Ti Pudno a Kinakristiano Parparang-ayennat’ Panagbiag Idiay Sweden
TI Sweden ipapaayanna ti populasionna iti maysa kadagiti kangangatuan nga estandarte ti panagbiag ditoy lubong. Mainayon iti aglaplapusanan a taraon ken espasio a pagtaengan, kotse, pagpaspasiar a bilog, telebision, ken personal a kompiuter, tagtagiragsaken dagiti agtataeng iti Sweden ti interamente a libre a medikal a pannakaasikaso, pension ti kinalakay ken disabilidad, alawans ti ubing, ken dadduma pay a supsuportaran ti gobierno a serbisio.
Ngarud mabalin nga ipatoyo nga awanen asinoman a mabalin a makaparang-ay pay iti kualidad ti panagbiag iti dayta a daga. Nupay kasta, kadagiti amin a namaterialan a bentahana, ti Sweden adda met bingayna kadagiti parikut: ti diborsio, alkoholismo, panangabuso ti droga, krimen, ken panagsusaid. Ti relihion, nga isut’ namnamaen a mangipaay ti napigsa koma a moral nga impluensia, ket natayen idiay Sweden. Nasurok a 90 porsiento kadagiti umili ti nasion ket kameng ti Lutheran State Church, ngem 2.1 porsiento laeng ti regular a mapmapan kadagiti serbisioda. Inreklamo ti maysa a padi: “Ti Simbaan ket nakaretiron. . . . Napukawnat’ nasken a puersana ken insinanan ti bagina manipud kadagiti kasapulan dagiti tattao.”
Ti pannakapaay ti simbaan a mangparang-ay ti biag idiay Sweden, nupay kasta, ket saanna kayat a sawen a napaayen ti pudno a Kinakristiano. Agarup 22,000 a Saksi ni Jehova kadagiti 331 a kongregasion ti agbalballigi a mangtultulong kadagiti tattao a mangiyap-aplikar kadagiti prinsipio ti Biblia iti pagsayaatanda. Daytoy a trabaho ket saan a di madmadlaw.
“Dayawenmi dagiti Saksi ni Jehova gaput’ regtada a mangibunannag iti mensaheda!” kunat’ maysa a mannursuro ti relihion iti maiwarwaras iti intero a pagilian a diario Pentecostal a Dagen (Ti Aldaw). Innayon pay ti artikulo: “Bukbuklen dagiti Saksi ni Jehova ti grupo a makaal-allukoy ti kadadakkelan a bilang dagiti baro a miembro kada tawen ken addaan ti kadadakkelan a bunggoy dagiti agtutubo . . . Rebbeng a makasursurotayo kadagiti Saksi ni Jehova!”
Pudno unay, dagidiay situtulok a makasursuro kadagiti Saksi ni Jehova makadiskobreda ti maysa a banag. Ania dayta? No kasano a dagiti kinapudno ti Biblia nakaskasdaaw a parang-ayenda ti kualidad ti panagbiagda.
Makatulong ti Pannakaammo ti Biblia!
Usigenyo ti maysa a surat nga inawat ti lokal a sanga nga opisina ti Watch Tower Society manipud maysa nga agtutubo a disgrasiada. Insuratna: “Kayatko nga iyebkas ti apresiasionko iti nasayaat a biag a laklak-amekon nanipud nangrugiak a makipagad-adal kadagiti Saksi ni Jehova. Addaanakon ti libret’ asuk ti sigarilio a pagtaengan. Naapresiarkon ti pannakasapul a mangbusbos ti ad-adu a panawen iti anakko a babai. Rimmang-ay ti pinansial a kasasaadko, uray no pareho lat’ sueldok. Basbassiten dagiti problemak ti pannaturog. Addaanak metten kadagiti pudno a gagayyem a pagragsakan. Wen, diak kayat nga isukat ti agdama a wagas ti panagbiagko iti daydiay adda kaniak idi.”
Ti maysa pay a pangarigan ramanenna ti diborsio—a gagangay unayen idiay Sweden. Nupay kasta, ti Biblia tinulonganna ti pagassawaan nga agnagan Arne ken Ketie. Nagasawadan ti 13 a tawen ken duat’ annakda idi a dagiti personal a di pagkikinnaawatan ti nangtignay kadakuada a mangala ti diborsio. Guraenda ti maysa ken maysa.
Ni Arne, a pimmanaw tapno agbiag nga agmaymaysa, ti sinarungkaran dagiti Saksi ni Jehova ket nangrugi a makipagadal ti Biblia. Isut’ maragragsakan iti maad-adalna ket maysa nga aldaw naggarasugas a napan ken Ketie ket isut’ pinilitna ken dagiti ubbing a makipagadal met! Idi madi ni Ketie, isut’ induronna idiay diding ket sana kuna: “Makipagadalka, wenno saan patayenka!” Inawagan ni Ketie dagiti Saksi ni Jehova ket nagreklamo, a kunkunana: “Aniat’ kitana a nauyong a Dios dayta a Jehova?”
Siaanus a naibaga ken Ketie a ni Jehova ket naayat a Dios a di mangpilpilit ti asinoman. Isut’ nagbalin a nausiuso ket kayatna ti makaammo ti ad-adu pay. Bayat nga ad-adut’ magunggun-odan ni Arne a pannakaammo kadagiti nadiosan a prinsipio, isut’ nagkalma ket nagsubli ti pannakisasaona ken Ketie. Regular nga agkitkitada kadagiti gimong idiay Kingdom Hall. Ti resulta? Kalpasan a nabautisaranda a duan kas Saksi, nagkasarda manen! Nagasawadan ti walo a tawen, ket ni Arne agserserbin a panglakayen ti kongregasion. “Ti kasamientomi di pay pulos nakasaysayaat ngem itatta,” kunada. “Nagadu unay ti pagyamananmi ken Jehova.”
Dagiti kinapudno ti Biblia tultulonganda met dagiti agtutubo a mangparang-ay kadagiti kualidad ti biagda. Malaglagip pay ti maysa a baro nga agnagan David: “Diborsiado dagiti dadakkelmi, ket kasla madin ti isuamin a bambanag iti biagko. Diak pagan-ano ti aniaman. Masansan nga aglanganak idiay eskuelaan ket diak agar-aramid ti aniaman a homework kadagiti napalabas a tallo a tawen. No dadduma makitak a ti biagko ket kasla awan pategnan. Agus-usarak iti pisang-piasang ken nakersang a jeans ken dagiti daanen a sapatos. Ti buokko dimmanon metten iti kaguduat’ bukotko. Pinadpadasko dagiti nadumaduma nga estilo ti panagbiag, kas ti punk rocker ken hard rocker. Agsigsigarilioak ken nagin-inumak ken nairamanak kadagiti krimen.
“Idi 1986 maysa kadagiti Saksi ni Jehova ti simmarungkar kaniak. ‘Maysa manen kadagidiay pagduaduaan a relihiuso a tipo,’ kunak iti panunotko. ‘Bay-am man ta pagsaludsodak kadagiti bambanag a dina masungbatan.’ Iti panagsiddaawko, sinungbatanna met ida. Kimmuyogak iti maysa kadagiti iyad-adalanna ti Biblia ket nakitak nga isut’ addaan kadagiti lohikal a sungbat iti ngangngani isuamin—nga awan aniaman nga abut wenno lussok iti kinapudno. Timmabunoak ti asamblea ket masdaawak pay a makakita kadagidiay nakadaldalimanek, nainggayyeman a tattao. Nangrugiak a mapan iti panaggigimong dagiti Saksi ni Jehova ket masdaawanak pay idi nakaad-adu ti immasideg ket inalamanodak. Anian a panagkaykaysa ti adda kadagitoy a tattao!”
Maysa ket kagudua a tawen kamaudiananna, nabautisaranen ni David kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Dagiti kabagianna, dati a gagayyemna, dagiti mannursuroda, ken dadduma ngangngani dida makapapati a daytoy nadalimanek panagkawkawesnan ken nasayaat panagbubuoknan nga agtutubo a lalaki ket isu daydi David nga immuna nga am-ammoda.
Ti Aggallu-allon nga Epektona
Ti panangaskasaba iti binalaybalay idiay Sweden ket makapaupay no maminsan. Bambantayan unay ti Sueko ti panagbukbukodna. No agkuriring ti timbreda, isut’ sumirip iti abut, ket adu a ruangan ti serrado kadagiti Saksi ni Jehova. Ngem saanda a maup-upay. Ammo dagiti Saksi a dagiti anghel kabalinanda a sapulen dagiti agannayas iti kinalinteg a tattao. (Apocalipsis 14:6; idiligyo ti Mateo 13:41.) Apaman a makastreken ti kinapudno iti biag ti kasta a tao, daytat’ masansan nga agsaknapen—kas panagallu-allon iti danum—kadagiti kakabagian ken gagayyem.
Malaglagip ti maysa a babai idiay Stockholm ti panagtugtugawna idiay lamisaan ti kusinada nga agsangsangit gaput’ rigrigat iti panagbiagna. “Awan panginanamaakon,” kunana. “Apaman latta, ta nangrugiak nga agkararag iti Dios: ‘Dios, kayatkot’ makisarita kenka maipapan ti biagko.’ Nagkuriring ti timbre. Iti pagsiripan, nakakitaak ti nasayaat panagkawkawesna a lalaki, gapuna linuktak ti ruangan. Kunana nga adda kayatna nga iranud a makaparegta a kapanunotan manipud Saot’ Dios. Isut’ maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Dinamagko no sinarungkarannan dagiti dadduma a tattao iti gradomi. ‘Saan,’ kunana, ‘agaw-awidakon manipud panangiyadalko ti Biblia idi naikeddengko a mangaramidak pay ti sumagmamano a panagbisita. Naiparna a ditoy ti nangrugiak.’ Nakellaatak pay agsipud aggigianak iti dua a grado iti ngato. Nagustuak ti impakitana kaniak.’
Di nagbayag rinugian daytoy a babai ti agadal ti Biblia. Siraragsak, rinugianna nga iranud ti maad-adalna kadagiti kakabagianna ken gagayyemna. Isut’ nakaiwaras ti 28 a Biblia ken 96 a libro. Ti resulta? Ni lakayna, dua kadagiti kakabsatna a babbai, ti kaanakanna a babai ken lalaki, ti kayongna, ti ama ken inana, ti anak ni lakayna manipud immuna a panagasawana, ti katrabahuanna, ken ti katrabahuan ni lakayna ken ti baketna ti di nagbayag makipag-adalda metten ti Biblia ken agsagsaganadan a maipaay iti bautismo. Agingga ita, 13 a tattao ti naaddaan gundaway a mangparang-ay ti kualidad ti panagbiagda babaen iti maysa a panagsarungkar iti ruangan babaen ti maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Kuna daytoy a babai: “Ti pannakitunos iti pagayatan ni Jehova dakkel naaramidanna iti biagmi a rebbeng pagyamananmi unay iti inaldaw!”
Panangaskasaba Idiay Eskuelaan
Addada nainget a problema ti panangdisiplina iti adu nga eskuelaan idiay Sweden. Ngem dagiti agtutubo a Saksi agbalbalinda a positibo nga impluensia babaen ti panangiranranudda kadagiti kinapudno ti Biblia kadagiti mannursuroda ken padada nga estudiante. Kas pangarigan, sibabatad nga imbaga ni agtutubo a Jorgen kadagiti mannursurona ken kakaeskuelaanna nga isut’ maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Isut’ pagraraemanda gaput’ kinaprankana ken nasayaat a kababalinna. Kankanayon a simmungbat a sirerespeto ni Jorgen uray kadagiti mamagpungtot a salsaludsod kenkuana ken buyogen dagiti reperensia ti Biblia. Daytoy ti nakaaramid ti nauneg nga impresion kadagiti kaeskuelaanna. Kuna ni Jorgen:
“Makatawen kalpasan ti panagturposko idiay eskuelaan, nasarakak ni Peter, a dati a kaeskuelaak. Kalpasan ti sumagmamano a diskusion, rinugiak ti panangiyadal ti Biblia kenkuana. Gapu ta bumusor ni nanangna, nagadalkami idiay igid ti baybay. Nabautisaran ni Peter idi Marso 1988. Nadlaw ni nanangna a ti anakna nasayaat ti panagbalbaliwna, gapuna nangrugi metten a makipagadal. Kalpasan sumagmamano a panawen, nabautisaran metten ni nanangna.
“Maysa pay a kaeskuelaanna, a ni Torbjorn, ti nangrugi nga agadal ti Biblia. Kasta met ni nanangna. Itan bautisadoda metten.” Iti dagupna, uppat kadagiti kaeskuelaan ni Jorgen ti nangrugi a makipagadal ti Biblia, ket ti maikalima inyebkasna met ti interesna. “Sapay koma ta daytoy a kapadasan ti mangparegta kadagiti agtutubo a Saksi idiay eskuelaan a saanda koma nga agkedked,” kuna ni Jorgen. “Ti Nakristianuan a kababalinda ken natibker a takderda iti kinapudno ti mabalin a makaimula kadagiti bin-i nga iti kamaudianan agbunga ti nasayaat a bunga.”
Pannakidangadang Maipaay iti Wayawaya ti Relihion
Dakkel met ti paset dagiti Saksi ni Jehova iti panangipasdek iti pamunganayan a wayawaya ti relihion idiay Sweden. Daytoy ti nakaipaay gunggona iti tunggal maysa.
Kas pangarigan, kas kadagiti amin a dadduma a dagdaga, indibidual a naikeddeng dagiti Saksi ni Jehova a salimetmetan ti Nakristianuan a neutralidadda. (Juan 17:16) Kas resultana, adut’ nasentensiaan kadagiti naunday a pannakabalud. Ngem idi 1966 dakkel a panagbalbaliw maipaay iti wayawaya ti relihion ti dimteng idi naikeddeng dagiti agtuturay a bayat nga ur-urayen ti desision ti indibidual nga imbestigasion, saanto a maawagan dagiti Saksi iti serbisio militar. (Isaias 2:2-4) Ti panangpabus-oy ti Sweden kadagiti relihion ket nagserbi kas modelo para kadagiti dadduma a gobierno.
Ti maysa pay a banag ramanenna ti kalintegan dagiti pasiente. Patpatien a siinget dagiti Saksi ni Jehova ti bilin ti Biblia nga ‘umadayokayo iti dara’ ket ngarud madida awaten dagiti panangiyalison ti dara. (Aramid 15:28, 29) Nupay saan amin a doktor ken medikal a personel ti nangrespeto iti daytoy Nainkasuratan a takder, ti prominente unay a pagwarnakan ti medisina idiay Sweden nabiit pay nga inyanunsiona iti paulo ti damag: “Ti Ikokontra iti Panangyalison ti Dara ket Rebbeng a Pagraeman No ti Pasiente Ammona dagiti Pagtungpalanna.”
Dagitoy a sasao ti naipangpangruna iti report iti miting ti National Board of Health and Welfare ken ti Delegation for Medical Ethics of the Swedish Society of Medicine. Kalpasan a napagsasaritaanda ti situasion dagiti Saksi ni Jehova, naikeddeng dagitoy nga autoridad nga igunamgunamda kadagiti amin a doktor a sumurotda no ti makabael a legal a pasiente—manipud 15 años ken natataengan pay—madida nga awaten ti panangyalison ti dara. Bigbigenda nga adda itan dakdakkel a panangikedked ti panangted kadagiti panangyalison ti dara gapu kadagiti risgo ti pannakaiyakar ti saksakit. Ad-adda nga importante, nupay kasta, ti nalawlawaganen a desisionda ket supsuportaranna ti pamunganayan a kalintegan ti asinoman a pasiente nga agmadi iti partikular a langa ti medikal a panangagas.
Kaaduan met kadagiti agindeg ti Sweden, ket pudno, a tagtagiragsakenda ti nasayaat a biag iti namaterialan. Ngem adut’ agkasapulan a mapabileg iti moral ken iti naespirituan. Awan duadua, dagiti pudno a Kristiano iti dayta a daga tumultulongda a mangparang-ay iti biag dagiti amin a situtulok a mangammo ken mangiyaplikar ti Saot’ Dios. Dagita a tattao a manangabrasa tagtagiragsakenda met ti namnama ti biag nga awan inggana iti um-umayen a baro a lubong ti Dios.—Juan 17:3; 2 Pedro 3:13; Apocalipsis 21:3, 4.
[Mapa sa panid 22]
(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)
NORWAY
SWEDEN
FINLAND
U.S.S.R.
DENMARK
MAKINLAUD NGA ALEMANIA
MAKINDAYA NGA ALEMANIA
POLAND