Jẹnuare

Emhin ọkpa nọn manman re okhuo bi ọdọ ghọnghọn hi, sade ele dọ ha mhọn ọmọn. Arẹmiẹn ene biẹ ọmọn wo manman hoẹmhọn ọmọn nọnsele nan la biẹ, ele bha ho nọn wo ha yi ọmọn-obọ khian. Bhi ọsi ẹmhọanta, ele dẹ wo manman ha kpokpo egbe sade ọle bha wanre. Iriọ yẹ nọn, ọ wo re Jehova ghọnghọn sade mhan dọnmhegbe dọ kiẹn edibo nesi Jesu. Ọkpakinọn ọle bha guanọ nin mhan wo ha ribhi eji ọkpa. (1 Kọr. 3:1) Sokpan, ọle guanọ nin mhan kiẹn Kristiẹn ne ria eria bii ọwanlẹn. Ọne ukpọta Grik nan zedu ọle diọbhi “ọwanlẹn” bhi Baibo, a dẹ yẹ sabọ rẹ ọle tẹmhọn ọria nọn manman deziẹn bhi uwedẹ nin ọle rẹ re ikpẹ ne khẹke Kristiẹn man. (Ẹfẹ. 4:13) Beji ọmọn rẹ fẹkẹ wanre ọkuẹsẹ ọle dọ kiẹn ọwanlẹn, iriọ ọ yẹ rẹ khẹke nin mhan rẹ ha ziẹn ikolu nin mhan bi Jehova ko mhọnlẹn nin mhan rẹ sabọ dọ kiẹn Kristiẹn nọn deziẹn. Aharẹmiẹn mhan sabọ dọ kiẹn Kristiẹn nọn deziẹn, ọ bha khẹke nin mhan zobọ bhọ rẹ ha lu re alo.—1 Tim. 4:15. w24.04 2 ¶1, 3

Ọria ha nọọn uwẹ họla Jehova khin rẹji uwẹ, be uwẹ ha taman ọlẹn yẹ? Uwẹ sabọ rẹ taman ọlẹn ghe, ‘Aba, Ọmọẹ, bi Osẹ ọle khin rẹji uwẹ.’ Elin ovan ebhebhe yẹ wo ribhọ nin uwẹ ha rẹ sabọ tẹmhọn Jehova. Sokpan, uwẹ dẹ be sabọ yọle ghe, inian Jehova diabe ọria nọn nyan uwa nọn tie uwẹ vae bhi uwa nọnsọle? Devid nin Ojie da re ikolu nin Jehova bi ẹbho ne ga ọle ko mhọnlẹn rẹ khọkhọ ikolu nin ọria nọn nyan uwa bi erumhunyẹn nọnsọle ko mhọnlẹn. Ọle da nọọn yọle: “Eo Jehova, họla ha sabọ ha yi erumhunyẹn bhi ibọkpọ nọnsẹ? Họla ha sabọ dọ nyẹnlẹn bhi oke nọn khiale nọnsẹ?” (Ps. 15:1) Ene ọta nan nin Devid ta rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe, mhan dẹ sabọ ha yi erumhunyẹn nesi Jehova—ọnin hi nin mhan rẹ ha yi imọẹ ọle. Jehova ọkpa ha nyẹnlẹn ọkuẹsẹ ọle munhẹn ha man emhin. Beji ẹghe ki rẹ ha khian, ọle da man Jesu nin Ọmọn nọnsọle nin ọhẹnhẹn, yẹ tie ọle vae bhi uwa arẹkhọkhọ nọnsọle. Ọne emhin nan nin Jehova lu da wo re ọle ha ghọnghọn. Baibo da ji mhan lẹn ghe, ẹmhọn Jesu “wo manman ha ti [Jehova] bhọ.” Sẹyẹ, Jesu nin ọle tie vae bhi uwa nọnsọle yẹ “wo ha ghọnghọn bhi odalo ọle ẹghe rebhe.”—Prov. 8:30. w24.06 2 ¶1-3

Rẹ ọkhọle muno ọne emhin nan nọn sunu. Usun ẹbho ne bun gbera itue 340,000 siegbe koko nin ele rẹ re Devid kiẹn ojie ọsi Izrẹl. Bhi ẹkẹ ikpẹdẹ ea, ene ẹbho da ha ribhi uke oke nọn sikẹ Hibrọn, ele da wo ha jiẹ, ha nin egbe zilo, yẹ re eghọnghọn so illo rẹ gẹn Jehova. (1 Chron. 12:39) Ọkpa bhi ene usun ẹbho nan da ha yi usẹn okpea natiọle Zedọk. Asabọmiẹn ẹbho ne bunbun bhọ bha lẹn si ọle ribhi enin. Ọkpakinọn, Jehova daghe ọle, sẹyẹ ọle da ha ho nin mhan lẹn ghe Zedọk ribhi enin. (1 Chron. 12:​22, 26-28) Ohẹn Zedọk ha khin, sẹyẹ ọle wo deba Abayata nin Ojohẹn wẹnna. Rẹ deba ọnin, Osẹnobulua wo re ẹwanlẹn bi ilẹn-otọ-emhin nanlẹn rẹ sabọ ha lẹn otọ iho nọnsọle. (2 Sam. 15:27) Ọle wo ha mhọn izebhudu. Ọne ikpẹ nan nin ọle ha mhọn mhan ha manman tẹmhọnlẹn bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan. Bhi ọne ẹghe ọkike nan, Esu wo kie manman ha dọnmhegbe nin ọle rẹ wẹghẹ urẹọbhọ nin mhan mhọn da Osẹnobulua a. (1 Pita 5:8) Ọkhẹke nin mhan ha mhọn izebhudu beji mhan rẹ khẹ ẹghe nin Jehova ha rẹ fuẹn Esu bi ọne agbọn nan nọn i mhẹn an. (Ps. 31:24) Mhan ha lu iriọ, mhan ki sabọ re egbe khọkhọ Zedọk bhi uwedẹ nin ọle rẹ re izebhudu man. w24.07 2 ¶1-3

Jehova wo ha guanọ nin okpea bi okhuo nin ọhẹnhẹn nin ọle man ha ghọnghọn. Ọle da ne ele ọbhi eje mhọn-ose a, re ele kiẹn okhuo bi ọdọ, yẹ mun iwẹnna nọn mhẹn nin ele. Ọ da khẹke nin ele biẹ vuọn ọne otọ nan, yẹ re ọle mhọn-ose a beji ogba ọsi Idẹn dia. Ọle da gbe uhi ọkpa nọn bha nọghọ gbe nan rẹ re obọ rẹkhan nin ele. Sẹyẹ, ọle da ji ele lẹn ghe, ele ha tan ẹlo a gbe ọne uhi a, uu ele da miẹn bhọ. Mhan lẹn ebi emhin rẹ khian yẹ. Ẹhi ọkpa nọn bha hoẹmhọn Osẹnobulua bi ele da vae dọ taman ele nin ele lu ọne emhin nin Osẹnobulua yọle nin ele hẹi lu. Ele da gene lu ebi ọne ẹhi taman ele. Ranmhude ele bha gbaẹkẹ Osẹnobulua nọn re inian hoẹmhọn ele, ele da dọ lu emhin ebe. Beji mhan lẹn, ebi Jehova ta da gene munsẹ. Rẹ na bhi ọne ẹghe nin ha khian, ele da munhẹn ha loya. Ele da munhẹn ha dọman, bhi ọkike ọle ele da yu.—Gen. 1:​28, 29; 2:​8, 9, 16-18; 3:​1-6, 17-19, 24. w24.08 3 ¶3

Jehova bi Ọmọn nọnsọle guanọ nin mhan ha ghọnghọn. Psalm 119:2 da yọle: “Eghọnghọn hi ọsi ẹbho ne re obọ rẹkhan uhi nesọle, ẹbho ne re ọkhọle rebhe guanọ ọlẹn.” Jesu da yẹ yọle: “Eghọnghọn hi ọsi ẹbho ne họn ọta nọnsi Osẹnobulua, yẹ re ọle lu!” (Luk 11:28) Eguọmhandia nesi Jehova manman wo ghọnghọn ẹghe rebhe nin ele rẹ tie Ọta nọnsi Osẹnobulua, yẹ dọnmhegbe rẹ ha re obọ rẹkhan ọlẹn. (Jem. 1:​22-25) Uwedẹ kpataki nin mhan rẹ re Jehova ghọnghọn khọnan. (Eccl. 12:13) Sẹyẹ, mhan ki sabọ deba ẹbho bhi azagba-uwa nọnsẹmhan, bi ibhio mhan nin mhan ko ga ha mhọn ikolu nọn mhẹn. Rẹ deba ọnin, nin mhan rẹ re obọ rẹkhan ebi mhan luẹ bhi Baibo, mhan i miẹn okhẹnan nin eria ne i re obọ rẹkhan uhi nọnsi Jehova miẹn bhi egbe. Inian ọ diabe emhin nin Devid nin Ojie tale beji ọle ha tẹmhọn uhi, adia, bi ibhuohiẹn nọnsi Jehova. Ọle ki tale fo, ọle da yọle: “Udede elele ribhọ sade a re obọ rẹkhan ele.”—Ps. 19:​7-11. w24.09 2 ¶1-3

Be Jehova daghe sade ọle gbẹlokotọ bhi egbe eguọmhandia nesọle ne ribhi ọne otọ nan? Ọle daghe ọle sade mhan ghọnghọn bi sade mhan lu akhiẹ. (Ps. 37:18) Ọ manman wo re Jehova ghọnghọn sade ọle daghe ọle ghe, mhan sẹyẹ wo dọnmhegbe rẹ ha ga ọle aharẹmiẹn emhin gbe mhan ahu sotọ. Rẹ deba ọnin, ọle muegbe nin ọle rẹ rẹkpa mhan, yẹ ha ko mhan udu re. Psalm 147:3 yọle ghe, Jehova “re emhin gbanọ eje ba” ẹbho nin emhin wanọ ele udu a. Ọne Baibo nan rẹkpa mhan rẹ daghe ebi Jehova rẹ fẹkẹ rẹkpa eria nin emhin gbe ele ahu sotọ yẹ. Be ọkhẹke nin mhan lu beji mhan ha da sabọ miẹn urẹkpa nọnsi Jehova bhi egbe? Mhan fẹ ọne arẹkhọkhọ nan ghe. Dọkitọ dẹ sabọ rẹkpa ọria nọn kuan rẹ kie sabọ ha mhọn egbe nọn danlẹn. Ọkpakinọn, nin ọle rẹ sabọ miẹn urẹkpa ọsi ọne dọkitọ, ọ dẹ khẹke nin ọle re obọ rẹkhan adia nin ọne dọkitọ ha re nanlẹn. Jehova noo Baibo rẹ rẹkpa eria nin emhin gbe ele ahu sotọ, sẹyẹ, re adia nin ele. w24.10 6 ¶1-2

Bhi ẹghe nọn gbera, ebe nesẹmhan da tẹmhọn ebe ha sunu ji ẹbho nin Jehova ha bhu ele ohiẹn bii ẹbho ne bha khia. Mhan da ka rẹ yọle ghe, ẹbho nin Jehova fuẹn an i da riọkpanọ bhi ẹghe odalo. Ije kẹkẹ wo ribhọ bhi Baibo ne tẹmhọn ebi Jehova rẹ fuẹn ẹbho ne bha khia a yẹ, bọsi ẹbho ne bunbun nan i da sabọ ka ne yu bhi ẹghe nin Jehova rẹ re Okpamẹn fuẹn ẹbho a bhi ẹghe ọsi Noa. La ene agbaẹbho ihinlọn ne ribhi ọne otọ nin Jehova ve nin ibhokhan Izrẹl nin ọle yọle nin ele fuẹn an, la eyokhọnlẹn ọsi ibhokhan Asiria ne bun sẹbhi 185,000 nin ẹhi ọkpa fuẹn an bhi ukpasọn ọkpa. (Deut. 7:​1-3; Isa. 37:​36, 37) Baibo be gbotọle fanọn an man mhan ghe, ene ẹbho nan nin Jehova fuẹn an i da yẹ riọkpanọ, ghe ọsele wo fo sẹsẹsẹ? Eye, ọ bha ta iriọ man mhan. Mhan bha lẹn ebi Jehova ha rẹ bhu ọdeọde ohiẹn yẹ; sẹyẹ, mhan bha lẹn si ẹbho nan fuẹn an bhi ẹghe ẹdẹlẹ zẹwẹ miẹn ọne isẹhoa rẹ luẹ ẹmhọn Jehova yẹ fidenọ. w24.05 3 ¶5-7

Jesu da tẹmhọn okhuo ọkpa nọn i yẹ mhọn ọdọ nọn wo ha bhii ọbhuohiẹn ọkpa nin ọle bhuohiẹn nọn gbale bhi ẹmhọn nin ọle bi ọria ko mhọnlẹn. Edibo nesi Jesu wo lẹn otọ ebi emhin dia ọne okhuo yẹ bhi egbe. Ranmhude bhi ọne ẹghe nin, a wo ha lu ibhioguele khọlọ. (Luk 18:​1-5) Mhan yẹ wo lẹn ebe emhin dia ọne okhuo nin yẹ bhi egbe, ranmhude a sẹ ka lu mhan khọ khẹ. Ọne agbọn nan nin mhan da nyẹnlẹn ẹlẹnan, ẹbho i zẹwẹ re ifuẹkẹ rẹ ne egbe lu emhin. Iriọ izọn-egbe bi udeyẹnyẹn yẹ rẹ wo vuọn ọlẹn. Ranmhude ọnan, ọ i zẹwẹ han mhan ilo sade ẹbho bha lu mhan nọnsẹn. (Eccl. 5:8) Ọkpakinọn, ahamiẹn ibhio mhan nin mhan ko ga lu mhan khọ, ọnin bhọ ba mhan bhi egbe nẹ. Bhi ọsi ẹmhọanta, ibhio mhan dikẹ bhi ẹbho ne lu mhan khọlọ ne bha hoẹmhọn ẹmhọanta. Ranmhude ọ bha gba nin ibhio mhan zẹle ele lu mhan khọlọ ẹgheso. Mhan dẹ wo manman miẹn emhin luẹ bhi ebi Jesu bi ẹbho ebhebhe rẹ lu emhin yẹ bhi ẹghe nin ẹbho ne bha hoẹmhọn ẹmhọanta bha rẹ lu ele nọnsẹn. Ahamiẹn mhan re iziẹngbe rẹ ne eria ne kpokpo mhan lu emhin, mhan dẹ yẹ sabọ re iziẹngbe ne ibhio mhan nin mhan ko ga lu emhin! w24.11 2 ¶1-2

Ibrẹd hi ebale nin ẹbho kẹ wo ha le bhi ẹghe ẹdẹlẹ. (Gen. 14:18; Luk 4:4) Bhi ọsi ẹmhọanta, ibrẹd wo kpọfiara bhi ẹghe ẹdẹlẹ rẹ sẹbhọ ghe, Baibo ha tẹmhọn ibrẹd, ebale nọn hi ki rẹ khin nin ọria le a rẹ ọle tẹmhọnlẹn. (Mat. 6:11) Jesu yẹ wo noo ibrẹd bhi emhin ọhan-ilo eva nin ọle lu nan manman lẹn. (Mat. 16:​9, 10) Mhan dẹ miẹn ọkpa bhi ene emhin ọhan-ilo nan bhi Jọni uhọnmhọnlẹn 6. Etuegbe nesi Jesu ki zẹ tẹmhọn Osẹnobulua, Jesu da ne ele nabhi okọ ha khian Galili beji ele ha da hẹan. (Mak 6:​7, 30-32; Luk 9:10) Ele da sẹbhi eje fi ahiẹ a bhi egbegbe Bẹtseada. Ọkpakinọn, beji ẹbho ne bunbun ki họn ghe Jesu ribhi enin, ele da vẹ vae dọ miẹn ọlẹn. Jesu bha fi ele ehọ a. Ọle da fẹkẹ ha man ele ẹmhọn Agbejele nọnsi Osẹnobulua, yẹ re egbe dan ene khọnmhọn. Ranmhude ebiuki fẹkẹ ha so, edibo nesi Jesu da ha kpokpo egbe ba ebi ene ẹbho ha le. Asabọmiẹn eso bhi ẹwẹ ene usun ẹbho ne ikuẹkuẹ ebale mhọn, ọkpakinọn, ene bunbun bhi ẹwẹ ele dẹ diọbhi ẹkẹ ene agbaẹbho dọ guanọ ebale dẹ nin ele ha le.—Mat. 14:15. w24.12 2 ¶1-2

Ọ rẹ wo gba nin Adam bi Ivi ne yi aba mhan bi inẹn mhan nin odede, sẹyẹ ogba ọfubhegbe ele da ha nyẹnlẹn. (Gen. 1:27; 2:​7-9) Ele wo ha mhọn ọne isẹhoa rẹ ha mhọn iẹnlẹn nin eghọnghọn ye rẹ dọ sẹbhi ighegheghe. Ọkpakinọn, emhin da wo re osukpa fidenọ. A da khu ele sibhi ọne ogba ọfubhegbe re, sẹyẹ ele da mun ọne isẹhoa fia nin ele rẹ nyẹnlẹn rẹ sẹbhi ighegheghe. Emhin nela ele fiọbhi otọ nin imọn nesele? Baibo da yọle: “Obọ okpea ọkpa [Adam] olukhọ na vae bhi ọne agbọn nan. Ọne olukhọ da si uu re. Iriọ eria rebhe rẹ ha yu, ranmhude ele rebhe kiẹn eria olukhọ.” (Rom 5:12) Emhin ebe imọn nesi Adam le bhi uku bhi obọ ọle. Ọne emhin ebe si uu ji mhan. Inian emhin ebe nin mhan le bhi uku diabe udede osa nin ọria soso bhi ẹwẹ mhan i da sabọ ha. (Ps. 49:8) Jesu da re emhin ebe rẹ khọkhọ “osa.” (Mat. 18:​32-35) Ẹghe-ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin mhan rẹ lu emhin ebe, inian ọ diabe ghe mhan mhọn Jehova osa. Bhiriọ, ọ dẹ khẹke nin mhan ha Jehova ọne osa. Sade Jehova bha zẹ uwedẹ egbe dagbare nan ha rẹ re emhin ebe nesẹmhan rẹhunmhan mhan nọn, uu mhan ha rẹ ha ọne osa, sẹyẹ mhan i rẹ ha mhọn ikhuaẹloghe.—Rom 6:7. w25.02 2-3 ¶2-3

Udede isẹhoa mhan mhọn rẹ ha tẹmhọn Agbejele nọnsi Osẹnobulua man ẹbho! Ọ i yi ọrebhe mhọn ọne isẹhoa nan. Bhi ọsi ijiẹmhin, beji Jesu ribhi ọne otọ nan, ọle bha re otọ nin ẹlinmhin ne i mhẹn rẹ ha tẹmhọn ọlẹn man ẹbho. (Luk 4:41) Ẹlẹnan nian, ọkuẹsẹ ọria deba ẹbho nesi Jehova ha tẹmhọn ọlẹn, ọkhẹke nin ọle ha nyẹnlẹn bhi uwedẹ nọn ti Osẹnobulua bhọ. Mhan rẹman ghe ọne isẹhoa nin mhan mhọn rẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua ti mhan bhọ, sade mhan dọnmhegbe rẹ ha lu ọle bhi eji ọ hi ki rẹ khin nin mhan da miẹn ẹbho, bi bhi ẹghe nọn hi ki rẹ khin. Bọsi Jesu, mhan dọnmhegbe rẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua man ẹbho, ye man ele ẹmhọanta. (Mat. 13:​3, 23; 1 Kọr. 3:6) Agbotu nọnsi Jehova re egbe Jesu beji ele rẹ dọnmhegbe rẹ ha lu eka nin ele ha sabọ lu rẹ rẹkpa ẹbho rẹ dọ lẹn elin nọnsi Osẹnobulua. New World Translation of the Holy Scriptures nin ele zedu ọle, ọle uwedẹ ọkpa nin agbotu rẹ lu ọnan. A wo re elin nọnsi Osẹnobulua ọbhi ije kẹkẹ nọn khẹke nọn ha ye tee beji ọ ha ye bhi urolo nan ka rẹ gbẹn Baibo. Bhi urolo nan sẹ zedu ọne Baibo rebhe diọ, la obọ ọkpa bhọ bun gbera 270. w24.04 9 ¶8-9

Ibhio mhan nin ikpea eso ne wo ha ghọnghọn bhi ibọdọ bi ireokhuo nọnsele, lu emhin ukpẹdẹ-ukpẹdẹ nin ele rẹ rẹman ikhuo ele ghe ele hoẹmhọn ele. (1 Jọni 3:18) Ọdọ dẹ sabọ lu emhin eso rẹ rẹman okhuo ọle ghe ọle hoẹmhọn ọlẹn. Emhin bii, nin ọle rẹ mun ọle obọ mhọn, la mun ọlẹn dede. Ọle dẹ sabọ gbẹn ebe ji ọle bhi ifoni rẹ taman ọlẹn yọle, “Ẹlo ẹ nyan mẹn” la ọle sabọ nọọn ọlẹn yọle, “Ọne egbe?” Ọle dẹ yẹ sabọ ha gbẹn ilẹta ji ọle ẹghe-ẹghe rẹ taman ọlẹn ebi ọle hoẹmhọn ọlẹn sẹ yẹ. Ọdọ ha lu ene emhin nan, ọle ki rẹman ghe ọle mun ekpẹn okhuo ọle bhi egbe. Ọ ki yẹ rẹman ghe ọle ziẹn ibọdọ bi ireokhuo nọnsele. Ọdọ nọn hoẹmhọn okhuo ọle nọn yẹ mun ekpẹn ọle bhi egbe, dẹ ha rẹman okhuo ọle ghe okhuo ọle ghan bhi ẹlo nọnsọle, ọle ki yẹ ha lu emhin nọn ha re okhuo ọle ha hio. Uwedẹ ọkpa nin ọne okpea ha rẹ lu ọnan hi, nin ọle rẹ ha gbe ekhuẹnmhẹn nin okhuo ọle bhi emhin rebhe nin okhuo ọle lu rẹ rẹkpa ọle. (Kol. 3:15) Ọdọ ha gene re ẹkẹata ha gẹn okhuo ọle, ọ ki wo re ọne okhuo ha ghọnghọn. Ahamiẹn Ọdọ taman okhuo ọle ẹghe-ẹghe emhin kẹkẹ nin ọle hoẹmhọnlẹn bhi egbọle, ọ ki wo rẹman ọne okhuo ghe ọdọ ọle hoẹmhọn ọlẹn, yẹ mun ekpẹn ọle bhi egbe. Udu ọle ki sotọ. w25.01 11 ¶15; 13 ¶16

Ọne ive nan a rẹ kpẹn Psalm 15: “Emhin soso i da ruan ọria nọn lu ene emhin nan.” Bhi enan, Devid da re otọle man ebezẹle nin Jehova da guanọ nin mhan lu ene emhin rebhe nin ọle guanọ bhi obọ mhan. Nin mhan ha ghọnghọn zẹle ọle yọle nin mhan lu ene emhin nan. Bhiriọ, ọle ne adia nin mhan ne ha rẹkpa mhan rẹ miẹn erọnmhọn bi ugbega nọnsọle bhi egbe. Erumhunyẹn nesi Jehova dẹ sabọ ha khuaẹloghe ẹghe odalo nọn mhẹn. Enanzẹle ne ga sotọ nọnsẹn dẹ miẹn isẹhoa rẹ nabhi eji Jesu mun ọle egbe ọbhi otọ khẹ ele bhi okhun. (Jọni 14:2) Ene mhọn ọne isẹhoa rẹ nyẹnlẹn bhi ọne otọ nan khuaẹloghe ẹghe nin ive ne ribhi Arẹman 21:3 ha rẹ munsẹ. Bhi ọsi ẹmhọanta, udede ekpẹn nọn rẹji mhan ghe, Jehova tie mhan nin mhan dọ ha yi erumhunyẹn bhi uwa ibọkpọ nọnsọle rẹ dọ sẹbhi ighegheghe!—Ps. 15:​1-5. w24.06 13 ¶19-20

Be bhọ hi uyi? Bhi Baibo, a ha yọle ghe a re “uyi” nin ọria, ọ rẹman nan rẹ manman mun ekpẹn nin ọne ọria, yẹ ghe ọle bii okpọria. Ẹghe nin Jehova rẹ fan ibhokhan Izrẹl fia fo bhi otọ Ijipt, ọle da re uyi nọnsọle man. Fẹ ebi ọle rẹ lu iriọ yẹ: Ibhokhan Izrẹl da sikoko bhi otọ oke ọsi Sanai nin ele ka Osẹnobulua ehọ. Beji ele rẹ ribhi enin, ijerebhe da wo so ebiuki a. Osukpa, ọne oke da mun lueghe, ọ da ha kpa eranlẹn kua, anyan da ha nyan, avan da de. A da yẹ ha họn usomhin ọsi akala nọn manman ha rolo. (Ex. 19:​16-18; 24:17; Ps. 68:8) Ọne uwedẹ nan nin Jehova rẹ re ahu nọnsọle man, dẹ wo kiẹn emhin ọnyunun an rẹji ibhokhan Izrẹl bhi ọne ukpẹdẹ nin. Ẹlẹnan nian, mhan re uyi ji Jehova sade mhan taman ẹbho ikpẹ esili nesi Jehova bi ebi ọle rẹ manman mhọn ahu yẹ. Mhan dẹ yẹ sabọ re uyi ji Jehova sade mhan khuẹnmhẹn ọlẹn bhi emhin nin ọle re ahu nin mhan rẹ lu.—Isa. 26:12. w25.01 2 ¶2-3

Bhi ẹghe ọkpa beji ibhokhan Izrẹl rẹ khian ọne otọ nan ve nin ele, ikpea kpataki eso da ha re ẹlo gbe Mozis a, bi ọne ihe nin Jehova re ọle ọ i. Ele da yọle: ‘Ọne agbaẹbho nan khiamhin [ọ i yi Mozis ọkpa], ele rebhe khiamhin, Jehova yẹ ribhi ẹwẹ ele.’ (Num. 16:​1-3) Aremiẹn ẹmhọanta nọn ghe bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua “ọne agbaẹbho” khiamhin, Jehova hi ọne zẹ Mozis nọn ha sun ene ẹbho. Nin ele rẹ ha re unun riia Mozis a, Jehova ene ikpea ne i mhẹn nan ha re unun riia a. Ele bha denọ ẹlo ọbhi ebi Jehova ha guanọ, ẹmhọn egbe ele ele wo denọ ẹlo ọ i. Ọnin hi, ahu bi nan rẹ hẹnmhọn ele. Jehova da fuẹn ẹbho ne mun ọkalo bhi ọne emhin nan nọn i mhẹn an, bi ọrebhe ne deba ele. (Num. 16:​30-35, 41, 49) Ọ wo dọ khia bhi ẹlo a ghe, ẹmhọn ọria nọn i re obọ rẹkhan adia nọn na bhi obọ agbotu nọnsi Jehova vae ẹlẹnan, i ti Osẹnobulua bhọ. w24.07 11 ¶11

Ẹlẹnan nian, ẹbho ne bunbun bha rẹọbhọ ghe ọne agbọn nan dẹ kpẹnmhin, sẹyẹ, ele bhọ jiẹ mhan nin mhan rẹ rẹọbhọ. (2 Pita 3:​3, 4) Arẹmiẹn emhin ne bunbun yẹ wo ribhọ nin mhan bha lẹn, okhẹke nin mhan manman rẹọbhọ ghe ọkpẹnlẹn ọsi ọne agbọn nan dẹ vae bhi ẹghe nọn khẹke tee, sẹyẹ Jehova dẹ gbega ẹbho nesọle. Ọ sẹyẹ khẹke nin mhan gbaẹkẹ eria nin Jehova noo rẹ dia mhan ẹlẹnan, nọn yi, ọne “ọguọmhandia nọn wanlan nan gbaẹkẹ ọle.” (Mat. 24:45) Ekpokpo nọn khua ha munhẹn, asabọmiẹn a dẹ re adia nin mhan nọn ha gbega iẹnlẹn nọnsẹmhan. Ọne ẹghe nan ọ rẹ manman khẹke nin mhan luẹ rẹ ha gbaẹkẹ adia nin mhan miẹn bhi obọ eria nin Jehova noo rẹ dia agbotu nọnsọle. Bhi ọsi ẹmhọanta, ahamiẹn ọ nọghọ mhan rẹ re obọ rẹkhan adia nin ele re nin mhan nian, iriọ ọ ha yẹ dia bhi ẹghe ekpokpo nọn khua. w24.09 11 ¶11-12

Imọn nesẹ i da ha mhọn urẹọbhọ ranmhude ghe uwẹ mhọn urẹọbhọ. Beji ẹghe ha rẹ ha khian, imọn nesẹ sabọ rẹ dọ ha nọọn inọnta eso. Inọnta bii: ‘Be mẹn ha rẹ sabọ lẹn yẹ ghe Osẹnobulua ribhọ? Ẹmhọanta ebe ribhi Baibo gene khin?’ Bhi ọsi ẹmhọanta, Baibo yọle ghe emhin nọn mhẹn nọn nin mhan rẹ ha “noo ẹwanlẹn [nọnsẹmhan]”, yẹ “fẹ otọ emhin rebhe ghe.” (Rom 12:1; 1 Tẹsẹ. 5:21) Bhiriọ, be uwẹ ha ki rẹ sabọ rẹkpa ọmọn nọnsẹ yẹ rẹ ziẹn urẹọbhọ nọnsọle? Rẹkpa ọmọn nọnsẹ rẹ tobọle guanọ ebe ha re ọle rẹọbhọ ghe ẹmhọanta ebe ribhi Baibo khin. Ọmọn nọnsẹ ha nọọn inọnta, noo ọne isẹhoa rẹ rẹkpa ọle rẹ tobọle guanọ ewanniẹn rẹji ọne inọnta bhi ebe nesẹmhan. Ebe bii, Watch Tower Publications Index bi Research Guide for Jehovah’s Witnesses. Uwẹ sabọ yẹ rẹ taman ọlẹn nin ọle dọ ghe ividio la tie ebe nesẹmhan ne rẹman ghe, Baibo i gheghe yi ebe nọn mhẹn nin eria gbẹn, sokpan “ọta nọnsi Osẹnobulua nọn.”—1 Tẹsẹ. 2:13. w24.12 15 ¶4-5

Be ene ewanlẹn ha rẹ sabọ re egbe khọkhọ Jesu yẹ? Ọkhẹke nin ele ha man ibhio mhan nin ikpea emhin rẹ dọ sẹbhi ene usẹn, beji ele ha da sẹ eria nan ha sabọ manman mun ẹsọn nan bhi agbotu. Ene ewanlẹn i re ẹlo ọbhọ ghe, ene ibhio mhan dẹ wo re osukpa guẹ emhin nan man ele le. Ọkpakinọn, ọkhẹke nin ele re uwedẹ oyẹẹ rẹ man ele emhin, beji ele ha da sabọ ha yi eria ne mhọn idegbere, eria nan sabọ mun udu nyan, bi eria nọn ti ele bhọ rẹ ha rẹkpa ẹbho. (1 Tim. 3:1; 1 Pita 5:5) Ọ i yi nan rẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua man ẹbho ọkpa ẹsọn nin Jesu mun nin edibo nesọle, sokpan, nin ele rẹ dọ ha man ẹbho emhin yẹ deba. Asabọmiẹn ene edibo da ha riale ghe, ele i da sabọ miẹn ọne ẹsọn nan nin Jesu mun nin ele. Ọrẹyiriọ, Jesu bha ha mhọn edandan si ele dẹ sabọ miẹn ọne ẹsọn, ọle da ji ele lẹn ghe, ele dẹ sabọ lu ọle. Nin Jesu rẹ rẹman ghe ọle rẹọbhọ ele dẹ sabọ lu ọle, ọle da yọle, “Beji Aba mẹn rẹ je mẹn vae bhi ọne agbọn nan, iriọ mẹn yẹ rẹ a je bha nabhi ẹkẹ agbọn.”—Jọni 20:21. w24.10 16 ¶15; 17 ¶17

Ojie nọn gbẹloghe nọnsẹn Devid ha khin. Ọgbẹn ebe, ọyokhọnlẹn bi akhasẹ ọle ha khin, sẹyẹ ọle wo guẹ ebi a rẹ so illo yẹ. Ọle wo kuẹlo da ọkakale kẹkẹ. Bhi ẹkẹ ikpe ne bunbun, ọle da wo ha nẹ khian ranmhude Sọl nin Ojie nọn ha ho nọn gbe ọle a. Beji ọle kiẹn ojie fo, ọ da khẹke nin ọle re uhọnmhọn nọnsọle ha nẹ khian bhi ẹghe nin ọmọn nọnsọle nin Absalọm rẹ ha ho nin ọle miẹn ọle ejele nọnsọle. Arẹmiẹn Devid kuẹlo da ene ọkakale nan, sẹyẹ ọle dobọ ẹgheso, ọle bha ji ọnin re ọle miẹn ghe ọle bha yẹ ha sun rẹkhan Osẹnobulua. Jehova da tie ọle “ọria nin ẹmhọn ọlẹn ti [Ọle] bhọ.” Bhi ọsi ẹmhọanta, ọta ẹwanlẹn nesi Devid sẹ ebi a luẹ ẹmhọnlẹn! (1 Ki. 15:5) Bhi ọsi ijiẹmhin, bha ji mhan fẹ adia nin Devid re nin ọmọn nọnsọle nin Solomọn nọn ki da ha yi ojie ọsi ibhokhan Izrẹl. Jehova da zẹ ọne usẹn okpea nan nọn rẹkpa ene ẹbho rẹ sabọ ha ga ọle bhi uwedẹ nọn gbale, yẹ bọn uwa oga nanlẹn. (1 Chron. 22:5) Ọne ẹsọn nan i da lẹkhẹ nin Solomọn rẹ miẹn. Sẹyẹ, ọ dẹ khẹke nin ọle guanọ urẹkpa bhi obọ Jehova beji ọle ha da sabọ sun ene ẹbho. Bha ji mhan fẹ ebi Devid taman ọlẹn ghe. Devid da taman ọmọn nọnsọle ghe, ọle da ha hẹnmhọn nin Jehova, emhin ki kiọnlẹn nanlẹn bhi iẹnlẹn.—1 Ki. 2:​2, 3. w24.11 10 ¶9-11

Okpea nọn gbe okhuo ọle yẹ ta ọta ebe ọle bhi egbe, dẹ wo lu emhin ne bunbun nin ọle rẹ hẹnhẹn ikolu nin ọle bi okhuo ọle ko mhọn, bi ọne ọle bi Jehova ko mhọn. Ọhẹnhẹn, ọkhẹke nin ọle ka miẹnkue ghe ọle lu emhin ebe. Jehova daghe emhin rebhe nin ọle lu bi ọta rebhe nin ọle ta. (Ps. 44:21; Eccl. 12:14; Hib. 4:13) Ọzeva, ọkhẹke nin ọle zobọ bhọ rẹ ha re obọ oya mun okhuo ọle, yẹ fi uwedẹ nin ọle rẹ lu emhin denọ. (Prov. 28:13) Ọzea, ọkhẹke nin ọle dọ bhii okhuo ọle bi Jehova nin ele rẹhunmhan ọlẹn. (Iwẹn. 3:19) Ọkhẹke nin ọle bhii Jehova nọn rẹkpa ọle rẹ fidenọ, nọn rẹkpa ọle rẹ sabọ ha ria eria nọnsẹn, talọ nọnsẹn yẹ lu emhin bhi uwedẹ nọn yẹẹ Jehova. (Ps. 51:​10-12; 2 Kọr. 10:5; Fil. 2:13) Ọzenẹn, ọkhẹke nin ọle re obọ rẹkhan ebi ọle nan bhi erọnmhọn, ọle ha yẹ rẹban okhọnlẹn bi ọta ne bha gba nin ọle ta. (Ps. 97:10) Ọzisẹn, ọkhẹke nin ọle dọ guanọ urẹkpa bhi obọ ene ewanlẹn bhi ẹkẹ agbotu. (Jem. 5:​14-16) Ọzehan, ọkhẹke nin ọle ha mhọn emhanmhan nọn ha rẹkpa ọle nin ọle hẹi dọ ha lu ene emhin nan bhi ẹghe odalo. w25.01 11 ¶14

Uwẹ be hoẹmhọn Osẹnobulua nin Jehova nọn lu emhin esili rebhe nin uwẹ rẹ dọ sẹbhi iẹnlẹn nin uwẹ mhọnlẹn? Uwẹ be ho nin uwẹ rẹman ọlẹn ghe uwẹ hoẹmhọnlẹn? Uwedẹ nọn mhẹn nẹ nin uwẹ ha rẹ sabọ lu ọnan hi, nin uwẹ rẹ re egbe guẹ nanlẹn, yẹ mianmẹn. Ene emhin nan ha sabọ re uwẹ deba azagba-uwa nọnsi Jehova. Uwẹ ha lu ọnan, Jehova nin Aba ẹ bi Ọmọẹ ẹ dẹ gbega uwẹ, yẹ gbẹloghe uwẹ, ranmhude uwẹ ki kiẹn ọsọle. (Ps. 73:24; Isa. 43:​1, 2) Sẹyẹ, uwẹ ha re egbe guẹ nin Jehova yẹ mianmẹn, uwẹ ki ha mhọn ọne isẹhọa rẹ nyẹnlẹn bhi ighegheghe. (1 Pita 3:21) Emhin be ribhọ nọn si uwẹ re ikeke rẹ mianmẹn? Ahamiẹn ọ ribhọ, lẹn sẹbhọ ghe ọ i yi uwẹ ọkpa ribhi ọne idia nan. Eria ne bunbun sẹ wo fi emhin denọ bhi iẹnlẹn nọnsele yẹ fi uwedẹ nin ele rẹ ria eria denọ, beji ele ha da sabọ sẹ eria ne ha sabọ mianmẹn. Ele wo ha re eghọnghọn bi ọyaya rẹ ga Jehova nian. w25.03 2 ¶1-2

Bhi Baibo, a kẹ wo re olukhọ rẹ khọkhọ udede ihẹ nọn deyẹnyẹn ọria. Inian Devid nin Ojie rẹ tẹmhọn emhin ebe nesọle, ọle da yọle: “Emhin ebe nesẹmhẹn vuọn mẹn uhọnmhọn; bọsi udede ihẹ, ele kpọnọ gbe nin mẹn.” (Ps. 38:4) Ọkpakinọn, Jehova rẹhunmhan ẹbho ne gene fidenọ. (Ps. 25:18; 32:5) Ukpọta Hibru nan zedu ọle diọbhi rẹhunmhan bhi ọne ulọnlẹn nan mundia nin nan rẹ “mun emhin.” Bhiriọ, ahamiẹn Jehova rẹhunmhan mhan, inian ọ diabe ghe, ọle ne mhan mun udede ihẹ nọn khua mhan fia. Arẹkhọkhọ ọbhebhe nan noo bhi Baibo da rẹman ebi Jehova re olukhọ nesẹmhan kie sẹ yẹ. Psalm 103:12 da ji mhan lẹn ghe: “Beji eji oẹnlẹn da hẹnre rẹ manman ree bhi eji ọ da defia, iriọ ọle rẹ manman si olukhọ nọnsẹmhan ree sibhi eji mhan ye re.” Eji oẹnlẹn da hẹnre wo manman ree bhi eji oẹnlẹn da defia, sẹyẹ ẹghe nin oẹnlẹn rẹ hẹnre dikẹ bhi ẹghe nin ọ rẹ defia. Ọnan rẹman ghe Jehova bhọ re emhin ebe nesẹmhan sibhi eji ọle ye re gbera beji mhan mhọn bhi ọkhọle. Uwedẹ nọn mhẹn wo khọnan nan rẹ tẹmhọn ebi Jehova rẹ rẹhunmhan yẹ. w25.02 9 ¶5-6

Ẹghe nin Jesu ki rẹ ha khian okhun fo, Pita nin odibo da re egbe daan okpea ọkpa nọn ha yi akhun rẹ nabhi ẹghe nan rẹ biẹ ọle. (Iwẹn. 1:​8, 9; 3:​2, 6-8) Ẹbho ne bunbun ne daghe ọne emhin ọhan-ilo nan da vẹ nẹga Pita. (Iwẹn. 3:11) Arẹmiẹn ẹbho manman guanọ nan ha gẹn ele bhi eji Pita na vae, Pita bha ha guanọ nin ene usun ẹbho ha gẹn ọlẹn bhi ọne emhin ọhan-ilo nin ọle lu. Ọkpakinọn, ọle da re idegbere taman ene ẹbho nin ele gẹn Jehova bi Jesu. Ọle da taman ele yọle: “Ranmhude elin nọnsi Jesu, bi urẹọbhọ nin mhan mhọn da ọne elin, ọle zẹle nin egbe da daan ọne okpea nan nin bha daghe bhi enan ẹlẹnan.” (Iwẹn. 3:​12-16) Mhan dẹ sabọ re egbe khọkhọ Pita bhi uwedẹ nin ọle rẹ ha mhọn idegbere. Ranmhude mhan hoẹmhọn Jehova bi ẹbho zẹle nin mhan da rẹkpa ẹbho, ọ i yi ranmhude nin ele ha gẹn mhan zẹle. Mhan dẹ rẹman ghe mhan gene mhọn idegbere sade mhan re eghọnghọn ha ga Jehova bi ibhio mhan aharẹmiẹn ẹbho i daghe ebi mhan lu.—Mat. 6:​1-4. w25.03 10-11 ¶11-12

Mhan dẹ sabọ manman ha mhọn ọyaya bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua sade mhan ria ẹmhọn oyẹẹ nin mhan mhọn da Jehova bi idiake nesẹmhan. (Mat. 22:​37-39) Ria ẹmhọn ebi ọ rẹ re Jehova ghọnghọn yẹ sade ọle daghe mhan lu ọne iwẹnna, bi ebi ẹbho ha rẹ ha ghọnghọn yẹ sade ele munhẹn ha luẹ Baibo. Sẹyẹ, ria ẹmhọn umiẹnfan nin eria ne re ehọ ọbhi uhọnmhunje nin mhan wewe ha miẹn. (Jọni 6:40) Idia nin uwẹ ye be re uwẹ miẹn ghe uwẹ i yẹ sabọ sibhi uwa re? Ọ ha yi iriọ, dọnmhegbe rẹ lu ebi uwẹ ha sabọ lu rẹ re oyẹẹ nin uwẹ mhọn da Jehova bi idiake nesẹ man. Bhi ẹghe emianmhẹn KOVID-19, Samuel bi okhuo ọle nin Dania bha yẹ sabọ ha sibhi uwa re. Bhi ene ẹghe nan, ele da wo ha re ifoni rẹ tẹmhọn Osẹnobulua, ha gbẹn ilẹta, yẹ re zumu rẹ man ẹbho Baibo. Ẹmhọanta nọn ghe, idia nin Samuel bi Dania ye bha yẹ re otọ nin ele rẹ lu eka nin ele ka lu khẹ. Ọkpakinọn, ele da dọnmhegbe rẹ lu eka nin ele ha sabọ lu, yẹ ji ọ re ele ha ghọnghọn. w24.04 18-19 ¶15-16

Arẹmiẹn ghe ọ i yi ọria ha bọ ọdọ la re okhuo ha gene re ọle ha ghọnghọn, ibhio mhan ne bunbun wo khuaẹloghe ẹghe nin ele ha rẹ lu iriọ. Bhi ọsi ẹmhọanta, ọkuẹsẹ uwẹ munhẹn ha zẹ ọshọ, ọkhẹke nin uwẹ deba Jehova ha mhọn ikolu nọn ziẹnlẹn, lẹn egbe ẹ nọnsẹn, yẹ ha mhọn emhin nin uwẹ lu nọn re igho re beji uwẹ ha da miẹn ebi uwẹ ha rẹ ha gbẹloghe egbe. (1 Kọr. 7:36) Ọkhẹke nin uwẹ lẹn ebi uwẹ guanọ bhi egbe ọria nin uwẹ ho nin uwẹ bọ la re ọkuẹsẹ uwẹ munhẹn ha zẹ ọshọ. Ahamiẹn uwẹ bha lu iriọ, uwẹ sabọ rẹ re ẹlo gbera ọria nọn ha mhẹn uwẹ bhi egbe, la dọ munhẹn ha rẹkhan ọria nọn i da mhẹn uwẹ bhi egbe. Ọkhẹke nin ọria nọn hi ki rẹ khin nin uwẹ ho nin uwẹ bọ la re ha yi Kristiẹn nọn mianmẹn. (1 Kọr. 7:39) Ọkpakinọn, ọ i yi ọrebhe ne mianmẹn da ha yi ọdọ la amhẹn nọn ha fu uwẹ bhi egbe. Bhiriọ, uwẹ sabọ rẹ nọọn egbe ẹ yọle: ‘Be bhọ mẹn gene guanọ nin mẹn re iẹnlẹn nọnsẹmhẹn lu? Ikpẹ kpataki nela mẹn guanọ bhi egbe ọria nin mẹn ho nin mẹn bọ la re? Emhin nin mẹn guanọ bhi egbe ọria be gene khẹke?’ w24.05 20 ¶1; 21 ¶3

Be uwẹ bi ọria nin uwẹ zẹ bhi ọshọ ha rẹ ha re ẹmhọn ne zegbere ẹghe-ẹghe bhi ẹwẹ bha khian yẹ? Ọnin ki be rẹman ghe bha i da sabọ bọ egbe? Ọ i wo yi iriọ fo. Okhuo bi ọdọ i ribhọ nin ẹmhọn i zẹwẹ zegbere bhi ẹwẹ ele. Itue eva ne mun ekpẹn nin egbe, ne yẹ muegbe rẹ fi emhin denọ ranmhude uwedẹ nin ọnọnkẹle rẹ ghe ọle, ele ha sabọ ha mhọn ibọdọ bi ireokhuo nọn ziẹn. Bhiriọ, ebi bha rẹ re ẹmhọn ne zegbere khian yẹ nian ha rẹman si ibha dẹ sabọ ha mhọn ibọdọ bi ireokhuo nọn ziẹn. Bha sabọ rẹ nọọn egbe bha ene inọnta nan: ‘Mhan be sabọ re ekpẹn-ekpẹn rẹ zilo nyan ẹmhọn ne zegbere, yẹ fẹkẹ lu ọle? Mhan be kẹ miẹnkue sade mhan dobọ, yẹ dọnmhegbe rẹ wẹnna ọbhi eji mhan bha da lu nọnsẹn? Mhan be kẹ fi uwedẹ nin mhan rẹ ghe emhin denọ? Ọ be nọghọ mhan rẹ bhii sade mhan dobọ, bi nin mhan rẹ rẹhunmhan?’ (Ẹfẹ. 4:31) Bhi obọ nọnkẹle, ahamiẹn ẹghe-ẹghe bha rẹ gbugan nian, lẹn sẹbhọ ghe, asabọmiẹn iriọ emhin da yẹ dia sade bha bọ egbe fo. Ahamiẹn uwẹ dọ lẹn kere ghe ibha i da sabọ bọ egbe, emhin nọn ha mhẹn bha veva egbe nẹ hi, nin bha rẹ zẹ egbe obọ. w24.05 29 ¶12

Ahamiẹn mhan hẹnmhọn nin Jehova bhi emhin rebhe, yẹ ji adia ne ribhi Baibo da ha dia ebi mhan lu, mhan ki ha yi ijiẹmhin esili rẹji ibhio mhan. Beji mhan ha rẹ ha luẹ Ọta nọnsi Osẹnobulua, yẹ ziẹn urẹọbhọ nọnsẹmhan, mhan ki dọ manman deziẹn bhi oga. Ẹghenin, mhan ki wo mundia nọnsẹn. Sẹyẹ, iman-emhin ọsi oga ohoghe, bi iria-eria ọsi ọne agbọn nan i da sabọ rẹso mhan. (Ẹfẹ. 4:14; Jem. 1:​6-8) Mhan yẹ wo sabọ rẹkpa ẹbho ne kuẹlo da ọkakale kẹkẹ. (1 Tẹsẹ. 3:​2, 3) Ọkhẹke nin ene ewanlẹn ha lu emhin ọbhi oleghe, ha lu emhin rẹkhan emhanmhan, ye re ẹwanlẹn lu emhin. Ene ewanlẹn rẹkpa ibhio ele bhi agbotu rẹ deziẹn bhi uwedẹ nin ele rẹ ‘noo ọta ẹmhọanta sade ele man emhin.’ (Tai. 1:9; 1 Tim. 3:​1-3) Ene ewanlẹn rẹkpa ibhio ele rẹ wo ha yo ikolo oga, dagbare bhi inẹbho yẹ tobele luẹ Baibo. Ijiẹmhin esili nọnsele bi ibhude nin ele re Baibo rẹ re nin ele, ọle ele rẹ rẹkpa ibhio mhan rẹ ha lu ene emhin nan. Ahamiẹn ibhio mhan kuẹlo da ọkakale nọn re ele ha kpokpo egbe, ene ewanlẹn ki rẹkpa ele nin ele da sabọ mun udu nyan Jehova yẹ ha ria ẹmhọn ive nesọle. w24.06 31 ¶16-18

Beji Jesu ribhi ọne otọ nan, ọle wo ha man ẹbho ebi Aba ọle rẹ rẹhunmhan yẹ. Ọle da noo arẹkhọkhọ ọsi ọmọn nọn fuẹn uku rẹ re ọnan man. Ọne usẹn okpea da zẹ nin ọle rẹ sibhi uwa re, yẹ dọ ha nyẹn iẹnlẹn nọn bha gba bhi ẹkẹ ikpe eso. “Ẹlo ọle ki gbanọn an bhi uhọnmhọn,” ọle da fikiere bhi uwa. Be aba ọle ki rẹ lu emhin yẹ ẹghe nin ọle ki rẹ vae? Jesu da yọle, “beji ọle sẹyẹ vade bhi odalo vuun, aba ọle da daghe ọle. . . . Ọle da runẹ bu ọle dọ mun ọlẹn dede, yẹ re unun fiofio ọle.” Ọne ọmọn da taman aba ọle nọn re ọle kiẹn ọkpa bhi eria ne wẹnna bhi uwa nọnsọle. Ọkpakinọn, aba ọle guanọ nin ọle rẹhunmhan ọlẹn. Ọle da tie ọle, “ọne ọmọn nọnsẹmhẹn nan” yẹ miẹn ọlẹn ọbhi egbe. Ọne aba da yọle: “Ọle rẹ yulua, ọkpakinọn a da miẹn ọlẹn.” (Luk 15:​11-32) Ọkuẹsẹ Jesu vae bhi ọne otọ nan, ọle wo ha daghe ebi Aba ọle rẹ re inian re ẹkẹ-ẹjẹjẹ man ẹbho ne fidenọ yẹ, yẹ rẹhunmhan ele. Ọne arẹkhọkhọ nin Jesu noo rẹman ebi Jehova nin Aba mhan rẹ manman mhọn itohan yẹ! w24.08 11 ¶11-12

Kristiẹn nin ẹwanlẹn gba nan dọnmhegbe rẹ zẹ ebe mhẹn rẹ lu nọn ha rẹman ghe ọle ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria. Ọria nọn sẹriọ lẹnmhin ghe emhin soso i ribhọ nọn lu uhọnmhọn-emhin sẹ bii ikolu nin ọle bi Jehova ko mhọnlẹn. Ọle lẹn eji ọle ha sabọ lu sẹ, ọle i riale ghe ọle lẹn emhin rebhe. Ọle yẹ nan erọnmhọn ji Jehova ẹghe-ẹghe rẹ rẹman ghe ọle mun udu nyan ọlẹn. Aharẹmiẹn mhan sabọ tobọmhan lu emhin eso, ọ yẹ khẹke nin mhan ha nan erọnmhọn ji Jehova nin ọle ha dia mhan. Bhiriọ, ọkhẹke nin mhan ha nan erọnmhọn ji Jehova nin ọle rẹkpa mhan, manman nọn sade mhan ho nin mhan zẹ emhin kpataki rẹ lu bhi iẹnlẹn, ranmhude Jehova lẹn emhin nọn mhẹn nẹ nọn ha mhẹn mhan bhi egbe. Ọ manman wo re mhan ghọnghọn rẹ lẹn ghe, Jehova man mhan bhi uwedẹ nin mhan ha rẹ sabọ re egbe khọkhọ ọle bhi ikpẹ esili nin ọle rẹman. (Gen. 1:26) Bhi ọsi ẹmhọanta, mhan i da wo sabọ re egbe khọkhọ Jehova fo.—Isa. 55:9. w25.03 11 ¶13; 13 ¶17-18

Ọ bha khẹke nin mhan ha riale ghe emhin nin mhan lu nin ẹbho i ti ele bhọ. Ahamiẹn ẹbho bha khuẹnmhẹn mhan bhi ebi mhan lu nin ele, mhan sabọ rẹ nọọn egbe mhan ọne inọnta nan: ‘Iriọ ele gene dia, la ele be yelea rẹ khuẹnmhẹn mhan?’ Asabọmiẹn emhin ọbhebhe yẹ ribhọ nọn zẹle nin ele bha da khuẹnmhẹn mhan beji mhan rẹ wo ha mhọn bhi ọkhọle. Ẹsele nin mhan lu nin ẹbho eso sabọ rẹ manman ti ele bhọ, sokpan ọ ki ha nọghọ ele rẹ yi mhan obulu. Ẹkhọ sabọ rẹ ha lo eso rẹ miẹn urẹkpa ọbhi egbe, manman nọn ahamiẹn ele ka ha rẹkpa ẹbho bhi ẹghe nọn gbera. Ọnọn hi ki rẹ khin bhi ẹwẹ ele, oyẹẹ nin mhan mhọn da ibhio mhan dẹ rẹkpa mhan rẹ re ẹlo gbera ọle a sade ele bha khuẹnmhẹn mhan. Sẹyẹ, ọ ki rẹkpa mhan rẹ wo ha zẹ emhin bhi obọ. (Ẹfẹ. 4:2) Ha mhọn iziẹngbe. Rẹji nan rẹ ha zẹ emhin bhi obọ, Solomọn nin Ojie da gbẹn yọle: “Mun brẹdi nọnsẹ fiọbhi okhun ẹdẹ ranmhude uwẹ dẹ kie miẹn ọlẹn sade ikpẹdẹ ne bunbun gbera.” (Eccl. 11:1) Beji ene ẹmhọn nan rẹman, asabọmiẹn “ikpẹdẹ ne bunbun [dẹ] gbera” ọkuẹsẹ ẹbho dọ khuẹnmhẹn mhan bhi ebi mhan lu nin ele. w24.09 30 ¶18-19

Ẹgheso, mhan họn a tale bhi agbotu ghe a da obhio mhan obọ i bhi emhin eso. Ọnan ha sunu, mhan dẹ yẹ sabọ ne ọne ọria ha muobọ, ranmhude mhan lẹn ghe ọle fidenọ bhi emhin ebe nin ọle lu. Obhio mhan ọle sẹ yẹ khin, sẹyẹ ọkhẹke nan ha re ikoudure nanlẹn beji ọle ha da sabọ ha lu emhin ne mhẹn. (Hib. 10:​24, 25) Ọkpakinọn, ọnan wo dikẹ bhi idia ọsi ọria nan re sibhi agbotu re. Mhan ki zobọ bhọ rẹ deba ọle “ha muobọ,” mhan bhọ i “deba ọria nọn sẹ iriọ le ebale.” (1 Kọr. 5:11) Ene emhin nan be rẹman ghe mhan dẹ wo fikekegbe ọne ọria? Eye. Bhi ọsi ẹmhọanta, mhan i da deba ọle ha muobọ. Ọkpakinọn, Kristiẹn dẹ sabọ noo ebi ọle luẹ bhi Baibo rẹ tobọle zẹ si ọle dẹ tie ọria nan re sibhi agbotu re vae bhi ikolo oga. Asabomiẹn ọria bhi azagba-uwa nọnsele ọne ọria nan re sibhi agbotu re khin, la imọẹ ele ko ka ha khin ọkuẹsẹ a re ọle sibhi agbotu re. w24.08 30 ¶13-14