Ammoyo Kadi?
Ania idi ti ar-aramiden dagiti tattao kadagiti ruangan ti siudad iti nagkauna nga Israel?
DAGITI ruangan ti siudad ket saan laeng idi a pagserkan dagiti tattao. Gapu ta adu ti aglablabas iti dayta, nagbalin dayta a sentro ti inaldaw nga aktibidad dagiti tattao iti nagkauna nga Israel. Nasurok a 50 a daras a dinakamat ti Biblia ti maipapan iti ruangan ti siudad. Ibagana met dagiti ar-aramiden idi dagiti tattao kadagita a ruangan.
Aguummong dagiti tattao iti ruangan ti siudad. Ti Hebreo a sao para iti “ruangan” ket saan laeng a tumukoy iti makinsango a ruangan ti siudad. Tumukoy met dayta iti inaramid dagiti tattao a pagdadanonan iti pagserkan ti siudad wenno ili. Iti dadduma a lugar, no sumrekka, adda makitam a naglalawa a plasa a pagdadanonan dagiti tattao.—Neh. 8:1.
Aglaklako idi dagiti negosiante iti asideg ti ruangan ti siudad. Dadduma a ruangan ti Jerusalem ket napanaganan depende iti mailaklako iti asideg dayta a ruangan, kas koma iti Ruangan ti Ikan ken Ruangan ti Karnero.—Sof. 1:10; Juan 5:2.
Dagiti ruangan ti siudad ti nagbalin a sentro ti inaldaw nga aktibidad dagiti tattao
Agdadanon dagiti tattao iti ruangan ti siudad tapno agaramidda kadagiti transaksion ti negosio wenno dadduma pay a personal a banag. Nangaramid da Abraham ken Boaz iti legal a katulagan iti sango dagiti tattao iti ruangan ti siudad. (Gen. 23:10-15, 17, 18; Ruth 4:1, 10) No awan ti mangpadagus iti dadduma nga agbibiahe, aginanada pay laeng iti rabii kadagiti plasa nga adda iti asideg ti ruangan ti siudad. (Uk. 19:15-21) Aguummong met dagiti tattao kadagiti ruangan ti siudad tapno dumngegda kadagiti kabaruan a damdamag.—2 Sam. 18:24, 25.
Nagdengngeg dagiti ukom iti kaso iti asideg dagiti ruangan ti siudad. No adda idi dagiti kaso a masapul a desisionan dagiti ukom, aramidenda dayta iti publiko tapno mangngeg dagiti tattao dagiti testigo ken uray ti desision. (Deut. 21:18-20) No ngamin aramiden dayta dagiti ukom iti imatang ti adu a tattao, dakdakkel ti tendensiana nga agbalinda a patas. Ket no addan desisionda, dagus nga ipatungpal dagiti opisial ti impataw dagiti ukom a sentensia. (Deut. 25:2) Isu a kadagiti ruangan ti siudad, masapul nga ipakita dagiti ukom ti umiso a panangipakat iti hustisia ken panangtrato kadagiti tattao.—Deut. 16:18-20; Job 29:7, 11-17.
Pinaregta dagiti matalek a lallaki dagiti Israelita nga adda kadagiti ruangan ti siudad nga agtalekda ken Jehova. Kadagiti ruangan ti siudad a nagsao dagiti propeta ken dadduma pay nga inusar ni Jehova ta ammoda a sadiay ti kaaduan a paguummongan dagiti tattao. (1 Ar. 22:10; Jer. 17:19, 20) Kas pagarigan, dita nga impakaammo ni Jehu kadagiti tattao a tinungpal ni Jehova ti imbagana maipapan iti sangakabbalayan ni Ahab. (2 Ar. 10:8-10) Dita met nga inummong ni Ari Ezekias dagiti panguluen ti soldadona tapno paregtaenna ida nga agtalekda a tulongan ida ni Jehova.—2 Cron. 32:6-8.
Ibagbaga ti Biblia a ti “pudno a sirib” ket umaw-awag ken agpukpukkaw “kadagiti ruangan ti siudad.” (Prov. 1:20, 21) Iti nagkauna nga Israel, mapmapan idi dagiti matalek a tattao kadagiti ruangan ti siudad tapno mangipaayda kadagiti nainsiriban a balakad ken mangipataw kadagiti patas a desision. Iti met kaaldawantayo, us-usaren ni Jehova ti Biblia tapno ipaayna kadatayo ti siribna. Us-usarenna met dagiti adipenna tapno maammuan dagiti tattao iti intero a lubong dayta a gubuayan ti pudno a sirib.