Dagiti Saludsod Manipud Kadagiti Managbasa
Idi nangan ni Eva, ken idi kamaudiananna ni Adan, iti bunga ti kayo ti pannakaammo ti naimbag ken dakes, mansanas kadi ti kinnanda?
Ditay ammo. Adu a tao ti mangipagarup a ti ‘naiparit a bunga’ ket maysa a mansanas, ket iti sinigsiglo masansan a kasta ti panangiladawan dagiti pintor iti dayta. Ngem saan a ninaganan ti Biblia ti kayo wenno ti bungana. Tinukoy laeng ni Eva dayta kas “ti bunga ti kayo nga adda iti tengnga ti minuyongan.”—Genesis 3:3.
Maipanggep itoy a banag, makapainteres ti artikulo nga “Apple” nga agparang iti Insight on the Scriptures:
“Naruay ti kapanunotan maipapan iti kita ti kayo ken bunga a tuktukoyen ti Hebreo a sao a tap·puʹach. Ipasimudaag ti sao a mismo ti maysa a banag a mailasin babaen ti ayamuom, wenno banglona. Ti ramut [dayta a sao] ket na·phachʹ, kayatna a sawen, ‘puyoten; agangsab; ikarigatan ti umanges.’ (Ge 2:7; Job 31:39; Jer 15:9) Maipanggep itoy, insurat ni M. C. Fisher: ‘Iti damo kasla awan pakainaiganna [iti na·phachʹ] no maipanggep iti kaipapanan, ngem nainaig ti kapanunotan a “mangipuyot” ken “mangipug-aw iti angot.” Ti porma a puah agpadpada a kayuloganna “pug-aw” (ti angin) ken “mangipug-aw iti makaay-ayo nga angot, agbalin a naayamuom.”’—Theological Wordbook of the Old Testament, inurnos ni R. L. Harris, 1980, Tom. 2, p. 586.
“Adu a bunga ti naisingasing imbes a mansanas, a pakairamanan ti kahel, lukban, quince, ken apricot. . . . Nupay kasta, ti kangrunaan a kayulogan ti nainaig nga Arabe a sao a tuffah ket ‘mansanas,’ ket nakakadkadlaw ta naitalimeng ti Hebreo a nagan dagiti lugar a Tappua ken Bet-tappua (nalabit napanagananda a kasta gapu iti kinaruay daytoy a prutas iti kabangibangda) iti Arabe a katupagda babaen ti pannakaaramat daytoy a sao. (Jos 12:17; 15:34, 53; 16:8; 17:8) Saan a masarakan dagitoy a lugar kadagiti kapatagan no di ket iti katurturodan nga away, a sadiay kadawyanna a kalalainganna ti klima. Mainayon pay, saan a mailaksid a naan-anay ti posibilidad ti panagbaliwbaliw ti klima iti napalabas. Agbiag dagiti kayo ti mansanas idiay Israel kadagitoy nga aldaw ket ngarud, kasla maitutop unay daytoy iti panangiladawan ti Biblia. Impadamag pay ketdi ni William Thomson, a nangbusbos iti adu a tawen idiay Siria ken Palestina iti napalabas a siglo, nga isut’ nakasarak kadagiti minulaan ti mansanas iti aglawlaw ti Ascalon iti Tantanap ti Filistia.—The Land and the Book, rinebisar ni J. Grande, 1910, pp. 545, 546.
“Nadakamat ti kayo ti mansanas (Pyrus malus) kangrunaanna iti Canta ni Salomon, a sadiay nayarig dagiti ebkas ti ayat ti agpaspastor a kaingungot ti Sulamita iti makapabang-ar a linong ti kayo ti mansanas ken iti nasam-it a bungana. (Ca 2:3, 5) Inyarig met ti lalaki ti sang-aw ti [Sulamita] iti ayamuom ti mansanas. (Ca 7:8; kitaenyo met ti 8:5.) Iti Proverbio (25:11), mayarig ti tumutop, naintiempuan a sao iti ‘mansanas a balitok a nabungon iti iniket a pirak.’ Ti kakaisuna a sabali pay a nakadakamatan ti mansanas ket idiay Joel 1:12. Awan a pulos ti Nainkasuratan a pakaibatayan ti kadawyan a kapanunotan a ti naiparit a bunga idiay Eden ket mansanas. Kasta met, masarakan iti King James Version (Sal 17:8; Pr 7:2; ken dadduma pay) ti balikas a ‘mansanas ti mata’ ngem saan dayta a maysa a Hebreo a balikas, ta ti literal a pannakaipatarusna ket ‘taotao ti mata.’”—Insight on the Scriptures, Tomo 1, pinanid 131-2, impablaak ti Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. idi 1988.