No Apay nga Agpatingganto ti Nailubongan a Relihion

“Rummuarkayo kenkuana, tattaok, no dikay kayat ti makiraman kenkuana kadagiti basolna, ken no dikay kayat ti umawat iti paset dagiti saplitna.”​—APOCALIPSIS 18:4.

1. (a) Iti ania a pamay-an a narban ti Babilonia a Dakkel? (b) Kasano a naapektaran dagiti Saksi ni Jehova iti daytoy a pasamak?

“TI BABILONIA A DAKKEL narban!” Wen, manipud iti panangmatmat ni Jehova narban ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion. Pudno daytoy sipud pay idi 1919, idi a dagiti natda kadagiti kakabsat ni Kristo rimmuarda manipud iti sidong ti impluensia ti Kakristianuan, maysa a dominante a paset ti datdatlag a Babilonia. Kas bungana, nawayawayaanda tapno kondenaren ti ulbod a relihion ken iwaragawag ti nalinteg a turay ti Dios babaen ti Mesianiko a Pagarian. Iti las-ud daytoy a siglo impalgak dagiti nasungdo a Saksi ni Jehova ti kagimongan dagiti relihion ni Satanas, nga imammaneobrana tapno allilawenna “ti intero a mapagnaedan a daga.”​—Apocalipsis 12:9; 14:8; 18:2.

Kasano a Narba ti Babilonia a Dakkel?

2. Ania ti agdama a kasasad dagiti relihion ti lubong?

² Nupay kasta, nalabit nga adda agsaludsod, ‘Kasanoyo a maikuna a narban ti Babilonia, idinto ta agparang nga umad-adu ti relihion iti adu a lugar?’ Kuna ti Katolisismo ken Islam nga addaandat’ saggaysa a bilion a manamati. Umad-adu pay laeng ti Protestantismo idiay America, a sadiay agtultuloy a tumaud dagiti baro a simbaan ken kapilia. Ginasgasut a milion ti mangal-alagad kadagiti ritual ti Budismo ken Hinduismo. Nupay kasta, kasanot’ kasaknap ti positibo nga impluensia daytoy a relihion iti kababalin dagitoy a binilion? Nalapdanna kadi dagiti Katoliko ken dagiti Protestante iti panagpipinnatay idiay Akin-amianan nga Ireland? Nakayeg kadi iti pudpudno a talna kadagiti Judio ken Muslim idiay Akintengnga a Daya? Nangiturong kadi iti panagtutunos kadagiti Hindu ken Muslim idiay India? Ken, itay nabiit laeng, nalapdanna kadi dagiti Orthodox a taga-Serbia, Katoliko a taga-Croatia, ken dagiti Muslim a taga-Bosnia manipud iti “panangikisap iti pulí,” panagsamsam, panangrames, ken panagpipinnatay? Masansan a maysa laeng nga awag ti relihion, maysa nga arignat’ kaingpis ti ukis ti itlog a mabtak iti apagbassit laeng a puersa.​—Galacia 5:19-21; idiligyo ti Santiago 2:10, 11.

3. Apay nga ukomen ti Dios ti relihion?

³ Iti panangmatmat ti Dios, ti narelihiosuan a suporta ti kaaduan [a tattao] dina mabaliwan ti maysa a di maliklikan a kinapudno​—amin a relihion ukomen ti Dios. Ti Babilonia a Dakkel, kas paneknekan ti pakasaritaanna, maikari iti nakaro a pannakaukom agsipud ta “dagiti basolna namuntuonda a tumukno sadi langit, ket ti Dios linagipna dagiti aramidna a di kinahustisia.” (Apocalipsis 18:5) Iti naimpadtuan a sasao nagsurat ni Oseas: “Ta nagmulada iti angin, ken agapitdanto iti alipugpog.” Agbayadto iti nangina unay ti amin nga ulbod a relihion ni Satanas iti intero a lubong gapu iti panangliputda iti Dios, iti ayatna, iti naganna, ken iti Anakna.​—Oseas 8:7; Galacia 6:7; 1 Juan 2:22, 23.

Masapul nga Agpilikayo

4, 5. (a) Kadagiti ania a kasasaad nga agbibiagtayo itan? (b) Ania dagiti saludsod a masapul a sungbatantayo?

⁴ Agbibiagtayo iti ngudo ‘dagiti maudi nga al-aldaw,” ket kas pudno a Kristiano makidangdangadangtayo a maisalakan kadagitoy “napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.” (2 Timoteo 3:1-5) Temporario nga agnanaed dagiti pudno a Kristiano iti lubong ni Satanas, a pudno a mangyan-anninaw iti dakes a personalidadna kas mammapatay, managulbod, ken manangpardaya. (Juan 8:44; 1 Pedro 2:11, 12; Apocalipsis 12:10) Nalikmuttayo iti kinaranggas, kinakusit, panangallilaw, panagkunniber, ken nakaro nga imoralidad. Din maikabkabilangan dagiti prinsipio. Sangkasaon ti panangpabus-oy iti bagi ken bukod a pagimbagan. Ken iti adu a kaso anamongan ti klero ti dakes a moral babaen ti pananglibeg iti nabatad a panangukom ti Biblia iti homoseksualidad, pannakiabig, ken pannakikamalala. Gapuna ti saludsod, Itantandudo ken an-anamonganyo kadi ti ulbod a panagdaydayaw, wenno aktibo a makipaspasetkayo iti pudno a panagdaydayaw?​—Levitico 18:22; 20:13; Roma 1:26, 27; 1 Corinto 6:9-11.

⁵ Itan ti panawen ti panamaglalasinlasin. Gapuna, addaantayo amin iti makagapu tapno mailasin ti ulbod ken ti pudno a panagdaydayaw. Aniada pay ti naaramidan dagiti relihion ti Kakristianuan ta pudno a maikarida unay a maukom?​—Malakias 3:18; Juan 4:23, 24.

Naakusar ti Ulbod a Relihion

6. Kasano a linaksid ti Kakristianuan ti Pagarian ti Dios?

⁶ Nupay minilmilion iti Kakristianuan ti regular a mangar-aramat iti Kararag ti Apo, nga ikarkararagda ti iyaay ti Pagarian ti Dios, sirereggetda a mangsupsuporta iti amin a kita ti napolitikaan a parangarang, nga ilaksidda dayta a teokratiko a turay. Sinigsiglon ti napalabas idi a “dagiti prinsipe” ti Iglesia Katolika, kas kada Kardinal Richelieu, Mazarin, ken Wolsey, nagtignayda met kas dagiti sekular nga estadista, ministro ti gobierno.

7. Kasano nga imbutaktak dagiti Saksi ni Jehova ti klero ti Kakristianuan nasurok a 50 a tawenen ti napalabas?

⁷ Nasurok a 50 a tawenen ti napalabas, iti bokleta a napauluan Religion Reaps the Whirlwind, imbutaktak dagiti Saksi ni Jehova ti pannakairaman ti Kakristianuan iti politika.a Ti nadakamat idi ti mayaplikar iti isu met laeng a dagsen ita: “Ti napudno a panangsukimat iti kababalin ti relihioso a klero ti amin a denominasion ti mangipalgakto a dagiti relihioso a pangulo ti intero a ‘Kakristianuan’ ti sipapasnek a makiramraman iti politika daytoy ‘agdama a dakes a lubong’ ken makibibiang iti nailubongan nga aramidna.” Iti daydi [a panawen] kasta unay ti panangbabalaw dagiti Saksi ken ni Papa Pio XII iti pannakitulagna ken ni Hitler a Nazi (1933) ken ni Facista a Franco (1941), kasta met iti pannakisinnukát dagiti diplomatiko a pannakabagi ti papa iti rumaraut a nasion ti Japan idi Marso 1942, sumagmamano laeng a bulan kalpasan ti nagdinamag a panangraut iti Pearl Harbor. Napaay ti papa a nangipangag iti pakdaar ni Santiago: “Mannakikamalala a babbai, dikay aya ammo a ti pannakigayyem iti lubong ket pannakibusor iti Dios? Siasinoman, ngarud, a tarigagayanna ti agbalin a gayyem ti lubong ibilbilangna ti bagina a kabusor ti Dios.”​—Santiago 4:4.

8. Kasano a nakiraman ti Iglesia Katolika Romana iti politika ita?

⁸ Ania ti kasasaad ita? Makiramraman pay laeng ti papado iti politika, agpada babaen ti klerona ken dagiti pasurot a pannakabagina. Impakita dagiti napalabas a papa ti iyaanamongda iti Naciones Unidas babaen ti panangikampaniada iti aramid-tao nga impostor maipaay iti sangalubongan a talna. Inwaragawag ti maysa a nabiit pay a ruar ti L’Osservatore Romano, ti opisial a warnakan ti Vatican, a pito a baro a diplomatiko, “dagiti embahador iti Nasantuan a Papa,” ti nangidatag kadagiti kredensialda iti “Nasantuan nga Ama.” Mailadawantayo kadi da Jesus ken Pedro a makiraman iti kasta a diplomatiko a pannakainaig? Nagkedked ni Jesus idi pagbalinen dagiti Judio nga ari ket kinunana a ti Pagarianna saan nga iti daytoy a lubong.​—Juan 6:15; 18:36.

9. Apay a maikunatayo a dagiti relihion a Protestante awan nakaidumaanda iti Katoliko a katupagda?

⁹ Nasaysayaat kadi dagiti Protestante a lider ngem kadagiti Katoliko a katupagda? Idiay Estados Unidos, adu a konserbatibo a relihion a Protestante, ken kasta met dagiti Mormon, ti pagaammo nga addaan napolitikaan a katalek. Nairaman unay ti Christian Coalition iti politika idiay E.U. Nalawag a mabigbig ti dadduma a klero a Protestante nga addaan sabali a napolitikaan a takem. No dadduma, malipatanen nga idiay Estados Unidos, “Reberendo” met dagiti napolitikaan a pumapalawag kas kada Pat Robertson ken Jesse Jackson a kameng ti Parliamento ti Britania a kas ken ni Ian Paisley iti Akin-amianan nga Ireland. Kasanoda pay a maikalintegan ti takemda?​—Aramid 10:34, 35; Galacia 2:6.

10. Ania ti nalawag a naibutaktak idi 1944?

¹⁰ Kas ti insaludsod ti Religion Reaps the Whirlwind idi 1944, kastatay met ita: “Ti kadi aniaman nga organisasion a makitultulag iti nailubongan a pannakabalin ken aktibo a mangimammaneobra iti bagina kadagiti napolitikaan nga aramid daytoy a lubong, nga agsapsapul iti pakagunggonaan ken proteksion iti daytoy a lubong . . . ti agbalin nga iglesia ti Dios wenno pannakabagi ni Kristo Jesus ditoy daga? . . . Sibabatad, saan a mabalin a mangibagi iti pagarian ti Dios baeten ken Kristo Jesus amin dagiti relihionista nga addaan kalat nga umasping kadagiti pagarian daytoy a lubong.”

Ti Espiritu ni Cain nga Adda iti Ulbod a Relihion

11. Kasano a sinurot ti ulbod a relihion ti ehemplo ni Cain?

¹¹ Iti intero a pakasaritaan, impakitan ti ulbod a relihion ti espiritu ni mammapatay a Cain, a nangpatay ken ni kabsatna nga Abel. “Dagiti annak ti Dios ken dagiti annak ti Diablo nabatadda babaen itoy a kinapudno: Tunggal maysa a di agar-aramid iti kinalinteg di nagtaud iti Dios, uray met ti di agayat iti kabsatna. Ta daytoy ti mensahe a nangngegyo nanipud idi damo, a maaddaantayo koma ti ayat iti maysa ken maysa; saan a kas ken Cain, a nagtaud iti daydiay nadangkes ket pinapatayna ni kabsatna. Ket maigapu iti ania a pinapatayna? Agsipud ta dagiti bukodna nga ar-aramid nadangkesda, ngem dagiti ar-aramid ti kabsatna nalintegda.” Gapu ta di umanamong iti nadalus ken makaay-ayo a panagdayaw ni kabsatna iti Dios, dimmasig ni Cain iti kinaranggas​—ti maudi a pamay-an dagidiay di makailawlawag iti tignayda.​—1 Juan 3:10-12.

12. Aniat’ pammaneknek iti pannakairaman ti relihion kadagiti gubat ken dangadang?

¹² Suportaran kadi dagiti kinapudno daytoy a panangkondenar iti ulbod a relihion? Iti libro a Preachers Present Arms, kinuna ti autor: “Iti pakasaritaan ti sibilisasion, . . . dua a puersa ti kanayon nga agkadua iti maysa nga agsingin nga aliansa. Dagitoy ti gubat ken relihion. Ken, iti amin a dadakkel a relihion iti lubong, . . . awanen ti ad-adda nga aktibo iti [gubat] no di ti [Kakristianuan].” Sumagmamano a tawenen ti napalabas, kinuna ti warnakan a The Sun iti Vancouver, Canada: “Maysa daytoy a pagkapuyan ti nalabit amin nga organisado a relihion a ti iglesiada sumursurot iti bandera . . . Ania a gubat ti naaramiden a sadiay naikuna nga awan ti Dios iti agsinnumbangir a dasig?” Mabalin a nakitayon ti pammaneknek daytoy iti sumagmamano a lokal a simbaan. Masansan unay a mabistian ti altar kadagiti bandera ti pagilian. Iti sidong ti ania a bandera ti pagarupenyo a pagmartsaan ni Jesus? Gumgumluong ti sasaona kadagiti napalabas a siglo: “Ti pagariak saan a paset daytoy a lubong”!​—Juan 18:36.

13. (a) Kasano a napaay ti ulbod a relihion idiay Africa? (b) Ania a pakabigbigan a pagilasinan ti Kinakristiano ti inted ni Jesus?

¹³ Saan nga insuro dagiti relihion ti Kakristianuan kadagiti arbanda ti kinapudno maipapan iti pudno a nainkabsatan nga ayat. Imbes ketdi, napalubosan ti panagduduma dagiti nasion, tribu, ken pulí a mamagsisina kadagiti kamengda. Ipakita dagiti damag a nakipaset ken nangimpluensia dagiti klero a Katoliko ken Anglican iti pannakasinasina a nagresulta iti pannakaikisap ti pulí idiay Rwanda. Impadamag ti The New York Times: “Dagiti nasaknap a panangpapatay idiay Rwanda ti nangtignay iti adu a Romano Katoliko sadiay a makarikna nga inlaksid ida ti turay ti simbaan. Masansan a mabingaybingay ti simbaan no maipanggep iti pulí, iti nagbaetan ti Hutu ken Tutsi.” Inadaw ti isu met laeng a warnakan ti maysa a padi iti Maryknoll a kunana: “Napaay unay ti simbaan idiay Rwanda idi 1994. Adu a taga Rwanda ti nanglipaten iti simbaan. Awanen ti aniaman a kredibilidadna.” Anian a pannakaidumana iti sasao ni Jesus: “Iti daytoy maammuanto ti isuamin a dakayo dagiti adalak, no addaankayo iti ayat iti maysa ken maysa.”​—Juan 13:35.

14. Ania a damag maipapan iti aramid ti impakita dagiti kangrunaan a di-Kristiano a relihion?

¹⁴ Saan a nangipakita iti nasaysayaat nga ulidan ti dadduma pay a kangrunaan a relihion ti Babilonia a Dakkel. Dagiti nakaam-ames a nasaknap a panangpapatay idi 1947, idi a nabingay ti India, ipakpakitada a dagiti kangrunaan a relihion sadiay dida nakaipaay iti kinamanangpabus-oy. Ti agtultuloy a pangkaaduan a kinaranggas idiay India paneknekanna a saan a nagbalbaliw ti kaaduan a tattao. Saan ngarud a pakasdaawan a kinuna ti magasin nga India Today: “Nagbalin a bandera ti relihion nga iti sidong daytoy naaramid dagiti nakaam-ames unay a krimen. . . . Pataudenna ti nakabutbuteng a kinaranggas ken mangdadael unay a puersa.”

“Nakadkadlaw a Makariro a Kapanunotan”

15. Aniat’ kasasaad ti relihion iti lumaud a lubong?

¹⁵ Nadlaw uray dagiti sekular a komentarista ti pannakapaay ti relihion a mangkombinsir, mangipasagepsep kadagiti pudno a pagalagadan, ken agkedked iti iseserrek ti sekularismo. Iti librona nga Out of Control, insurat ti dati a national security adviser ti E.U. a ni Zbigniew Brzezinski: “Maysa a nakadkadlaw a makariro a kapanunotan a ti katan-okan a balligi para iti proposision a ‘ti Dios natay’ napasamak saan a kadagiti estado a dominado ti Marxismo . . . no di ket kadagiti kagimongan a liberal demokratiko iti Lumaud, a sadiay nagbalin a paset ti kultura ti di panangikankano iti moral. Kamaudiananna, iti kinapudnona saanen a maysa a kangrunaan a puersa iti kagimongan ti relihion.” Intultuloyna: “Kimmapuy unayen ti impluensia ti relihion iti kultura ti Europa, ket ti Europa ita​—a nakarkaro pay ngem iti America​—ket talaga a maysa a sekular a kagimongan.”

16, 17. (a) Aniat’ imbalakad ni Jesus maipanggep iti klero idi kaaldawanna? (b) Ania a nasayaat prinsipio ti dinakamat ni Jesus maipapan kadagiti bunga?

¹⁶ Aniat’ kinuna ni Jesus maipapan kadagiti Judio a klero idi kaaldawanna? “Dagiti eskriba ken dagiti Fariseo impatugawda ti bagbagida iti tugaw ni Moises [tapno isuro ti Torah, ti Linteg]. Gapuna amin a bambanag nga ibagada kadakayo, aramiden ken tungpalenyo, ngem dikay aramiden maitunos kadagiti ar-aramidda, ta sawenda ngem dida aramiden.” Wen, saanen a baro ti narelihiosuan a kinamanaginsisingpet.​—Mateo 23:2, 3.

¹⁷ Kondenaren dayta dagiti bunga ti ulbod a relihion. Mayaplikar unay ti bilin nga inted ni Jesus: “Tunggal naimbag a kayo pataudenna ti nasayaat a bunga, ngem tunggal rinuker a kayo pataudenna ti awan pategna a bunga; ti maysa a naimbag a kayo di makapataud iti awan pategna a bunga, uray ti maysa a rinuker a kayo di makapataud iti nasayaat a bunga. Tunggal kayo a di mangpatpataud iti nasayaat a bunga mapukan ken maibelleng iti apuy. Pudno, ngarud, babaen kadagiti bungada mailasinyonto dagidiay a tattao.”​—Mateo 7:17-20.

18. Kasano koma a napagtalinaed ti Kakristianuan a nadalus dagiti kamengna?

¹⁸ No siaannad nga iyaplikar dagiti relihion ti Kakristianuan ti Nakristianuan a disiplina ti panangilaksid, wenno ekskomunikasion, para iti amin a kinadakes nga inaramid dagidiay agkunkuna a kamengna, aniat’ mapasamak? Aniat’ mapasamak kadagiti amin a di agbabawi a managulbod, mannakiabig, mannakikamalala, homoseksual, managkusit, kriminal, aglaklako ken adikto iti droga, ken kameng ti organisado a krimen? Di pagduaduaan, gapu kadagiti rinuker a bunga ti Kakristianuan maikari laeng a dadaelen ti Dios dayta.​—1 Corinto 5:9-13; 2 Juan 10, 11.

19. Aniat’ naaramid a panangamin maipanggep iti turay ti relihion?

¹⁹ Inamin ti pangkaaduan a gimong para iti Iglesia Presbiteriano iti Estados Unidos: “Sangsanguentayo ti maysa a krisis a nakaam-amak ti kangato ken saklawenna. . . . Adda iti 10 aginggat’ 23 porsiento ti klero iti intero a nasion ti nairaman iti narugit nga aramid wenno seksual a pannakainaig kadagiti makimismisa, kliente, empleado, kdp.” Nagsayaat ti pananggupgop ti maysa a negosiante iti E.U. iti daytoy a punto: “Napaay dagiti narelihiosuan nga institusion a mangidanon kadagiti moral a pagalagadanda, ken iti adu a kaso, nagbalinda a paset ti parikut.”

20, 21. (a) Kasano a kinondenar da Jesus ken Pablo ti panaginsisingpet? (b) Ania dagiti saludsod a masungbatan pay?

²⁰ Ti panangkondenar ni Jesus iti narelihiosuan a panaginsisingpet pudno met ita a kas idi panawenna: “Dakayo a managinsisingpet, ni Isaias maiyanatup a nagipadto iti maipapan kadakayo, idi a kinunana, ‘Daytoy nga ili dayawennak babaen kadagiti bibigda, ngem ti pusoda adayo kaniak. Agtultuloyda nga agdaydayaw kaniak iti kinaubbaw, agsipud ta isuroda ti bilbilin dagiti tattao a kas doktrina.’” (Mateo 15:7-9) Iladawan met ti sasao ni Pablo ken Tito ti moderno a kasasaadtayo: “Silalatak nga ideklarada nga ammoda ti Dios, ngem paglikudanda babaen kadagiti aramidda, agsipud ta makapasimron ken nasukirda ket saanda a naanamongan maipaay iti aniaman a kita ti naimbag nga aramid.”​—Tito 1:16.

²¹ Kinuna ni Jesus a no ti maysa a tao a bulsek idalanna ti maysa a tao a bulsek, agpadada a matnag iti abut. (Mateo 15:14) Kayatyo kadi ti manungpal a kadua ti Babilonia a Dakkel? Wenno kayatyo kadi ti magna a nakalukat ti panagkitayo iti nalinteg a dana ket tagiragsaken ti bendision ni Jehova? Dagiti saludsod a naipasango kadatayo ita ket: Ania a relihion, no adda man, ti mangpatpataud kadagiti nadiosan a bunga? Kasanotay a mailasin ti pudno a panagdayaw nga anamongan ti Dios?​—Salmo 119:105.

[Footnote]

Malagipyo Kadi?

◻ Ania ti agdama a takder ti Babilonia a Dakkel iti sanguanan ti Dios?

◻ Iti ania ti pakaakusaran ti ulbod a relihion?

◻ Kasano nga impakitan ti ulbod a relihion ti espiritu ni Cain?

◻ Ania a prinsipio ti dinakamat ni Jesus iti panangukom iti aniaman a relihion?

[Ladawan iti panid 13]

Iti intero a pakasaritaan, nakibiang dagiti narelihiosuan a pangulo iti politika

[Dagiti ladawan iti panid 15]

Nabileg met nga estadista dagitoy a klero

Ni Kardinal Mazarin

Ni Kardinal Richelieu

Ni Kardinal Wolsey

[Picture Credit Line]

Ni Kardinal Mazarin ken ni Kardinal Richelieu: Manipud iti libro a Ridpath’s History of the World (Tom. VI ken Tom. V). Ni Kardinal Wolsey: Manipud iti libro a The History of Protestantism (Tom. I).