Panagkadua kas Payunir Inggat’ Tungpal-Biag

Iti nakadaldalimanek ken simple laeng dagiti mueblesna a siled idiay Cardiff, Wales, kakkalpas laeng ti Panagadal ti Libro ti Kongregasion. Ti mangidadaulo ti panagadal ti nagyaman iti dua a payunir a kakabsat a babbai, a da Maud Clark ken Mary Grant, nga agtawendan ti nasurok a 90, gapu ti kinamanagpadagusda ket pinaregtana ida a manglaglagip ti. . .

Maud: Addan 65 años itan nanipud immuna a panagkitami ken ni Mary ken rinugianmi ti nagpaypayunir nga agkadkadua.

Mary: Wen, dayta ket idi 1923, iti maysa a nakalamlamiis, napuskol ti niebena a rabii ti Enero! Malagipmo pay aya, Maud? Indiretsoka manipud Much Wenlock nga estasion ti tren idiay dagusko. Kimmammetta la bassit, ket kalpasanna pinagadalanta a dua ti Tabernacle Shadows. Iti sumaganad nga agsapa nagluganta kadagiti bisikletata tapno mangaskasaba kadagiti mannalon idiay Shropshire.

Dagiti Immuna a Panagsarungkar

Maud: Siempre, sisasaganakami nga agpaay iti daytoy. Ammoyo, nawatiwat metten a tiempo nga agpaypayunirkam a dua. Uray pay no bassitak pay nga ubing, ti Sao ti Dios ti kanayon a makapainteres kaniak. Ay, malaglagipko pay a mabalinko nga ibitla dagiti pito a salmo idiay simbaan tapno makaalaak ti libre a Biblia! Daytat’ idi 1908, idi agtawenak ti 11, a ti inauna a manangko nabasana ti libro a The Divine Plan of the Ages ket pinanawanna ti simbaan a pappapananmi, ket nagbalin nga Estudiante ti Biblia. Dagiti kinapudno ti Biblia ti nagbalin a topiko ti panagpapatangmi idiay balay. Ngem idi natay ni tatang, nangrugiak met nga agpanunot, ‘Sadino ngatan ti yan dagiti natay?’

Anian a ragsak ti pannakakita ti sungbat idi napanak nagbuya ti The Photo-Drama of Creation, nga imparangda idiay ilimi a Sheffield! Kadagidiay aggargaraw a retrato, a naigiddan kadagiti plaka ti ponograpo, nakitak ti pannakaipabuya ti pannakapagungar ti anak a lalaki ti babai a Sunamita. Wen, naammuak a dagiti natay ket awan puotda agingga a mapagungarda.​—2 Ar-ari 4:32-37.

Dagus a nagikkatak manipud Iglesia Anglicana ket innalak ti aw-awaganmi idi ti pastoral a trabaho, nga agituktukon kadagiti pagbasaan ti Biblia idiay mismo lugar a nalatakak nga agiwarwaras kadagiti magasin ti simbaan. Insimbolok ti dedikasionko ken Jehova idi Agosto 1918 iti maysa nga asamblea iti kaarruba a siudad ti Leeds.

Kalpasan ti panangbusbusko ti naragsak a panagbakasion kadua dagiti dua a colporteur a kakabsat a babbai idiay Derbyshire, naikeddengkon iti panunotko a pagbalinen ti serbisio kas payunir a trabaho iti biagko. Idi Agosto 1922, napanak iti damdamo a destinok: Biggleswade idiay Bedfordshire.

Kuna ti maysa kadagiti colporteur kaniak: “No makapagtalinaedka iti umuna nga innem a bulan, naballigikanto.” Dagidiay umuna a bulan ket saanda a nalaka. Naaksidenteak iti bisikletak. Kalpasanna ti immuna a kaduak a payunir nagawiden idiay balayda. Ngem determinadoak nga agtultuloy, gapuna nagsuratak iti Sosiedad a dumawdawat ti maysa a kadua. Ket ni Jehova intedna kaniak ni Mary!

Mary, innalam ti takdermo iti kinapudno nga immun-una ngem siak, saan kadi?

Mary: Wen, Maud. Iti daydi ket agtataengkami idiay Cardiff, South Wales. Idi agtawenak ti 16, inawisnak ni lelangko a mangbasa ti libro a The Divine Plan of the Ages, a nagun-odanna iti maysa a miting publiko nga inorganisar dagiti Estudiante ti Biblia. Tartarigagayakon a nabayag a matarusan ti Biblia ken agbalin a misionero inton dumakkelak. Bayat a basbasaek daytoy a tomo, ammokon a nasarakakon ti kinapudno.

Rinugiak ti tumabuno iti miting dagiti Estudiante ti Biblia, agpapan nakaro nga ibubusor ni nanangko. Ammoyo, nabaknang dagiti dadakkelko, ket gapu ta saandak a palubosan nga agtrabaho, nakitak a dagiti kasasaad idiay balay ti napalalot’ kinaistriktona. Nupay kasta, naiyurnosko ti pannakaala kadagiti dadduma pay a paset dagiti katulongan iti panagadal ti Biblia. Idi naammuan ni nanang daytoy, sipupungtot a pinuoranna dagiti libro ket kunana kaniak nga ubingak pay unay tapno maammuan dagita a bambanag. Tapno masukatanda masapul ngarud ita nga ipuslitko dagiti libro idiay balaymi a sagsaggaysa, kalpasan ti nakasapsapa a panagsarungkar iti bigbigat idiay balay ti maysa kadagiti Estudiante ti Biblia agarup tallo a kilometro ti kaadayona. Binasbasak a sigagagar dagitoy sakbay a makariing ti dadduma nga adda iti sangakabbalayan, nga ilemlemmengko ida iti paglinongan idiay hardin no iti aldaw.

Idi 1913, idi agtawenakon ti 17, napanak idiay London a maipaay iti bakasion a panagpaspasiar. Makaparagsak ta, nairana daytoy iti ibibisita ni Kabsat Russell iti maysa nga asamblea a naangay idiay Kingsway Hall. Idiay inyebkasko ti tarigagayko a mabautisaran. Ti colporteur a kabsat a babai nga agtartrabaho idiay Cardiff ti immasideg ken ni Kabsat Russell tapno saludsoden kenkuana no kunaenna nga ubingak unay. Sinaludsodnak no manot’ tawenkon ket nagsaludsodannak pay tapno makitana no natarusakon ti Kasuratan ken tapno madeterminarna no indedikarkon ti biagko ken ni Jehova. Kas resultana, insuotko ti maysa a nagayad a nangisit a bestida ket timmiponak kadagiti dadduma a kandidato a maitaneb idiay London Tabernacle. Malaglagipko pay a silalawag dagiti sasao a kinantami bayat a sumangsang-atkami manipud iti danum:

“Naitanem a kadua ni Kristo

ken napagungar a kaduana met,

Aniat’ adda a natda para kaniak nga aramiden?

Ti laeng panagsardeng a

makigubgubal ken makiap-apa,

Ti laeng magna iti pannakapabaro ti biag.”

Kalpasanna, inasitgannak ti maysa a kabsat a lalaki ket kunana: “Nalabit sika ti maudi kadagiti 144,000 a simrek; ababa laengen a tiempo ti natda para kenka nga ipasiguro ti pannakaawis ken pannakapilim.” Kasta idi ti kapampanunotan dagiti adu a mangmatmatmat ti umad-adani a tawen, ti 1914, a buyogen ti dakkel a pananginanama. Ngem, para kaniak, napaneknekan daytoy kas panawen ti pannakasuotko bayat nga inib-ibturak ti nakaro nga ibubusor idiay balay. Timmabunoak kadagiti panaggigimong a masansan kas kabaelak. Idi 1916, tinagiragsakko ti pribilehio a nagserbi kas usherette iti pannakaipabuya ti The Photo-Drama of Creation idiay Cardiff. Kalpasan ti pannakaiturposko ti panagsanayko kas nars idiay Manchester, rinugiakon ti amin-tiempo a serbisiok kas payunir idi 1922.

Panangaskasaba iti Aw-away

Maud: Talaga a kasapulan a dakami ti agregget nga umuna kadagidiay a panawen. Imbagami iti tunggal maysa nga addakami iti Nakristianuan a trabaho. Dagiti tattao kadagidiay nga al-aldaw ti managbasada. Intuktukonmi ti The Harp of God ken dagiti serie ti Studies in the Scriptures. Siempre, kasapulanmi idi ti dakkel a maleta tapno maawitmi amin dagitoy a literatura. Ti maletak ti nakadakdakkel nga idi makagtengak idiay naiputputong a pagtalonan iti maysa nga aldaw, ti asawa ti mannalon ti nangipagarup a siak ti maysa a kabagianda a sumungsungad a naggaput’ Canada tapno sumarungkar. Anian ti panagpeggaakmi!

Gapu ta panagpayunir ti biagmi, inawatmi ti pagbiagmi manipud iti trabaho a panagiwarwaras kadagiti libro a naglaon ti mensahe ti Pagarian. Inus-usarmi a siaannad dagiti kuartami ken nainut ti adda a panagbiagmi, a makisinsinnukatkami ti mantikilia kadagiti libromi ken dadduma pay a produkto ti talon ken agpidutkami kadagiti patatas, singkamas, ken dagiti repolio nga agtinnag manipud kadagiti kariton ti talon kadagiti lasonglasong, nakataptapuk nga iskinita. Nakalalaingkami a mangtakop kadagiti maplatan a goma dagiti bisikletami, ken nagbalinkami met a nalalaing a modista, a dadaitenmin dagiti bukodmi a bestida.

Bayat nga umay agpalawag dagiti agakar-akar a kakabsat a lallaki kadagiti palawagda iti Biblia kadagiti il-ili, siak ken ni Mary ti adda iti liklikudanda a pasunotan dagiti interes a parissiken ti panangaskasabada. Dagiti babassit a grupo dagiti tattao nga interesado ket timmaudda idiay Shrewsbury ken dadduma pay nga il-ili. Ket anian ti panangur-uraymi kadagiti asamblea! Kunaek a ti kumbension ti London idi 1926 ti naisangsangayan unay. Tinagiragsakmi sadiay ti kanayonan a pribilehio ti panagiwaras ti polieto a The Standard for the People kadagiti lanlansangan ti kabisera. Ket dimmakkel ti ragsakmi bayat a basbasaenmi dagiti linaon ti surat a naggapu iti Sosiedad. Daytat’ panagsukat ti pakaidestinuanmi: Umamianan nga Ireland.

Panagpayunir kadagiti Baro a Teritoria

Dimtengkami idiay County Antrim, Umamianan nga Ireland, tapno agpayunir iti tengnga ti nabingbingay nga ili gapu iti relihion. Immuna a naggiankami idiay Greenisland. Daytat’ nakabasbasa ken naglamiis, ket awan pulos apuymi iti adu a lawasna gaput’ welga ti karbon idiay Inglatera. Mailadladawak ti bagbagimi itan, a situtugaw a nakasuot dagiti coats ken guantesmi no rabii, a padpadasenmi ti agadal bayat a kumkumterkami iti kinalamiisna. Kalpasanna immayen ti kalgaw, ket anian ti panagyamanmi ken ni Jehova iti pribilehio nga agtrabaho kadagiti napipintas nga aglawlaw dagiti akikid a gingginget ti Antrim. Nagsayaat ti panagimdeng dagiti tattao iti mensahe ti Pagarian. Ay, wen, masansan a makirikkiarda, ngem nasingpetda. “Come awa’ in,” kunaenda, ket ikabilda ti kaldero idiay greesha (ti nakapudpudot a paglutuan) tapno bumurek, ket agpatpatuloy ti panagpapatangmi.

Mary: Gapu ta uppatkamin a babbai a payunir iti destinomi, sinalimetmetanmi ti naan-anay a teokratiko nga eskediol ti panaggigimong. Kada agsapa pagsasaritaanmi ti maysa a teksto ti Kasuratan ken basaenmi ti “My Morning Resolve,” wenno ti “Ti Pangngeddengko iti Agsapa,” a kunana, iti pasetna, ‘Laglagipek nga inaldaw idiay Trono ti Nailangitan a Grasia ti pangkaaduan nga interes ti trabaho a panagani, nangnangruna ti paset a naited kaniak kas pribilehio a tagiragsaken iti dayta a trabaho, ken dagiti ingungoten a katrabahuan idiay Bethel ken dadduma pay a luglugar.’ No rabii ti Mierkoles addaankami ti Prayer, Praise, and Testimony a Miting. Kada Domingo agad-adalkami a sangsangkamaysa Ti Pagwanawanan, ken sakami agtataripnong iti aglawlaw dagiti babassit nga organo a masansan masarsarakan iti pagtaengan dagiti tattao tapno agkanta manipud Hymns of the Millennial Dawn, kas ti:

“Di pampanunoten a nagbiktorian,

Wenno uray agtugaw maminsan

Ti nadagsen a trabahom dinto malpas

Agingga a magun-odam ti koronam.”

Maud: Anian a panagbalbaliw idi naitudingkami iti naisangsangayan a trabaho a naglukat​—nagbalinkami kas ‘business-house pioneers.’ Kasano itan ti panangaskasabami kadagiti negosiante, dagiti manedyer ti banko, ken umas-asping kadagita? Dagidiay nagdadakkel a pasdek idiay Belfast ti kasla nakabutbutengda. Ngem nalagipmi ti Filipos 4:13: “Mabalinak dagiti amin a bambanag gapu iti daydiay mamapigsa kaniak.” Ket dikam pulos pinanunot a di awaten ti nakaitudinganmi. Anian dagiti grande a kapkapadasanmi a nakisarsarita kadagidiay a lallaki ken nakaipaima ti adu a pagbasaan kadakuada! Idi 1931 nalpasmin dagiti balbalay ti negosio ken nakabusboskami ti lima a tawen idiay Umamianan nga Ireland. Pampanunotenmi no sadino manen ngata ti sumaruno a papananmi. Iti pannakakellaatmi kadagiti manen balbalay ti negosio idiay Dublin.

Agturong Tarsis wenno Nineve?

Admitirenmi nga, idi damo, mariknami ti kasla rikna ni Jonas, a naituding a mangasaba idiay Nineve ngem imbes ketdi nagturong idiay Tarsis. Kinaykayatmi koma ti sabali a destino. Di nagbayag nabigbigmi ti masapul a panagpannuraymi ken Jehova. Kaskasdi, anian a nakaam-amak idi iti panagtakder idiay Nelson’s Pillar sadi Dublin ket makita dagiti lansangan a napunno ti papadi ken mamadre, dagiti lallaki a mangingato ti sombreroda ken babbai nga agkurkurus kas pammadayaw iti ‘santisima a Birhen.’ Iti daydi adda laeng up-uppat nga Estudiante ti Biblia idiay Dublin.

Nabalinanmi met laeng ti nakakita ti pagdagusanmi iti maysa a sangakabbalayan a Romano Katoliko. Siempre, masapul nga ilemmengmi dagiti literaturami kadagiti sirok ti katre, ta kanayon ti panagbisita ti padi idiay balay. Maysa nga aldaw maysa a negosiante ti Dublin ti immay iti pagdagdagusanmi, a kunkunana: ‘Nakaibatikayo kadagiti libro idiay bankomi.’ Isut’ maragsakan unay kadakuada a gapu itoy isut’ napan kadagiti tunggal paglakuan ti libro no agilaklakoda kadagiti libro ni Hues Rutherford. Kalpasanna isut’ nagsurat idiay Nueva York ket sada inted kenkuana ti addressmi. Isut’ nangiyurnos ti party para kadagiti amin a gagayyemna tapno ibaga kadakuada ti naad-adalnan.

Iti ngudo dayta a tawen, timmabunokami ti kumbension idiay Liverpool, Inglatera, a sadiay ti nakaammuanmi ti baro a nagantayo, dagiti Saksi ni Jehova. Idi nagsublikamin idiay Dublin, nakiramankami iti kampania a panagiwaras ti polieto a The Kingdom, the Hope of the World, a naglaon ti resolusion ti kumbension. Napananmi amin a monasterio, kumbento, ken balbalay ti negosio, a nangnangted ti libre a kopia iti polieto. Amin ti inawatda!

Mary: Maysa nga aldaw nakakitakami ti maysa a barko a lumablabas idiay karayan Liffey, ket daytoy ti nangted idea kadakami a mangaskasaba kadagiti tripolante dagiti barko a nakapundo. Idi padpadasenmi ti sumrek idiay yan ti pantalan, daytat’ binangenan ti polis, a nagsaludsod no siasinokami. Idi impakitami kenkuana dagiti libro, kunana, “Sige sumrekkayo.” Nakasarakkami kadagiti sumagmamano a kapitan ti barko manipud dadduma a pagpagilian a makaammo kadagiti Saksi. No taliawenmi dagidiay a kapkapadasan, pagsidsiddaawanmi ti panangaywan ni Jehova kadakami bayat a tunggal maysa kadakami agbukbukod nga umuneg kadagiti barko.

Panangasaba Kabayatan ti Blitz

Maud: Idi 1939 idi bimtak ti gubat, nagsublikami idiay Liverpool ket nakitiponkami kadagiti 20 a dadduma pay a payunir a nakadappat iti pagtaengan dagiti payunir. Itan limmasatkami kadagiti air raids ken panagbomba ket nangaskasabakami sadinoman a pakasarakanmi kadagiti tattao. Masansan a masarsarakanmi ti bagbagimi nga agikabkabilkami ti plaka kadagiti ponograpo, isarsarita ti mensahe ti Pagarian, kalpasanna agtaraykamin nga agawid iti pagtaengan dagiti payunir, wenno agtataray manipud maysa nga air-raid shelter agturong iti sabali. Iti intero daytoy a tiempo, dikam pulos nagbutbuteng, ta ar-aramidenmi ti trabaho ti Apo.

Adu a daras no magnakami kadagiti lansangan, adu a dakes a sasao ti ipukkaw dagiti tattao kadakami gaput’ neutral a takder dagiti kakabsat a lallaki bayat daytoy a tiempo ti gubat. Malaglagipko pay nga iti maysa a balay maysa nga agtutubo a lalaki ti dimngeg a naimbag iti plaka ket inawatna ti regular a panagadal ti Biblia. Rimsua ti parikut. Kabulbulontariona pay laeng a sumrek iti British Navy. Isut’ nagsurat kadagiti agtuturay nga ibagbaganna ti neutral a takderna ket isut’ nakaawat ti sungbat nga isut’ naan-anay a nangilaksid kenkuana manipud serbisio militar. Kamaudiananna isut’ timmipon kadakamin iti amin-tiempo a serbisio.

Mary: Diak pulos maliplipatan dagidiay nga al-aldaw ti gubat, Maud. Malagipmo pay aya idi immakartayo idiay Knutsford sadi Cheshire idi 1942? Maysa a baket ti nangpukkaw kadatayo, ‘Aniat’ ar-aramidenyo para iti gubat?’ Sakbay a makasungbattayo, maysa a lumablabas ti simmungbat, ‘Isut’ mangar-aramid ti trabaho nga awan turedtay nga aramiden.’ Sa maysa a lakay ti nanginayon met, ‘Naimbag a trabaho ti ar-aramidenda.’

Maud: Talaga, ti trabaho a panangiyadal ti Biblia ti dakkel a banag. Nagmayat ti kapadasak idi simmarungkarak iti maysa nga aksidente iti lansangan. Naipaimak kenkuana ti polieto a Hope for the Dead ket nakairugiak ti panagadal ti Biblia. Kalpasan laeng ti pito a panagadal, kimmuyogen daytoy a babai kaniak iti panangasaba. Sumagmamano a bulan kamaudiananna ti asawa a lalaki ti nangakseptar metten ti kinapudno, ket iti uneg ti dua a tawen daytoy a pagassawaan inlakoda ti talonda ket nangrugidan nga agpayunir. Ti balasangda ti timmipon met kadakuada iti kamaudiananna iti amin-tiempo a trabaho, ket itan isu ken ti lakayna agserserbidan idiay London Bethel.

Iti daydiay 1941 nga asamblea idiay Leicester, inyanunsio ni Kabsat Schroeder a dagiti espesial payunir umawatdanto ti bassit a tulong a kuarta tapno makatulong kadakuada kadagiti kasapulan ti biag. Iti ngangngani 20 a tawen, binendisionan ni Jehova ti trabahotayo a panagiwaras ti literatura ket iti daytoy a pamay-an impaayannakami kadagiti kasapulanmi manipud iti dayta. Dinatay pulos binaybay-an ni Jehova. Napaneknekanmi nga “awan nagkurang a maysa a sao iti amin a naimbag a karina isu nga inkarina.”​—1 Ar-ari 8:56.

Pannakasapul “Karnero” Idiay Wales

Idi 1954 addatan idiay Milford Haven, Wales. Agpapan pay ibubusor dagiti klerigo, nangaskasabakami ken nakasarakkam ti sumagmamano a kimmarnero a tattao a dumngeg. Dagitoy ti inorganisarmi iti maysa a grupo ken impakitami kadakuada no kasano ti panangidaulo kadagiti panaggigimong ken ti panangted kadagiti ababa, ngem nababagas a komento. Anian a makaparagsak nga okasion ti pannakakita kadagiti pito a mabautisaran iti maysa a pagitantaneban ti karnero a napunno ti nabara a danum a nasakdo sadiay babaen kadagiti pagkiwkiwaran ti gatas!

Idiay ginget ti Welsh nga ili ti Abercynon, ti ruta ti magasin ti nangyeg nasasayaat a bungbunga. Nupay ti babai a regular nga agaw-awat ti kopia dagiti magasin ti nagkuna, “Diak patpatien ti ibagbagayo kaniak,” immanamong a basaenna dagiti magasin. Iti maud-udi a panagbisita, nakitak ni lakayna nga okupado a mangar-arkos ti balayda. Kalpasan ti nainggayyeman a pannakipatpatang, naiyurnos ti panagadal ti Biblia iti sumaganad a lawas. Nakiggayyemkami kadagiti tallo nga annakda a lallaki nga immay met nakiraman iti panagadal. Idi agangay, ti ina ken dagiti annakna a lallaki ti nangidedikar ti biagda ken Jehova ken nabautisaranda. Agingga itatta, 35 a miembro dayta a pamilia ti nangakseptaren ti kinapudno, dadduma agserserbida kas auxiliary, regular, wenno espesial a payunir, ken dadduma ti papanglakayen.

Itan addakamin ditoy Cardiff, a reprepasuen dagiti bibiagmi. Awan babawimi. Impaay ni Jehova ti tunggal kasapulanmi iti namaterialan a pamay-an. Naaddaankami ti nakaskasdaaw a panagbiag nga agserserbi a dua kas payunirs, ket kaskasdi nga ibilbilangmi ti amin-tiempo a serbisio kas ti kadadakkelan a gamengmi iti biag.

Ita maragragsakan ti pusomi a makakita ti dumakdakkel a ranggo dagiti payunir. Ket amin dagidiay agtutubo a mangal-ala iti daytoy nasudi a serbisio​—anian ti panagrag-omi! Siak ken ni Mary nagpaypayunirkam a dua iti 65 a tawtawenen. Ti panagbiagmi ti nakasimsimple ngem okupado, narigat ngem makagunggona. Pudno nga irekomendarmi ti panagpayunir aginggat’ tungpal-biag.

[Ladawan iti panid 23]

Ni Maud (kannigid) ken ni Mary kaskasdi nga ibilbilangda kas kadadakkelan a gamengda ti amin-tiempo a serbisio ken Jehova