درس‌هایی از پیشگویی یعقوب در بستر مرگ—‏قسمت اول

۱-‏۲.‏ یعقوب در روزهای پایانی عمرش چه کار کرد و چرا؟‏ (‏تصویر ملاحظه شود.‏)‏

یعقوب در سن پیری همراه خانواده‌اش از کنعان به مصر سفر کرد و در آنجا ۱۷ سال وفادارانه به یَهُوَه خدمت کرد.‏ (‏پیدا ۴۷:‏۲۸‏)‏ او در آن مدت خیلی خوشحال بود،‏ چون می‌توانست دوباره کنار پسر عزیزش یوسِف باشد و تمام خانواده‌اش دور هم بودند.‏ ولی زمانی رسید که می‌دانست به‌زودی می‌میرد،‏ پس از پسرانش خواست که پیش او بروند تا موضوع مهمی را با آن‌ها در میان بگذارد.‏—‏پیدا ۴۹:‏⁠۲۸‏.‏

^۲ در آن دوران،‏ معمولاً سرپرست خانواده قبل از مرگش اعضای خانواده را دور هم جمع می‌کرد تا وصیت کند.‏ (‏اشع ۳۸:‏⁠۱‏)‏ او همین طور گاهی تعیین می‌کرد که بعد از مرگش چه کسی سرپرست خانواده شود.‏

۳.‏ طبق پیدایش ۴۹:‏۱ و ۲ چرا گفته‌های یعقوب قبل از مرگش اهمیت زیادی دارد؟‏

^۳ پیدایش ۴۹:‏​۱،‏ ۲ خوانده شود.‏ این یک جلسهٔ خانوادگی معمولی نبود.‏ یعقوب،‏ نبی یَهُوَه بود و در آن جلسه تحت الهام او صحبت کرد.‏ او به اتفاقات مهم آینده که روی نوادگانش تأثیر می‌گذاشت اشاره کرد.‏ به همین دلیل گفته‌های یعقوب به پیشگویی او در بستر مرگش معروف است.‏

۴.‏ یعقوب در رابطه با چه کسانی پیشگویی کرد و ما از آن پیشگویی چه فایده‌ای می‌بریم؟‏ (‏کادر «خانوادهٔ یعقوب» ملاحظه شود.‏)‏

^۴ در این مقاله،‏ گفته‌های یعقوب را به چهار پسر اولش یعنی رِئوبین،‏ شَمعون،‏ لاوی و یهودا بررسی می‌کنیم.‏ در مقالهٔ بعدی،‏ گفته‌های او به هشت پسر دیگرش بررسی می‌شود.‏ با مطالعهٔ این مقالات می‌بینیم که گفته‌های یعقوب فقط به پسرانش نبود،‏ بلکه به نوادگان آن‌ها هم مربوط می‌شد؛‏ یعنی کسانی که بعداً قوم اسرائیل را تشکیل می‌دادند.‏ تاریخچهٔ قوم اسرائیل نشان می‌دهد که چطور پیشگویی‌های یعقوب به تحقق رسیدند.‏ ما از این پیشگویی‌ها درس‌های مفیدی می‌گیریم تا بتوانیم یَهُوَه پدر آسمانی‌مان را خوشحال کنیم.‏

رِئوبین

۵.‏ رِئوبین احتمالاً چه انتظاراتی داشت؟‏

^۵ یعقوب اول با رِئوبین حرف زد و گفت:‏ ‹تو نخست‌زادهٔ من هستی.‏› (‏پیدا ۴۹:‏⁠۳‏)‏ رِئوبین به عنوان نخست‌زاده احتمالاً انتظار داشت که ارثش دو برابر برادرانش باشد.‏ همچنین شاید انتظار داشت که بعد از مرگ پدرش،‏ سرپرست خانواده شود و این افتخار در آینده به فرزندانش برسد.‏

۶.‏ چرا رِئوبین حق نخست‌زادگی‌اش را از دست داد؟‏ (‏پیدایش ۴۹:‏​۳،‏ ۴‏)‏

^۶ رِئوبین حق نخست‌زادگی‌اش را از دست داد.‏ (‏۱توا ۵:‏⁠۱‏)‏ چرا؟‏ چون چند سال قبل از آن،‏ با یکی از زن‌های پدرش بِلهه،‏ کنیز راحیل همخواب شده بود.‏ راحیل،‏ همسر مورد علاقهٔ یعقوب فوت کرده بود.‏ (‏پیدا ۳۵:‏​۱۹،‏ ۲۲‏)‏ ممکن است رِئوبین از روی شهوت با بِلهه همخواب شده بود؛‏ یا شاید هم به زور این کار را کرده بود،‏ چون او پسر لیه زن دیگر یعقوب بود و نمی‌خواست که بِلهه جای مادرش لیه را در قلب یعقوب بگیرد.‏ به هر حال،‏ کاری که او کرد یَهُوَه و پدرش را به شدّت رنجاند.‏—‏پیدایش ۴۹:‏​۳،‏ ۴ خوانده شود.‏

۷.‏ رِئوبین و نوادگانش چه آینده‌ای داشتند؟‏ (‏کادر «‏پیشگویی یعقوب در بستر مرگ‏» ملاحظه شود.‏)‏

^۷ یعقوب به رِئوبین گفت:‏ «دیگر برتری نخواهی داشت.‏» حرف‌های یعقوب به واقعیت پیوست.‏ در هیچ گزارشی نیامده که از نوادگان رِئوبین کسی پادشاه،‏ کاهن یا پیامبر شده باشد.‏ با این وجود،‏ یعقوب پسرش را طرد نکرد و بعدها نوادگان رِئوبین یکی از طایفه‌های اسرائیل شدند.‏ (‏یوش ۱۲:‏⁠۶‏)‏ رِئوبین در موقعیت‌های دیگر خصوصیات خوبی از خود نشان داده بود و در هیچ گزارشی نیامده که دوباره مرتکب عمل نامشروع جنسی شده باشد.‏—‏پیدا ۳۷:‏​۲۰-‏۲۲؛‏ ۴۲:‏⁠۳۷‏.‏

۸.‏ از سرگذشت رِئوبین چه درس‌هایی می‌گیریم؟‏

^۸ چه درسی می‌گیریم؟‏ ما باید تلاش کنیم که خویشتنداری را در خود پرورش دهیم و از کارهای نامشروع جنسی دوری کنیم.‏ اگر به انجام خطایی وسوسه شویم باید لحظه‌ای دست نگه داریم و به این فکر کنیم که آن کار چقدر یَهُوَه،‏ خانواده‌مان و دیگران را می‌رنجاند.‏ به علاوه باید یادمان باشد که «انسان هر چه بکارد،‏ همان را درو خواهد کرد.‏» (‏غلا ۶:‏⁠۷‏)‏ اتفاقی که برای رِئوبین افتاد،‏ همین طور رحمت یَهُوَه را نشان می‌دهد.‏ با این که یَهُوَه ما را از عواقب اشتباهاتمان محافظت نمی‌کند،‏ به تلاش‌هایمان برای انجام کار درست برکت می‌دهد.‏

شَمعون و لاوی

۹.‏ چرا یعقوب از شَمعون و لاوی ناراضی بود؟‏ (‏پیدایش ۴۹:‏​۵-‏۷‏)‏

^۹ پیدایش ۴۹:‏​۵-‏۷ خوانده شود.‏ بعد یعقوب با کلماتی تند و صریح نارضایتی‌اش را از شَمعون و لاوی نشان داد.‏ سال‌ها قبل،‏ یک مرد کنعانی به اسم شِکیم به دینه دختر یعقوب تجاوز کرده بود.‏ طبیعتاً همهٔ پسران یعقوب از اتفاقی که برای خواهرشان افتاده بود ناراحت شدند.‏ اما شَمعون و لاوی از روی عصبانیت دست به خشونت زدند.‏ آن‌ها با فریبکاری به مردان شِکیم گفتند که اگر ختنه شوند با آن‌ها پیمان صلح می‌بندند.‏ مردان شِکیم موافقت کردند.‏ اما وقتی هنوز به خاطر ختنه درد می‌کشیدند،‏ شَمعون و لاوی «شمشیرشان را برداشتند و طوری که مردم به آن‌ها شک نکنند وارد شهر شدند و همهٔ مردان را کشتند.‏»—‏پیدا ۳۴:‏​۲۵-‏۲۹‏.‏

۱۰.‏ پیشگویی یعقوب دربارهٔ شَمعون و لاوی چطور به تحقق رسید؟‏ (‏کادر «‏پیشگویی یعقوب در بستر مرگ‏» ملاحظه شود.‏)‏

^۱۰ یعقوب از رفتار خشونت‌آمیز شَمعون و لاوی شدیداً ناراحت شد.‏ در نتیجه پیشگویی کرد که نوادگان آن‌ها در سراسر اسرائیل پراکنده خواهند شد.‏ بیشتر از ۲۰۰ سال بعد،‏ وقتی قوم اسرائیل وارد سرزمین موعود شدند،‏ این پیشگویی به تحقق رسید.‏ سهم طایفهٔ شَمعون از سرزمین موعود،‏ زمین‌هایی دورافتاده در زمین طایفهٔ یهودا بود.‏ (‏یوش ۱۹:‏⁠۱‏)‏ سهم طایفهٔ لاوی هم ۴۸ شهر پراکنده در سراسر اسرائیل بود.‏—‏یوش ۲۱:‏⁠۴۱‏.‏

۱۱.‏ طایفه‌های شَمعون و لاوی چه کارهای خوبی کردند؟‏

^۱۱ نوادگان شَمعون و لاوی اشتباهات اجدادشان را تکرار نکردند.‏ طایفهٔ لاوی یَهُوَه را با وفاداری پرستیدند.‏ وقتی یَهُوَه در کوه سینا شریعت را به موسی می‌داد،‏ خیلی از اسرائیلیان گوساله‌ای ساختند و آن را پرستیدند.‏ اما لاویان طرف موسی را گرفتند و آن بت‌پرستان را از بین بردند.‏ (‏خرو ۳۲:‏​۲۶-‏۲۹‏)‏ یَهُوَه طایفهٔ لاوی را برای مسئولیت ویژه‌ای کنار گذاشت و افتخار کهانت را به آن‌ها داد.‏ (‏خرو ۴۰:‏​۱۲-‏۱۵؛‏ اعد ۳:‏​۱۱،‏ ۱۲‏)‏ بعدها،‏ موقع تصرّف سرزمین موعود،‏ طایفهٔ شَمعون هماهنگ با مقصود یَهُوَه عمل کردند و شجاعانه در کنار طایفهٔ یهودا جنگیدند.‏—‏داو ۱:‏​۳،‏ ۱۷‏.‏

۱۲.‏ از سرگذشت شَمعون و لاوی چه درس‌هایی می‌گیریم؟‏

^۱۲ چه درسی می‌گیریم؟‏ ما هیچ وقت نباید از روی خشم تصمیم بگیریم یا رفتار کنیم.‏ اگر با ما یا یکی از عزیزانمان بدرفتاری شده،‏ طبیعی است که ناراحت باشیم.‏ (‏مز ۴:‏⁠۴‏)‏ باید یادمان باشد که حرف‌ها و کارهایی که از روی خشم است،‏ از دید یَهُوَه به هیچ عنوان قابل قبول نیست.‏ (‏یعقو ۱:‏۲۰‏)‏ ما می‌خواهیم با هر بی‌عدالتی‌ای،‏ چه در جماعت و چه بیرون از جماعت،‏ طبق اصول کتاب مقدّس برخورد کنیم.‏ بنابراین اجازه نمی‌دهیم که خشممان روی حرف‌ها و کارهایمان تأثیر بگذارد و باعث رنجش دیگران شود.‏ (‏روم ۱۲:‏​۱۷،‏ ۱۹؛‏ ۱پطر ۳:‏⁠۹‏)‏ حتی اگر پدر و مادرتان کارهایی می‌کنند که یَهُوَه را می‌رنجاند،‏ مجبور نیستید از آن‌ها الگو بگیرید.‏ احساس نکنید که امیدی برای شما نیست و نمی‌توانید برکت یَهُوَه را داشته باشید.‏ یَهُوَه حتماً به تلاش‌های شما برای انجام کار درست برکت می‌دهد.‏

یهودا

۱۳.‏ چرا احتمالاً یهودا از شنیدن حرف‌های پدرش نگران شد؟‏

^۱۳ بعد یعقوب با پسرش یهودا صحبت کرد.‏ شاید یهودا با شنیدن چیزهایی که پدرش به برادرانش گفته بود نگران شد،‏ چون او هم مرتکب اشتباهات بزرگی شده بود.‏ ظاهراً او در غارت شهر شِکیم سهمی داشت.‏ (‏پیدا ۳۴:‏۲۷‏)‏ همین طور با برادرانش همدست شده بود تا یوسِف را به بردگی بفروشند و آن موضوع را از پدرشان پنهان کنند.‏ (‏پیدا ۳۷:‏​۳۱-‏۳۳‏)‏ بعدها هم با زنی که فکر می‌کرد فاحشه است،‏ ولی در واقع عروسش تامار بود همخواب شد.‏—‏پیدا ۳۸:‏​۱۵-‏۱۸‏.‏

۱۴.‏ یهودا چه کارهای خوبی کرد؟‏ (‏پیدایش ۴۹:‏​۸،‏ ۹‏)‏

^۱۴ با وجود همهٔ این اشتباهات،‏ یعقوب یهودا را تحسین کرد و برایش برکت خواست.‏ ‏(‏پیدایش ۴۹:‏​۸،‏ ۹ خوانده شود.‏)‏ یهودا برای احساسات پدر سالمندش اهمیت زیادی قائل بود.‏ همین طور نسبت به برادر کوچکش بنیامین دلسوزی نشان داد.‏—‏پیدا ۴۴:‏​۱۸،‏ ۳۰-‏۳۴‏.‏

۱۵.‏ یهودا چه برکاتی گرفت؟‏

^۱۵ یعقوب پیشگویی کرد که یهودا رهبری برادرانش را به عهده می‌گیرد.‏ اما سال‌ها طول کشید که این پیشگویی به تحقق برسد.‏ اولین بار که طایفهٔ یهودا رهبری قوم اسرائیل را به عهده گرفت،‏ حدود ۲۰۰ سال بعد هنگام خروج از مصر بود.‏ در سفر اسرائیلیان به سرزمین موعود طایفهٔ یهودا در بیابان جلوتر از طایفه‌های دیگر می‌رفت.‏ (‏اعد ۱۰:‏۱۴‏)‏ ده‌ها سال بعد طایفهٔ یهودا اولین طایفه‌ای بود که برای تصرّف سرزمین موعود با کنعانیان جنگید.‏ (‏داو ۱:‏​۱،‏ ۲‏)‏ بعدها داوود یکی از نوادگان یهودا،‏ اولین پادشاه از سلسلهٔ پادشاهان یهودا شد.‏ اما تحقق پیشگویی یعقوب دربارهٔ یهودا تمام نشده بود.‏

۱۶.‏ پیشگویی پیدایش ۴۹:‏۱۰ چطور به تحقق رسید؟‏ (‏کادر «‏پیشگویی یعقوب در بستر مرگ‏» ملاحظه شود.‏)‏

^۱۶ گفته‌های یعقوب نشان می‌داد که پادشاه ابدی انسان‌ها از نسل یهودا خواهد آمد.‏ ‏(‏پیدایش ۴۹:‏۱۰ و پاورقی خوانده شود.‏)‏ آن پادشاه،‏ عیسی مسیح است که یعقوب او را شیلوه نامید.‏ یک فرشته در مورد عیسی گفت:‏ «یَهُوَه خدا تخت پادشاهی جدّش داوود را به او خواهد داد.‏» (‏لو ۱:‏​۳۲،‏ ۳۳‏)‏ عیسی همچنین «شیرِ طایفهٔ یهودا» خوانده شده است.‏—‏مکا ۵:‏⁠۵‏.‏

۱۷.‏ چطور می‌توانیم در دیدگاه و رفتارمان نسبت به دیگران از یَهُوَه سرمشق بگیریم؟‏

^۱۷ چه درسی می‌گیریم؟‏ یَهُوَه با وجود اشتباهات بزرگ یهودا به او برکت داد.‏ اما شاید برای برادران یهودا سؤال بود که چرا یَهُوَه این کار را کرد.‏ در هر صورت یَهُوَه خصوصیات خوب یهودا را دید و به او برکت داد.‏ چطور می‌توانیم از یَهُوَه سرمشق بگیریم؟‏ وقتی یکی از هم‌ایمانانمان مسئولیتی دریافت می‌کند،‏ شاید اول روی ناکاملی‌هایش تمرکز کنیم.‏ اما باید یادمان باشد که یَهُوَه خصوصیات خوب او را می‌بیند و از او راضی است.‏ یَهُوَه همیشه به خصوصیات خوب خادمانش توجه می‌کند و ما هم می‌خواهیم همین کار را بکنیم.‏

۱۸.‏ چرا باید صبور باشیم؟‏

^۱۸ درس دیگری که از طایفهٔ یهودا می‌گیریم این است که باید صبور باشیم.‏ یَهُوَه همیشه به وعده‌هایش عمل می‌کند،‏ اما این کار را همیشه به شکلی که انتظارش را داریم یا در زمانی که می‌خواهیم انجام نمی‌دهد.‏ نوادگان یهودا بلافاصله رهبری قوم را به عهده نگرفتند.‏ با این وجود،‏ وفادارانه از کسانی که یَهُوَه تعیین کرد حمایت کردند؛‏ از جمله موسای لاوی،‏ یوشَع اِفرایمی و شائول پادشاه که بنیامینی بود.‏ ما هم می‌خواهیم از هر کسی که یَهُوَه برای هدایت ما انتخاب می‌کند حمایت کنیم.‏—‏عبر ۶:‏⁠۱۲‏.‏

۱۹.‏ با بررسی پیشگویی‌های یعقوب در بستر مرگش در مورد یَهُوَه چه یاد می‌گیریم؟‏

^۱۹ تا اینجا از پیشگویی‌های یعقوب در بستر مرگش چه یاد گرفتیم؟‏ واضح است که «انسان ظاهر را می‌بیند ولی یَهُوَه به دل نگاه می‌کند.‏» (‏۱سمو ۱۶:‏⁠۷‏)‏ یَهُوَه خیلی صبور و بخشنده است.‏ او خطاها را نادیده نمی‌گیرد،‏ اما از خادمانش انتظار کاملیت هم ندارد.‏ یَهُوَه حتی به کسانی که در گذشته مرتکب خطاهای جدی شده‌اند،‏ ولی از ته دل توبه کردند و به راه درست برگشتند برکت می‌دهد.‏ در مقالهٔ بعدی می‌بینیم که یعقوب به هشت پسر دیگرش چه گفت.‏