Kutsal Yazılarda Sevginin Farklı Yönleri
SEVGİ, bir arkadaşa, ana-babaya ya da çocuğa ve başka insanlara gösterilen sıcak kişisel bağlılık veya derin şefkat duygusudur; sıcak duygularla gösterilen karşılıklı sevecenlik veya beğenidir. Kutsal Yazılardaki sevgi ayrıca, hem Tanrı’nın yarattıklarına karşı gösterdiği iyiliksever şefkati veya onların Tanrı’ya borçlu oldukları saygıya dayalı sevgiyi, hem de Tanrı’nın yarattıklarının birbirlerine uygun şekilde gösterdikleri nazik şefkati kapsıyor. Evlilik birliği için gerekli duygusal isteği oluşturan, karşı cinsten birine gösterilen güçlü veya tutku niteliğindeki duygu da sevgidir.
Bu anlamların yanı sıra, Kutsal Yazılar, adalet sevgisi, hatta belki şefkat gösterilmeyen bir düşmana gösterilen sevgi gibi, ilkelerle yönlendirilen sevgiden de söz ediyor. Sevginin bu yönü veya ifadesi, adalete karşı bencil olmayan bir bağlılık, başkalarının sürekli refahına duyulan içten ilgi ve bunun, onların iyiliği için etkin şekilde gösterilmesidir.
’Ahevʹ veya ’ahavʹ (“sevmek”) fiili ve ’ahavaʹ (“sevgi”) ismi, İbranice’de sevginin yukarıdaki anlamlarını belirtmek için kullanılan başlıca sözcüklerdir. Kastedilen anlam ve derecesi ise, bağlam tarafından belirlenmektedir.
Yunanca Kutsal Yazılarda Sevgi
Yunanca Kutsal Yazılarda çoğunlukla agaʹpe ve filiʹa sözcüklerinin ve storgeʹden türetilen iki sözcüğün biçimleri kullanılıyor (karşı cinsler arasındaki sevgiyi belirten eʹros kullanılmıyor). Agaʹpe diğer terimlerden daha sık geçiyor.
Vine’s Expository Dictionary of Old and New Testament Words, agaʹpe ismi ve agapaʹo fiili hakkında şöyle diyor: “Sevgi ancak yol açtığı davranışlardan anlaşılabilir. Tanrı’nın sevgisi Oğlunu hediye etmesinde görülüyor, I. Yuh. 4:9, 10. Fakat açıkça anlaşıldığı gibi, bu, hoşnutluğun ya da şefkatin sonucu oluşan bir sevgi değildir, yani bu sevgiye, hedef aldığı kişilerin üstün nitelikleri neden olmadı, Rom. 5:8. Bu, Tanrısal iradenin bilinçli seçim yoluyla gerçekleşen bir eylemiydi ve bu seçim için gösterilebilecek tek neden onun, Tanrı’nın yapısından kaynaklanıyor olmasıdır.”
Vine, fileʹo fiiliyle ilgili şu açıklamayı yapıyor: “Şefkatli sevgiye daha yakın olduğundan fileo, agapao’dan ayırt edilmeli. . . . . Bundan başka, yaşamı, gerçek amacını unutup onu koruma yönündeki yersiz bir arzuyla sevmek (fileo) Rabbin azarlamasıyla sonuçlanır, Yuh. 12:25. Buna tezat olarak, yaşamı I. Pet. 3:10’daki kullanımına göre sevmek (agapao), yaşamanın gerçek ilgi alanlarını dikkate almaktır. Fileo sözcüğü burada pek uygun olmazdı.”
O halde agaʹpe, ilkelerle yönlendirilen veya yönetilen sevgi anlamını taşıyor. Şefkati ve sevecenliği içerebilir de içermeyebilir de. Agaʹpe’nin şefkati ve sıcaklığı içerebildiği birçok pasajdan bellidir. Yuhanna 3:35’te, İsa şöyle dedi: “Baba Oğlu sever [agapaiʹ].” Yuhanna 5:20’de şöyle dedi: “Baba Oğulu sever [fileiʹ].” Tanrı’nın İsa Mesih’e duyduğu sevgi kuşkusuz yoğun şefkati de içerir. İsa şöyle açıkladı: “Beni seven [agaponʹ] Babam tarafından sevilecektir [agapeteʹsetai]; ben de onu seveceğim [agapeʹso].” (Yuhanna 14:21) Babanın ve Oğlun bu sevgisi, böyle seven insanlara şefkatli sevgiyi de beraberinde getiriyor. Yehova’ya tapınanlar O’nu ve Oğlunu ve ayrıca birbirlerini aynı şekilde sevmelidirler.—Yuhanna 21:15-17.
Öyleyse, agaʹpe’nin ayırıcı özelliği ilkelere saygı olsa da, bu sevgi duygusuz değildir; öyle olsaydı, soğuk bir adaletten farksız olurdu. Ancak, agaʹpe hislerle veya duygusallıkla yönlendirilmez; ilkeleri hiçbir zaman gözardı etmez. İsa’nın takipçileri yerinde olarak belki şefkat veya yakınlık duymadıkları kişilere de onların refahını düşünerek agaʹpe gösterirler. (Galatyalılar 6:10) İçten gelen bir şefkat duymasalar da, adil ilkelerin izin ve yön verdiği ölçüde ve biçimde hemcinslerine duygudaşlık ve samimi ilgi gösterirler.
Agaʹpe’nin ilkelerle yönlendirilen bir sevgiyi kastettiği doğrudur; ne var ki, hem iyi hem de kötü ilkeler vardır. Kötü ilkelerle yönlendirilen yanlış bir agaʹpe türü de gösterilebilir. Örneğin, İsa şöyle dedi: “Eğer sizi sevenleri severseniz [agapaʹte], ne mükâfatınız olur? Çünkü günahkârlar da kendilerini sevenleri severler. Eğer size iyilik edenlere iyilik ederseniz, ne mükâfatınız olur? Çünkü günahkârlar da öyle yaparlar. Eğer kendilerinden almağı ümit ettiğiniz kimselere ödünç verirseniz, ne mükâfatınız olur? Günahkârlar bile günahkârlara karşılığını almak üzre ödünç verirler.” (Luka 6:32-34) Böylelerinin uyguladığı ilke şudur: ‘Bana iyilik yap ki, ben de sana yapayım.’
Resul Pavlus kendisiyle beraber çalışmış olan biri hakkında şöyle dedi: “Dimas şimdiki dünyayı sevip [agapeʹsas] beni bıraktı.” (II. Timoteos 4:10) Göründüğü kadarıyla Dimas, dünyayı, maddi yararlar getireceği ilkesine dayanarak sevdi. Yuhanna 3:19, 20’de İsa’nın şu sözleri aktarılıyor: “İnsanlar karanlığı nurdan daha çok sevdiler [egaʹpesan]; zira işleri kötü idi. Çünkü her kötülük işliyen nurdan nefret eder; ve işleri ayıplanmasın diye nura gelmez.” Karanlığın, kötü işleri örtmeye yardımcı olduğu gerçeği ya da ilkesi nedeniyle, bu kişiler karanlığı severler.
İsa şöyle emretti: “Düşmanlarınızı sevin [agapaʹte].” (Matta 5:44) Resul Pavlus’un gösterdiği gibi, ilkeyi belirleyen bizzat Tanrı’dır: “Allah bize olan kendi sevgisini [agaʹpen] bununla ispat ediyor ki, biz henüz günahkârlar iken, Mesih bizim için öldü. . . . . Zira eğer düşman iken, Oğlunun ölümü vasıtası ile Allah ile barıştıksa, barışmış olarak onun hayatı ile daha ziyade kurtulacağız.” (Romalılar 5:8-10) Tanrı’nın, sonradan resul Pavlus olmuş olan Tarsuslu Saul’a karşı davranışları bu sevgiye ilişkin göze çarpar bir örnektir. (Resullerin İşleri 9:1-16; I. Timoteos 1:15) O halde, beraberinde sıcaklık veya şefkat olsun ya da olmasın, düşmanlarımıza gösterdiğimiz sevgi, Tanrı’nın belirlediği ilkeyle yönetilmeli ve O’nun emirlerine itaat ederek uygulanmalı.
Bugünkü şiddet dolu dünyada, İsa’nın takipçileri, ilham edilmiş Kutsal Yazıların sevginin farklı yönleri hakkında sağladığı anlayış için minnettardırlar.