Usa nga Kinaiya nga Makakadaot ha Aton Hunahuna—Kaawa

Hi Napoleon Bonaparte may-ada hito. Hi Julius Caesar may-ada hito. Hi Alexander the Great may-ada hito. Bisan kon gamhanan ngan bantogan, may-ada hira kinaiya nga nakakadaot ha hunahuna. An tagsa ha ira may naaawaan.

“Hi Napoleon naawa kan Caesar, hi Caesar naawa kan Alexander [the Great], ngan hi Alexander . . . naawa kan Hercules, nga waray ngani umiksister,” siring ni Bertrand Russell, usa nga Ingles nga pilosopo. Bisan hin-o puydi magin aw-anon, riko man hiya, maabilidad, o malampuson ha kinabuhi.

An kaawa amo an maraot nga pagbati ha iba tungod han ira panag-iya, pag-uswag, maopay nga kahimtang, ngan iba pa. Ha pagsaysay han kaibahan han pangabugho ha kaawa, usa nga reperensya mahitungod ha Biblia an nasiring: “An ‘pangabugho’ . . . nagtutudlok han hingyap nga magkaada han gintatag-iya han iba, ngan an pulong nga ‘kaawa’ nagtutudlok han hingyap nga agawon an gintatag-iya han iba.” An tawo nga aw-anon diri la nangangabugho ha kon ano an may-ada an iba, kondi karuyag liwat niya agawon ito.

Maaramon gud nga usisahon naton kon ano an mahimo makaaghat ha aton nga maawa ngan kon ano an mga resulta hito. Labi na nga kinahanglan naton hibaroan kon ano an aton mahihimo basi diri kita madaog han kaawa.

USA NGA DISPOSISYON NGA MAKAKADUGANG HAN KAAWA

An diri hingpit nga tawo may tendensya nga maawa, ngan may mga butang nga makakadugang hito nga tendensya. (Jak. 4:5) Ha pagsumat han usa hito, hi apostol Pablo nagsiring nga diri naton itanding an aton kalugaringon ha iba. (Gal. 5:26; 6:4) An hilig ha pakigkompetensya, nga amo an pagtanding han aton kalugaringon ha iba ngan paghingyap nga ipakita nga mas maopay kita ha ira, makakadugang pa gud han aton diri hingpit nga tendensya nga maawa. Napamatud-an ini han duha nga Kristiano nga hira Cristina ngan José.a

Hi Cristina, usa nga regular payunir, nagsiring: “Kasagaran na nga naaawa ako ha iba. Igintatanding ko kon ano an may-ada hira nga waray ako.” Makausa nakaupod niya ha pangaon an usa nga mag-asawa nga an bana nagbibiyahe nga paramangno. Haros kaedad la hira ni Cristina ngan han iya bana nga hi Eric ngan pariho an ira mga toka hadto, salit nagsiring hi Cristina: “Tigurang man liwat an akon bana! Kay ano nga may-ada kamo hito nga pribilehiyo ngan kami waray?” An iya kaawa nga dinugang tungod han hingyap nga malabwan an iba nagin hinungdan nga iya hingalimtan an maopay nga ginbubuhat nira nga mag-asawa ngan diri na hiya kontento ha ira kinabuhi.

Hi José naghihingyap nga magin ministeryal nga surugoon. Han ginpili an iba nga magin ministeryal ngan hiya waray, naawa hiya ha ira ngan nagdumot ha koordinetor han lawas han mga tigurang. “Tungod han kaawa nangalas ako hini nga bugto ngan sayop nga naghunahuna nga diri maopay an iya intensyon,” siring ni José. “Kon nadadaog ka han kaawa, an imo na la kalugaringon an imo ginhuhunahuna ngan diri ka na nakakapanhunahuna hin maopay.”

MGA LEKSYON HA MGA EHEMPLO HA KASURATAN

Ha Biblia damu an mga ehemplo nga nagpapahamangno ha aton. (1 Kor. 10:11) Iginpapakita han iba hito kon paonan-o nagtitikang an kaawa ngan kon paonan-o ito nakakadaot ha mga nagpapadaog hito.

Pananglitan, an suhag nira Adan ngan Eva nga hi Kain nasina han ginkarawat ni Jehova an halad ni Abel samtang an iya waray. Puydi unta buhaton ni Kain an husto kondi nadaog hiya han kaawa ngan ginpatay an iya bugto. (Gen. 4:4-8) Salit gin-unabi han Biblia nga “hiya kanan yawa”!—1 Juan 3:12.

An napulo nga bugto ni Jose naawa ha iya kay pinaura hiya han ira tatay. Dinugang an ira kangalas han iginsumat niya ha ira an iya matagnaon nga mga inop. Karuyag pa ngani nira hiya patayon. Ha urhi, iginbaligya nira hiya sugad nga uripon ngan waray kalooy nga ginpatoo an ira tatay nga patay na hi Jose. (Gen. 37:4-11, 23-28, 31-33) Paglabay han mga tuig, ginkarawat nira an ira sala, ngan nagsiring ha usa kag usa: “Mga salaan gud kita mahitungod han aton bugto, dida hito aton nakita an kasakit han iya kalag, han iya panginyupo ha aton, ngan waray kita pamati.”—Gen. 42:21; 50:15-19.

Hira Kore, Datan, ngan Abiram naawa han ira igintanding an ira toka ha mga toka nira Moises ngan Aaron. Ira gin-akusaran hi Moises nga ‘naghimo ha iya ngahaw nga prinsipe’ ngan nagpahitaas ha iya kalugaringon. (Num. 16:13) Buwa ito nga akusasyon. (Num. 11:14, 15) Hi Jehova mismo an nagpili kan Moises. Kondi ini nga mga rebelde naawa ha pribilehiyo ni Moises. Ha urhi ginpatay hira ni Jehova tungod han ira kaawa.—Sal. 106:16, 17.

Nakita ni Hadi Salomon an magraot nga nahihimo han mga tawo tungod han kaawa. Usa nga babaye nga namatyan han iya katatawo pa la nga anak an nagsari paglimbong ha iya kaupod nga babaye nga nanganak liwat pinaagi ha pagsiring nga an anak hini nga babaye an namatay. Han kinadto hira kan Salomon basi tuhayon ini nga problema, an babaye nga nagbinuwa tinugot pa ngani nga patayon an bata. Kondi ginsiguro ni Salomon nga an bata mahingadto ha iya tinuod nga nanay.—1 Hadi 3:16-27.

Maraot gud an mga resulta han kaawa. Iginpapakita han mga ehemplo nga gin-unabi nga mahimo ito magresulta hin kangalas, kawaray-hustisya, ngan pagpatay. Dugang pa, ha tagsa hito nga mga ehemplo an biktima waray ginhimo nga maraot. May-ada ba kita mahihimo basi masiguro nga diri kita madaog han kaawa? Ano an aton hihimoon basi mapugngan an kaawa?

EPEKTIBO NGA MGA PAAGI HA PAGPUGONG HAN KAAWA

Kultibara an gugma ngan minagburugto nga pagbati. Hi apostol Pedro nagsagdon ha mga Kristiano: “Kay gin-uray na niyo an iyo mga kalag ha iyo pagkamasinugtanon ha kamatuoran ngan ha putli nga paghigugma ha mga kabugtoan, maghigugmaanay gud kamo tikang ha kasingkasing.” (1 Ped. 1:22) Ngan ano an gugma? Hi apostol Pablo nagsurat: “An gugma nag-aantos hin maiha, ngan malolooyon; an gugma waray kaawa, waray pagpadaku ha iya ngahaw, waray pagpadayaw. Diri nagawi hin maraot, diri nagbibiling han iya kalugaringon” nga kaopayan. (1 Kor. 13:4, 5) Diri ba an pagkultibar hito nga gugma para ha iba magpupugong han tendensya nga maawa? (1 Ped. 2:1) Imbes nga maawa kan David, hi Jonatan “nahigugma ha iya sugad nga iya kalugaringon nga kalag.”—1 Sam. 18:1.

Pakiupod ha katawohan nga nag-aalagad ha Dios. An nagkomposo han Salmo 73 naawa ha magraot nga maopay an kahimtang ngan baga hin waray mga problema. Kondi napugngan niya an iya kaawa pinaagi ha pagkadto ha “kanan Dios lugar nga baraan.” (Sal. 73:3-5, 17) An pakig-upod ha mga igkasi-magsiringba nakabulig ha iya nga makita an mga bendisyon nga iya nakarawat tungod han ‘pagpahirani ha Dios.’ (Sal. 73:28) An regular nga pakig-upod ha mga igkasi-tumuroo ha mga katirok makakabulig liwat ha aton nga mapugngan an kaawa.

Pamiling hin mga paagi ha pagbuhat hin maopay. Han nakita ni Jehova nga hi Kain naaawa ngan nangangalas, hiya nagsiring: ‘Pagbuhat hin maopay.’ (Gen. 4:7) Para ha mga Kristiano, ano an nahiuupod ha ‘pagbuhat hin maopay’? Hi Jesus nagsiring nga kinahanglan naton ‘higugmaon an Ginoo nga aton Dios ha bug-os naton nga kasingkasing ngan ha bug-os naton nga kalag ngan ha bug-os naton nga hunahuna, ngan higugmaon an aton igkasi-tawo sugad ha aton ngahaw.’ (Mat. 22:37-39) An katagbaw ha paggamit han aton kinabuhi ha pag-alagad kan Jehova ngan pagbulig ha iba maopay gud nga paagi ha pagpugong han kaawa. Kon ginhihimo naton an aton gimaopayi ha pagsangyaw han Ginhadian ngan paghimo hin mga disipulo, maopay ito nga paagi ha pag-alagad ha Dios ngan pagserbi ha aton igkasi-tawo ngan magriresulta hin “bendisyon ni Jehova.”—Prob. 10:22.

‘Magkalipay upod ha mga nagkakalipay.’ (Roma 12:15) Nalipay hi Jesus ha kalamposan han iya mga disipulo, ngan hiya nagsiring nga mas daku pa an ira mahihimo ha pagsangyaw kay han iya nahimo. (Luk. 10:17, 21; Juan 14:12) Sugad nga mga magsiringba ni Jehova, nagkakaurosa kita. Kon may maopay nga nahitatabo ha usa ha aton, nalilipay kita ngatanan. (1 Kor. 12:25, 26) Salit diri ba sadang kita malipay imbes nga maawa kon an iba nakakakarawat hin mas daku nga responsabilidad?

DIRI MASAYON AN PAGPUGONG HAN KAAWA!

Bangin kinahanglan an padayon nga pangalimbasog basi mapugngan an kaawa. Hi Cristina nagsiring: “Naabat pa gihap ako hin makusog nga tendensya nga maawa. Bisan kon diri ko karuyag, naaawa la gihap ako. Kinahanglan pugngan ko ito pirme.” Hi José nangalimbasog liwat nga pugngan an kaawa. “Ginbuligan ako ni Jehova nga pabilhan an maopay nga mga kalidad han koordinetor han lawas han mga tigurang,” siring niya. “Mapulsanon gud an pagkaada maopay nga relasyon ha Dios.”

An kaawa usa han “mga buhat han unod” nga kinahanglan atohan han tagsa nga Kristiano. (Gal. 5:19-21) Pinaagi ha diri pagpadaog ha kaawa, magigin mas malipayon kita ngan mapapalipay naton an aton langitnon nga Amay, hi Jehova.

[Footnote]

[Blurb ha pahina 17]

‘Magkalipay upod ha mga nagkakalipay’