Agosto

K-kʼáatik tiʼ Jéeoba ka u yáant u maasil máakoʼob utiaʼal ka ookkoʼob ichil u kaajal. Chéen baʼaleʼ, ¿baʼax kun úuchul yéetel le máakoʼob maʼ tu beetkoʼob u cuentail le baʼax k-kʼaʼaytik beoraaʼ? Maʼ xaaneʼ Jéeobaeʼ jeʼel u chʼaʼtuklik u salvartik le máaxoʼob ku chʼaʼtuklik u kʼexik u tuukuloʼob le kéen u yiloʼob u xuʼulsaʼal tiʼ le Nojoch Babiloniaoʼ. Lelaʼ ku yáantkoʼon k-il jach kʼaʼanaʼan ka k-aʼal tiʼ le máakoʼob le baʼax ku taal u kʼiin u yúuchloʼ. Le baʼax k-aʼalik tiʼ le máakoʼob beoraaʼ maʼ xaaneʼ letiʼe baʼax ken u kʼaʼajsoʼoboʼ (ket yéetel Ezequiel 33:33). Maʼ xaaneʼ le baʼax k-kʼaʼaytikoʼ yaan u kʼaʼajsikoʼob yéetel lelaʼ yaan u yáantkoʼob utiaʼal u meyajtikoʼob Jéeoba antes tiʼ u taal le xuʼulsajiloʼ. Por ejemploeʼ tu kaajil Filiposeʼ ‹tu sen tíituba le luʼumoʼ›, yoʼolal leloʼ juntúul carceleroeʼ tu kʼamaj u jaajil. Maʼ xaaneʼ le máakoʼob maʼ tu yóotkoʼob u kʼamoʼob u jaajil teʼ kʼiinoʼobaʼ jeʼel u yóotkoʼob u kʼamoʼob le kéen u yiloʼob tsʼoʼok u xuʼulsaʼal tiʼ le Nojoch Babiloniaoʼ. Lelaʼ bey jeʼex ka u tíituba le luʼumoʼ (Hech. 16:​25-34). w24.05 pág. 17 § 9, 10

Yaan baʼax jeʼel k-kanik tiʼ le carta tu tsʼíibtaj Pablo tiʼ le sukuʼunoʼob hebreoʼoboʼ. Jujuntúul tiʼ letiʼobeʼ xuʼul u progresaroʼob, aʼalaʼabtiʼob: «Tsʼoʼok u kaʼa kʼaʼabéettal a tséentaʼaleʼex yéetel leche, maʼ yéetel chichich janaliʼ» (Heb. 5:12). Letiʼobeʼ xuʼul u kʼamkoʼob le kaʼansaj ku tsʼaʼabal teʼ múuchʼuliloʼ (Pro. 4:18). Por ejemploeʼ yaan judíoʼobeʼ u kʼáatoʼob kaʼach ka seguernak u beetaʼal le baʼax ku yaʼalik le ley tsʼaʼab tiʼ Moisésoʼ, kex tsʼoʼok 30 años xuʼuluk u meyaj (Tito 1:10). Le kéen k-xok le baʼax tu yaʼalaj Pablo tiʼ le sukuʼunoʼob hebreoʼoboʼ k-ilkeʼ leloʼ chichich janal espiritual. Jach letiʼe baʼax kʼaʼabéet kaʼach tiʼ le sukuʼunoʼob utiaʼal u muʼukʼaʼantal u fejoʼoboʼ yéetel utiaʼal u yilkoʼobeʼ le bix tu kaʼansil Jesús unaj u adorartaʼal Diosoʼ maas maʼalob tiʼ le bix u beetkoʼob kaʼachoʼ. Yéetel tu yáantoʼob xan utiaʼal maʼ u chʼaʼikoʼob saajkil kʼaʼaytaj (Heb. 10:​19-23). w24.04 pág. 6 § 15

Desde ka tu tsʼáajuba Adán yéetel Eva tu contra Dioseʼ tsʼoʼok u kíimil u millonesil máakoʼob. ¿Baʼax tun kun úuchul yéetel le máakoʼobaʼ? Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ 144,000 máakoʼob kun kaʼa kuxtaloʼob teʼ kaʼanoʼ yéetel maʼ kun kaʼa kíimloʼob (Apo. 14:1). Yaʼab xiiboʼob yéetel koʼoleloʼob jach u yaabiltmoʼob Jéeobaeʼ yaan u kaʼa kuxkíintaʼaloʼob way Luʼum le kéen kaʼa kuxkíintaʼak «le utsoʼoboʼ». Wa ku chúukpajal u yóol u meyajtoʼob Jéeoba tu yáamil le Mil Años kun gobernar Jesús bey xan tiʼ le u tsʼook pruebaoʼ, yaan u kuxtaloʼob utiaʼal mantatsʼ (Dan. 12:13; Heb. 12:1). Tu yáamil xan le Mil Añosoʼ yaan u kaʼa kuxkíintaʼal «le kʼasaʼanoʼoboʼ», ichiloʼobeʼ tiaʼan le máaxoʼob maʼ tu meyajtoʼob Jéeobaoʼ wa «le máaxoʼob tu beetoʼob baʼaloʼob kʼaastak[oʼ]». Tiʼ letiʼobeʼ yaan u tsʼaʼabal u oportunidadil u kʼexik u kuxtaloʼob yéetel u adorarkoʼob Dios (Juan 5:29; Luc. 23:​42, 43). Chéen baʼaleʼ le máaxoʼob jach táaj kʼasaʼanoʼob u yóoliliʼ u tsʼáaikubaʼob tu contra Jéeobaeʼ, maʼ kun kaʼa kuxkíintbiloʼob (Luc. 12:​4, 5). w24.05 pág. 2 § 3; pág. 6 § 15; pág. 7 § 17

Salmo 15:​2, ku yaʼalikeʼ le máax ku invitartik Jéeoba ichil u yotochoʼ letiʼe máax «tu puksiʼikʼal ku jóokʼol le baʼax ku yaʼalikoʼ». Pero lelaʼ maʼ u kʼáat u yaʼal wa chéen maʼ unaj k-tuusiʼ. Yaan uláakʼ baʼax táakaʼaniʼ, Jéeobaeʼ u kʼáat ka k-beet tuláakal baʼal tu nuʼuk (Heb. 13:18). Lelaʼ kʼaʼabéet «tumen Jéeobaeʼ jach u pʼekmaj le kʼasaʼan máakoʼoboʼ, pero jach ku biskuba maʼalob yéetel le máaxoʼob toj u kuxtaloʼoboʼ» (Pro. 3:32). Le máax «tu puksiʼikʼal ku jóokʼol le baʼax ku yaʼalikoʼ» maʼ tu beetik le baʼax ku yaʼalik Dios chéen tu táan yaʼab máakoʼ yéetel le kéen yanak tu juunaleʼ maʼ tu beetik. Le clase kuxtal beyaʼ jach táaj kʼaas, toʼoneʼ maʼ k-kʼáat k-beet beyoʼ. ¿Bix u káajal u beetik máak baʼaloʼob kʼaastak? Maʼ xaaneʼ ku káajal u kaʼapʼéeltal u tuukul yéetel ku káajal u yilik maʼ jach maʼalob le baʼaxoʼob ku yaʼalik Jéeoba ka k-beetoʼ (Sant. 1:​5-8). Yoʼolal leloʼ ku pʼáatal maʼ tu yuʼubik u tʼaan Dios tiʼ baʼaloʼob ku tuklik maʼ jach kʼaʼabéet u beetaʼaliʼ. Tsʼoʼoleʼ wa ku yilik maʼ tu yúuchultiʼ mix baʼal ikil u beetik baʼax kʼaaseʼ ku pʼáatal maʼ sajak u beet baʼaloʼob maas kʼaastakiʼ. Le máakoʼob beyaʼ chéen ku yeʼeskoʼob táan u adorarkoʼob Dios, pero u jaajileʼ maʼ táan u beetkoʼobiʼ (Ecl. 8:11). Toʼoneʼ k-kʼáat ka jóokʼok t-puksiʼikʼal tuláakal le baʼax k-beetkoʼ. w24.06 pág. 10 § 7, 8

Toʼon k-meyajtik Jéeobaeʼ jach k-yaabiltmaj le baʼaloʼob jaajtak k-kanik teʼ Bibliaoʼ. Yoʼolal le baʼaxoʼob tsʼoʼok k-kanikoʼ tsʼoʼok u muʼukʼaʼantal k-fe (Rom. 10:17). K-creertik de ke Jéeobaeʼ tu tsʼáaj le múuchʼulil yanchaj teʼ yáax siglo bey «u yokomil yéetel u chuunpakʼil le jaajoʼ» (1 Tim. 3:15). Satanáseʼ jach u kʼáat ka xuʼuluk k-confiar tiʼ baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ yéetel tiʼ le nuʼuktaj ku tsʼáaik u kaajal Jéeobaoʼ (Efe. 4:14). Maʼ kun xáantaleʼ le Kʼaasilbaʼaloʼ yaan u yaʼalik yaʼab tuusoʼob utiaʼal ka u tsʼáauba le naciónoʼob tu contra Jéeobaoʼ (Apo. 16:​13, 14). Tsʼoʼoleʼ yaan xan u beetik tuláakal le ku páajtal utiaʼal u tusik le máaxoʼob meyajtik Jéeobaoʼ (Apo. 12:9). Le oʼolal jach kʼaʼabéet k-kanik k-kʼaj óolt u jaajil utiaʼal maʼ k-tuʼusul yéetel jach kʼaʼabéet xan k-tsʼáaik ichil k-kuxtal le u jaajiloʼ (Rom. 6:17; 1 Ped. 1:22). Wa k-kʼáat k-salvartba le kéen taalak le nojoch muʼyajiloʼ kʼaʼabéet k-beetik le baʼaloʼobaʼ. w24.07 pág. 8 § 1-3

Le ka tu yéeyaj Jéeoba le israelitaʼob utiaʼal ka u beetubaʼob u kaajaloʼ, tu beetaj junpʼéel pacto tu yéeteloʼob. Tu yaʼalajtiʼobeʼ wa ku beetkoʼob le baʼax ku yaʼalik le Leyoʼ yaan u kanáantkoʼob yéetel yaan u bendecirkoʼob. Chéen baʼaleʼ wa ka pʼáatak maʼ tu yuʼubikoʼob tʼaan, por ejemplo ku káajal u adorarkoʼob yaanal diosoʼobeʼ, Jéeobaeʼ yaan u xuʼulul u bendecirkoʼob. ¿U kʼáat wa túun u yaʼaleʼ tsʼoʼoktiʼob beyoʼ? Maʼ, tumen le Leyoʼ ku yaʼalik kaʼacheʼ jeʼel u páajtal u kaʼa natsʼkubaʼob tu yiknal Jéeoba yéetel u yuʼubikoʼob u tʼaaneʼ (Deu. 30:​1-3, 17-20). Beyoʼ yaan u yeʼeskoʼob arrepentidoʼob, Jéeoba túuneʼ yaan u náatsʼal tu yiknaloʼob yéetel yaan u kaʼa bendecirkoʼob. U kaajil Israeleʼ yaʼab u téenel maʼ tu yuʼubaj u tʼaan Jéeobaiʼ. Yoʼolal leloʼ jach sufrirnajoʼob. Pero Jéeobaeʼ maʼ tu tuklaj wa tsʼoʼoktiʼob beyoʼ. Letiʼeʼ yaʼab u téenel tu túuxtaj profetaʼob utiaʼal u yaʼaliktiʼob ka arrepentirnakoʼob yéetel ka suunakoʼob tu yiknal (2 Rey. 17:​13, 14). w24.08 pág. 9 § 4, 5

Le ka tsʼoʼok u kíimil Jesúseʼ le sukuʼunoʼob hebreoʼoboʼ tu aktáantoʼob yaʼab problemas. Le maʼ sen úuch formartaʼak le múuchʼulil tu kaajil Jerusalénoʼ káaj u sen chʼaʼpachtaʼaloʼob. Le ka máan 20 añoseʼ, le sukuʼunoʼob kajaʼanoʼob Judeaoʼ tu muʼyajtoʼob óotsilil, maʼ xaaneʼ yoʼolal le nojoch wiʼijil yanchaj teʼ luʼumiloʼ (Hech. 11:​27-30). Kex teʼ año 61, jeʼel u páajtal u yaʼalaʼal chan anchaj jeetsʼelil teʼ tuʼux kajaʼan le sukuʼunoʼoboʼ. Chéen baʼaleʼ lelaʼ maʼ kun xáantal kaʼachi, tumen yaan junpʼéel baʼal maas yaj kun taal tu yóokʼoloʼob. Teʼ kʼiinoʼob jeʼeloʼ túuxtaʼabtiʼob junpʼéel carta tumen apóstol Pablo. Le cartaaʼ jach yaan u yáantkoʼob tiʼ le baʼaxoʼob ken u aktáantoʼoboʼ. Le cartaaʼ jach kʼuch teʼ súutukil kʼaʼabéetoʼ, tumen taʼaytak kaʼach u xuʼulul le jeetsʼelil yaan tiʼ le sukuʼunoʼob hebreoʼoboʼ. Le consejoʼob tu tsʼáaj Pablooʼ jach maʼalob utiaʼal le sukuʼunoʼoboʼ tumen yaan u yáantkoʼob utiaʼal u chúukpajal u yóoloʼob tiʼ le baʼaxoʼob ku taal tu yóokʼoloʼoboʼ. w24.09 pág. 8 § 1, 2

Le kéen muʼyajnakoʼoneʼ Jéeobaeʼ ku usartik le sukuʼunoʼob utiaʼal u yeʼesiktoʼon u yaabiltmoʼonoʼ. ¿Bix u líiʼskoʼob k-óol? Le kéen u máansoʼob tiempo t-éetel, le kéen u chʼenxikintoʼob le baʼax k-aʼalikoʼ, le kéen u xokoʼobtoʼon junpʼéel texto wa le kéen orarnakoʼob t-éetel (Rom. 15:4). Maʼ xaaneʼ juntúul sukuʼun wa juntúul kiikeʼ jeʼel u kʼaʼajsiktoʼon bix u yilik Jéeoba le baʼax ku yúuchultoʼonoʼ. Leloʼ yaan u yáantkoʼon utiaʼal k-uʼuyikba tranquiloil. Le sukuʼunoʼob xanoʼ jeʼel u páajtal u beetkoʼob uláakʼ baʼaloʼobeʼ. Por ejemploeʼ jeʼel u páajtal u biskoʼobtoʼon janaleʼ. Utiaʼal ka áantaʼakecheʼ kʼaʼabéet a kʼáatik áantaj. Le sukuʼunoʼoboʼ jach taak u yáantkechoʼob (Pro. 17:17). Pero yaan horaeʼ maʼ u yojloʼob bix a wuʼuyikabaiʼ yéetel baʼax kʼaʼabéettechiʼ (Pro. 14:10). Tsikbalt tiʼ juntúul sukuʼun yiijchajaʼan u tuukul le baʼax ku yúuchultechoʼ. Maʼalob xan ka a waʼaltiʼ bix jeʼel u páajtal u yáantkecheʼ. Maʼ xaaneʼ jeʼel xan u páajtal a tʼaan yéetel juntúul wa kaʼatúul ancianoʼobeʼ. Yaan kiikoʼobeʼ maas maʼalob u yuʼubikubaʼob wa ku tsikbaltikoʼob tiʼ juntúul kiik yiijchajaʼan u tuukul le baʼax ku yúuchultiʼoboʼ. w24.10 pág. 10 § 15, 16

Yaʼab máakoʼobeʼ kex jach ku kanáantkoʼob baʼax ku jaantikoʼob yéetel ku beetkoʼob ejercicioeʼ maʼ tu creerkoʼob wa jeʼel u yantaltiʼob kuxtal minaʼan u xuuleʼ. Yanoʼobeʼ maʼ u kʼáatoʼob kuxtal utiaʼal mantatsʼiʼ tumen u yojloʼob jach ku muʼyaj máak le kéen chʼíijik. Chéen baʼaleʼ Jesúseʼ tu yaʼaleʼ le ‹kuxtal minaʼan u xuuloʼ› jach táaj jatsʼuts, lelaʼ bey u yeʼesik Juan 3:16 yéetel 5:24. Juntéenjeakeʼ Jesúseʼ tu beetaj junpʼéel milagro utiaʼal u tséentik u milesil máakoʼob yéetel wa jaypʼéel waajoʼob bey xan yéetel wa jaytúul kayoʼob. Lelaʼ tu beetaj u jaʼakʼal u yóol le máakoʼoboʼ, chéen baʼaleʼ maas jaʼakʼ u yóoloʼob ka tu yuʼuboʼob le baʼax tu yaʼalaj Jesús le ka sáaschaj tuláakʼ kʼiinoʼ. Le máakoʼobaʼ binoʼob tu paach Jesús tak Capernaúm, naatsʼ Galilea, teʼeloʼ Jesúseʼ tu yaʼalajtiʼob jeʼel u páajtal u kaʼa kuxkíintik le kimenoʼoboʼ yéetel jeʼel u páajtal u tsʼáaik kuxtal minaʼan u xuul tiʼobeʼ (Juan 6:​39, 40). Le baʼax tu yaʼalaj Jesúsoʼ ku kaʼansikeʼ yaʼab tiʼ le máaxoʼob tsʼoʼok u kíimloʼoboʼ yaan u kaʼa kuxtaloʼob. Tsʼoʼoleʼ teech yéetel le máaxoʼob a yaabiltmoʼ yaan u páajtal a kuxtaleʼex utiaʼal mantatsʼ. w24.12 pág. 8 § 1, 2

Le Organización Mundial de la Saludoʼ ku yaʼalikeʼ yaʼab tiʼ le íichamtsiloʼoboʼ ku jatsʼik u yatanoʼob yéetel ku beetkoʼob u yaatal u yóoloʼob yéetel baʼaxoʼob ku yaʼalikoʼob. Maʼ xaaneʼ tu táan u maasileʼ ku tratarkoʼob maʼalob u yatanoʼob, pero le kéen pʼáatkoʼob tu juunaloʼobeʼ ku maltratarkoʼob. ¿Baʼaxten yaan íichamtsiloʼobeʼ ku maltratarkoʼob u yatanoʼob? Maʼ xaaneʼ tumen tu yiloʼob bix úuchik u maltratartaʼal u maamaʼob tumen u papáʼob, le oʼolal ku tuklikoʼobeʼ leloʼ junpʼéel baʼal normal. Maʼ xaan xaneʼ tumen yaneʼ líikʼ tiʼ junpʼéel lugar tuʼux suuk u yaʼalaʼaleʼ le xiiboʼ kʼaʼabéet u yeʼesik máax ku mandar ichil u yotoch. Wa maʼ xaan xaneʼ maʼ kaʼansaʼab u controlartubaʼob utiaʼal maʼ u pʼuʼujuloʼobiʼ. Yaan xan íichamtsiloʼobeʼ tumen ku chaʼantikoʼob pornografíaeʼ ku kʼastal u tuukuloʼob tiʼ bix unaj u tratartaʼal le koʼoleloʼoboʼ yéetel tiʼ bix unaj u yilaʼal le relaciones sexualesoʼ. Yaan especialistaʼobeʼ ku yaʼalikoʼobeʼ durante le pandemiaoʼ maas kʼaschaj bix u tratartaʼal le koʼoleloʼoboʼ. U jaajileʼ jeʼel baʼaxak ka úuchkeʼ maʼ unaj u maltratartaʼal le koʼoleloʼoboʼ. w25.01 pág. 8 § 2, 3

Jesúseʼ tu yaʼalaj máakalmáak le mandamiento maas importante yaan tiʼ le Ley tsʼaʼab tiʼ Moisésoʼ. Letiʼeʼ tu yaʼalaj: «Kʼaʼabéet xan a yaabiltik Jéeoba a Dios yéetel tuláakal a puksiʼikʼal, yéetel tuláakal a kuxtal, yéetel tuláakal a tuukul bey xan yéetel tuláakal a muukʼ» (Mar. 12:30). Lelaʼ u kʼáat u yaʼaleʼ kʼaʼabéet k-yaabiltik Jéeoba yéetel tuláakal k-puksiʼikʼal, yéetel le baʼaxoʼob k-tsʼíiboltikoʼ bey xan yéetel k-muukʼ. Chéen baʼaleʼ táakaʼan xan le baʼaxoʼob k-tuklikoʼ. Le yaabilaj k-uʼuyik yoʼolal Jéeobaoʼ ku péeksikoʼon tuukul jeʼex letiʼeʼ. U jaajileʼ maʼ tu páajtal k-jach naʼatik bix u tuukul, pero junpʼéel baʼal jeʼel u yáantkoʼoneʼ letiʼe ka k-il bix «u tuukul Cristooʼ», tumen letiʼeʼ tuukulnaj jeʼex u Taataeʼ (1 Cor. 2:16). w25.03 pág. 8 § 1

Jeʼex Adán perfecto tu káajbaleʼ, Jesúseʼ perfecto xan kaʼachi (1 Cor. 15:45). Úuchik u kíimil t-oʼolaleʼ Jesúseʼ tu boʼotaj u tojol le baʼax tu perdertaj Adánoʼ (Rom. 5:19). Bey túunoʼ kʼuch u beetuba «le u tsʼook Adánoʼ». Maʼ kʼaʼabéet uláakʼ máak perfecto utiaʼal u boʼotik le baʼax tu perdertaj Adánoʼ, tumen Jesúseʼ «chéen juntéeniliʼ tu kʼubaj u kuxtal» (Heb. 7:27; 10:12). Tak beoraaʼ tsʼoʼok k-ilkeʼ Jéeobaeʼ tu beetaj tuláakal baʼax kʼaʼabéet utiaʼal u perdonartaʼal k-kʼebanoʼob yéetel utiaʼal u páajtal k-kaʼa bisikba tu yéetel. Chéen baʼaleʼ utiaʼal ka béeychajak lelaʼ kʼaʼabéetchaj u boʼotaʼal u tojol le baʼax perdertaʼaboʼ. Lelaʼ béeychaj yéetel le u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ (Heb. 9:14). w25.02 pág. 5 § 12, 13

K-ojéeltik Jéeoba juntúul Dios kuxaʼaneʼ ku yáantkoʼon k-il le baʼaloʼob jeʼex unajoʼ. ¿Bix túun jeʼel k-beetkeʼ? K-ilkeʼ le baʼaxoʼob k-aktáantikoʼ yaan yil yéetel le baʼax tu yaʼalaj Satanás tiʼ Jéeobaoʼ. Le Kʼaasilbaʼaloʼ tu yaʼaleʼ le kéen muʼyajnakoʼoneʼ yaan k-xúumpʼattik Jéeoba (Job 1:​10, 11; Pro. 27:11). Le beetkeʼ wa ku chúukpajal k-óoleʼ k-eʼesik k-yaabiltmaj Jéeoba, yéetel Satanáseʼ chéen táan u tuus. ¿Táan wa a chʼaʼpachtaʼal tumen le gobiernooʼ? ¿Minaʼan wa tech taakʼin? ¿Maʼ wa ta jach uʼuyaʼal kéen jóokʼkech kʼaʼaytaj? ¿Táan wa a aktáantik uláakʼ problemas? Wa beyoʼ kʼaʼajaktecheʼ le baʼax táan u yúuchultechoʼ ku tsʼáaik tuʼux a beetik u kiʼimaktal u yóol Jéeoba. Maʼ u tuʼubultech xaneʼ Jéeobaeʼ maʼ ken u chaʼa a tsʼaʼabal a pruebail maas tiʼ le ku páajtal a muʼyajtikoʼ. Tsʼoʼoleʼ letiʼ xaneʼ yaan u tsʼáaiktech u muukʼil utiaʼal u páajtal a aguantartik. w24.06 pág. 22 § 9

¿A wojel wa máakalmáak a debilidadoʼob? Le máax ku tuklik minaʼantiʼ mix junpʼéeleʼ, chéen táan u tuskuba. Le máax u yojel máakalmáak u debilidad, pero ku tuklik maʼ kun úuchultiʼ mix baʼaleʼ, chéen táan xan u tuskuba (1 Juan 1:8). Kʼaʼajaktoʼoneʼ apóstol Pabloeʼ tu yaʼaleʼ kʼaʼabéet u kanáantkuba tak le máaxoʼob yaantiʼob «le jatsʼuts modos ku taal tiʼ Diosoʼ» (Gál. 6:1). Le beetkeʼ kʼaʼabéet k-xíixtik k-tuukul utiaʼal k-ilik máakalmáak k-debilidadoʼob utiaʼal k-kanáantikbatiʼob (2 Cor. 13:5). ¿Baʼax unaj a beetik wa tsʼoʼok a tsʼáaik cuenta máakalmáak a debilidadoʼob? Unaj a maas kanáantkabatiʼob. Tuukulnen tiʼ lelaʼ: úuchjeakileʼ le kaajoʼoboʼ láaj yaan u pakʼil u baʼpachoʼob. Le oʼolal le lugar maas ku kanáantaʼal tumen le soldadoʼoboʼ letiʼe joonajoʼoboʼ tumen teʼeloʼ jeʼel u yokol u enemigoʼobeʼ. Lelaʼ ku kaʼansiktoʼoneʼ de ke maas jach kʼaʼabéet k-kanáantikba tiʼ le baʼaloʼob k-ojel jeʼel u beetik k-lúubul tiʼ baʼaloʼob kʼaastakeʼ (1 Cor. 9:27). w24.07 pág. 15 § 5-7

Jeʼex u yaʼalik u textoil le kʼiinaʼ junpʼéel tiʼ le uts ku beetik máakoʼ letiʼe u kʼaʼaytik u Reino Diosoʼ. Tsʼoʼoleʼ wa k-xokik le Biblia yéetel k-tuukul tiʼ baʼax ku yaʼalikeʼ yaan u muʼukʼaʼantal k-fe tiʼ Jéeoba yéetel yaan k-kʼuchul k-naʼateʼ jach kʼaʼabéet k-tsikbaltik tiʼ u maasil le baʼaloʼob maʼalobtak ken u beet le Reinooʼ. Utiaʼal ka a maas jóoʼs u yutsil u xookil le Bibliaoʼ, maʼ unaj a jaranchʼaktik a xookiʼ. Por ejemploeʼ wa le táan a xook ka wilik yaan junpʼéel texto maʼ ta jach naʼatikeʼ, ¿baʼax jeʼel a beetkeʼ? Tu lugar u seguer a xookeʼ kaxt junpʼéel publicación tsolik baʼax ku yaʼalik le textooʼ. Jeʼel u páajtal u meyajtech le libro Áantaj utiaʼal u xakʼalxook u testigoʼob Jéeobaoʼ wa uláakʼ publicación ku meyaj utiaʼal xakʼalxook. Wa ka jóoʼsik tiempo utiaʼal a beetkeʼ yaan a maas confiar tiʼ baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ (1 Tes. 5:21). Tsʼoʼoleʼ leloʼ yaan u yáantkech utiaʼal a maas disfrutartik a tsikbaltik tiʼ u maasil le baʼax ka kanikoʼ. w24.04 pág. 15 § 4, 5

Davideʼ tu yaʼalaj yoʼolal Jéeoba: «Listoech utiaʼal perdonar» (Sal. 86:5). Miqueaseʼ tu tsʼíibtaj: ‹¿Yaan wa uláakʼ Dios jeʼex teech, ka u perdonart u kʼeban yéetel le baʼaloʼob maʼ maʼalobtak ku beetik máakoʼ?› (Miq. 7:18). Isaías xaneʼ tu yaʼalaj: «Le kʼasaʼan máakoʼ unaj u pʼatik le bej ku biskoʼ, le loolob wíinikoʼ unaj u pʼatik u kʼaakʼas tuukul. Suunak tu yiknal Jéeoba, tumen letiʼeʼ yaan u chʼaʼik óotsilil tiʼ, suunak tu yiknal k-Dios, tumen letiʼeʼ jach tu jaajil ku perdonartik máak» (Isa. 55:7). Utiaʼal ka u seguertoʼob u ejemplo Jéeobaeʼ u múuchʼulil Corintoeʼ tu kʼamoʼob le máax arrepentirnajoʼ yéetel tu yeʼesoʼobtiʼ yaabilaj. Úuchik u beetkoʼob beyoʼ tu yeʼesoʼob xaneʼ letiʼobeʼ jach ku yuʼubikoʼob ‹tʼaan tiʼ tuláakal baʼal›. Le máax kʼebanchajoʼ chéen wa jaypʼéel meses jóoʼsaʼak ichil u kaajal Jéeobaeʼ ka arrepentirnaji. Como tsʼoʼok u arrepentireʼ le ancianoʼoboʼ minaʼan baʼax oʼolal u páaʼtkoʼob u maasil tiempo utiaʼal u kaʼa kʼamkoʼob. w24.08 pág. 17, 18 § 12, 13

Bejlaʼeʼ kuxaʼanoʼon tu tsʼook kʼiinoʼob. Maʼ kun xáantaleʼ Jesúseʼ yaan u juzgartik tuláakal le máakoʼob kajaʼanoʼob way Luʼumeʼ. ¿Baʼaxten k-aʼalik jach taʼaytak u yúuchul leloʼ? Tumen Jesúseʼ tu yaʼalaj tiʼ u discípuloʼob jujunpʼéel baʼaloʼob «kun eʼesik [ . . . ] táan u tsʼoʼokol tiʼ le yóokʼol kaabaʼ» (Mat. 24:3). Le baʼax tu yaʼalaj Jesúsoʼ jeʼel u páajtal k-ilik tiʼ Mateo capítulo 24 yéetel 25, tiʼ Marcos capítulo 13 bey xan tiʼ Lucas capítulo 21. Utiaʼal k-preparartikba tiʼ le baʼax ku taal u kʼiinoʼ Jesúseʼ tu tsikbaltaj óoxpʼéel baʼaloʼob jach jeʼel u yáantkoʼoneʼ: tʼaanaj tiʼ u tsikbalil le tamanoʼob yéetel le chivoʼoboʼ, tiʼ u tsikbalil le diez x-chʼúupalaloʼoboʼ bey xan tiʼ u tsikbalil u bolsasil le taakʼinoʼ. Cada junpʼéel tiʼ le baʼaloʼobaʼ ku yáantkoʼon k-naʼat baʼax ken u chʼaʼ en cuenta Jesús utiaʼal u juzgartik le máakoʼoboʼ. w24.09 pág. 20 § 1, 2

Jesucristoeʼ tu tsʼáajtoʼon junpʼéel maʼalob ejemplo. Letiʼeʼ jach u yaabiltmaj u Papá bey xan le máakoʼoboʼ. Leloʼ letiʼe baʼax péeks u yáant u maasiloʼ, hasta tu beetaj baʼaloʼob maʼ tuláakal máak jeʼel u yóotik u beeteʼ (Mat. 20:28; Juan 13:​5, 14, 15). Sukuʼuneʼex, wa letiʼe yaabilaj péeksikeʼexoʼ, Jéeobaeʼ yaan u bendecirkeʼex yéetel yaan u yáantkeʼex a tsʼáaʼex u metail a beetkeʼex a siervo ministerialileʼex (1 Ped. 5:5). Teʼ yóokʼol kaabaʼ jach ku alabartaʼal le máakoʼob ku taaskubaʼob jach importanteʼoboʼ, chéen baʼaleʼ ichil u kaajal Jéeobaeʼ maʼ beyiʼ. Jeʼex Jesúseʼ juntúul sukuʼuneʼ kʼaʼabéet u péeksaʼal tumen le yaabilaj utiaʼal u yáantik u maasiloʼ. Maʼ tumen wa u kʼáat ka yanak autoridad tiʼiʼ mix junpʼéel nojoch puestoiʼ. Wa ku yéeyaʼal juntúul máax jach ku creerkuba utiaʼal u beetik u siervo ministerialileʼ maʼ xaaneʼ yaan jujunpʼéel meyajoʼob kʼaʼabéet u beetkeʼ maʼ ken u yóot u beete. Tumen ku tuklikeʼ bey táan u mixbaʼalkúuntkuba yéetel le meyajoʼob beyaʼ (Juan 10:12). w24.11 pág. 15 § 6, 7

Tiʼ tuláakal yóokʼol kaabeʼ le múuchʼuliloʼoboʼ kʼaʼabéettiʼob u maasil sukuʼunoʼob beyoʼob «junpʼéel regaloeʼ» (Efe. 4:8). Wa tsʼoʼok a wokjaʼeʼ, ¿jeʼel wa u páajtal a beetik le meyajaʼ? (Pro. 3:27). ¿Táan wa a tsʼáaik a wóol utiaʼal a beetik a siervo ministerialil? Wa ministerialecheʼ, ¿tsʼoʼok wa a tsʼáaik u metail a beetik a ancianoil? ¿Jeʼel wa u páajtal a beetik kʼeexoʼob ichil a kuxtal utiaʼal a bin teʼ Escuela utiaʼal Máaxoʼob Kʼaʼaytik le Reinooʼ? Le escuelaaʼ jach jeʼel u kaʼansikech utiaʼal a maas áantajeʼ. Wa ka tuklik maʼ preparadoecheʼ, aʼal tiʼ Jéeoba bix a wuʼuyikaba. Aʼaltiʼ ka u tsʼáatech u espíritu santo utiaʼal a beetik tubeel le meyaj kʼubéentaʼabtechoʼ (Luc. 11:13). Tuláakal le meyaj ku beetik le sukuʼunoʼob tsʼaʼanoʼob tumen Jesús bey regaloʼoboʼ ku yeʼesikeʼ letiʼeʼ táan u nuʼuktikoʼon teʼ tu tsʼook kʼiinoʼobaʼ (Mat. 28:20). Jesúseʼ jach u yaabiltmoʼon, ku yeʼesik u yutsil yéetel ku yeʼesik xan jach pendiente yanil tiʼ le baʼaxoʼob kʼaʼabéettoʼonoʼ, le oʼolal ku tsʼáaiktoʼon le sukuʼunoʼob utiaʼal u yáantkoʼonoʼoboʼ. Unaj k-agradecertik le baʼax ku beetkoʼ. w24.10 pág. 23 § 16, 17

¿Baʼax kun úuchul yéetel le baʼaxoʼob beetik k-muʼyajoʼ? Jéeobaeʼ ku yaʼalik: «Yaan u tuʼubsaʼal le yaayaj baʼaloʼob uchaʼanoʼ. Le baʼaloʼobaʼ maʼ kun kaʼa ilbil tumen in wichoʼob» (Isa. 65:16). Jéeobaeʼ yaan u beetik u xuʼulul tuláakal le problemas yéetel le baʼaxoʼob beetik k-muʼyajoʼ, hasta mix kun kʼaʼajsbiloʼob. Tak teʼ kʼiinoʼobaʼ k-uʼuyik kanáantaʼanoʼon yéetel tranquilo yaniloʼon le kéen xiʼikoʼon teʼ muchʼtáambaloʼoboʼ tumen teʼeloʼ maʼ t-tuukul tiʼ le baʼaloʼob kʼaastak ku yúuchul teʼ yóokʼol kaabaʼ. ¿Bix jeʼel k-áantaj utiaʼal ka seguernak u yuʼubikuba máak jach maʼalobil ichil le paraíso espiritualoʼ? Letiʼe kéen k-eʼes le jatsʼuts modos ku taal tiʼ le espíritu santooʼ jeʼex yaabilaj, kiʼimak óolal, jeetsʼelil, paciencia, utsil puksiʼikʼal yéetel utsil (Gál. 5:​22, 23). Jach junpʼéel nojoch bendición k-antal ichil u kaajal Jéeoba. Tsʼoʼoleʼ wa maʼ t-jóokʼol teʼ paraíso espiritualoʼ yaan u páajtal k-ilik u béeykuntik Jéeoba le promesa jeʼelaʼ: «Teneʼ táan in beetik túumben kaʼan yéetel túumben luʼum». w24.04 pág. 22 § 9, 10

Jach jatsʼuts u noviotkuba máak, chéen baʼaleʼ lelaʼ maʼ chéen báaxaliʼ, tumen le tiempo jeʼelaʼ ku meyaj utiaʼal u yilik máak wa yaan u tsʼoʼokol u beel. U kʼiinil le bodaoʼ le máaxoʼob ku tsʼoʼokol u beeloʼoboʼ ku beetkoʼob junpʼéel voto tiʼ Jéeoba, tuʼux ku prometerkoʼob yaan u yaabiltikubaʼob yéetel yaan u respetarkubaʼob. Chéen baʼaleʼ kʼaʼajaktoʼoneʼ antes tiʼ u beetik máak junpʼéel votoeʼ kʼaʼabéet u tuklik tubeel le baʼax ken u beetoʼ. Le tiempo táan u noviotkuba máakoʼ ku meyaj utiaʼal u kʼaj óoltkubaʼob tubeel yéetel utiaʼal ka u chʼaʼob junpʼéel maʼalob decisión. Yaan kʼiineʼ jeʼel u chʼaʼtuklikoʼob u tsʼoʼokol u beeloʼobeʼ wa u xuʼulul u biskubaʼob. Wa ku xuʼulul u biskubaʼobeʼ, ¿u kʼáat wa u yaʼaleʼ maʼ unaj kaʼach u biskubaʼobiʼ? Maʼatech, tumen le tiempo jeʼeloʼ áantajnaj utiaʼal u chʼaʼikoʼob junpʼéel maʼalob decisión. ¿Baʼaxten jach kʼaʼabéet k-naʼatik tubeel baʼax u biilal le tiempo táan u noviotkuba máakoʼ? Tumen wa juntúul soltero ku naʼatik tubeel lelaʼ yéetel u yojel maʼ u kʼáat tsʼoʼokol u beel yéetel juntúul kiikeʼ, maʼ kun káajal u biskuba tu yéetel. w24.05 pág. 26, 27 § 3, 4

Maʼ xaaneʼ jujuntúul táankelmoʼob u testigoʼob Jéeobaeʼ yaan kʼiineʼ ku sajaktal u defendertoʼob baʼax ku creerkoʼob. Lelaʼ maases ku yúuchul le kéen tʼaanak le maestro tiʼ evoluciónoʼ tumen yaʼab maestroʼobeʼ jach ku creerkoʼob le kaʼansajaʼ. Le taatatsiloʼoboʼ, ¿bix jeʼel u yáantik u paalaloʼob utiaʼal maʼ u sajaktal u defendertoʼob le baʼax ku creerkoʼoboʼ? Unaj u yáantkoʼob utiaʼal maʼ u suʼlaktal u yaʼaloʼob yaan Máax beetmiloʼon. U jaajileʼ yaʼab científicoʼob u yojloʼob maʼ chéen bey anchajik máakoʼ. Le kéen u yiloʼob tuláakal le baʼaxoʼob beetaʼanoʼ ku tsʼáaikoʼob cuentaeʼ yaan juntúul máax jach yaan u naʼat beetoʼon. Le beetkeʼ letiʼobeʼ maʼ de acuerdoʼob yéetel le evoluciónoʼ. A paalaloʼobeʼ jeʼel u muʼukʼaʼankúuntik u fejoʼob le kéen u yojéeltoʼob baʼax convencert u maasil sukuʼunoʼob de ke yaan juntúul Máax beetoʼonoʼ. w24.12 pág. 18 § 14, 15

Jesúseʼ u yojel kaʼach yaan u yuʼubaʼal le baʼax ku kʼaʼaytikoʼ. Leloʼ le áant utiaʼal u seguer u kʼaʼaytaj yéetel kiʼimak óolal. Tu tsʼoʼokbal le año 30, letiʼeʼ tu tsʼáaj cuentaeʼ yaʼab máak taak u yojéeltik le baʼax ku kaʼansikoʼ. Le oʼolal tu comparartoʼob yéetel junpʼéel kool tsʼoʼok u pʼiistal utiaʼal jochbil (Juan 4:35). Ka máan kex junpʼéel añoeʼ Jesúseʼ tu yaʼalaj tiʼ u discípuloʼob: «Jach yaʼab le baʼax kun cosecharbiloʼ» (Mat. 9:​37, 38). Ka máan kʼiineʼ tu kaʼa aʼalaj: «Jach yaʼab le baʼax kun cosecharbiloʼ, […] le oʼolaleʼ kʼáat óolteʼex tiʼ u Yuumil le baʼax pakʼaʼan ka u túuxt uláakʼ máakoʼob utiaʼal le cosechaoʼ» (Luc. 10:2). Jesúseʼ u yojel yaʼab uláakʼ máak kun kʼamik le baʼax ku kaʼansikoʼ, yéetel leloʼ tu beetaj u kiʼimaktal u yóol. Jesúseʼ tu kaʼansaj tiʼ u discípuloʼob ka u tsʼáa tu tuukuloʼobeʼ yaan máaxoʼob kun uʼuyik le baʼax ku kaʼanskoʼoboʼ. Beyoʼ yaan u kiʼimaktal u yóoloʼob kéen u beetoʼob le meyajaʼ. w25.03 pág. 18, 19 § 15, 16

Jéeobaeʼ junpʼéel nuxiʼ tuunich tuʼux k-taʼakikba. Wa jach kʼaʼam cháak yéetel jach kʼaʼam u yiikʼaleʼ, jeʼel u páajtal k-bin k-taʼakba tiʼ junpʼéel sajkabeʼ wa yiknal junpʼéel nuxiʼ tuunich. Bey túun xanoʼ le kéen woʼoltaʼakoʼon tumen k-problemasoʼ jeʼel u páajtal k-bin k-taʼakba yiknal Jéeobaeʼ. Letiʼeʼ ku kanáantkoʼon yéetel ku yaʼaliktoʼoneʼ le baʼaxoʼob k-muʼyajtik beoraaʼ yaan u xuʼululoʼob. Ku prometerkeʼ maʼ kun xáantaleʼ yaan u luʼsik tuláakal baʼax beetik k-muʼyaj yéetel k-chiʼichnaktal (Eze. 34:​25, 26). Le oraciónoʼ jach ku yáantaj utiaʼal k-ilik Jéeoba bey junpʼéel nuxiʼ tuunich tuʼux jeʼel k-taʼakikbaeʼ. Kéen orarnakoʼoneʼ k-kʼamik le jeetsʼeelil ku tsʼáaik Diosoʼ, lelaʼ ku kanáantik k-puksiʼikʼal yéetel k-tuukul (Fili. 4:​6, 7). Jéeobaeʼ mantatsʼ ken u yáantoʼon. Jeʼel u páajtal k-confiar de ke beyoʼ tumen le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ «Jéeobaeʼ junpʼéel Tuunich utiaʼal kʼiinoʼob minaʼan u xuul» (Isa. 26:​3, 4). Jéeobaeʼ mix bikʼin kun kíimil le beetik k-confiar yaan u béeykuntik u promesaʼob, yaan u yuʼubik k-oraciónoʼob mantatsʼ yéetel yaan u yáantkoʼon. Uláakʼ baʼax beetik k-confiartiʼeʼ tumen chúukaʼan u yóol tiʼ le máaxoʼob meyajtikoʼ (2 Sam. 22:26). Letiʼeʼ maʼ ken u tuʼubs le baʼax k-beetkoʼ yéetel yaan u bendecirkoʼon (Heb. 6:10; 11:6). w24.06 pág. 27 § 4-6

Unaj k-evitartik le baʼaloʼob jeʼel u jatsik k-puksiʼikʼaleʼ yéetel jeʼel u beetik u xuʼulul k-yaabiltik Jéeobaeʼ. Kʼaʼabéet k-kanáantik le baʼaxoʼob yéetel k-náaysik k-óoloʼ, bey xan máax yéetel k-bisikba. Wa k-ilik táan u káajal u afectarkoʼon le baʼaloʼobaʼ, unaj k-beetik le kʼeexoʼob kʼaʼabéetoʼ (Mat. 5:​29, 30). Maʼ k-chaʼik u jatskuba k-puksiʼikʼal. Wa maʼ t-kanáantikbaeʼ jeʼel k-tuklikeʼ wa táan k-táakpajal tiʼ jejeláas meyajoʼob ichil u kaajal Jéeobaeʼ mix baʼal jeʼel u náachkuntkoʼon tiʼ letiʼeʼ. Koʼox aʼalikeʼ le táan a máan teʼ calleoʼ ka wuʼuyik jach táaj keʼel, hasta táan a tíitaʼal. Le kéen kʼuchkech ta wotocheʼ, ¿baʼax ka beetik utiaʼal a kʼíintal? Ka takik a suéter. Chéen baʼaleʼ kʼaʼabéet xan a kʼalik le joonaj utiaʼal maʼ u yokol le síisis iikʼoʼ. Lelaʼ ku kaʼansiktoʼoneʼ utiaʼal k-kʼíintal wa k-pʼáatal naatsʼ tiʼ Jéeobaeʼ maʼ chéen kʼaʼabéet k-táakpajal tiʼ le meyajoʼob ku beetaʼal ichil u kaajaloʼ. Baʼaxeʼ unaj xan k-kʼalik u joonajil k-puksiʼikʼal utiaʼal maʼ u yokol le síisis «iikʼ» wa le baʼaloʼob kʼaastak ku beetaʼal teʼ yóokʼol kaab jeʼel u náachkuntkoʼon tiʼ Jéeobaoʼ (Efe. 2:2). w24.07 pág. 21 § 6, 7

Jesúseʼ mixbaʼalkúuntaʼabi yéetel maltratartaʼabi, jach táaj yaj le baʼax beetaʼabtiʼoʼ. ¡Jach junpʼéel nojoch injusticia! Letiʼeʼ chúukpaj u yóol ka beetaʼabtiʼ injusticia. Letiʼeʼ maʼ tu kʼáataj tiʼ Jéeoba ka u castigart le soldadoʼoboʼ, baʼaxeʼ tu yaʼalaj: «In Yuum, perdonartoʼob tumen maʼ u yojloʼob baʼax ku beetkoʼobiʼ» (Luc. 23:34). Jach beyoʼ wa k-orar yoʼolal le máaxoʼob pʼekmiloʼonoʼ yaan u yáantkoʼon utiaʼal maʼ k-kʼuuxil tu yéeteloʼob yéetel utiaʼal maʼ k-chʼaʼpʼektikoʼob. Maʼ k-ojel baʼax uláakʼ injusticiailoʼob kun beetbiltoʼoniʼ. Chéen baʼaleʼ jeʼel baʼalak ka úuchkeʼ maʼ u xuʼulul k-kʼáatik tiʼ Jéeoba ka u yáantoʼon. Unaj xan k-ilik k-beetik jeʼex Jesús le ka beetaʼabtiʼ injusticiaʼoboʼ, yéetel unaj u seguer k-tsʼáaik ichil k-kuxtal le baʼaxoʼob ku yaʼalik le Bibliaoʼ. Wa k-beetik beyoʼ Jéeobaeʼ jach tu jaajil yaan u bendecirkoʼon (1 Ped. 3:​8, 9). w24.11 pág. 6 § 16; pág. 7 § 17, 19

Jéeobaeʼ u pʼeek u beetaʼal baʼax kʼaas (Sal. 5:​4-6). Letiʼeʼ u kʼáat ka k-tsʼáa ichil k-kuxtal baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ. Chéen baʼaleʼ u yojel kʼeban máakoʼon, le oʼolal maʼ tu páajtal k-beetik tuláakal baʼal perfecto (Sal. 130:​3, 4). Jéeobaeʼ u pʼekmaj le j-kʼasaʼan máakoʼob «ku meyajtiʼob u yutsil k-Dios utiaʼal u yaʼalikoʼob maʼ kʼaas le kuxtal ku biskoʼob ichil x-maʼ suʼtaliloʼ» (Jud. 4). Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ yaan «u xuʼulsaʼal tiʼ le kʼasaʼan máakoʼob» teʼ Armagedónoʼ, u guerra Dios (2 Ped. 3:7; Apo. 16:16). Jéeobaeʼ maʼ u kʼáat ka xuʼulsaʼak tiʼ mix máakiʼ. Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ Jéeobaeʼ «u kʼáat ka u kʼex u tuukul tuláakal máak» (2 Ped. 3:9). Le ancianoʼoboʼ ku yeʼeskoʼob paciencia jeʼex Jéeoba le kéen u yáantoʼob juntúul máak tsʼoʼok u kʼebantal utiaʼal u kaʼa náatsʼal yiknal Jéeobaoʼ. w24.08 pág. 26 § 1, 2

Jeʼex Jéeobaeʼ toʼon xaneʼ k-yaabiltmaj u maasil, le oʼolal k-tsʼáaiktiʼob le baʼaxoʼob yaantoʼonoʼ. Maʼ xaaneʼ techeʼ a kʼaj óol juntúul sukuʼun kʼaʼabéet janal tiʼ bey xan nookʼ. Jéeobaeʼ jeʼel u péeksikech utiaʼal a tsʼáaiktiʼ le baʼaxoʼob kʼaʼabéettiʼoʼ. Le máaxoʼob meyajtik Jéeobaoʼ jach kʼaj óolaʼanoʼob tumen ku yeʼesik u yutsiloʼob kéen úuchuk junpʼéel nojoch loob. Koʼoneʼex tuukul tiʼ le baʼaxoʼob úuch tu kʼiiniloʼob le COVID-19. Yaʼab sukuʼunoʼobeʼ tu síijoʼob janal, nookʼ bey xan uláakʼ baʼaloʼob tiʼ le máaxoʼob kʼaʼabéettiʼoboʼ. Tsʼoʼoleʼ yaʼab tiʼ letiʼobeʼ tu síijoʼob taakʼin tiʼ u kaajal Jéeoba utiaʼal u yilaʼal u yáantaʼal u maasil sukuʼunoʼob tiʼ tuláakal yóokʼol kaaboʼ. Le sukuʼunoʼobaʼ tu beetoʼob le baʼax ku yaʼalik Hebreos 13:16: «Maʼ u tuʼubulteʼex a beetkeʼex uts bey xan a wáantkeʼex uláakʼ máakoʼob yéetel le baʼaxoʼob yaanteʼexoʼ, tumen le baʼaloʼobaʼ bey junpʼéel sacrificio ku kʼuʼubul tiʼ Dioseʼ yéetel letiʼeʼ jach ku kiʼimaktal u yóol le kéen beetaʼak lelaʼ». w24.09 pág. 27 § 6, 7

Tuukulnen tiʼ lelaʼ: koʼox aʼalikeʼ táan a kaxtik meyaj utiaʼal u páajtal a tsʼáaik baʼax kʼaʼabéet tiʼ a familia yéetel ku yaʼalaʼaltech yaan kaʼapʼéel meyajoʼob jeʼel u páajtal a beetkeʼ. Antes a chʼaʼtuklik máakalmáak ken a kʼameʼ chʼaʼ en cuenta baʼaloʼob jeʼex, baʼax meyajil ken a beetiʼ, máakalmáak u horarioil, bukaʼaj u náachil yéetel chʼaʼ en cuenta uláakʼ baʼaloʼob xan. Le kaʼapʼéel meyajoʼobaʼ maʼ tu bin tu contra le baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ, le oʼolal maʼ xaaneʼ jeʼel u taaktal a yéeyik le meyaj maas maʼalob u boʼoliloʼ wa le maas uts ta wichoʼ. Chéen baʼaleʼ antes a chʼaʼik junpʼéel decisióneʼ kʼaʼabéet a chʼaʼik en cuenta uláakʼ baʼaloʼob. Tuukulnen tiʼ lelaʼ: «¿Le meyaj ken in kʼamoʼ yaan wa u chaʼik in bin reunión? ¿Yaan wa u luʼsikten yaʼab tiempo ka pʼáatak maʼ tu páajtal in wantal yéetel in familia mix in wáantkoʼob utiaʼal u muʼukʼaʼantal u fejoʼob?». K-tuukul tiʼ le preguntaʼobaʼ yaan u yáantkoʼon utiaʼal maʼ k-tuukul chéen tiʼ le taakʼinoʼ. Baʼaxeʼ ka k-tsʼáa táanil le baʼaloʼob maas kʼaʼanaʼantakoʼ, jeʼex k-adorartik Jéeoba bey xan k-tsʼáaik baʼax kʼaʼabéet tiʼ k-familia. Beyoʼ yaan u páajtal k-chʼaʼik decisiónoʼob ku kiʼimakkúuntik u yóol Jéeoba. w25.01 pág. 17 § 11-13

Kex tsʼoʼok a sen maltratartaʼaleʼ kʼaʼajaktecheʼ Jéeobaeʼ u yaabiltmech yéetel jach koʼoj a tojol tu táan. Wa jach yaachajaʼan a wóoleʼ kʼaʼajaktecheʼ Jéeobaeʼ yaʼab baʼaloʼob maʼalobtak tu yilaj ichil a puksiʼikʼal, le oʼolal tu náatsʼech tu yiknal (Juan 6:44). Maʼ u tuʼubultecheʼ letiʼeʼ jach u yaabiltmech yéetel mantatsʼ ken u yáantech. Jeʼel k-ojéeltik bix u yuʼubikuba Jéeoba wa k-chʼaʼik en cuenta le baʼaxoʼob tu beetaj Jesús le ka taal way Luʼumeʼ. Jesúseʼ tu chʼaʼaj óotsilil tiʼ le máaxoʼob pʼektaʼanoʼoboʼ (Mat. 9:​9-12). Por ejemploeʼ le ka maʼach u nookʼ tumen juntúul koʼolel ku muʼyajtik junpʼéel yaayaj kʼojaʼanileʼ letiʼeʼ tu líiʼsaj u yóol yéetel tu yaʼalajtiʼ jach yaan u fe (Mar. 5:​25-34). Jesúseʼ jach tu yeʼesaj u jatsʼuts modos u Taata (Juan 14:9). Le beetkeʼ maʼ unaj u tuʼubultecheʼ Jéeobaeʼ jach ku valorarkech yéetel ku yilik le jatsʼuts modos yaantechoʼ. Letiʼeʼ u yojel yaan a fe yéetel jach a yaabiltmaj. w24.10 pág. 7 § 4, 5

Davideʼ yaʼab u téenel okʼolnaj yoʼolal le baʼaxoʼob tu aktáantaj ichil u kuxtaloʼ. Letiʼeʼ pʼektaʼabi, hasta traicionartaʼab tumen jujuntúul u láakʼtsiloʼob yéetel u amigoʼob. Yaan tiʼ letiʼobeʼ hasta tu yóotoʼob u beetoʼob loob tiʼ (1 Sam. 19:​10, 11; 2 Sam. 15:​10-14, 30). Juntéenjeakeʼ Davideʼ tu tsʼíibtaj: «Tsʼoʼok in kaʼanal jajak iikʼ, sen chʼuul in cama tumen bul áakʼab táan in wokʼol, yoʼolal bukaʼaj u jaʼil in wicheʼ buulul tuʼux chilikbalen» (Sal. 6:6). Kex maʼ chéen chʼaʼabil le baʼax tu aktáantaj Davidoʼ letiʼeʼ seguro de ke yaabiltaʼan tumen Jéeoba, tu yaʼalaj: «Kéen u yuʼub Jéeoba táan in wokʼoleʼ yaan u taal u yáanten» (Sal. 6:8). Le u textoil le kʼiinaʼ jach jatsʼuts tumen ku yeʼesikeʼ Jéeobaeʼ ku naʼatik bix k-uʼuyikba yéetel jach u yaabiltmoʼon. Davideʼ tu yaʼaleʼ Jéeobaeʼ ku tsʼáaik u jaʼil k-ichoʼob ichil junpʼéel bolsa de kʼéewel wa ku tsʼíibtik tiʼ junpʼéel libro. Letiʼeʼ seguro de ke Jéeobaeʼ u yojel tuláakal baʼaxoʼob ku muʼyajtik, pero maʼ chéen u yojliʼ baʼaxeʼ ku naʼatik xan bix u yuʼubikuba David. w24.12 pág. 22 § 11, 12