Panangiwaragawag iti Naimbag a Damag iti Nakaay-ayat a Pagilian ti Haiti

TI Haiti ken ti Dominican Republic ket agpadpada a masarakan iti Hispaniola nga isla iti tropiko, a pakakitaan kadagiti kangatuan a bantay iti Caribe. Nasurok a 2,400 a metro ti kangato ti adu a pantok ti bantay. Iti “nalamiis” a bulbulan, mabalin nga agbalay ti linnaaw ken tumaud dagiti naingpis a yelo kadagiti babassit a libtong iti kabambantayan.

Ti bambantay ken tanap iti abagatan ti Haiti ket addaan iti naraber a kabakiran iti tropiko. Iti dadduma pay a lugar, kaaduanna a kalbo, langalang ken nargaay ti kabambantayan ​—gapu iti aglablabes a pannakapukan dagiti kayo. No agbiaheka iti amianan wenno abagatan, makitam ti nakapimpintas a buya ti Haiti. Bayat ti kaaddam iti dadduma kadagiti akikid ken agsikkosikko a kalsada iti bantay, makitam dagiti buya ti daga ken baybay a makapaamanga ken nadumaduma ti kinapintasda. Sabasabali a kita ken maris ti sabsabong ti makitam iti sadinoman.

Kaputotan dagiti Africano ti kaaduan iti 8.3 a milion nga umili iti daytoy makapainteres a pagilian. Nupay nakurapay ti kaaduan kadakuada, nasingpet ken managpadagusda. Agarup 60 a tawenen a tagtagiragsaken dagiti Saksi ni Jehova ti panangiranud kadakuada iti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios ket adu ti mangap-apresiar iti dayta.​—Mateo 24:14.

Panangasaba iti Nasulinek nga Ili

Kastoy ti gagangay a kapadasan ti maysa a misionera iti damo a panangasabana iti maysa a nasulinek nga ili. Insuratna:

“Maysa nga aldaw idi Marso 2003, napankami nangasaba idiay Casale, maysa a bassit nga ili nga agarup kagudua nga oras a daliasaten manipud Cabaret, ti ayan ti pagtaenganmi a misionero, 30 a kilometro iti amianan ti kabesera a Port-au-Prince. Idi 1999 ti naudi a panangasaba dagiti Saksi idiay Casale, isu a sigagagarkami bayat a nagrubbuatkami iti alas siete ti agsapa. Duapulo ket duakami amin​—dandani ti intero a kongregasionmi​—a naglugan iti dua a de-dual a lugan. Naragsakkami amin nga agsasarita bayat a limmasatkami kadagiti akikid ken natapuk a dalan agingga a nakadanonkami iti tanap nga ayan ti adu a dadakkel a kayo. Adda karayan nga agay-ayus iti tanap ket adda dayta iti tengnga ti ili a Casale.

“Nangrugi ti pakasaritaan daytoy naulimek nga ili idi rugrugi ti maika-19 a siglo, idi immay ditoy Haiti ti sumagmamano a Polako a soldado tapno tulonganda dagiti dati a tagabo a manggun-od iti wayawaya. Nagnaedda iti daytoy nadam-eg a tanap a kadua dagiti taga-Haiti nga assawada. Nagbanaganna, naaddaanda iti mestiso ken nagpipintas nga annak. Nakaay-ayat a makita dagiti umili a napudaw, kayumanggi, maris kape, ken tattao nga addaan iti berde ken maris kape a matmata, ken dadduma pay.

“Saan nga interesado ti damo a nanglukat iti immuna a ridaw a tinuktokmi. Bayat a pimmanawkami, adda lalaki a nangsabat kadakami iti kalsada. Kayatna a maammuan no mamatikami a nagduma ni Jesus ken ti Dios. Pinatganna ti kiddawmi nga alaenna ti Bibliana. Idi nagsasaritaanmi ti kuna ti Biblia, nakombinsir a ni Jesus ti Anak ti Dios ken ni Jehova ‘ti maymaysa a pudno a Dios.’ (Juan 17:3) Adu a tattao ti nangawis kadakami nga agtugaw ken makisarita kadakuada. Dinamag ti dadduma no kaano nga agsublikami tapno iyadalanmi ida iti Biblia.

“Idi agmatuonen, nakasarakkami iti nalinong a disso ket insaganami ti pangngaldawmi. Dua a kakabsat a babbai ti nagluto iti sangakaldero nga ikan. Nakaim-imas! Bayat a naginanakami tapno mangan ken agpapatang, kinasabaanmi met dagiti aglabas. Kalpasanna, binallasiwmi ti karayan agingga iti maysa pay a deppaar ti ili. Tinagiragsakmi ti nakisarita kadagitoy nainggayyeman nga umili nga agtugtugaw iti sirok dagiti kayo iti arubayan ti simple a balbalayda. Anian a nakaay-ayat a denggen ti timek dagiti ubbing nga agay-ay-ayam, dagiti babbai nga aglablaba iti karayan, ken dagiti lola nga aggilgiling iti bukel ti kape!

“Di nagbayag, alas kuatron iti malem, isu a nagsublin ti naragsak a grupomi kadagiti luganmi nga agawid idiay Cabaret. Talaga a tinagiragsakmi ken ni lakayko ti damo a panangasabami idiay Casale, nga addaan kadagiti manangpasangbay ken nainggayyeman nga umili.”

Nanipud iti isasangpet dagiti damo a Saksi a misionero ditoy Haiti idi 1945, nagtultuloy ti iyaadu dagiti manangiwaragawag iti Pagarian. Isu nga ita, addan nasurok a 14,000 a mangaskasaba ken nasurok a 22,000 ti iyad-adalanda iti Biblia. Natulongandan ti biag ti 59,372 a timmabuno iti Memorial idi Marso 2005 ken kanayon nga iwarwaragawagda ti naimbag a damag iti publiko. Usigem ti adu a wagas ti panangimpluensia ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova kadagiti umili.

Ti Naimbag a Damag iti Namaris nga Arte

Kaay-ayo ti kaaduan a taga-Haiti ti natayengteng a kolor. Agminar daytoy kadagiti kawesda, napintaan a balbalayda, agraman iti nadumaduma a masetas iti arubayanda ken kadagiti obra ti arteda. Iti adu a kalsada iti intero a Port-au-Prince, nakadispley dagiti lamina a napintaan kadagiti natayengteng nga estilo dagiti lumugar a pagaammo kas ti L’Art Haitien. Aggapu iti nagduduma a paset ti lubong dagiti umay gumatang kadagita.

Saan la a kadagiti lamina ti pakakitaam kadagiti natayengteng a kolor. Dagiti kalsada ti Port-au-Prince ket aduan kadagiti pangpasahero a lugan a maawagan iti camionette, wenno tap-tap. Namaris ken nadumaduma a disenio ti naipinta kadagitoy. Masansan a makita kadagita a disenio ti eksena a naibasar iti Biblia.

Bayat a magmagnaka kadagiti kalsada, mabalin a kellaat a makitam ti pagaammom nga eksena​—kas iti ladawan da Adan ken Eva idiay Eden. Wen, naipinta dayta iti makinsikigan a tawa ti camionette a nabiit pay a limmabas. Dagiti teksto wenno islogan nga addaan iti nagan a Jehova ket masansan a makita a naipinta kadagitoy a lugan wenno naisilpo iti nagnagan dagiti puesto ti negosio.

Panangiranud iti Naimbag a Damag Idiay Eskuelaan

Dagiti agtutubo a Saksi ditoy Haiti ket addaan iti adu a nagsayaat a gundaway a tumulong kadagiti padada nga estudiante a makasursuro maipapan iti Biblia. Kas pagarigan, kastoy ti impadamag ti maysa a balasitang a Saksi nga agtawen iti 17.

“Maysa nga aldaw, inasitgannak ti maysa a kaklasek ket dinamagna no ania ti kaipapanan ti ‘pannakiabig.’ Gapu ta impagarupko no agal-alembong laeng kaniak, diak inkankano. Ngem idi dinamagna iti maysa a barito a kaklasemi ti isu met la a saludsod, nagbalin nga interesado ti intero a klasemi. Isu nga iti simmaganad a lawas, kalpasan ti panagsirarakko iti dayta a suheto, inlawlawagko dayta iti klasemi ken no apay nga ikagkagumaan dagiti Saksi ni Jehova ti agbalin a nadalus iti moral, naespirituan, ken pisikal a wagas.

“Adu ti inyimtuod dagiti kaklasek ket pinatida dagiti sungbatko a naibasar iti Biblia. Adu ti inyimtuod uray ti prinsipalmi a bumdeng idi damo, sana inyurnos nga ilawlawagko dayta iti dadduma pay a klase. Impakitak kadakuada ti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo​—Dagiti Sungbat nga Epektibo,a ket nagustuan dayta ti adu kadakuada. Kabigatanna, nakaipaimaak iti 45 a libro kadagiti kaeskuelaak. Adu ti dagus a nakaileppas a nangbasa iti bukodda a kopia ket dadduma ti makipagad-adalen iti Biblia kadagiti Saksi a kalugaranda. Maysa a kaarrubami a kaeskuelaak ti tumabtabuno itan iti amin a gimongmi.”

Panangusar iti Pagsasao a Creole

Nakaay-ayat ken makapainteres dagiti umili ken daytoy a pagilian, ket kasta met ti Haitian Creole, a kombinasion ti Pranses a sasao ken ti gramatika ti Makinlaud nga Africa. Daytoy ti pagsasao a namulagatan dagiti taga-Haiti, ti pagsasao a mangtukay iti pusoda. Dayta a pagsasao ti kangrunaan nga us-usaren dagiti Saksi ni Jehova iti panangasabada, isu a nayurnos a mapataud ti ad-adu pay a literatura a naibasar iti Biblia iti pagsasao a Haitian Creole.

Idi 1987, ti broshur a Tagiragsakenyo ti Biag nga Agnanayon Ditoy Daga! ket naipatarus iti Haitian Creole. Kalpasanna, naipatarus met ti libro a Pannakaammo a Mangiturong iti Biag nga Agnanayon ken ti broshur nga Ania ti Kalikaguman ti Dios Kadatayo? Dakkel ti maitulong dagitoy a publikasion kadagiti kabbaro a mayad-adalan iti Biblia a kayatda ti maaddaan iti pamunganayan a pannakaawat iti Sao ti Dios. Nanipud idi Setiembre 1, 2002, Ti Pagwanawanan ket maipabpablaak metten iti Haitian Creole. Maus-usar pay latta dagiti literatura a Pranses, ngem adu ti mayat a mangbasa kadagiti publikasion iti bukodda a pagsasao.

Panangidanon iti Naimbag a Damag Kadagiti Balud

Itay nabiit, rinugianen dagiti Saksi ni Jehova nga idanon ti naimbag a damag kadagiti lallaki ken babbai kadagiti pagbaludan. Dagiti Saksi a mangar-aramid iti dayta ket maragsakanda a mangidanon iti makaliwliwa a mensahe kadagidiay adda iti kasta a nakalkaldaang a kasasaad. Kastoy ti impadamag ti maysa a kabsat:

“Iti damo nga isasarungkarmi iti maysa a pagbaludan, naiyeg dagiti balud iti dakkel a siled tapno maam-ammodakami. Pinampanunotmi no ania ti reaksionda. Idi inlawlawagmi nga immaykami tapno tulonganmi ida a mangtarus iti Biblia, immannugot ti amin a 50 a balud. Inikkanmi ida iti Creole nga edision dagiti broshur nga Apply Yourself to Reading and Writing ken Tagiragsakenyo ti Biag nga Agnanayon Ditoy Daga! sa rinugianmi nga inyadalan ti 26 kadakuada. Ti sangapulo a nagpayadal dida ammo ti agbasa, ngem nalawag nga interesadoda idi insuromi no kasano nga usaren dagiti ladawan kadagiti broshur kas katulongan tapno maawatanda dagiti sasao.”

Idi nagsubli dagiti Saksi, kinuna ti maysa a lalaki: “Namin-adun a nabasak ti broshur. Sangkapanunotko ti kaipapananna, isu a segseggaak ti isasarungkaryo manen.” Ti maysa a lalaki a naaresto gapu iti armado a panagtakaw kinunana a kayatnan ti agbalbaliw, ken kiniddawna nga adda met koma ti mapan mangyadal iti Biblia ken baketna. Kasta met laeng ti kiniddaw ti maysa a balud nga ama ti dua nga annak tapno maammuan ni baketna ti nagdumaan ti pudno ken palso a pammati. Maysa a Protestante a padi, a nakabasol gapu iti panangdispalkona iti dakkel a gatad ti kuarta dagiti karelihionanna, ti nangibaga a nasarakanna itan ti kinapudno. Kinunana pay a kalpasan a maikarona ti sentensiana, tulongannanto dagiti karelihionanna nga agbalin a Saksi ni Jehova.

Gapu ta awanan iti broshur a Kalikaguman iti pagsasao a Creole, maysa a balud ti nangkopia iti amin a linaon ti broshur ti padana a balud sana inkabesa. Rinugian met ti maysa a babai a balud nga iranud ti nasursurona iti siam a padana a balud ken rinugianna payen nga iyadalan ida. Maysa a balud, a nalpasen a nangadal iti dayta a broshur ken mangad-adalen iti libro a Pannakaammo, ti nangrugin a mangasaba kadagiti padana a balud. Idi agangay, iyad-adalannan iti Biblia ti uppat kadakuada.

Ni Merconyb ket dati nga agad-adal iti Biblia ken adda pay ketdi kakabagianna a Saksi ni Jehova. Pinaregtana ti dadduma pay a balud a basaenda dagiti literatura a naibasar iti Biblia nga it-ited kenkuana ti kakabagianna. Kinunana: “No mangitukonak iti literatura kadagiti padak a balud, awagandak iti Saksi ni Jehova. Ibagak no kua a saanak a Saksi agsipud ta ammok ti kaipapanan ti panagbalin a Saksi. Kayatkon ti agadal a sipapasnek iti Biblia ken agbautisar. No tinuladko la koma ti nagbalinan dagiti kakabsatko idi kabambannuagak, awanak koma ditoy pagbaludan.”

Maysa kadagiti balud a napaimaan ni Mercony iti literatura ti nangibaga iti kastoy iti Saksi a simmarungkar kenkuana: “Sakbay nga immayka idi napalabas a Lunes, malmaldaangak ken kayatkon ti agpakamatay. Ngem kalpasan a nabasak dagiti magasin, inkararagko ken Apo Dios a pakawanennak kadagiti dakes nga inaramidko ken adda koma ibaonna a mangisuro kaniak iti maitutop nga aramidek. Anian a ragsakko idi immayka kabigatanna tapno mangitukon iti panagadal iti Biblia kadagiti balud! Kayatko ti agpaisuro kenka no kasano ti agserbi ken Jehova.”

Ti Agriingkayo! Mangyeg iti Naimbag a Damag iti Adu

Ti Nobiembre 8, 2000 a ruar ti Agriingkayo! intampokna ti propesion dagiti nars. Adda babai a nangala iti 2,000 a kopia sana imbunong kadagiti nars a timmabuno iti maysa a seminar idiay Port-au-Prince. Adu a polis idiay Port-au-Prince ti nawarasan iti Hulio 8, 2002 a ruar ti Agriingkayo! nga addaan kadagiti artikulo maipapan kadagiti polis ken iti trabahoda. Inapresiarda dayta ket uray ita, dadduma ti mangsabat kadagiti Saksi iti kalsada tapno agkiddawda iti ad-adu pay a kopia dayta a magasin.

Itay nabiit, adda opisial ti World Health Organization a nangyurnos iti programa a mangisuro kadagiti tattao maipapan iti sakit nga AIDS. Naawis iti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova tapno makitana ti impormasion a naipablaak iti Agriingkayo! maipapan iti dayta a suheto. Nasdaaw a nakakita kadagiti artikulo a mangisalsalaysay iti ibagbaga ti Biblia a kasayaatan a panglapped iti AIDS ken no kasano a matulongan dagiti addaan iti dayta a sakit a mangdaer iti kasasaadda. Kinunana a dakkel ti maar-aramidan ti Agriingkayo! iti panangipapaay iti kasta nga impormasion maipapan iti dayta a suheto.

Wen, iti adu a wagas, irakrakurak dagiti Saksi ni Jehova ti naimbag a damag ti Pagarian iti nakaay-ayat a pagilian ti Haiti, a kas iti ar-aramidenda iti 234 pay a pagilian iti intero a lubong. Adu ti umaw-awat iti daytoy a mensahe ti namnama ken matultulongan a dida unay ikankano dagiti agdama a rigat iti biag no di ket manginanamada iti baro a lubong a sadiay, dagiti amin nga agdaydayaw iti pudno a Dios a ni Jehova naan-anay a matagiragsakdanto ti perpekto a biag.​—Apocalipsis 21:4.

[Footnotes]

[Picture Credit Line iti panid 9]

Aglawlaw: ©Adalberto Rios Szalay/photodisc/age fotostock