Makaparagsak a Damag Manipud Adayo nga Amianan
NAGSAAD ti Finland idiay adayo nga amianan ti Europa, a dagiti umamianan a pasetna dumanonda agingga idiay Arctic Circle. Daytat’ agdindinamag kadagiti kinapintas ti buybuya dagiti kabakiranna, dandanaw, ken ti igid ti baybayna, ken kadagiti naisinsina a purpurona. Daytat’ agdindinamag met a maipaay kadagiti panagsukatsukat ti panawenna, maipaay kadagiti atitiddog a rabii ti kalam-ekna, ken ti init iti tengngat’ rabii kabayatan ti kalgaw.
Nasurok a 90 porsiento kadagiti lima a milion a Finns ti miembro ti Evangelical Lutheran Church, ti relihion ti estado idiay Finland. Ngem, gapu ta agtultuloy a ngumatngato met ti estandarte ti panagbiag, ti interes kadagiti naespirituan a bambanag kaaduanna napukawen ti luglugarna iti panagbiagda. Nupay kasta, adda ti nagpaiduma ti naespirituan a panagdakkel a mapaspasamak iti daytoy a pagilian. Iti resultana a ta adda itan nasurok a 15,000 a Saksi ni Jehova idiay Finland, maysa iti tunggal 320 nga umili iti dayta a daga. Babaen ti panangusar kadagiti sasao ni mammadto Isaias, ti tiempo immayen a maipaay kadagiti Saksi ni Jehova idiay Finland a “padakkelen ti disso ti toldam” ken “pabistradmo [kadakuada] dagiti bengbeng dagiti pagyanam”—maminsan manen.—Isaias 54:2.
“Pudno kadi nga agpatakderda manen?” Dayta ti reaksion ti sumagmamano kadagiti natataengan a miembro ti pamilia ti Bethel idiay Finland, wenno hedkuarters, idi a naammuanda manen ti maipapan kadagiti plano a mangipalawa kadagiti pasilidades ti sanga. Ngem, agpapan pay kadagiti rigrigatna iti panawen ti panagbangon, maragsakanda nga addada met idi adda a maidedikar ti baro a kanayonanna idi Mayo 5, 1984, idi a ni M. G. Henschel, a kameng ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova, ti naisangsangayan a sangailida.
Dagiti Immuna a Lawag ti Kinapudno
“Iti napalabas ti Ari ti Sweden ti nangibilin a dagiti Finns makumberteda babaen ti puersa,” kuna ni Erkki Kankaanpää, ti koordinator ti Komite ti Sanga a Finnish, iti panglukat a palawagna iti programa ti dedikasion. Tuktukoyenna ti napigsa a panangpetpet dagiti klero kadagiti tattao idi a ti Finland adda iti sidong ti panangdominar dagiti Sueko. “Ngem daytat’ saan a lawag ti kinapudno idiay Finland.”
Dayta a “lawag” immay idi 1909 idi sumagmamano a colporteurs, wenno amin-tiempo a manangaskasaba immayda idiay Finland, a nagiwarwaras ti liblibro ni C. T. Russell. Kas resultana, ni Österman, maysa a negosiante, ken ni Harteva, maysa nga inheniero, nagbalinda nga interesado. Nagalada pay ti ad-adu a libro manipud iti sanga nga opisina a Sueko ket rinugianda nga impatarus dayta ken impablaak iti Finnish. Idi 1912 ti magasin a Pagwanawanan maipabpablaaken iti Finnish.
Dagiti dua a kakabsat nakaturtured ken nakagaggagetda iti panangikaskasaba ti naimbag a damag. Naminsan ni Kabsat Harteva ti mangisalsalaysay ti kabbaro a masarakan a kinapudno iti dati a kaeskuelaanna.
“Ket kasano kaadu kadakayo a tattao ti adda iti Finland?” insaludsod ti kaeskuelaanna.
“Adda laeng duakami,” insungbatna a di nagalikaka. “Ngem, no tumiponka kadakami, agbalintayo a tallon.”
Iti sabali pay a tiempo, agituktukon ni Kabsat Österman kadagiti lumablabas idiay maysa a tiendaan iti polieto a napauluan What Say the Scriptures About Hell? iti kontribusion a dua a Finnish marks. Pudno a naallukoyna ti atensionda iti impukkawna: “Maysa a tiket nga agturong iti impierno—maysa a mark a sumrek ket ti maysa maipaay a rummuar!”
Sinarungkaran ni Kabsat Russell ti Finland idi 1912. Ti Oktubre 1, 1912, a ruar ti The Watch Tower ti nangipadamag: “Ti miting publiko ti nangpekpek iti hall—1000—adu dagiti nagtaktakder; dadduma ti ngangngani makasangitda pay agsipud ta saanda a makastrek.” Numan pay kabarbaro pay laeng ti trabaho, kuna ti report, “kasla daytat’ nakaaramid iti nakasaysayaat nga irarang-ay. Ti bilang dagiti Colporteurs a nakiraman ken ti kinapudnona a daytat’ makasustener ti bagbagida, nagsayaatan panagsaoda maipaay iti kinauneg ti interesda.”
Dagiti simmaruno a panagsarungkar babaen kadagiti dadduma a kameng ti hedkuarter ti Brooklyn, a ramanenna da J. F. Rutherford, ti maikadua a presidente ti Sosiedad, ti napaneknekan a makapabileg unay kadagiti kakabsat. Kinapudnona, idi Disiembre 1945, idi binisita da Kabsat N. H. Knorr ken Kabsat M. G. Henschel ti Finland a damdamo, adda aganayen 1,800 a Saksi.
Itatta, tagtagiragsaken dagiti Saksi ni Jehova ti naan-anay a wayawaya ti panagdayaw idiay Finland, ket dayta ti us-usarenda a naan-anay. Idi napalabas nga Abril ti kangatuan a bilang a 15,263 a tattao ti nakiraman iti panangikaskasaba iti naimbag a damag iti intero a pagilian. Nasurok a 900 ti nangala iti amin-tiempo a trabaho a panangaskasaba kas payunirs, espesial paytunir, wenno agserserbi kas miembro ti pamilia ti Bethel idiay hedkuarter ti sanga.
Dagiti Panangrang-ay ti Sanga
Ti umuna a patakder ti sanga idiay Finland ti naibangon idi 1933 idiay Helsinki, ti kabisera. Buklen dayta ti maysa a pabrika ken Bethel Home. ket daytat’ nagsayaat ti nakaisaadanna nga agpaay iti panggepna. Ngem kalpasan ti adu a tawen a panagserbina, daytat’ nagbalin a bassit unay. Gapuna idi 1957, nagun-odan ti maysa a baro a disso para iti baro a sanga idiay siudad ti Vantaa, agarup 17 kilometros (10 mi) manipud Helsinki.
Idi Enero 1962 ti sanga naiyakar iti baro a lugar. Tunggal maysa pinanunotda idi a daytoy baro a pagtaengan ket isu la ti kasapulanen tapno masuportaran ti trabaho a panangasaba idiay Finland. Ngem saan a nagbalin a kasta ti kaso. Nanipud idin, ti kumidor, dormitorio, opisina, ti pagaramidan libro, kinapudnona, ngangngani amin dagiti pasilidades ti kasapulan a maisaknap tapno maaywanan ti irarang-ay ti bilang dagiti agibunannag ken ti imbungana a panagdakkel ti pamilia ti Bethel.
Ti Finnish Bethel ti nagsayaat pannakaisaadna ta kumbiniente para iti transportasion ken tinagiragsakda ti natalna ken naulimek a lugar. Naisaad dayta iti maysa a bassit a turod ket addaan ti maysa a nagpintas a minuyongan iti paraanganna. A daytat’ addaan kinapategna iti komunidad ti bigbigen pay dagiti agtuturay, nga isudat’ mannakitinnulong unay. Kas pangarigan, sumagmamano a panawen a napalabas, idi ti orihinal a plano para iti haywey ti lumasat iti mismo a tengnga ti sanikuami, immanamongda a balbaliwan dagiti planoda idi inkalikagummi. Ket, numan pay dayta a lugar ti naituding kas maysa a parke, naikkankami iti permiso a mangpalawa iti pasilidadesmi. Gagangay, agyamankami iti kasta a naisangsangayan a konsiderasion.
Ti panangpalawa itatta ket buklen ti maysa a baro a kanayonan nga addaan iti 3,400 metro kuadrado (36,500 sq pie) nga espasio. Ramanen dayta ti pagparadaan idiay uneg ti daga ken ti bodega. Iti rabaw ti daga isu ti talyer ti makina, karpenteria, ken garahe. Iti makingngato a grado isu ti pagaramidan ti abbong, agraman ti nawadwad nga espasio a pagyanan dagiti bambanag ken sumagmamano met a paglinglingayan. Ti patakder ti maibagay la unay iti agdaman a patakder iti diseniona—dagiti nalabaga a ladrilio a nakaruar dagiti kayo a wananna ti nakapimpintas nga olandesa a kolor.
Sinaranget dagiti Boluntario ti Karit
Idi a naiyanunsio ti proyekto ti panagbangon, adu a Saksi ti nagiboluntario ti serbisioda. Uppat a pulo ket lima kadakuada ti naawis nga umay ken agtrabaho iti agarup nakatawen. Siasino ti mangaywan iti daytoy a makakarit a proyekto? Maysa a kabsat nga arkitekto ken payunir nga adda ti kabukbukodanna a negosio ti panagpatakder ti maysa kadagiti boluntario. Ti trabaho a panagkali iti basement ti inaramid ti maysa a kabsat a makinkukua ti maysa a kompania ti panagibunag ti daga. Ti sabali pay a kabsat nga eksperto kadagiti dinamita ti nangaywan kadagiti dadakkel a bato. Kaskasdi sabali pay a kabsat a lalaki ti nangala ti dua a bulan a kurso a mangpaandar iti dakkel a crane tapno saanen a kasapulan ti mangtangdan iti taga ruar a mangaramid iti dayta a trabaho.
Gapu iti sibubulos nga espiritu dagiti kakabsat, ti proyekto nairingpas iti agarup kakatlo laeng iti nginana no koma nausar dagiti komersial a panangbangon. Ket komosta met ngay ti kualidadna? “Dika makaala ti kasta a nagsayaat kualidadna a trabaho uray no mangbusboska ti dakkel a kuarta kadagiti komersial a panagbangon,” kuna ti maysa kadagiti inspektor idi nakitana ti nairingpasen a patakder. Anian a pammaneknek iti amin-puso a serbisio nga impaay dagiti kakabsat!
Ti Trabaho iti Masanguanan
“Nupay kasta, saan a ti arkitektura wenno dagiti materiales ti panagbangon ti napateg ken Jehova,” kuna ni Kabsat Henschel iti palawagna a panangidedikar. “Ti pannakausar ti patakder ti nasken.” Dinakamatna ti templo idiay Jerusalem nga imbangon ni Ari Salomon. Awan duadua a dayta ti kadayagan unay a patakder nga adda idi, wenno nalabit iti amin a panawen. Kaskasdi linaksid ni Jehova dayta idi a dagiti Israelita saanda a nangipaay iti nadalus a panagdayaw idiay balayna.
Gapuna ti kabbaro a patakder ti naidedikar a maipaay iti panangparang-ay kadagiti intereses ti Pagarian idiay Finland. Pudno a binendisionan ni Jehova ti trabaho iti daytoy a paset ti tay-ak. Idi 1984 a tawen serbisio, 127,625 a liblibro ken 128,083 a polieto ti naaramid idiay Finland. Nasurok a 562,531 a kopia ti libro a Ti Kinapudno a Mangiturong ti Biag nga Awan Inggana ti naipablaak. Daytat’ umanay a mangipaay iti maysa iti tunggal dua a sangakabbalayan a Finnish iti maysa a kopia! Kasta met, tunggal bulan nasurok a 350,000 a kopia iti Agriingkayo! ken Pagwanawanan ti maar-aramid.
Amin dagitoy mangidatag ti dakkel a karit kadagiti adda iti pamilia ti Bethel a Finnish, nga itan buklen ti 73 a miembro. Ngem saan a baro dayta. Dua a tawen ti napalabasen, inawat ti pamilia ti Bethel ti karit nga agbalbaliw manipud ti letterpress a panagimprenta a nagturong iti offset a panagimprenta. Dagiti kakabsat iti intero a pagilian ti mangipapaay ti magastos, ket dagidiay adda ti Bethel sigagaget nga agtartrabahoda a makagun-od kadagiti kabbaro a paglaingan. Ti resultana ti pudno a makapnek. Ti paktoria iti sanga idiay Finland kabaelandan ti mangpataud iti adu ti marisna a magasin ken liblibro.
Agpaay iti trabaho iti masanguanan, adu pay a panagsaknap ti naiplano. Iti agdaman, agdama ti panagtrabaho a maipaay iti maysa a baro, nalawa a Kingdom Hall a mainayon iti Bethel Home. Kalpasan dayta, 28 a baro a kuarto agraman ti baro a kusina ken panganan, ti maibangonton a pakaikabilan dagiti kanayonan a miembro ti pamilia. Ni Jehova ti mangipapaay pay kadagiti kasapulan ken pigsa a mangibaklay iti umas-asping a trabaho kadagiti napalabas, ket dagiti Saksi idiay Finland ti sitatalek a kumitkitada iti masanguanan nga agpaay kadagiti masanguanan a bendision. Ikallungoganda ti rikna ti maysa kadagiti Saksi iti programa ti dedikasion: “Nakaskasdaaw ti panagbalin a maysa kadagiti Saksi ni Jehova kadagitoy a panawen!”
[Mapa iti panid 27]
(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)
NORWAY
SWEDEN
FINLAND
Helsinki
Vantaa
U.S.S.R.
ARCTIC CIRCLE
[Ladawan iti panid 28]
Idi 1913 ni J. F. Rutherford (a ti kallugongna adda iti sakaananna) nakipagtaripnong a kadua ti dakkel a grupo dagiti kakabsat a Finnish