Ti Lugar ti Musika iti Moderno a Panagdayaw

TI PANAGKANTA ket sagut ti Dios. Ti panangidir-i iti bosestayo iti panagkanta paragsakennatayo ken ti Namarsua kadatayo. Babaen iti dayta, maipeksatayo ti rikriknatayo, agpadpada ti ladingit ken rag-o. Ad-adda pay, mayebkastayo ti ayattayo, panagdayaw, ken panangidaydayaw iti Namunganay iti kanta, ni Jehova.

Kaaduan kadagiti agarup tallo gasut a reperensia iti Biblia maipapan iti musika ket mainaig iti panagdayaw ken Jehova. Mainaig met ti panagkanta iti rag-o​—saan laeng a rag-o dagidiay agkankanta no di pay met rag-o ni Jehova. Insurat ti salmista: “Kantaenda koma kenkuana dagiti panangidaydayaw. Ta ni Jehova pagay-ayatanna ti ilina.”​—Salmo 149:3, 4.

Ngem kasanot’ kapateg ti panagkanta iti moderno a panagdaydayaw? Kasano a ti ili ni Jehova ita makaay-ayoda kenkuana babaen ti panangidir-ida iti bosesda iti panagkanta? Ania komat’ lugar ti musika iti pudno a panagdayaw? Ti panangsukimat iti pakasaritaan ti musika iti panagdayaw tumulong a mangsungbat kadagitoy a saludsod.

Nalatak a Lugar ti Musika iti Panagdayaw

Ti immuna a panangdakamat ti Biblia iti musika saan nga espesipiko a nadakamat mainaig iti panagdayaw ken Jehova. Iti Genesis 4:21, nabigbig ni Jubal kas posible a nakaimbento kadagiti immuna nga instrumento iti musika wenno nalabit ti nangipasdek iti maysa a kita ti propesion iti musika. Nupay kasta, ti musika ket paseten ti panagdayaw ken Jehova uray idi kasakbayan a naparsua ti tao. Adu a patarus iti Biblia ti mangiladawan kadagiti anghel nga agkakanta. Ibaga ti Job 38:7 maipapan kadagiti anghel nga agdirdir-ida a siraragsak ken ‘agdirdir-ida gapu iti rag-o.’ Gapuna, adda Nainkasuratan a pamatian a ti panagkanta iti panagdayaw ken Jehova ket nabayagen a kaugalian sakbay pay a napataud ti tao.

Inkalintegan ti sumagmamano a historiador a ti nagkauna a Hebreo a musika ket bin-ig a samiweng, nga awan mangsuportar a panagdanggay ti ayug. Nupay kasta, ad-adu ngem maysa a nota ti mabalin a paggigiddanen a tokaren iti arpa, maysa nga instrumento a masansan a madakamat iti Biblia. Madlaw la ketdi ti agtoktokar iti arpa ti panagtutunos ti ayug a mapataud babaen iti kombinasion dagiti tonada iti instrumento. Imbes a daan, sigurado a kabbaro ti musikada. Ket no maibatay iti daniw ken salaysay iti Hebreo a Kasuratan, maikunatayo a nangato ti kalidad ti musika dagiti Israelita. Di pagduaduaan, natantan-ok nga amang ti inspirasionda agpaay kadagiti pannakaputar iti musika ngem kadagidiay kabangibang a nasion.

Ti urnos iti nagkauna a templo naaramid agpaay iti komplikado a panangurnos kadagiti instrumento ken kumakanta iti panagdayaw iti templo. (2 Cronicas 29:27, 28) Adda dagiti “direktor,” “eksperto,” “estudiante,” ken “dagiti pangulo dagiti kumakanta.” (1 Cronicas 15:21; 25:7, 8; Nehemias 12:46, NW) Kastoy ti komento nga insurat ti historiador a ni Curt Sachs maipanggep iti adelantado a kinalaingda iti musika: “Dagiti koro ken orkestra a nainaig iti Templo iti Jerusalem ipamatmatna ti nangato a pagalagadan iti edukasion, kinalaing, ken pannakaammo iti musika. . . . Nupay ditay ammo ti samiweng dayta nagkauna a musika, addaantay iti umdas a pammaneknek iti pannakabalin, tan-ok, ken kinasayaatna.” (The Rise of Music in the Ancient World: East and West, 1943, panid 48, 101-2) Ti Kanta ni Solomon ti maysa a pagarigan iti kinamanagpartuat ken kalidad dagiti Hebreo a pannakaputar. Maysa dayta nga estoria iti kanta, nga umasping iti libretto, wenno liriko, ti maysa nga opera. Naawagan ti kanta iti Hebreo a teksto a “Kanta Dagiti Kanta,” kayatna a sawen, ti kasayaatan a kanta. Para kadagiti nagkauna a Hebreo, ti panagkanta ket napateg a paset ti panagdayaw. Ken mangiwaya iti positibo a panangyebkas iti rikna iti panangidaydayawda ken Jehova.

Panagkanta Dagiti Kristiano Idi Umuna a Siglo

Nagtultuloy ti musika a regular a paset ti panagdayaw dagidi nagkauna a Kristiano. Mainayon iti panangikutda kadagiti naipaltiing a Salmo, agparang a nangputarda iti orihinal a musika ken liriko maipaay iti panagdayaw, nga impasdekda ti padron agpaay iti moderno-aldaw a panangputar kadagiti Nakristianuan a kanta. (Efeso 5:19) Ilawlawag ti libro a The History of Music, ni Waldo Selden Pratt: “Ti panagkanta iti publiko ken pribado a panagdayaw ket nakayugalian dagiti nagkauna a Kristiano. Para kadagiti nakomberte a Judio panangitultuloy daytoy iti kaugalian ti sinagoga . . . Mainayon kadagiti Hebreo a Salmo . . . , ti kabbaro a pammati kanayon nga agannayas iti pannakapartuat dagiti kabbaro a himno, nga iti damo agparang nga iti kita a rhapsody.”a

Tangay itamtampokna ti kinapateg ti panagkanta, idi inyussuat ni Jesus ti Pangrabii ti Apo, mabalin a kinantana ken dagiti apostolna dagiti Hallel. (Mateo 26:26-30) Dagitoy ket kanta ti daydayaw ken Jehova a nailanad kadagiti Salmo ken makanta no maselebraran ti Paskua.​—Salmo 113-118.

Ti Impluensia ti Ulbod a Panagdayaw

Idi dimteng ti maaw-awagan a Panawen ti Kinasipnget, nabalbaliwan dagiti narelihiosuan a musika a nagbalin a naliday a panagkanta. Idi agarup 200 K.P., kinuna ni Clemente ti Alexandria: “Kasapulantayo ti maysa nga instrumento: ti natalna a sao ti panagdayaw, saan a dagiti arpa wenno tambor wenno pito wenno trumpeta.” Naipaalagad dagiti restriksion, a boses ti maaramat iti musika iti simbaan. Naglatak daytoy nga estilo kas maysa a kansion wenno maymaysa a tonada a kanta. “Awan pay uppat a pulo a tawen kalpasan a naipatakder ti Constantinople, imparit ti Konseho ti Laodicea (A.D. 367) ti panagtipon agpadpada dagiti instrumento ken dagiti kongregasion iti liturhia. Bin-ig a boses ti musika nga orthodox,” kuna ti libro nga Our Musical Heritage. (Kukuami ti italiko.) Awan nakaibatayan dagitoy a restriksion iti nagkauna a Kinakristiano.

Idi Panawen ti Kinasipnget, ti Biblia ket maysa a di pagaammo a libro kadagiti gagangay a tao. Naidadanes ken napapatay pay ketdi dagiti Kristiano a naggandat nga agtagikua wenno agbasa iti Biblia. Di pakasdaawan, no kasta, a ti nakayugalian a panagkanta iti daydayaw ti Dios ad-adda a napukaw idi panawen dayta a kinasipnget. Total, no saan a makabasa dagiti gagangay a tattao iti Kasuratan, kasanoda a maammuan a ti maikasangapulo a paset ti intero a Biblia ket kanta? Siasino ti mangipakaammo kadakuada nga imbilin ti Dios kadagiti managdaydayawna a ‘kantaanda ni Jehova iti baro a kanta, ken iti pannakaidaydayawna iti tallaong dagiti sasanto’?​—Salmo 149:1.

Panangisubli ti Musika iti Umiso a Lugarna iti Panagdayaw

Adun ti naaramidan ti organisasion ni Jehova tapno maisubli ti musika ken panagkanta iti umiso a lugarda iti panagdayaw. Kas pagarigan, ti Pebrero 1, 1896, a ruar ti Zion’s Watch Tower naglaon laeng kadagiti kanta. Napauluan dayta iti “Zion’s Glad Songs of the Morning.”

Idi 1938 gistay awan panagkanta kadagiti gimong ti kongregasion. Nupay kasta, di nagbayag nagraira ti kinasirib iti panangsurot iti ehemplo ken panangiwanwan dagiti apostol. Idi 1944 a kombension distrito, impalawag ni F. W. Franz ti tema a “Kanta ti Serbisio ti Pagarian.” Impakitana a dagiti kanta ti daydayaw ken Jehova impaayen dagiti nailangitan a parsua ti Dios sakbay pay a naparsua ti tao sana kinuna: “Mayanatup ken makaay-ayo iti Dios a dagiti naindagaan nga adipenna idir-ida ti bosesda iti literal a panagkanta.” Kalpasan nga imbalabalana ti argumento maipanggep iti panagkanta iti panagdayaw, impakaammona ti pannakairuar ti Kingdom Service Song Book tapno usaren kadagiti linawas a gimong iti serbisio.b Kalpasanna naipakaammo iti Disiembre 1944 nga Informant (maaw-awagan itan Ti Ministeriotayo iti Pagarian) a ti dadduma pay a gimong mabuyogan met kadagiti panglukat ken pangserra a kanta. Ti panagkanta nagbalin manen a paset ti panagdayaw ken Jehova.

‘Agkankanta iti Pusotayo Maipaay ken Jehova’

Ti kinapateg ti naimpusuan a panagkanta ket impakita dagiti kakabsattayo iti Makindaya a Europa ken Africa a nagsagaba iti adu a tawen a panagrigat ken pannakaidadanes. Naibalud ni Lothar Wagner iti pito a tawen iti bartolina. Kasano a nakapagibtur? “Iti adu a lawas impamaysak ti atensionko iti pananglaglagip kadagiti kanta ti Pagarian. No diak ammo ti eksakto a liriko basta mangbukelak iti maysa wenno dua nga estansa. . . . Anian a nagadu ti makaparegta ken makapabileg a kapanunotan a linaon dagiti kantatayo ti Pagarian!”​—1974 Yearbook of Jehovah’s Witnesses, panid 226-8.

Kabayatan ti lima tawen a pannakaibaludna iti bartolina gapu iti kinamatalekna, naliwliwa ni Harold King iti panagputar ken panagkanta kadagiti kanta ti daydayaw ken Jehova. Sumagmamano kadagiti pinutarna ti ar-aramatenen dagiti Saksi ni Jehova iti panagdayawda. Mangandingay ti rag-o a mainaig iti panagkanta. Ngem saanen a kasapulan a maidadanes tapno makombinsirtayo iti kinapateg ti panagkanta iti daydayaw ti Dios.

Maaddaan rag-o iti panagkanta ti intero nga ili ni Jehova. Nupay mabalin nga adda sumagmamano a manglapped kadatayo iti berbal a panangipeksa iti bagitayo, nawaya a maipeksatayo ti riknatayo ken Jehova no ipeksatay dayta iti kanta. Impasimudaag ni apostol Pablo no kasanotay a makasarak iti rag-o iti panagkanta kadagiti daydayaw idi binalakadanna dagiti Kristiano nga agtalinaed “nga agsasaokayo iti bagbagiyo buyogen dagiti salmo ken daydayaw iti Dios ken naespirituan a kankanta, nga agkankanta ken pakpakuyoganyo ti bagbagiyo iti musika iti puspusoyo ken Jehova.” (Efeso 5:19) No napno ti pusotayo iti naespirituan a bambanag, makasaraktayo iti nasged a panangyebkas iti kanta. Gapuna ti tulbek tapno maparang-ay ti panagkanta isu ti nasayaat a kasasaad ti puso.

Ti kaadda ti nasayaat a relasion ken Jehova pataudenna ti narag-o nga espiritu, a tignayennatayo nga agsao, agkanta, ken agdir-i ti daydayaw ken Jehova. (Salmo 146:2, 5) Naimpusuan a kantaentayo dagiti banag a tagiragsakentayo. Ket no kayattayo ti kanta wenno ti kaipapanan ti kanta, nalabit a kantaentayo dayta buyogen ti pudno a rikna.

Saan a kasapulan a ti maysa agkanta a sipipigsa tapno agkanta buyogen ti rikna. Ti napigsa a panagkanta dina kayat a sawen a nasayaat a panagkanta; di met nasayaat a panagkanta no awan mangngeg a tonada. Ti sumagmamano a boses nga addaan natural nga aweng mabalin a mangrimbaw nupay naalumamay laeng ti panagkanta. Paset ti karit iti napintas a panagkanta a kadua ti maysa a grupo isu ti panangsursuro a makidanggay. Agkantakay man iti pamay-an a maitunos iti ayug wenno maipada iti kaaduan, ti pannakidanggayyo iti pigsa ti timek dagiti kaabayyo mangpataud iti makaay-ayo ken nagkaykaysa a kanta. Ti Nakristianuan a kinaemma ken kinamanagdengngeg tulonganna ti maysa a gumun-od iti kinatimbeng ti nabiag a panagkanta ken kaskasdi saan a ti bukod a timek ti mangrimbaw. Nupay kasta, di koma pulos maupay nga agkanta iti napigsa dagidiay addaan kinalaing nga agkanta wenno addaan naisangsangayan a kinapintas ti boses. Ti napintas a boses paregtaenna ti kongregasion nga agkanta iti panangidaydayaw ken Jehova.

Ti panagkanta kadagiti panaggigimongtayo mangipaay met iti maitutop a gundaway nga agkanta kadagiti paset nga addaan agdadanggay nga ayug kadagiti samiweng. Dagidiay nawido wenno makabasa kadagiti agdadanggay a timek iti pagkantaan ket kantaenda dagitoy, maparegtada a makidanggay iti panagkanta ken mangnayon iti pintas ti musika.c

Mabalin a kunaen ti dadduma, ‘Sintonadoak’ wenno ‘Naalas ti bosesko; agkiak kadagiti nangato a nota.’ Gapuna, bumdengda nga agkanta, uray idiay Kingdom Hall. Kinapudnona awan siasinoman nga agkanta ti daydayaw ken Jehova ti “naalas” iti imatangna. No kasano a maparang-ay ti panagsao ti maysa babaen iti panagensayo ken panangsurot kadagiti makatulong a singasing a naipaay iti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro, kasta met a maparang-ay ti panagkanta ti maysa. Naparang-ay ti dadduma ti bosesda babaen laeng ti panagdayyeng bayat nga agtartrabahoda. Makatulong ti panagdayyeng iti panangpapintas ti tonada ti boses. Ken kadagiti maitutop a panawen bayat nga agmaymaysatayo wenno agtartrabaho iti lugar a ditay masinga ti sabsabali, ti panangkanta kadagiti kanta ti Pagarian ket maysa nga epektibo a pangensayo iti boses ken pamay-an tapno maaddaan ti maysa iti naragsak, nasimbeng a panunot.

Maiparegtatay met ti panangkanta iti sumagmamano a kanta iti Pagarian kadagiti panagtataripnong. Ti kasta a panagkanta, a makompaniaran iti instrumento a kas iti gitara wenno piano wenno kadagiti piano a recording ti Sosiedad, mangpataud iti naespirituan nga atmospera kadagiti panagtataripnongtayo. Tumulong met daytoy tapno masursuro dagiti kanta ken makanta dagitoy a siuumiso kadagiti panaggigimong iti kongregasion.

Tapno matulongan dagiti kongregasion nga agbalin a naganaygay nga agkanta kadagiti panaggigimong, nangipaay ti Sosiedad kadagiti nairekord a pangompaniar a musika. No maipatokar dagitoy, daydiay mangay-aywan iti sound system masapul a sipapanunot iti kinapigsa ken kinakapsut ti tokar. No nakapsut ti musika, mabalin a bumdeng ti kongregasion nga agkanta ti napigsa. Bayat a makidanggay iti panagkanta ti kongregasion ti kabsat a mangay-aywan iti sound system, madlawna no ti musika mangipaay iti epektibo a pagsurotan wenno saan.

Agkanta ken Jehova

Ti panagkanta ipaayannatayo iti gundaway a mangyebkas iti rikriknatayo iti Namarsua kadatayo. (Salmo 149:1, 3) Daytoy ket saan laeng a kellaat nga ebkas ti emosion, no di ket kontrolado, nainkalintegan, ken naragsak nga ebkas ti panangidaydayawtayo. Ti naimpusuan a panagkanta a kadua ti kongregasion tulongannatayo a maaddaan iti umiso a kondision ti isip ken puso agpaay iti sumaganad a programa ken paregtaennatayo nga ad-adda pay a makiraman iti panagdayaw ken Jehova. Nupay adda epekto iti rikna ti panagkanta, isuronatayo met dagiti liriko. No kasta, babaen iti panangipeksa iti bagitayo a nagkaykaysa ken agtutunos, sieemma ken sipapakumbaba nga isagsaganatayo ti pusotayo tapno makasursurotayo a sangsangkamaysa kas naummong nga ili.​—Idiligyo ti Salmo 10:17.

Ti panagkanta agtultuloyto nga agbalin a paset ti panagdayaw ken Jehova. Addaantay ngarud iti namnama a makipaset nga agnanayon iti rikna ti salmista: “Bayat ti panagbiagko idaydayawkonto ni Jehova: kantaakto kadagiti panangidaydayaw ti Diosko bayat ti kinaaddak.”​—Salmo 146:2.

[Dagiti Footnote]

[Kahon iti panid 27]

Sumagmamano a Singasing iti Nasaysayaat a Panagkanta

1. Iggaman iti nangato ti pagkantaan kabayatan ti panagkanta. Tumulong daytoy iti maysa tapno makaanges nga ad-adda a natural.

2. Umanges iti nauneg iti pangrugian ti kada linia.

3. Ti panangungap iti ngiwat nga ad-adda ngem iti gagangay iti damona nayonanna ti natural a pigsa ken uni ti boses.

4. Kangrunaan iti amin, pagtalinaeden a naipamaysa ti atension iti kaipapanan ti makanta.