34 EZEKIYA
“Aahinvarexexa Yehova”
HATA paapa awe aihaniwa Akhazi aari mwene ootakhala, nuumala okhala omwene, Ezekiya aanimphenta vanceene Yehova. Akhazi, anaatumererya atthu a Yehova waakokhorela amuluku eethiru. Owo aahaapaha anaawe aavahaka mukuttho amuluku eethiru. (2 Mam. 16:2-4; 2 Wah. 28:1, 3) Moohaanyiherya, okathi aari awe mmiravo, Ezekiya aahiweha itthu soohiloka paapa awe aapaka awe. Hata vari siiso, nuumala wunnuwa, owo khaatthanre ntakiheryo na paapa awe. Okathi Ezekiya aarina awe iyaakha 25, paapa awe aahikhwa. Nto owo aahikhala mwene.
Moolipa murima, Ezekiya aahipacerya omala-maliha okokhorela weethiru. Ezekiya aahitthukula mikhora sa etemplo ya Yehova oYerusalemu, ni aahilokiherya mipantta sikina. Nave aahaavekela anamukuttho ni alevi wiira atthikele onvarela muteko Yehova. Nuumala olokiherya etemplo, Ezekiya aahaaruma anamitthaka, wiira yaalattule aisarayeli ootheene wiira yamwiire paasikha oYerusalemu. Nave-tho, owo aahiruma wiira yalattuliwe atthu yaakhala momweneni wa mahimo 10 a Isarayeli, yaawo yaahiyale omukokhorela Muluku. Atthu akina yaahaaveeha anamitthaka ale, masi akina yaahirowa. Ntakiheryo na Ezekiya naahiwiiriha atthu olipa murima, enapacerya opwexakasa ilatarato ni mapuro atthu yaakokhorela aya amuluku eethiru wIsarayeli ni oYuda. Awo yaahipwexakasa enowa ya ekoopiri, yeeyo Yehova aamurumme awe Moise opaka, okhala wiira aisarayeli yaahipacerya okokhorela. Ezekiya aahimala-maliha enowa eyo wiira ohikhale mutthu aarowa okokhorela.
Mwa iyaakha sinceene, Ezekiya aahiweha wiira wisarayeli yaamwiiraneya etthu yootakhala. Okhuma khalai Yehova aahilopola wiira omwene ole wa mahimo 10 wampwetexiwa ni awanani aya. Tthiri, eyo ti etthu yiiraneyale. Sivinre ene iyaakha vakhaani nuumala Ezekiya opacerya olamulela, anakhotto a wAsiiria yaahituphela omwene wa onorti ni yaahaakuxa atthu anceene, yaaroihaka elapo aya. Ezekiya aaniikoha vakhala wiira asiiria yaamutuphela oYuda. Nave atthu oYuda yaari oohiroromeleya, awo yaahimutthekela vanceene Yehova waavikana atthu a wIsarayeli. Nave-tho, Yehova aahaalopola atthu a oYuda wiira aamwaahukhumu mwaha wa ohiroromeleya waya. Ninnisuwela wiira okathi wootheene itthu Yehova onihimya awe sinniiraneya. Nto vaavo anakhotto a wAsiiria yaatepa aya waattamela oYuda, Ezekiya aanixanka vanceene.
Moohipisa, anakhotto a wAsiiria yaaneetta arowaka oyuda, ahooleliwaka ni mwene ootakhala aihaniwa Senakeribi. Nuumala-vo, mwene a wAsiiria vamosa ni anakhotto awe yaahiphiya oYuda ni yaahipacerya opwetexa ipooma sinceene. Woonasa wene, waari okathi yoole wooxankiha Ezekiya ahaareere awe owereiwa ni aasuwenle awe wiira moohipisa aamookhwa. Masi Ezekiya nlelo khaarina mwaana, nto vakhala wiira owo aamookhwa, khaarowa okhumelela mutthu a osuulu wa Davidi, yoowo aarowa okhala mwene. Ezekiya aahiriipiwa murima vanceene ni aahimuxonttela Yehova wiira omukhaliherye. Yehova aahimwaakhula. Okhala wiira aanimphenta Ezekiya, Yehova aahincererya okumi wa Ezekiya iyaakha 15. Hata vari siiso, asiiria nlelo yaaniphavela otuphela oYerusalemu.
Wiira okhapelele epooma ya oYerusalemu, Ezekiya aahimananiha omukhoottiherya Senakeribi wiira ohirwe otuphela epooma ele, omuroihelaka musurukhu aavekela awe. Mwene a wAsiiria aahaakhela musurukhu ole. Masi nlelo aaniphavela otuphela epooma ele. Wiira olipihe epooma ya oYerusalemu, Ezekiya aahivara muteko munceene. Mwa ntakiheryo, owo aahilipiha ixiri otekaka exiri ekina, aahihapuxerya maasi a nratta na oSilowe, nenlo naari muhina mwa epooma ele. Vano atthu a oYerusalemu yanwerya okhalana maasi vakhala wiira awanani yaamurukurerya epooma ele. Ezekiya aahaalipiha atthu awe, aakhaliheryaka okupali wiira Yehova toowerya vanceene waavikana apinaatamu.
Ezekiya aahaalipiha atthu a oYerusalemu okathi awanani yaawoopopiha aya
Senakeribi aahinanariwa vanceene ni aahiphavelasa inamuna sikina wiira omoopopihe mwene Ezekiya ni aisarayeli. Owo aahimuruma namitthaka awe orowa oYerusalemu wiira awiirihe atthu woova ni okhulumuwa. Mulopwana owo aahinveeha Ezekiya vamosa ni Muluku eekeekhai, Yehova. Ezekiya aari oolipa murima ni aahaalipiha atthu awe. Moottharelana, Senakeribi aahimuroihela ikarta mwene Ezekiya wiira omoopopihe. Ezekiya aahikuxa ikarta iye, onarowa mutemplo wiira amooniherye Yehova. Okathi aapaka awe eyo, aahooniherya wiira aanimuroromela Yehova ohiyaka mixankiho sawe iye mmatatani mwa Muluku oowerya sootheene. Omurumeelaka profeta Yesaya, Yehova aahimwaakhula ni omulipiha. Moolumo ene oolipiha, taala: Senakeribi khonikhala-khala omutuphelaka Yerusalemu. Nave alopwana awe, khanikhala-khala avonyeryaka mattere mpooma-mme.
Ohiyu ene yoole,Yehova aahiruma nlaikha wiira nrowe opuro yaamanke aya asiiria. Mwa okathi vakhaani paahi, nlaikha naahiwiiva anakhotto a Senakeribi 185.000. Nkahaya muupuwele moota Senakeribi oonenle awe, okathi avenya awe voosiisu aaphwanya anakhotto ootheene akhwiiye ene. Wuuliwe ene muru aahitthikela elapo awe. Nuuvira okathi vakhaani, ori ene mutemplo wa muluku awe Nisiroki, Senakeribi aahiiviwa ni anaawe.
Yehova aahimoopola Ezekiya ni atthu awe mwa enamuna yootikiniha! Nuumala asiria okhuma oYerusalemu ni Ezekiya openuwa eretta awe, yena aahikhalana mwaana mmosa. Mooriipiha murima, waahikhala okathi Ezekiya aapacenrye awe wiixinnuwiha. Masi okathi Yehova aamuttarunxe awe, moowiiyeviha Ezekiya aaheemererya. Ezekiya aahooniherya olipa murima okathi wooxankiha ni khaahiyale omuroromela Yehova mpakha okhwa. Tthiri Ezekiya aari mwene ootepexa oloka aalamulenle atthu a Muluku.
Musome yoowiiraneya ela mbiibiliyani, soolepa sinittharelana:
Nikoho para ovaanela:
Ezekiya oonihenrye sai olipa murima?
Mutokose itthu sikina
1. Etthu xeeni atthu ephwanyale aya, enooniherya wiira ele Biibiliya enihimya awe sa Ezekiya ti yeekeekhai? (Owehaweha 01/05/2011 epaax. 15 itti. 1-3) A
Zev Radovan/Alamy Stock Photo
Elatarato A: Eseelo ya oloko yaapakiwe okathi wa B.C.E., yeeyo yaalempwale so: “Ti ya Ezekiya mwaana Akhazi, mwene a oYuda”
2. Moota xeeni eprofesia ya Yesaya enilavula sa “inowa sootakhala ni soowaakuva weetta” yiiraneyale aya ni Ezekiya? (Yes. 14:28, 29; Eprofesia ya Yesaya vol. 1 ipaax. 190-191 itti. 4-6)
3. Muttetthe wa oNiinive, anamatokosa aaphwanya etthu enooniherya miteko suulupale Senakeribi aavanre awe. Etthu xeeni olavunle awe ni ohilavunle awe? Xeeni eyo eri aya yootikiniha? (Nvenye! 10/2012 epaax. 27 itti. 3-5) B
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source
Elatarato B: Etthu yaapakiwe ni oloko Senakeribi alempe awe ni itthu aavanre awe
4. Mwaakha wa 2003, anamatokosa yaaphavela osuwela moota Ezekiya aahapunxe awe maasi okathi ole aalamulela awe. Etthu xeeni yaaphwanye aya? (Owehaweha 01/05/2009 epaax. 27 itti. 3-5)
Muupuwelele itthu mwiixuntte anyu
Moota xeeni ntakiheryo na Ezekiya ninrowa aya omulipiha munna aahiiso murokora, yoowo paapa awe aahiiso maama awe ohinimukokhorela Yehova?C
Efootu C
Okathi Yerusalemu aaphavela awe otupheliwa, etthu xeeni yaatepexa omuxankiha Ezekiya (2 Mam. 19:15-19) Olelo-va, ninrowa omutakiha sai Ezekiya?
Munrowa otakiha sai olipa murima wa Ezekiya?
Muupuwele yoowiiraneya yootheene
Yoowiiraneya ela, enikiixuttiha exeeni sa Yehova?
Yoowiiraneya ela enivarihana sai ni ele Yehova oniphavela awe?
Etthu xeeni kiniphavela aka omukoha Ezekiya nuumala ohihimuxiwa?
Mwiixutte itthu sikina
Nwehe soowiiraneya soovara murima siri 2 Mamwene 19:14-36 ni eviitiyu enittharelana. Nwehe eviitiyu eni:
Eprofesia eri Mikeya 5:5, yiiraneyale sai okathi wa Ezekiya? Nave olelo-va, eniiraneya sai? Musome mwaha oni:
“Akukhuli athanu ni anli ni axitokweene athanu ni araru, anitaphulela xeeni para hiyo olelo-va? (Owehaweha 15/11/2013 ipaax. 18-20 itti. 9-18)