Di n’ye fë eba eje rɔkɔ shinë akɔnda

1-2. (1) ?Élé Ʒoova eba ece në sʋghɩnelë aɛn ghë amɛn é? (Psaume 23:​1, 2, 5) (2) ?Mabu ebá ewu mbë órò ntɛnɩ ghë é?

ƷOOVA elɔ elë në mpʋnë afannga nhɛn amɛn. Fɛ n’ye Davidë bá hɛ́ nɛn nkpɔ ghënë mɩnɛn, elë esë ebë eɔsɛ ehɛ kɔ: “Ʒoova lɛ́ më Sasagho, bʋʋn ghe emian më wu tata.”—Ka Psaume 23:​1, 2, 5.

² Bu ntɛnɩ ghë Ʒoova eghʋ̀ elɔ elë në mpʋnë, ëë nkpɔ ëë lɛ́ ofokwa jɛmɛnnelë. Wɔ́wɔ́, jɛmɛn ntɔnelë ghënë, elë ece jɔnë emʋ́nnë dádá. Ese àlɛ́ bɔ́bɔ́ “eríshi kpɛkpɛ nahɔnrɛnë ghënë,” bayɛ n’ye ebë eda eje rɔkɔ shi ece jɔnë kë ehɛnë (2 Pierre 1:12). ?Ese fë ëë é? ?Àlɛ́ jɔnë kë në egbagbashi jɛmɛnnë ghënë fë mʋn ëë dádánë, ekpɛkpɛ elɔ fë n’ye fë éje rɔkɔ shi ece ëë wú? Àlɛ́ nhɛnnë, mbë órò ntɛnɩ bá eboka fë, noo ebá ewu bunë ghëwu yɛsɛ n’ye ebë eje rɔkɔ shi ayɔghɔ nhɛnnë. Ebá ekpa ewu n’ye nɔnjɛelënë kë eyaya bunë, kebë eba elɛ álɛ aghɩnë gbe bë eɔsɛ eje rɔkɔ shi ayɔghɔ nhɛn. Rereghënë, ebá ewu jɔo ayɔghɔnë bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë eje rɔkɔ shi eyɛsɛ. Ese, elë éboepi egbagba jɔ ntɛnɩ shi: ?Ca eyaya elë bu jɛmɛnnelë ghë é?

ƷOOVA ËË EYAYA ELË BU

3. ?Élé Ʒoova eba elɛ̀ elë mbë é? ?Élé në sʋghɩnelë eba ebɔ në Mbënë eyaya bu é?

³ Ʒoova eghʋ̀ Biblënë lɛ́ në Mbënë ghë elɛ̀ elë mbë (2 Tim. 3:​16, 17). Ʒezi mʋ́n jɔ ntɔnë, ëë ghëwu në ghʋ́ Ofo Mbënë ghë yáya ngiki bu. Në pɔ mʋn Biblë abɩnë në ébɔ egbagba jɔ shi. Noo në eghʋ̀ Ofo Mbënë ghë egbagba mbë shi eyɛsɛnë, ëë ghëwu ëë ngiki vívi kelë esë kɔ: “?Yikpe ntɛnɩ gha yí nakwatɩ wu kʋra ese, élé në damë ba mʋn Ofo Mbënë yɛsɛ nhɛn é?” (Jean 7:15). Àlɛ́ Ʒezi në egbagba Ofo Mbënë shinë, aghɩnë oghorumɔn yɛ́ kelë sɛnë, kë edamë ebɔ sɛyɛyɛ ghë ece Ʒezi mbë ayɔghɔ nhɛn. Kretiɛn pidɛnelë esë, àlɛ́ kë në ehɛ ngiki Ofo jɔnë, kë edamë ebɔ Ofo Mbënë egbagba jɔ shi eya kelë ayɔghɔ nhɛn. Bunë akoto Pɔlë lɛ Apolɔsë lɛ kë lɛ́ enë (Actes 17:​2, 3; 18:​24, 28). Amɛn esë, elënë elɛ́ Ʒoova Adashɛghɩnë, emʋ́n kɔ jɔnë elë egbagbashi elë Ofo nakwanelë ghë lɛ, mbëshigbagba nakwa ghë lɛ, JW télédiffusion ghë lɛ, video ghë lɛnë, Ofo Mbënë ghë ëë elë ekpɩ egbagba jɔ ntɔnelë shi. Àlɛ́ ngiki awa elë jɛmɛnnelë ghë óó kë në ewu n’ye elë eba ebɔ Ofo Mbënë egbagba jɔ shinë, eji kelë sɛ tete. Aghɩnë kë eyaya bu elë jɛmɛnnelë ghënë, Biblënë ëë kë ebɔ eyaya elë bu. Àlɛ́ kë aka Biblë abɩ nkpɔnë, kë egbagba ëë shi eya elë n’ye ebë eba eɔsɛ epɔpɔ ëë ghë eta fù.—Luc 24:32.

4. ?Biblënë ghë, àlɛ́ kë ahɛ kɔ ebë ‘ece yiki nkpɔ mbënë’, ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é?

⁴ Biblënë ghë, àlɛ́ kë ahɛ kɔ ebë ‘ece yiki mbënë,’ mici jɔghɔ ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ebë ewu ghɩnë ghɩ. N’yonë, àlɛ́ kë në eka Biblënë elë jɛmɛnnelë ghënë, ka lɛ́ fɛ Ʒoova ëë elɛ̀ elë mbë mɩnɛn. N’yonë, àlɛ́ elë aje rɔkɔ shi ayɛ óó elë ace jɔnë eshinë, bë emɛn elɔ elë n’ye ebë ewu Ʒoova ghɩ. Elë émʋn n’ye àlɛ́ enë eje rɔkɔ shi ece Ʒoova mbë, enë ekpa ewu ëë ghɩnë, eyɛyɛ ëë sɛ tete.—Prov. 27:11.

?MABUGHËWU EBË EJE RƆKƆ SHI EYƐ ELË JƐMƐNNELË GHË É?

5. ?Mabu kolonë ekólonë Ʒoovanë eshu elë rupu elë elɛ é? (Jean 4:​23, 24; 1 Jean 5:3)

⁵ Elë eje rɔkɔ shi elë jɛmɛnnelë ghë noo ekólo Ʒoova (Mat. 22:37). Àlɛ́ enë emʋn Ʒoova edɔ eyinë, kolonë ekólo ëënë esë edɔomu eyi. Kolo ntɔnë elɔ elë evivi n’ye ebë ece në mbë, ebë ewu në ghɩ, ebë esʋ në fɛ n’ye në bá yáya elënë Mbënë ghënë mɩnɛn.—Ka Jean 4:​23, 24; 1 Jean 5:3.

6. ?Mabu Ʒoova eyaya elë jɛmɛnnelë ghë é?

⁶ Elë eje rɔkɔ shi elë jɛmɛnnelë ghë noo ekólo ngiki (Mat. 22:39). Elë jɛmɛnnelë ghënë, Ʒoova eyaya elë n’ye ebë eba eboka elë nɔnjɛelë kretiɛnghɩ lɛ aghɩnë kë gha mʋn ëë se wunë lɛ. Elë nakwajɛ Kolo ngiki, lɛ kebë ekaci Ʒezi ejiti-aghɩnë edamë eboka elë, ë elë emʋn n’ye ebë eba ebɔ ngiki kolo ghë ndakanë ghë. ?Ekpɛkpɛ elɔ fë n’ye fë ébɔ jɔdidi efɩ ngiki, fë lɛ kelë lɛ bë edidi jɔ fɛ cɛwuelë mɩnɛn wú? Àlɛ́ nhɛnnë, àlɛ́ nɔnjɛelënelë në edi ngrɛmɔ̀n jɛmɛnnë elë eshe gbainë ghënë, damë ba aɛn eshi kpɩ kelë álɛ fë éwu n’ye kë eba elɛnë.

7. ?Mabughëwu yɛsɛ tete n’ye ebë ewu Ʒoova ghɩ eyi é?

⁷ Elë eje rɔkɔ shi elë jɛmɛnnelë ghë noo ekólo oohʋn. Fɛ n’ye Ʒoova bá hɛ́ në sʋghɩnelë lahɔ gbonë mɩnɛn, àlɛ́ enë ewu në Mbënë ghɩnë, ebë ewu oohʋn (Deut. 32:​44-47). N’yonë, àlɛ́ enë eje rɔkɔ shi elë jɛmɛnnelë ghënë, ebá eɔsɛ ece ndɔnʋn mbënë nɔnjɛelënelë elɛ̀në, álɛ ebë ebɔ mɛnsɩ ekɩopu ekɩkɩ maɛn puɔpuɔnë ɲannë (Rom. 8:25). Noo enʋ́n mici fɛjinelë ghë, kpa bayɛ n’ye ebë ele elë esë aɛn ghë Ofo shigbënë ghënë, yɛsɛ tete n’ye ebë ewu Ʒoova ghɩ eyi.—Mat. 24:​42-44; Rév. 1:3.

N’YE FË ÉBA ELƐ ÁLƐ JƆNË FË ÉGBAGBASHINË BË EYƐ-CE

8. ?Mabughëwu nɔnjɛelënë kë eghʋ̀ mbëlɛ̀-ku gbo eyaya bunë, kebë emʋn buyaya jumannë eyɛsɛ eyi é?

⁸ Nɔnjɛelë eyikpenë kë eghʋ̀ mbëlɛ̀-ku gbo eyaya bunë, kebë emʋn buyaya jumannë eyɛsɛ eyi tete. Nɔnjɛelë eyikpenë kë egbagba mbë shinë ëë kebë edamë ece buyaya jumannë aɛn ghë eyɛsɛ tete. Àlɛ́ nɔnjɛ yikpe nkpɔ ababa ëë esë ayɛ mbëshigbagbanë ghë, jɔnë ahɛnë akpa apie Biblënë ghënë, bu ntɔnë eboka ngiki eyɛsɛ tete. Bë eɔsɛ erɩ ngiki ése nahɔnrɛnë ghë, bë ekpa eɔsɛ ele aghɩnë kë nʋn nahɔnrɛnë ghënë mɛnsɩ esë. Bu ntɔnë ghëwu ëë aghɩnë kë ayaya bunë, kë gha épa-aɛn n’ye kelë jumannë bë eɔsɛ eboka ngiki edɔ eshe n’ye kë bá dí ëë akɔndanë. Pëlɛnë, ebá ewu jɔo nfre nfrenë bë eɔsɛ eboka aghɩnë kë eyaya bunë. Àlɛ́ fë esë fë nʋn kelë ghënë, bë eɔsɛ eboka fë. Agbate o, bu nfre nfrenë ebá ewunë ghënë, aghɩnë kë egbagba mbë shinë jɔ ëë ebá ehɛ edɔ o, ese jɔo ayɔghɔnë ebá ewunë bë eɔsɛ eboka aghɩnë kë eyaya bunë powu.—2 Tim. 4:2; Tite 1:9.

9. ?Mabughëwu bayɛ n’ye mbëshigbagbanë bë emɛn ce-ghë é?

⁹ N’ye fë éba epie eshi ehɛ jɔnë mɩɩ bë eshu órònë, di ëë akɔnda. Mbënë fë ɲá egbagbashinë, n’yë fë éba epie eshi ehɛ jɔnë mɩɩ bë eshu órònë, fë evivi n’ye bë emɛn ce-ghë. Àlɛ́ akpɛkpɛ ce-ghënë, agheci nɔnjɛelënelë ghe eje rɔkɔ shi ghe ece ëë. ?N’yonë, élé fë éba elɛ álɛ jɔnelë bë ekɩkɩghë eyɛsɛ é? (1) Àlɛ́ fë ao mbëshigbagbanë órònë, ruru mbë órò jɛelë jɛelënelë eyi. (2) Gbagba mbë órò jɛelë jɛelënelë shi nkpɔ nkpɔ. Àlɛ́ fë agbagba mbë órò jɛ nkpɔ shi arerenë, rishi je, ru mbë órò jɛ gbeenë eyi, álɛ fë égbɔ egbagba ëë shi eyi. (3) Mbëshigbagbanë ëë rerekunë ghënë, kpa hɛ mbë órò jɛelënelë jɔ je.

10. ?Mabughëwu jɔnë fë ɲá egbagbashinë bë eyɛyɛ fë omunë sɛ é?

¹⁰ Mbënë fë ɲá egbagbashinë, éyɛyɛ fë omunë sɛ. Àlɛ́ mbënë fë ɲá egbagbashinë ayɛyɛ fë omunë sɛnë, fá egbagba ëë shi eyɛsɛ sɛyɛyɛ ghë (Prov. 2:​4, 5; Actes 4:20). N’yonë, álɛ bunë fë ɲá egbagbashinë bë eyɛyɛ fë omunë sɛnë, bɔ cibɩ wɛsɛ Biblë abɩnë nʋnnʋn mbëshigbagba nakwanë ghënë lɛ jɔ nfre nfrenë nʋnnʋn ëë ghënë lɛ. Nɔnjɛ yikpe nkpɔ nʋn Eta Zini, në ɔɔ agbʋʋn 70. N’ye në bá lɛ́ casɔghɔjenë, kë gbágba mbë nkpɔ shi, ebise në eghagha ëë ghë. Në hɛ́ kɔ: “N’ye nɔnjɛ yikpenë bá lɛ́ mbë lé elë ndɔnʋn álɛ ebë ewɛsɛ Biblënë elë ekanë, ebise më eghagha ëë ghë. Në yá elë ayɔghɔ nhɛn n’ye ebë eba elɛ. N’ye në bá lɛ́ mbënë esë yá elë n’ye në omunë në ebɔ ewu nahɔnrɛ. Mbënë nɔnjɛnë gbágbashinë pétè bu më oohʋn ghë tete: Pétè n’ye më eba eka Biblënë, kpa lé më lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ.”

11. ?Mabughëwu yɛsɛ n’ye fë éya mbëceghɩnelë n’ye kebë eba ebɔ bunë fë eyaya kelënë epɔpɔghë eta fù é? (1 Timothée 4:​13-16)

¹¹ Di akɔnda wu bunë bë eɔsɛ eboka mbëceghɩnelë álɛ fë éwu jɔo ayɔghɔnë bë eboka kelënë. Gha éhɛ jɔnë ngboru ngboru nhɛn, ese ghʋ̀ Biblë abɩnelë ghë le kelë ndɔnʋn, kpa ya kelë n’ye kebë eba eɔsɛ ebɔ ëë epɔpɔghë eta fù. Bu ntɔnë ëë akoto Pɔlë esë lɛ́. N’ye Timote bá nʋ́n Efɛzë gbo óó në edi në Ofo jumannë, akoto Pɔlë óo ëë jɔ ayɔghɔ ntɛnɩ bë eboka ëë, álɛ bë ebɔ mɛnsɩ Ofo shigbënë ghë eyi (ka 1 Timothée 4:​13-16). Ao, boepi di akɔnda wu bunë bë eɔsɛ eboka mbëceghɩnelë álɛ fë mbëshigbagbanë ghënë, fë éya kelë n’ye kebë eba eɔsɛ ebɔ bunë fë eyaya kelënë epɔpɔghë eta fù.

12. ?Àlɛ́ fë në egbagba mbë shinë, mabughëwu yɛsɛ n’ye fë élɛ̀ mbë fɛ n’ye fë eba elɛ̀ mbë wɔ́wɔ́në mɩnɛn é?

¹² Àlɛ́ fë në ebaba fë esë eyɛnë, ce mbë orù lɛ̀ mbë fɛ n’ye fë në egbagba mbënë shi mɩnɛn, n’yonë mbëshigbagba cibɩnë ghënë, fá elɛ̀ mbë fɛ n’ye fë eba elɛ̀ mbë wɔ́wɔ́në mɩnɛn. Gha éghɛghɛ jɔnë fë evivi n’ye fë éhɛnë álɛ fë ébɔ eka, ese lɛ̀ mbë gbagba jɔnë shi fɛ n’ye fë eba elɛ̀ mbë wɔ́wɔ́në mɩnɛn. Fë aba nhɛn alɛnë, mbëceghɩnelë bá eje rɔkɔ shi ece fë mbë, kë bá ekpa ece jɔnë fë ehɛnë eshi. Elë nakwajɛ Mʋn buka lɛ buyaya lɛ yɛsɛ tete ehɛ kɔ: “Lɛ̀ mbë fɛ n’ye fë eba elɛ̀ mbë wɔ́wɔ́ mɩnɛn, mbënë fë elɛ̀në, kpa lɛ ëë bë epie fë oghorumɔn ghë.” Ao, àlɛ́ mbënë elë elɛ̀në në epie elë oghorumɔn ghënë, mbënë elë egbagbashinë bá eɲi mbëceghɩnelë aɛn shi, bá eyɛyɛ kelë sɛ, kë bá ekpa evivi n’ye kebë ebɔ ëë epɔpɔghë eta fù.

13. ?Mabughëwu mbëshigbagbaghɩnë bë eda nɔnjɛelënë kë ɔɔ aɛnhɔ mbëshigbagba jumannë ghënë sɛ é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹³ Da nɔnjɛnë ɔɔ aɛnhɔ mbëshigbagba ghënë sɛ álɛ bë eboka fë. ?Élé bë eba eɔsɛ eboka fë é? Boepi bɔ jɔ nfre nfrenë fë evivi n’ye fë éhɛ fë mbëshigbagbanë ghë óó fë ghɛ́ghɛ ëë lé nakwa ghënë lɔ́ ëë. Àlɛ́ aya fë bunë fë éɔsɛ epetènë, ka ba nhɛn lɛ ëë. Lapɔ esë, fë éɔsɛ egbagba mbënë shi eya ëë álɛ bë eya fë n’ye fë gha lɛ́ ëë gha yɛ́ wunë, n’yonë fë éɔsɛ ekaci mbëshigbagbagho yɔghɔ (Prov. 1:5). Fɛ n’ye elë eba ehɛ wɔ́wɔ́në mɩnɛn, “ghɩnë në eyo jinë, ghe ɔɔsɛ ghe wu në esë omu eji.” Nkpɔkpɔnë esë, n’ye elë evivi n’ye ebë eba egbagba jɔnë shinë, mici jɔghɔ elë ghe mʋn kɔpɛ bá ekpɛkpɛ ce-ghë o, kɔpɛ ghe eboka ngiki wo. Elë evivi n’ye ebë elɛ mbëshigbagbaghɩ ayɔghɔ lɛ buyayaghɩ ayɔghɔ lɛ, álɛ ebë emʋn n’ye ebë eba ebɔ nahɔnrɛ ayɔghɔnë nʋnnʋn Biblënë ghënë eboka aghɩnë elë eyaya kelë bunë.a

?MABU EBË ELƐ ÁLƐ EBË EJE RƆKƆ SHI EYƐSƐ ELË JƐMƐNNELË GHË É?

14. ?Mabughëwu ebë ewu bunë Ʒoova eghagha elë ghënë fɛ n’ye ghɩnë ghɛ́ghɛ Psaume 119 bá wú ëënë mɩnɛn é? (Psaume 119:​24, 111, 167)

¹⁴ Álɛ ebë eje rɔkɔ shi eyɛsɛ elë jɛmɛnnelë ghënë, bayɛ n’ye bunë Ofo eghagha elë ghënë bë eɔ alɔ elë aɛn. Noo “oohʋn ekpɛkpɛ hʋn-ghënë,” bayɛ n’ye Ofo bë eghagha elë bu ghë álɛ ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ bu akpɛɛkpɛ ngbeɲi eyi (2 Tim. 3:1). N’yonë, àlɛ́ mici jɔghɔ jɔnë kë në ehɛ elë jɛmɛnnelë ghënë elɛ elë fɛ n’ye ecé ëë eki fannga nhɛn dádá mɩnɛnnë, elë édi akɔnda ewu n’ye ghɩnë ghɛ́ghɛ Psaume 119 eba ewu bunë Ʒoova eghagha elë ghënë.—Ka Psaume 119:​24, 111, 167.

15. ?Mabu bë eɔsɛ eboka elë álɛ Ofo mpʋnë bë eɔ alɔ elë aɛn eyi é?

¹⁵ N’ye Israɛlë ngikinelë në eba enɔn-emi aʋn gbadaanë ghë gbonë, Ʒoova lɔ́ kelë manë kë dí. ?Mëkɔ mpʋ ntɔnë bë eɔ alɔ kelë aɛn eyi o? (Ex. 16:​15, 31.) N’ye Ʒoova bá lɔ́ kelë mpʋnë abata n’yonë, yɛ́yɛ kelë sɛ. Mpʋ ntɔnë píe Ʒoova ee gbo, yɛ́ɲi, kpa lɔ́ kë bɔ́ mɛnsɩ ë kë ɔɔsɛ hʋ́n-oo yí. Ese bë eshu ngbeɲinë, kelë afannga nhɛn kë gha kpa gha kólo mpʋ ntɔnë n’ye, mpʋnë gbú kelë (Nomb. 21:5). ?Mabu ebë eɲishi é? Àlɛ́ bɔ́bɔ́ jɔnë elë ece elë jɛmɛnnelë ghënë, ecé ëë eki fannga nhɛnnë, elë gha ébɔ ëë gha éhʋnhʋn yɛ̀yɛ̀. Ebë emʋn kɔ Ʒoova ee gbo ë bunë kë eyaya elënë epie. Lapɔ esë, elë éghaghaghë kɔ në omuonë edamë elele mɛnsɩ ë eshi mpʋ yɔghɔ ntɔnë la elɔ elë. Elë gha épa-aɛn wo, aɛnshijinë nʋn bunë kë eyaya elënë ghënë, bë eɔsɛ ebidi elë oohʋnnë shi.—Prov. 3:​13, 16-18; Jean 17:3.

16. ?Mabu eboka nɔnjɛelënë kë píe epi sʋ́ Ʒoovanë, ë kë eje rɔkɔ shi jɛmɛnnelë ghë é? (kpɩ kare ntɛnɩ esë: “Jɔonë bë eɔsɛ eboka fë álɛ fë éje rɔkɔ shi eyɛsɛ.”)

¹⁶ Fá eɔsɛ eje rɔkɔ eyɛsɛ elë jɛmɛnnelë ghë àlɛ́ fë në ekpʋ jɔ ayɔghɔnë elë nɔnjɛelënelë hɛ́në. Elë éwu bunë eboka Ʒoova sʋghɩ jɔghɔ ë kë eje rɔkɔ shi eyɛsɛ elë jɛmɛnnelë ghë àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë píe epi sʋ́ Ʒoova mɩɩ shú amɛn. Elë nɔnjɛ yighɔ nkpɔ di Ashle, në sʋ́ Ʒoova mɩɩ amɛn dɔ́ she agbʋʋn 30. Kpe jɔnë në hɛ́: “Fë ababa fë esë ayɛ abashinë, fë eɔsɛ eje rɔkɔ shi jɛmɛnnelë ghë. Àlɛ́ më gha bába më esë gha yɛ́ wunë, ekpɛkpɛ elɔ më n’ye më ébɔ mbë, më ékpa ebɔ órò eba jɔnë kë ehɛnë ghë.” Elë nɔnjɛ yikpe nkpɔ esë di Ʒosɛfë, në lɛ́ Ʒoova sʋgho amɛn lɛ́ agbʋʋn 52, në hɛ́ kɔ: “Àlɛ́ jɛmɛnnë ghë, kë në ehɛ jɔ nkpɔnë emʋ́n dádánë, më ëë eyɛyɛ më sɛ noo àlɛ́ më në ewu jɔ nfre nfrenë nɔnjɛelënelë ehɛ jɔ nkpɔkpɔnë ghënë, elɔ më ekpa ece jɔnë eshi eyɛsɛ.” Në kpa hɛ́ kɔ: “Àlɛ́ nɔnjɛ yikpenë gha lɛ́ mbëshigbagbagho yɔghɔ tete wunë në eyaya elë bunë, Ofo Mbënë nɔnjɛnë eyaya elënë ghë ëë më ebɔ aɛn eba, ese më ghe bɔ aɛn ghe ba n’ye në eba egbagba mbë shinë ghë.”

17. ?Mabu fë éɔsɛ elɛ álɛ fë éje rɔkɔ shi eyɛsɛ jɛmɛnnelë ghë é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹⁷ Kpe bu nfre nfre fuɔnë fë éɔsɛ elɛ álɛ fë éje rɔkɔ eshi eyɛsɛ jɛmɛnnelë ghë. (1) Àlɛ́ fë edi bu ë fë egbɔ ewa jɛmɛnnë, gha édi ëë gha édɔ álɛ fë ghe ecamëla. (2) Kɔ̀ shu, viɛ aʋnku soeshi álɛ jɛmɛnnë bë egbɔ eo-órò. (3) Shi bunë bë eɔsɛ elɔ fë cinngrafënë ghe elɛ enini wunë shi, kpa mʋn ëë bɔ álɛ akɔnda bë enʋn fë jɛmɛnnë ghë. (4) Di jɔnë nɔnjɛ yikpenë bá egbagbashinë akɔnda bashi. (5) Kpɩ mbëshigbagbaghonë. (6) Fë éɔsɛ eghɛghɛ jɔ jɛelë jɛelë ebɔ, agheci esë fë éɔsɛ eɲi ëë desɛn bɔ́bɔ́. (7) Biblë abɩ nfre nfrenë etu jɔ mumunë në egbagbashinë àkpanë, di ëë akɔnda, kpa wu n’ye në eba ekɩkɩghë egbagba Biblë abɩnelë shinë. (8) Vivi fë esë jɔ ntɛnɩ: ‘?Élé më éba eɔsɛ ebɔ jɔ ntɛnɩ eboka yiki kɔ́ ofokwanë ghë o, kɔ́ ndakanë ghë é?’ (9) Álɛ fë égbɔ eyi kɔ́ bude jɛmɛn nkp ghë o, kɔ́ bude jɛmɛn gbɔ nkpɔ ghë o, di bu ntɛnɩelë akɔnda: Cikpɔ ee mbë órònë lɛ, mbë órò nfre nfrenë kë bá egbagbashinë lɛ, Biblë abɩ nfre nfrenë ebë eɲishinë lɛ. (10)  Àlɛ́ kë akɩ kɔ́ nɛn ghë o, kɔ́ video ghë o, óó eya n’ye bude jɛmɛnnë óo-órònë, soeshi álɛ fë ébɔ rɔkɔ lɛ aɛn lɛ eba bu ntɔnë ghë eyɛsɛ, álɛ oghorumɔn bë eɔsɛ efɩ fë mbënë kë bá egbagbashinë ghë.

JE RƆKƆ SHI CE ƷOOVA MBË YI

18. ?Mabughëwu bayɛ n’ye ebë eje rɔkɔ shi elë jɛmɛnnelë ghë eyi é?

¹⁸ Elë éje rɔkɔ shi elë jɛmɛnnelë ghë mici powu. Àlɛ́ enë eba nhɛn elɛnë, elë eɲa Ʒoova shi emimi elë aɛn “eghʋ̀ shigbë nfre nfrenë sheghënë ghë” (Ps. 23:3; 31:3). Bayɛ n’ye Ʒoova bë eo elë jɔ álɛ elë ghe enini shigbë fɛ mberunë nvɛvɛ epu ëë eyi aʋn fuɔnë mɩnɛn. N’yonë, elë ‘édi n’ye elë eba eje rɔkɔ shinë akɔnda,” elë ékpa ebɔ bunë kë eyaya elë jɛmɛnnelë ghënë epɔpɔghë eta fù (Luc 8:18). Aghɩnë kë ece Ʒoova mbë eyinë, kë bá ewu sɛyɛyɛ amɛn, kë bá ekpa ewu ananan oohʋnnë ekɩkɩ kelë ngbeɲi gbonë.—Ps. 119:​2, 14.