No Kasano a Sanayen ti Konsiensiayo

“TI NADALUS a konsiensia ti kasayaatan a pungan.” Daytoy kadaanan a pagsasao itampokna ti nagpateg a banag: No ipangagtayo ti konsiensiatayo, matagiragsaktayo ti talna iti panunot ken panagkaykaysa.

Nupay kasta, adda dagiti di mangipangpangag iti konsiensiada. Impaduyakyak ni Adolf Hitler nga isu a mismo wayawayaanna ti tao manipud iti dakes a tagtagainep, wenno darepdep, a pagaammo kas konsiensia. Ti nadangkok a panagturayna sikakas-ang nga ipakitana no kasano kadangkes dagiti tao no dida ikankano ti konsiensiada. Ngem, awan pakaidumaanna iti kinadakes ti adu a nararanggas a kriminal itatta​—dagidiay mangrames ken mangpapatay nga awanan asi. Umad-adu dagiti agtutubo nga agar-aramid kadagitoy. Gapuna addaan ti maysa a libro a mangsalsalaysay iti daytoy a pasamak iti subtitulo a Children Without a Conscience.

Nupay di maitured ti kaaduan a tattao ti agaramid iti naranggas a krimen, adu ti di makonsiensia nga agaramid iti seksual nga imoralidad, agulbod, wenno agkusit. Dumakdakes ti moral iti intero a lubong. Maipapan iti dakkel nga apostasia manipud iti pudno a panagdayaw, insurat ni apostol Pablo a dagiti dadduma a Kristiano tumulokda iti impluensia ti lubong ket iti kasta “namarkaanda kadagiti konsiensiada a kasla babaen ti pangtanda a landok.” (1 Timoteo 4:2) Ti pangta ti kinadakes nakarkaro pay ita kadagitoy “maudi nga al-aldaw.” (2 Timoteo 3:1) Gapuna masapul nga ikagumaan dagiti Kristiano a saluadan ti konsiensiada. Maaramidantay daytoy babaen ti panangsanay ken panangpatanor iti dayta.

Ti Panunot, ti Puso, ken ti Konsiensiayo

Kinuna ni apostol Pablo: “Ibagbagak ti kinapudno iti Kristo; saanak nga agul-ulbod, yantangay ti konsiensiak makipagsaksi kaniak buyogen ti nasantuan nga espiritu.” (Roma 9:1) Gapuna ti konsiensia mabalin a mangsaksi. Kabaelanna a sukimaten ti kababalin ket anamongan wenno kondenarenna dayta. Ti dakkel a paset ti pannakariknatayo iti umiso ken dakes ket inkabil kadatayo ti Namarsua. Kaskasdi, mabalin a tubayen ken sanayen ti konsiensiatayo. Kasano? Babaen ti pananggun-odtayo iti umiso a pannakaammo manipud iti Sao ti Dios. “Mapagbalbaliwkayo babaen ti panangpabaroyo iti panunotyo, tapno mapaneknekanyo iti bagbagiyo ti naimbag ken makaay-ayo ken perpekto a pagayatan ti Dios,” kuna ni apostol Pablo. (Roma 12:2) No imulayo ti pampanunot ken pagayatan ti Dios iti isipyo, ti konsiensiayo mangrugi nga agtignay iti ad-adda a nadiosan a pamay-an.

Minilion iti aglikmut ti lubong ti natulonganen dagiti Saksi ni Jehova a ‘gumun-od iti pannakaammo maipapan ken Jehova a Dios ken ni Jesu-Kristo.’ (Juan 17:3) Babaen iti urnosda a libre a panangyadal iti Biblia iti pagtaengan, isursuroda kadagiti nasingpet-panagpuspusona a tattao dagiti pagalagadan ni Jehova a Dios maipapan iti sekso, inumen a de alkohol, panagasawa, panagnegosio, ken adu a sabsabali pay a banag.a (Proverbio 11:1; Marcos 10:6-12; 1 Corinto 6:9, 10; Efeso 5:28-33) Ti pananggun-od iti daytoy “umiso a pannakaammo” ket maysa a napateg nga addang iti panangpatanor iti nadiosan a konsiensia. (Filipos 1:9) Siempre, uray kalpasan a magun-od ti maysa a Kristiano ti umno a pannakaawat iti Biblia, kasapulan a regular nga agtultuloy a pakanenna ti isipna iti Sao ti Dios tapno agtalinaed a nasalun-at ti konsiensiana.​—Salmo 1:1-3.

Inaig met ti Biblia ti konsiensia iti piguratibo a puso, a pakairamanan ti rikrikna ken emosiontayo. (Roma 2:15) Kasapulan nga agtunos ti isip ken puso tapno agandar a nasayaat ti konsiensia. Saan nga umdas ti basta panangikabil laeng ti impormasion iti isipyo. Masapul met a tubayenyo ti pusoyo​—ti kaunggan a rikrikna, tartarigagay, ken kalikagumanyo. Gapuna us-usaren ti libro a Proverbio ti sasao kas iti “ikapetmo ita pusom,” “isaadmo ta pusom,” ken “iturongmo ta pusom.” (Proverbio 2:2; 23:19; 27:23, NW) Ti maysa a pamay-an tapno maaramidan dayta ket babaen ti panagmennamenna ken panangut-utob iti Kasuratan. “Pampanunotekto met amin nga aramidmo, ken ut-utobekto dagiti gapuanam,” kuna ti Salmo 77:12. Ti panagmennamenna tulongannatay a mangusig iti kaunggan a rikrikna ken motibotayo.

Kas pagarigan, ipapantayon nga adda narugit a bisioyo kas ti pannakaadikto iti tabako. Kas iti adu a tattao, di pagduaduaan nga ammoyo ti pagdaksanna iti salun-at. Kaskasdi, iti laksid ti panangidagadag ti gagayyem ken pamilia, marigatankayo a mangisardeng. Kasano a ti panagmennamenna iti mensahe ti Biblia papigsaenna ti konsiensiayo iti daytoy a banag?

Kas ehemplo, padasenyo a mennamennaen ti sasao ni apostol Pablo a masarakan iti 2 Corinto 7:1: “Gapuna, yantangay adda kadatayo dagitoy a kari, dungdunguen, dalusantayo koma dagiti bagbagitayo iti tunggal pakatulawan iti lasag ken iti espiritu, nga an-anayentayo ti kinasanto iti panagbuteng iti Dios.” Alaenyo ti kababagas dagitoy a sasao. Isaludsodyo iti bagiyo, ‘Ania “dagitoy a kari” a dinakamat ni Pablo?’ Babaen ti panangbasa iti konteksto, makitayo a kuna dagiti immun-una a bersikulo: “‘“Rummuarkayo manipud iti tengngada, ket isinayo ti bagbagiyo,” kuna ni Jehova, “ket isardengyo ti mangsagsagid iti di nadalus a banag”’; ‘“ket awatenkayto.”’ ‘“Ket agbalinakto nga ama kadakayo, ket dakayonto dagiti annak a lallaki ken babbai kaniak,” kuna ni Jehova a Mannakabalin-amin.’”​—2 Corinto 6:17, 18.

Ti bilin ni Pablo a ‘dalusan ti bagbagitayo manipud iti pakatulawan’ ket napupuersa ita! Kas napigsa a pakagutugotan a mangaramid iti kasta, kari ti Dios nga ‘awatennatayo,’ kayatna a sawen, saluadan ken aywanannatayo. ‘Matagiragsakko ngata ti nadekket a relasion kenkuana​—kas iti relasion ti maysa nga anak iti ama?’ mabalinyo nga isaludsod iti bagiyo. Saan kadi a makaallukoy unay ti kapanunotan nga ‘awaten’ wenno ay-ayatennatayo ti masirib, managayat a Dios? No kasla karkarna dayta a kapanunotan kadakayo, paliiwenyo ti pamay-an a panangyebkas dagiti managayat nga amma iti ayat ken dungngoda kadagiti annakda. Ita darepdepenyo ti kasta a singgalut iti nagbaetanyo ken ni Jehova! No ad-adda a mennamennaenyo dayta, ad-adda a rumayray ti tarigagayyo a maaddaan iti kasta a relasion.

Ngem tandaananyo: Posible laeng ti panagbalin a nadekket iti Dios no “isardengyo ti mangsagsagid iti di nadalus a banag.” Isaludsodyo iti bagiyo: ‘Saan kadi a ti pannakaadikto iti tabako mairaman kadagiti “di nadalus a banag” a kondenaren ti Dios? Ti ngata panagusar iti dayta ket “pakatulawan iti lasag,” nga isarsarangna ti bagik iti amin a kita ti peggad iti salun-at? Tangay ni Jehova ket maysa a nadalus, wenno “nasantuan,” a Dios, anamonganna ngata ti inggagara a panangtulawko iti bagik iti kastoy a pamay-an?’ (1 Pedro 1:15, 16) Imutektekanyo ta mamakdaar met ni Pablo maibusor iti ‘pakatulawan iti espiritu ti maysa,’ wenno pagannayasan ti isip. Isaludsodyo iti bagiyo: ‘Daytoy kadi a pannakaadikto iturayanna ti panagpampanunotko? Ikagkagumaak kadi a penken ti tarigagayko, nalabit iti pagpeggadan ti salun-atko, ti pamiliak, wenno ti pay ketdi takderko iti imatang ti Dios? Kasano kagrabe nga impalubosko a dadaelen ti pannakaadikto iti tabako ti biagko?’ Ti panangsango kadagitoy mangupay a saludsod mabalin nga ipaayannakayo iti tured a mangisardeng!

Siempre, mabalin a kasapulanyo ti tulong ken panangandingay dagiti sabsabali tapno maparmekyo ti panagtabako. Kaskasdi, ti panagmennamenna iti Biblia dakkel ti maaramidanna tapno masanay ken mapabileg ti konsiensiayo iti kasta makalung-awkayo iti pannakaadikto.

No Agbidduttayo

Iti laksid ti panangikagumaantayo a mangaramid iti umiso, no dadduma daegannatayo dagiti pagkapuyantayo ket agbidduttayo. Iti kasta sidirennatayo ti konsiensiatayo, ngem mabalin nga agannayastayo a mangyaleng-aleng iti dayta. Wenno mabalin a maupaytayo iti kasta unay a kayattayon ti sumuko a mangikagumaan nga agserbi iti Dios. Nupay kasta, laglagipenyo ti kaso ni Ari David. Kalpasan a nakikamalala ken ni Bat-seba, pinarigat ti konsiensiana. Dineskribirna ti tuok a napasaranna: “Aldaw ken rabii ta imam sibabantot a naiparabaw kaniak: ti kinalapsatko namalbaliw a kas gapu iti kinatikag ti tiempo ti kalgaw.” (Salmo 32:4) Nasaem? Wen! Ngem daytoy a nadiosan a kinaliday ti nangtignay ken David nga agbabawi ken makikappia iti Dios. (Idiligyo ti 2 Corinto 7:10.) Ti panagpakpakaasi ni David iti pammakawan ket umdas a pammaneknek ti napasnek a panagbabawina. Gapu ta impangagna ti konsiensiana, natulongan ni David nga agbalbaliw ket kamaudiananna napasublina ti rag-ona.​—Salmo 51.

Mabalin a mapasamak met daytoy ita. Adda dagiti nakipagadal iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova iti napalabas ngem insardengda idi naammuanda a ti panagbiagda saan a maitunos kadagiti nangato a pagalagadan ti Dios. Nalabit makikabkabbalayda idi iti dida kasekso a saanda pay a nagkasar wenno naigamerda kadagiti narugit nga aramid. Parparigaten ida ti konsiensiada!

No addakayo iti kasta a kasasaad, usigenyo ti sasao ni apostol Pedro idi aldaw ti Pentecostes. Idi imbutaktakna ti basol dagiti Judio a kailianna, “nasugat dagiti pusoda.” Imbes a sumuko, impangagda ti balakad ni Pedro nga agbabawida, ket nagun-odda ti anamong ti Dios. (Aramid 2:37-41) Maaramidanyo met dayta! Imbes a tallikudanyo ti kinapudno gapu ta rirriribukennakay ti konsiensiayo, bay-anyo a ti konsiensiayo tignayennakay nga ‘agbabawi ken agsubli.’ (Aramid 3:19) Buyogen ti determinasion ken panagregget, maaramidanyo dagiti panagbalbaliw a kasapulan tapno magun-odyo ti anamong ti Dios.

“Salimetmetanyo ti Naimbag a Konsiensia”

Rugrugianyo man nga ammuen dagiti dana ni Jehova wenno aduankayon iti kapadasan kas nataengan a Kristiano, maitutop ti pammalagip ni Pedro: “Salimetmetanyo ti naimbag a konsiensia.” (1 Pedro 3:16) Maysa daytoy a pagimbagan, saan a dadagsen. Sanayenyo daytoy babaen ti panangtaraon ti isip ken pusoyo iti sirib nga adda iti Sao ti Dios, ti Biblia. Ipangagyo ti konsiensiayo no pakdaarannakayo. Tagiragsakenyo ti talna ti panunot nga ipaay ti panagtulnog iti konsiensia.

Pudno, narigat a sanayen ken tubayen ti konsiensiayo. Nupay kasta, mabalinyo nga ikararag ken Jehova a Dios a tulongannakayo. Buyogen ti tulongna, makapagserbikayo iti Dios “manipud iti maysa a naimbag a konsiensia ken manipud iti pammati nga awanan panaginsisingpet.”​—1 Timoteo 1:5.

[Footnote]

[Ladawan iti panid 6]

Ti panagbasa ken panagmennamenna iti Sao ti Dios tulongannatay a mangsanay iti konsiensiatayo