesoslular 6:18) Senin samimi, yürekten gelen dualarını çocuğun işitsin ve ayrıca yapmış olduğun dualarının içeriğini de onunla müzakere et.—Tesniye 11:1, 2, 7, 18, 19; Süleymanın Meselleri 20:7.

9. Ana-babalar, çocuğun vicdanını eğitmek üzere nasıl gerçek hayattan örnekler alabilirler?

⁹ Çocuğun vicdanı gerçek hayat örneklerinden büyük oranda etkilenebilir. (I. Korintoslular 8:10 ile karşılaştır.) Arasıra Tanrı’nın kanunlarını ihlal ettikleri için ıstırap çekenler hakkında duyabilirsin. Suçlayıcı bir tavır takınmadan, bu gibi örnekleri çocuğunla müzakere et; böylece onun, Pavlus’un şu sözlerine karşı takdir duymasına yardım etmiş olursun: “Allah istihza edilmez; çünkü bir adam ne ekerse onu biçer.” (Galatyalılar 6:7) Olumlu bir örnek vermek için onunla, İncillerde İsa’nın hayatı hakkında yazılmış olan heyecanlı olayları müzakere et. Böylece çocuğunun “Mesih’in fikri”ni kazanmasına yardımcı olursun. (I. Korintoslular 2:16) Ancak bu olayları canlı kılmalısın! Heyecan verici sahneleri göz önüne getirmek ve İsa’nın karşılaştığı sorunları nasıl ustaca hallettiğini derin düşünmek üzere çocuğunu teşvik et. İsa’nın hayatının ayrıntılarını ve onun kişisel niteliklerini inceleyen Mukaddes Kitaba dayanan yayınlardan bazı malzemeler seçip, değişiklik olsun diye arasıra onları aile tetkikinde de kullana.

10. “Mesihin sevgisini bilme”si için çocuğuna nasıl yardım edebilirsin?

¹⁰ Aynı zamanda çocuğun, Mesih’in örneğini izlemeye gayret etmelidir. Ancak bu şekilde ve gerçek tecrübeyle yavrun, “Mesih’in bilgiden çok üstün olan sevgisini bilmeğe muktedir ol”acaktır. (Efesoslular 3:19) Öyle ise, İsa’nın kanunsuzluğa karşı duyduğu nefreti, insanlara karşı beslediği sevgiyi, Babasına tapınmada gösterdiği harareti ayrıca merhametini, cömert davranışını ve alaylara tahammül etme istekliliğini daha yakından örnek alması için çocuğunu teşvik et. (İbraniler 1:9; Markos 6:34; Yuhanna 4:34; Luka 24:34; I. Petrus 2:23) Böyle hareket ettiği zaman, onu candan ve sıcak bir şekilde methet. Çocuklar, nakâmil olmamıza rağmen, Efendimizin örneğini ne kadar yakından izlersek, o kadar mutlu olacağımızı ve vicdanımızın da Tanrısal ölçülere göre o oranda ayarlanacağını görmelidirler. Aynı zamanda İsa, Babasının kişiliğini yansıttığından dolayı, biz de Tanrı’ya daha yaklaşmış oluruz. (Yuhanna 14:6-10) Bu ilişkinin değerini takdir etmesi gerektiğini daima çocuğuna hatırlat. İsa’nın ardınca yürüyen dört çocuklu başarılı bir anne şöyle dedi: “Kocam her gün tek tek çocuklarıma sarılıp, kendilerini ne kadar sevdiğini ve Yehova’nın da onları sevdiğini bundan ne kadar gurur duymaları gerektiğini söyler. Onlara, ‘Yehova seni seviyor, sakın O’nu hayal kırıklığına uğratma’ der”—Süleymanın Meselleri 27:11.

SEVGİ DOLU DİSİPLİNE DUYULAN GEREKSİNME

11. Her çocuğun neden disipline ihtiyacı var?

¹¹ ‘Çocukluğundan’ beri Tanrı tarafından öğretilmiş olmasına rağmen Davud, gene de “gençliğimin günahlarını ve isyanlarımı anma” diye Tanrı’ya yalvarmıştı. (Mezmur 71:5, 17; 25:7) Evet, her ‘çocuğun yüreğinde akılsızlık bağlıdır.’ Fakat “onu kendisinden tedip (disiplin) değneği uzaklaştırır.” (Süleymanın Meselleri 22:15) Ana-baba otoritesinin bu “değneği” çok defa tedip için söylenen bir söz veya kesin bir sınırlama olabilir. Böylece çocuğunun aldatıcı yüreği zararlı bir şeyi yapmayı çok arzu ettiği zaman, hayır demek için kararlılık gereklidir!—Yeremya 17:9; Süleymanın Meselleri 29:17, 19, 21.

12, 13. Disiplini nasıl etkili kılabilirsin?

¹² Disiplin ettiğinde, özellikle ceza verdiğin zaman, ‘doğru öğretip talim eden’ Yehova’nın örneğini izle. Yehova, İşaya 28:26-29’da sözü edilen çiftçi gibidir. Çiftçi çesitli cins tohumu etkili bir şekilde “dövmek” için uygun aletler seçmekte anlayış gösterir ve onları ne kadar döveceğine karar vererek “onu durmadan dövmez.” Böylece kendine şu soruları sor: Koyduğum sınırlama çocuğumun yaşına ve olgunluğa doğru gelişmesine göre makûl mudur? Verdiğim ceza tutarlı olup, sadece ruhsal durumuna göre değil, yapılan hatanın ciddiyetiyle orantılı mıdır? Çocuk, hangi nedenle cezalandırıldığının gerçekten farkında mıdır?—Eyub 6:24.

¹³ Makul olmayan sınırlamalar veya tutarlı olmayan disiplin, çocuğu incitebilir veya sinirlendirebilirb. (Efesoslular 6:4; Koloseliler 3:21) Fakat göstereceğin sevgi dolu kararlılık, çocuğunun yüreğinde biriktirdiğin tüm öğretileri yok edebilecek bir durumdan onu koruyacaktır. Bu, özellikle onun arkadaşlıkları yönünden önemlidir. (Süleymanın Meselleri 13:20; 28:7) Fakat bütün gayretlerine rağmen çocuğunun başı büyük bir belaya girerse ne yapacaksın?

BELA GELDİĞİ ZAMAN

14. Bir çocuğun başı ciddi şekilde derde girdiği zaman, bir anne veya baba ondan neden hemen ümidi kesmemeli?

¹⁴ Acı dolu hayal kırıklığı, bazı ana-babaların suç işleyen çocuktan hemen ümidi kesmelerine neden olmuştur. Yehova uygun cezayı ve tedibi vermekle beraber O, bir zamanlar kendi “oğlu” gibi olan eski İsrail kavminden ümidini kesmekte acele etmedi. (Hoşea 11:1; II. Tarihler 36:15, 16; Mezmur 78:37, 38; Nehemya 9:16, 17) Eskiden antrenörlerin, bir atlet yaralandığı zaman, yaralarını sarıp, kırıkları yerine oturtabildikleri gibi, şimdi ana-babalar da, “düşük elleri ve kötürüm dizleri doğrult”mağa gayret etmelidirler, “ta ki, topal saptırılmasın, fakat daha ziyade şifa bulsun.”—İbraniler 12:12, 13.

15. Suç işleyen bir çocuğu yola getirmek üzere bir anne veya baba Galatyalılar 6:1’i nasıl uygulayabilir?

¹⁵ Ruhi bakımdan “düşük” durumda olan bir çocuğun yolunu doğrultmak ve daha da kötüleşmesini önlemek için çocuğun düşünme şeklini düzeltmeğe gerek vardır. Pavlus şöyle nasihat etti: “Siz ki, ruhanisiniz, eğer bir adam [veya bir çocuk] bir suçta tutulursa, böyle birini hilim ruhu ile ıslah edin.” (Galatyalılar 6:1) Burada “ıslah etmek” olarak tercüme edilen Yunanca sözcük Pavlus’un zamanında ‘kemikleri yerine oturtmak’ için kullanılan tıbbî bir terimdir. Muhakkak bu ağrı veren yöntem, kırık kemiğin ömür boyu özürlü kalmasını önlemek için, yetenek gerektirirdi. Aynı temel sözcük, ağları ‘tamir etmek’ ve ‘tamamlamak’ olarak da tercüme edilmektedir. (Markos 1:19; I. Selânikliler 3:10) Bir çocuğun yüreğini ‘tamir etmek’ için ‘öğretme sanatıyla’ ona erişmeğe çalış. Münakaşalar yapmaktansa, Mukaddes Kitabın şu hayati önerisini uygula: “Mülâyim, . . . . tahammül eden, karşı duranları hilimle ıslah edici ol . . . .; belki . . . . Allah onlara tövbe ihsan eder.”—II. Timoteos 2:24-26; 3:16; 4:2.

16. (a) Suç işleyen bir çocuğu tekrar kazanmak için ne gibi düzeltmeler yapmak gerekebilir? (b) Çocuğun neyi anlamasına yardım edilmeli?

¹⁶ Bir gencin yanlış düşünme tarzını düzeltebilmek için anne veya baba, yetiştirme gayretlerini yoğunlaştırmalıdırlar. Gereken dikkati verebilmesi için anne veya babanın, bizzat hayat tarzında bazı düzeltmeler yapması gerekebilir. “Bir günahkâr”ı kazanmak üzere yapılması gereken uygun gayreti gösteren bir meselde, İsa, kaybettiği “gümüş para”sını bulmak için her şeyini bırakan bir kadını tarif etmektedir. (Luka 15:7-10) Tanrı’dan korkmak üzere yetiştirilen bir çocuk, günahı ortaya çıktığı zaman, eziklik ve suçluluk duygularıyla dolabilir. Dolayısıyla bir anne veya babanın onu hâlâ sevdiğini göstermesi gerekebilir. Çocuğun, kendisinin değil, yaptıklarının beğenilmediğini ve davranışının düzeltilebileceğini anlamasına yardım et.—Yahuda 23.

17, 18. (a) Bir baba oğlunu nasıl yola getirdi? (b) Genellikle hangi davranış başarıyla sonuçlanır?

¹⁷ Oğlu, ahlaksızlık yüzünden cemaat tarafından disiplin edilen bir baba, haftada birkaç defa oğluyla uzun yürüyüşler yaparak onunla rahat ve uzun sohbetler yaptı. Aynı zamanda, oğlunun özel gereksinmeleri hakkında bilgi veren Mukaddes Kitaba dayanan yayınlar seçti. Baba bunları oğluyla tetkik etti, ayrıca ailesiyle birlikte yaptığı tetkiklere oğlunun katılmasını da istedi. Baba, oğluna ihtiyacı olan tüm duygusal ve zihinsel dikkati verebilmek için cemaat içinde ihtiyar olarak üstlendiği iş yükünü hafifletti. Böylece çocuk yola geldi.

¹⁸ Fakat, bazen bir oğul veya kız, “itaat etmeği hor göre”cek kadar isyankâr olabilir. (Süleymanın Meselleri 30:17) Sevindiricidir ki, bu gibi aşırı durumlara Tanrı’nın kavmi içinde ender rastlanır. Durumların büyük çoğunluğunda, ana-baba kötü davranışı hoş görmemekle birlikte, çocuktan hemen ümidi kesmeyip, sabırla onun yüreğine erişmeğe çalıştığı zaman, iyi bir sonuca varılabilecektir; bunu bilmek ne kadar cesaret vericidir!

ZOR BİR İŞ—FAKAT BUNA DEĞER!

19. Ailene özen gösterirken, Meryem’in örneğini nasıl izleyebilirsin?

¹⁹ Özellikle bu “son günler”de çocukları yetiştirmek, çok ağır bir görevdir. Bu sorumluluğu ciddiyetle ele alan ana-babalar övülmeğe değer kimselerdir. Devamlı olarak hangi şeylere öncelik tanıdığına dikkat et. Sevdiklerine maddi açıdan “çok şeyler” vermek kaygısı, ruhi şeyleri paylaşma fırsatını yakalamana asla engel olmasın. İsa’nın Marta’ya “bir şeye ihtiyaç vardır” dediğini hatırla. Evet, basit bir yemek yeterliydi. İsa ile ruhen iyi vakit geçiren Meryem gibi ol. Aile olarak ruhi faaliyetlere katılmakla ailen için “iyi payı seç.”—Luka 10:38-42.

20. İsa’yı takip eden başarılı ana-babaların ödülleri ne olacaktır?

²⁰ Altı çocuğunun da Yehova’yı sevmelerine başarılı şekilde yardım ettikten birkaç yıl sonra, anne onların birinden bir kart aldı. Şöyle yazıyordu: “Anneciğim, seni çok seviyorum, düşünebileceğinden de çok. Bana yol gösterdiğin ve rehberlik ettiğin için teşekkürler . . . . Bana dünyadaki en mükemmel ümidi verdin, bu hakikattir. Hayatımı kurtardığın için teşekkürler.” Bu anne çok sevindi. Süleymanın Meselleri 23:24, 25’in belirttiği gibi: “Hikmetli adamın [veya kızın] babası onunla mesrur olur. Baban ve annen sevinsinler, ve seni doğuran mesrur olsun.” Yehova’nın yardımıyla, bu tür mutluluklar senin olsun!

[Dipnotlar]

SEN NE DÜŞÜNÜYORSUN?

● Bir anne veya baba, çocuğuyla yürekten yüreğe konuşmasını nasıl geliştirebilir?

● Hangi şey, çocuğun iyi bir vicdan geliştirmesine yardım edecektir?

● Hangi şey disiplini etkili kılacaktır?

● Suç işleyen bir çocuk nasıl yola getirilebilir?

[Sayfa 30’daki pasaj]

“Ve bugün sana emretmekte olduğum bu sözler senin yüreğinde olacaklar; ve onları oğullarının zihnine iyice koyacaksın, ve evinde oturduğun, ve yolda yürüdüğün, ve yattığın, ve kalktığın zaman bunlar hakkında konuşacaksın.”—Tesniye 6:6, 7.