Ʒezi lɛ́ Ntɛɛn-yiyigho gbɔnë ekoko elë

1-2. (1) ?Mabughëwu Ʒoova tʋ́ Jɛnë wá eshi n’ye é? (2) ?Mabu ebá ewu mbë órò ntɛnɩ ghë é? (Hébreux 5:​7-9)

ƷOOVA tʋ́ Jɛnë në kolo dɔ́ tetenë wá eshi n’ye amɛn dɔ́ she agbʋʋn 2.000. ?Mabughëwu é? Bu nfre nfre ghëwu. Ëë nkpɔ ëë lɛ́ n’ye në éca ngiki epieji lakwa lɛ rɔ lɛ ghë, në ékpa eghɔ bu olopunë Satan lɔ́ shí maɛnnë ghë tɔ̀në enɩ (Jean 3:16; 1 Jean 3:8). Ʒoova mʋ́n n’ye oonë Ʒezi bá ehʋn eshi n’yenë bá eboka ëë álɛ bë ekaci ntɛɛn-yiyigho gbɔ yɔghɔnë ekoko ngiki, ewu ngiki orɔhɔ, ekpa ebɔ ëë esë eba ngiki okunë. Agbʋʋn 29 elë brɛsʋ, n’ye kë bá wɔ́ Ʒezi jinë, ë në káci ntɛɛn-yiyigho gbɔnë.a

² Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá ewu n’ye oonë Ʒezi hʋ́n eshi n’yenë bá bóka ëë, ë në ɔɔsɛ káci ntɛɛn-yiyigho gbɔnë ekoko ngiki. Àlɛ́ enë ewu n’ye Ʒoova bá lɛ́ ë Ʒezi ɔɔsɛ káci ghɩnë bë edi ntɛɛn-yiyigho gbɔ jumannë eyɛsɛnë, bu ntɔnë bá emɛn elɔ elë n’ye ebë esɛrɛ Ʒoova bë eɲashi ehɔ elë àlɛ́ elë alɛ lakwa.—Ka Hébreux 5:​7-9.

JƐNË OFO KOLONË WÁ ESHI N’YE

3-4. ?Mabu Ʒezi ɲáshi wá eshi n’ye é? ?Élé bu bá yí lɔ́ ëë eshi n’ye é?

³ Elë afannga nhɛn bu pétè elë oohʋn ghë. Elë agheci, eɲá elë shikwaghɩ lɛ elë cɛwuelë lɛ shi, ë epíeji okunë ekólo dɔ́në ghë yí aʋn fuɔ. Bu nhɛnnelë gha rɛ́eshi joʋn. Ese n’ye bu bá pétè elë oohʋn ghënë gha dá Ʒezi eenë ghë joʋn. N’ye në bá nʋ́n oforu gbonë, në ëë në báshi wawɛnelë powu ghë. Lapɔ esë, Ʒoova bɔ́ ëë kolo ghë, në lɛ ëë lɛ kpa óo-omu dí juman ayɔghɔ nhɛn, bu ntɔnë yɛ́yɛ Ʒezi sɛ tete (Ps. 16:11; Prov. 8:30). Ese Philippiens 2:7 ehɛ kɔ “në cí në esë,” ëë eshi ëë lɛ́ n’ye në ɲá bunë në ɔɔ oforu gbonë powu shi ë në wá eshi n’ye hʋ́n-oo lakwaghɩ ncɔcɔ.

⁴ Elë ékpa edi akɔnda ewu n’ye bu bá yí lɔ́ Ʒezi n’ye në bá lɛ́ arɔnë. N’ye kë bá hʋ́n Ʒezinë, shìelë bɔ́ ahuɔn aɲʋn yí ofotɩ gbɔnë ghë gbo yíyi ntɛɛn, bu ntɔnë eya n’ye kë dí yalɛ (Lév. 12:8; Luc 2:24). Lapɔ esë, n’ye blɛngbi Erɔdë bá cé n’ye kë hʋ́n Ʒezinë, në víɛ n’ye në ée ëë. N’yonë, álɛ Erɔdë ghe eɔsɛ ghe ee ëë wunë, shìelë bɔ́ ëë jákpa yí Eʒiptë, ese kë gha nʋ́nmɔn gbo (Mat. 2:​13, 15). Bu ntɔnelë eya n’ye, n’ye bu bá yí lɔ́ Ʒezi eshi n’yenë, gha damë gha bɔbɔ oonë në hʋ́n n’ye në bá nʋ́n oforu gbonë!

5. ?Bu nfre nfre nkpɔca Ʒezi bɔ́ aɛn wú, n’ye në bá nʋ́n eshi n’yenë é? ?Élé bu ntɔnelë bá bóka në álɛ në ékaci ntɛɛn-yiyigho gbɔ yɔghɔ é? (Kpɩ fotonë esë.)

⁵ N’ye Ʒezi bá nʋ́n eshi n’yenë, në bɔ́ aɛnmɔn wú pɛnë ngiki pɛ́në. N’ye aghɩnë në kolonë aghɔ bá rɔ́ fɛ shì Ʒozɛfënë tá ëënë mɩnɛnnë, bu ntɔnë lɔ́ në mʋ́n n’ye bu eba ehʋn yiki sɛ àlɛ́ ghɩnë kolonë arɔ. Në Ofo jumannë ghë esë, në wú kokobeghɩ lɛ, aɛnfɔfɔghɩ lɛ, wuwushɔghɩ lɛ, aghɩnë jɛelë rɔ́ kelë lɛ. Bu ntɔnelë lɛ́ në orɔhɔ tete (Mat. 9:​2, 6; 15:30; 20:34; Marc 1:​40, 41; Luc 7:13). Agbate, n’ye në bá nʋ́n oforu gbonë, në wú bu ntɔnelë dádá o, ese n’ye në bá wá eshi n’yenë ëë në gbɔ mʋ́n teteghë, n’ye pɛ eba elɔ yiki ewu yalɛ (Is. 53:4). Oonë Ʒezi hʋ́n eshi n’yenë kpa bóka në, ë në mʋ́n n’ye bu eba eci ngiki aba, aa eba erɛrɛ kelë, bu akpɛɛkpɛ eba efɩ kelë oohʋn ghë. Ao, në esë opu jí në, në pɛ́, aa rɛ́rɛ në fɛ ngiki mɩnɛn.

ƷEZI WÚ NGIKI ORƆHƆ, NË KOKO KELË

6. ?Mabu jɔ Ofo agbagho Izai hɛ́ báshi é? ?Mabu bu ntɔnë eyaya elë kokonë Ʒezi ekoko ngikinë ghë é? (Isaïe 42:3)

⁶ N’ye Ʒezi në eba edi në Ofo jumannë eshi n’yenë, në kóko aghɩnë ngiki wú kelë fɛ kë gha pí bʋʋn wunë mɩnɛn dɔ́ tete. Jɔnë Ʒoova ghʋ́ Izai ghë hɛ́ báshinë ëë në lɛ́. Biblë ghɔgbonë kë ghɛ́ghɛ ëë Ebre mbë ghenë, àlɛ́ kë në ehɛ ghɩnë ɔɔ mɛnsɩnë jɔnë, mici jɔghɔ, kë ebɔ ëë epɔpɔ yobɔ yɔghɔ lɛ, tinë dɔomu tetenë lɛ ghë (Ps. 92:12; Is. 61:3; Jér. 31:12). Ese, àlɛ́ kë në ehɛ ayalɛghɩ lɛ, aghɩnë kë emianmian kelënë lɛ jɔnë, kë ebɔ kelë epɔpɔ miji-hahonë emɛnshi lɛ kaniɛn-cinë etighe mëlogbunë lɛ ghë. Àlɛ́ miji-hahonë amɛnshi, kaniɛn-cinë esë në etighe mëlogbunë, ghe kpa ghe ɔɔ alɔ ngiki aɛn n’ye (ka Isaïe 42:3; Mat. 12:20). Ofo ghʋ́ Izai ghë bá nhɛn hɛ́ jɔnë báshi, álɛ bë eya n’ye aghɩnë kë gha pí bʋʋn ngiki aɛn wunë, Ʒezi bá ebɔ kelë kolo ghë, bá ekoko kelë, bá ewu kelë orɔhɔ.

7-8. ?Élé Ʒezi bá lɔ́ jɔnë Izai hɛ́ báshinë shú é?

⁷ Fɛ n’ye eba ewu ëënë mɩnɛn, Ofo agbagho Izai hɛ́ báshi kɔ në ghe ewu miji-hahonë emɛnshinë shi, në ghe enini kaniɛn-cinë etighe mëlogbunë. Matie yá n’ye jɔ ntɔnë shú Ʒezi oohʋn ghë. Aghɩnë kë emianmian kelë óó kë dí akɔnda n’ye kë nʋn fɛ miji-hahonë emɛnshi mɩnɛn lɛ, aghɩnë kë ghe kpa ghe ji bu yɔghɔ ntɩ óó kë dí akɔnda n’ye kë nʋ́n fɛ kaniɛn-cinë etighe mëlogbu mɩnɛn lɛnë, Ʒezi lɛ́ atrɛ bu lɔ́ kelë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Ʒezi lɛ́ atrɛ bu lɔ́ yikpe nkpɔ, yikpe ntɔnë kokobe dí ëë dɔ́ tete. Yikpenë gha damë aji ntɩ n’ye mici nkpɔ sɛ bá eyɛ ëë, mɩɩ në lɛ në shikwaghɩ lɛ në cɛwuelë lɛ bë ekpa enʋn aʋn-nkpɔ sɛyɛyɛ ghë (Luc 5:​12, 13). Yikpe nkpɔ esë rɔkɔ tí ëë, në elɛ̀ mbë ese mbënë ghe sɔ́ ghe yɛ. ?Àlɛ́ në ɲë wú ngiki në edidi jɔ ese në ëë në ghe ece mbënë kë elɛ̀në, mbë esë ghe sɔ në ghe yɛ álɛ në esë në édidi jɔnë wunë, élé bë eba elɛ në é? ?Mëkɔ jɔ bë ehʋn në sɛ o? Ese Ʒezi lɛ́ atrɛ bu lɔ́ yikpe ntɔnë, në lɔ́ sɛ yɛ́ ëë. Gha lɛ́ bu nhɛnnelë esëkpɔ ëë ngiki wú aɛn wo (Marc 7:​32, 33).

⁸ Ʒezi, brɛsʋ Ʒuifë-aghɩ fannga nhɛn bɔ́ wú n’ye Ofo ëë elɔ orogba nhɛnnelë eɲi ngiki, bu kwanë kɔ́ kelë omunë kë lɛ́ o, kɔ́ kelë shìelë lɛ́në ghëwu. (Jean 9:2) Aghɩnë bu ntɔnelë fɩ́ kelënë, kë ewu kelë esë fɛ kë gha pi bʋʋn wu mɩnɛn. Ese fɛ n’ye Izai bá hɛ́ báshinë mɩnɛnnë, Ʒezi lɔ́ sɛ yɛ́ kelë. Në bóka kelë ë kë mʋ́n n’ye Ofo edi kelë akɔnda. ?Ese amɛn ëë e, élé bunë efɩ elënë eba elɛ Ʒezi é?

9. ?Élé Hébreux 4:​15, 16 eba eya n’ye elë Ntɛɛn-yiyigho gbɔnë ewu ngiki orɔhɔ, ekoko kelë teteghë é?

⁹ Ka Hébreux 4:​15, 16. ?Ghɩ kokonë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? Ghɩnë ekoko yikinë, lɛ́ ghɩnë pɛnë efɩ yiki lɛ, n’ye bu eba elɛ ëë lɛnë, epɔ eci ëë aba edɔ tete mɩɩ elɛ bu eboka ghɩnë. N’ye kë eba ehɛ “kokonë” Grɛkë mbë ghënë, ëë eshi ëë lɛ́ n’ye pɛnë efɩ yiki lɛ aanë erɛrɛ ëënë lɛnë, eba eci fë aba edɔ tete. (Grɛkë mbë nkpɔkpɔ ëë Pɔlë bɔ́ yá n’ye elë eba ekoko aghɩnë kë nʋn tɩlefanë Hébreux 10:34. ghë.) Elë émʋn eyɛsɛ n’ye mici powu Ʒezi bá ekoko elë, bá ewu elë orɔhɔ. Atrɛ bunë Ʒezi lɛ́ lɔ́ ngikinë, epɔ eya n’ye bunë efɩ ngikinë eci në aba edɔ tete. Në gha lɛ́ atrɛ bu gha lɔ́ ngiki, noo jumannë në édi enë wo. Ese në lɛ́ bu ntɔnë noo në wú kelë orɔhɔ, në vívi n’ye në élɛ bu eboka kelë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, Ʒezi bë eɔsɛ eso epi elɔ kokobeghonë sɛ bë eyɛ ëë, ese në cí ëë aba ë në lɔ́ sɛ yɛ ëë. Agheci agbʋʋn fannga nhɛn ghë epidɛghë ëë yiki egbɔ eci yikpe ntɔnë aba! Rɔkɔtighonë esë álɛ Ʒezi bë egbɔ elɔ sɛ bë eyɛ ëënë, në wú ëë ghɩ, në bɔ́ ëë yí cɛcɛ je, okunë bá dɛɛn óó ngiki gha nʋ́n wunë. Lapɔ esë, yighɔ nkpɔ boepi lɛ́ lakwa fannga nhɛn, ese n’ye lakwanë bá rɛ́rɛ ëënë, në rúmurú, në bɔ́ murúnë epie ëënë hʋ́n Ʒezi fù, në kpa bɔ́ në orofʋnë kúku ëë shi. Fariziɛn pie nkpɔ bë ewu bu ntɔnë, gha yɛ́ ëë aɛn. Ese Ʒezi bídi yighɔnë shi hɛ́ Fariziɛn pienë kɔ bë eɲa ëë shi (Mat. 8:3; Marc 7:33; Luc 7:44). Bu ntɔnelë eya n’ye Ʒezi gha kwá orogbaghɩ lɛ, aghɩnë kë lɛ́ lakwa apʋpʋ lɛ. Ese në dá ngiki ntɔnelë sɛ, në wú kelë orɔhɔ, në kóko kelë, në níni kelë opu shi. Elë émʋn eyɛsɛ n’ye elë esë, Ʒezi bá ewu elë orɔhɔ, bá ekoko elë.

N’YE ELË EBA EYƆYƆ ELË NTƐƐN-YIYIGHO GBƆNË AMƐN

10. ?Bu nfre nfre nkpɔca elë elɛ eboka rɔkɔtighɩ lɛ aɛnfɔfɔghɩ lɛ Ofo shigbënë ghë é? (Kpɩ fotonelë esë.)

¹⁰ Noo elɛ́ Ʒezi ejiti-aghɩnë, elë ekolo ngiki, elë ekoko kelë, elë ewu kelë orɔhɔ fɛ në mɩnɛn (1 Pierre 2:21; 3:8). Agbate, elë gha ɔɔsɛ ebë elɛ rɔkɔtighɩ bë ece mbë, aɛnfɔfɔghɩ bë ewu amɔn wo, ese ɔɔ bunë elë eɔsɛ elɛ eboka kelë Ofo shigbënë ghë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Elë esɔ elë Ofo nakwanelë omula mbë nfre nfre ghë. Omula mbë ntɔnelë dɔ́ she 100. Elë ekpa esɔ elë Ofo nakwanelë mbë nfre nfre ghë mɩɩ dɔ́ she 60 brai ghë, álɛ aghɩnë kë ghe wu amɔn ghe yɛ wunë, kebë eɔsɛ ecici ëë aba eka ëë. Lapɔ esë video nkpɔ ghë, ɔɔ jɔ jɛelë jɛelënë kë ehɛ eya bunë esɔ videonë ghënë, álɛ aghɩnë kë ghe wu amɔn ghe yɛ wunë, kebë eɔsɛ emʋn n’ye bu eba eyi videonë ghë. Elë elɛ bu ntɔnë mbë nfre nfre ghë mɩɩ dɔ́ she 100. Elë elɛ bu ntɔnelë powu álɛ rɔkɔtighɩ lɛ aɛnfɔfɔghɩ lɛ bë eɔsɛ emʋn Ʒoova lɛ jɛ lɛ, álɛ kebë erɩ eda kelë sɛ.

11. ?Élé Ʒoova omuonë eba eya n’ye ekoko ngiki nfre powu fɛ Ʒezi mɩnɛn é? (Actes 2:​5-7, 33) (Kpɩ fotonelë esë.)

¹¹ Ʒoova omuonë elele mɛnsɩ tete álɛ bë eboka ngiki nfre powu. Elë éghaghaghë kɔ n’ye Ʒezi bá píe rɔ ghë púlɛ yí oforu óó bɔ́ wawɛ celenë lɔ́ në ejiti-aghɩ pantekɔtë fɛtë mícínë ghënë, ngiki nfre nfrenë kë nʋ́nnʋn n’yonë, kë eɔsɛ cé nda yɔghɔnë “kelë esë omu mbë ghë” (ka Actes 2:​5-7, 33). Ʒezi aɛnmiminë ghëwu, elë omuonë esɔ Ofo nakwa mbë nfre nfre ghë mɩɩ dɔ́ she 1,000. Mbë ntɔnelë aghɔ ngikinë kë elɛ ëënë kë gha dɔ. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Ameridiɛn mbë nfre nfrenë nʋnnʋn Amerikë di Sidë lɛ Amerikë di Nɔrë lɛnë, ngiki jee nhɛn ëë kë elɛ̀ mbë ntɔnelë. Kʋra ese, elë omuonë sɔ́ Ofo nakwa mbë ntɔnelë ghë, mbë ntɔnelë dɔ́ she 160, álɛ ngiki fannga nhɛn bë eɔsɛ ece nda yɔghɔnë mbë nfre nfre ntɔnelë ghë. Lapɔ esë, elë omuonë kpa sɔ́ Ofo nakwa Romani mbë nfre nfre ghë mɩɩ dɔ́ she 20. Amɛnnë, ngikinë kë elɛ̀ mbë nfre nfre ntɔnelënë, kelë akpɩ fannga nhɛn kë dísʋ bɔ́ nahɔnrɛnë mɩɩ kë esʋ Ʒoova.

12. ?Bu fuɔ nkpɔca elë omuonë ekpa elɛ eboka ngiki é?

¹² Bu fuɔnë Ʒoova omuonë ekpa elɛnë ëë lɛ́ n’ye në eboka aghɩnë kë epɛ noo aviɛlɛ já kelë oonë ghë cɔ́ghɔ bunë. Bu ntɔnë ghëwu, nɔnjɛelë akpɩ fannga nhɛn kë edisʋ eyi oku ntɔnelë ghë álɛ kebë eyi eboka nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë nʋn mian ghënë. Elë omuonë ekpa elɛ aʋn nfre nfrenë ghe kpɛkpɛ alɔ tete álɛ ngiki bë esɩsɩ oku ntɔnnelë ghë ehɔhɔ Ofo mʋn ewu n’ye Ofo bá kolo kelë.

ELË NTƐƐN-YIYIGHO GBƆNË BË EƆSƐ EBOKA ELË

13. ?Bu nfre nfre nkpɔca Ʒezi elɛ eboka elë é?

¹³ Noo Ʒezi lɛ́ elë sasagho yɔghɔnë, në elɔ elë bunë bayɛnë powu álɛ ebë eɔsɛ erɩ eda Ʒoova sɛ eyi (Jean 10:14; Éph. 4:7). Mici aghɔ, mianmiannë efɩ elë oohʋn ghënë, bë eɔsɛ elɔ ebë edi akɔnda n’ye enʋn fɛ miji-hahonë emɛnshi lɛ kaniɛn-cinë etighe mëlogbunë lɛ mɩnɛn. Orogba lɛ, nɛnë elë enɛ epiɛ elɛ bu lɛ, jɔnë enʋn elë lɛ nɔnjɛ nkpɔ lɛ ncɔcɔ lɛnë, bë eɔsɛ elɔ aa bë erɛrɛ elë. Lapɔ esë, pɛ lɛ bu sɛhʋn lɛ bë eɔsɛ elɔ elë ghe kpa ghe ebɔ aɛn ghe eba bu ayɔghɔnë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elë ngbeɲi gbonë ghë n’ye. Ese elë éghaghaghë kɔ Ʒezi mʋn bunë efɩ elënë, në kpa mʋn n’ye eba eci elë aba. Noo në ɔɔ orɔhɔ órònë, në ghe kpɩ elë aɛn ghë nhɛn wo, ese në elɛ bu eboka elë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, àlɛ́ sɛ arɔrɔ elë shinë, në eɔsɛ ebɔ wawɛ celenë elɔ elë álɛ ebë ebɔ mɛnsɩ (Jean 16:7; Tite 3:6). Lapɔ esë, Ʒezi bë eɔsɛ eghʋ ofokwa ngɩmɛnnelë ghë lɛ, nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë nʋn ofokwanë ghënë lɛ, ele elë ndɔnʋn, etu elë àkpa.—Éph. 4:8.

14. ?Mabu fë élɛ àlɛ́ sɛ në erɔrɔ fë shi é?

¹⁴ Àlɛ́ fë anʋn fɛ kaniɛn-cinë etighe mëlogbu mɩnɛn, óó fë anʋn aa rɛrɛ ghënë, ghaghaghë n’ye Ʒezi ëë lɛ́ elë Ntɛɛn-yiyigho gbɔnë, kpa di akɔnda wu ayɔghɔnë fá ewu jumannë në edinë ghë. Gha épa aɛn n’ye Ʒoova gha sé Ʒezi eshi n’ye álɛ bë enɛ capɩnë esëkpɔ wo, ese në sé ëë eshi n’ye álɛ bë ekpa emʋn pɛnë elënë elɛ́ lakwaghɩnë elë ewu aɛnnë. N’yonë, elë émʋn kɔ àlɛ́ sɛ në erɔrɔ elë shi lakwanë elë elɛ lɛ, bunë elë enɛ epiɛ elɛnë lɛ ghëwunë, Ʒezi nʋn n’yo, ná eboka elë “cibɩnë bayɛnë ghë.”—Héb. 4:​15, 16.

15. ?Mabu bóka nɔnjɛ yikpe nkpɔ ëë káka wá ofokwanë ghë é?

¹⁵ Ʒezi ejiti-aghɩnelë elele mɛnsɩ eviɛ aghɩnë kë sɔ́ píeji Ʒoova kwanë ghënë; Ʒezi ëë emimi juman ntɔnë aɛn (Mat. 18:​12, 13). Elë éhɛ Stefano jɔ je.b N’ye kë bá ghɔ́ ëë nɩ́ ofokwanë ghënë, në gha kpa gha káka gha wá mɩɩ agbʋʋn 12. Bë eshu cibɩ nkpɔnë, në yí jɛmɛn. Në hɛ́ kɔ: “Ɲí më aɛnba je, ese më vívi n’ye më ékaka ewa Ʒoova shikwanë ɔɔ kolonë ghë. Ofokwa ngɩmɛnnë kë wú mënë, kë lɔ́ sɛ gbá më shi. Mící jɔghɔ, sɛ rɔ́rɔ më shi noo më ɲá Ʒoova shi, n’yonë më vívi n’ye më ékaka bà. Ese ofokwa ngɩmɛnnelë kë ghágha më ghë n’ye Ʒoova lɛ Ʒezi lɛ kë gha vívi n’ye më ékaka bà. N’ye kë bá hɛ́ kɔ më kpa káci Ʒoova Adashɛghonë, ofokwa ngikinelë powu kë bɔ́ më lɛ më shikwaghɩ lɛ powu kolo ghë tete. Bɛtɛɛ, më ya dísʋ n’ye bë eka Biblë. Amɛn, më lɛ më ya lɛ esʋ Ʒoova aʋn-nkpɔ.” Àlɛ́ elë Ntɛɛn-yiyigho gbɔnë në ewu n’ye ofokwa ngikinelë powu elele mɛnsɩ eboka aghɩnë lakwanë kë lɛ́në erɛrɛ kelë, óó kë evivi n’ye kebë ekaka ewa ajinë, eyɛyɛ në sɛ tete!

16. ?Mabughëwu ebë eda Ofo nasɩ é?

¹⁶ N’ye Ʒezi bá nʋ́n eshi n’yenë, në bóka ngiki nfre nfre fannga nhɛn cibɩnë bayɛnë ghë. Amɛn esë, elë émʋn eyɛsɛ n’ye ná eboka elë miannë efɩ elënë powu ghë. Maɛn puɔpuɔnë ghë esë, ná eboka aghɩnë kë ewu në ghɩnë álɛ në éca kelë epieji bu olopunë lakwanë ésenë ghë. Elë edà elë Ofo Ʒoova nasɩ. Në kolo gbɔnë lɛ, në orɔhɔ gbɔnë lɛ ghëwunë, në nɩ́ Jɛ álɛ bë ekaci Ntɛɛn-yiyigho gbɔ yɔghɔnë mʋ́n n’ye bë eba ekoko elë!