13 YOSHUA
Wakalonda buludiki bua Nzambi
YOSHUA uvua muimane utangila tshimenga tshia Yeliko tshivua Nzambi mumutumine dîyi bua kubutula. Wakavuluka mêyi avua Yehowa mumuambile pakavua Mose pa kufua a ne: “Ikala ne dikima ne bukole.” (Dut. 31:23) Yehowa ukavua mene mumuambile mêyi a muomumue au: “Ikala anu ne dikima ne bukole bua bungi.” (Yosh. 1:7) Bivua bilomba Yoshua bua kuikala ne dikima dia bungi. Bua tshinyi?
Tshimenga tshia Yeliko tshivua tshinyunguluka kudi bimanu binene bivua bitshilame nansha muvuatshi tshikese. Ntshimenga tshia kumpala tshivua bena Isalele ne bua kukuata bua kunyenga Buloba Bulaya. Benamu bavua batendelela mpingu, benda bundumba ku ntempelo, balume balala ne balume nabu, basangila ne nyama, benza mpekatu wa tshibindi, balambula too ne bana babu kudi nzambi ya tshikisu. Bena mu Kanâna bakavua benza malu mabi bikole, kuenzabi anu bu ne: buloba buine bukavua busue kubaluka! (Lew. 18:3, 6, 21-27) Bidimu bia bungi kumpala, Yehowa ukavua muambile Abalahama bua “tshilema tshia bena Amola,” tuambe ne: malu mabi a bena mu Kanâna bonso. Wakamba ne: nekulue tshikondo tshikalaye mua kubanyoka. (Gen. 15:16) Tshikondo atshi tshiakafika. Tshivua ne bua kuenzeka ntshinyi?
Buludiki buvua Yehowa mupeshe Yoshua kumpala kua kukuata tshimenga tshivua tshikolesha buvua bumueneka kabuyi ne mutu bilondeshile mmuenenu wa basalayi ba mvita bapiluke
Yehowa wakasungula tshimenga tshia Yeliko bua tshikale tshimenga tshia kumpala tshivuaye ne bua kutuadija natshi bua kubutula bantu babi ba mu Kanâna. Wakatuma Yoshua ne tshiluilu tshiende bua kukuata tshimenga atshi. Tshiluilu atshi tshivua tshidiakaje bua kulonda buludiki bua Yehowa. Kadi buludiki buvua Yehowa mupeshe Yoshua abu buvua bumupitshila mutu! Yehowa kavua mumuambile bua kutshikuata diakamue to, uvua mumuambile bua bende batshinyunguluka, benza nanku musangu umue ku dituku mu matuku asambombo. Kuambilaye bakuidi bua benze bia muomumue, bamue bambule mushete wa tshipungidi, bakuabu benda bela mpungi. Dituku dia 7 bavua ne bua kunyunguluka tshimenga misangu 7 ne kuela lubila lukole.
Yoshua uvua mumanye mvita. Kadi nansha yeye muine uvua mua kuikala mumone ne: buludiki abu kabuvua ne mutu to. Wakadiambilaku ne: kadi tshienzeka tshinyi tuetu katuyi batshimune mvita ayi anyi? Bena mu bimenga bikuabu bia mu Kanâna nebadiuwuje, kuluabu bua kutuela mvita anyi?
Yoshua kakela meji nanku to. Uvua mumanye ne: uvua mua kueyemena Yehowa, bualu pakatumaye batentekedi babidi mu Yeliko bakalua kumuambila ne: bena mu Yeliko badi batshina bena Isalele bikole menemene. Uvua kabidi mumone muvua Yehowa muimanyike mâyi a musulu wa Yadene bua bena Isalele kusabuka.
Bushuwa Yoshua uvua welangana meji a malu onso au, ke bualu kayi uvua anu ne ditabuja kudi Nzambi wende. Ditabuja diende diakamupetesha dikima bua kutumikila. Nanku wakalombola tshiluilu tshiende pavuabu benda banyunguluka Yeliko ne bakuidi benda bela mpungi. Kadi bu muvua bena mu tshimenga bikale ne buôwa, bakashala balame ‘biibi bia tshimenga bikange.’ Matuku onso akalonda, Yoshua ne tshiluilu tshiende bavua anu benda banyunguluka tshimenga, anu muvua Yehowa mutume dîyi bua benze. Bakatshinyunguluka nanku dituku dionso mu matuku 6.
Dituku dia 7 diakafika. Dituku adi bakanyunguluka tshimenga tshia Yeliko misangu 7. Bobu bamane kunyunguluka bua musangu wa 7, bakenza bualu bukuabu. Yoshua wakambila bantu ne: “Elayi mbila, bualu Yehowa mmunupeshe tshimenga etshi!” Pakajikijaye kuakula, ‘bantu bakela lubila lua mvita lukole, bimanu biakupuka, kulalabi panshi.’
Yoshua ne bantu bende bakabuela mu tshimenga, kubutulabu bintu bionso anu muvua Yehowa mubambile bua kuenza. Yehowa wakambuluisha Yoshua ne tshiluilu tshiende, kuyabu benda bakuata bimenga bikuabu ne batshimuna bisamba bia bungi. Ndekelu wa bionso, Yehowa wakakezula buloba abu ku “tshilema tshia bena Amola”!
Kadi kuvua katupa ka tshimanu tshia tshimenga tshia Yeliko kavua kakayi kakuluke to. Bua tshinyi kakavua kakuluke to? Bualu mu tshimenga atshi muvua muntu mukaji uvua ne dikima ne ditabuja dikole kudi Nzambi. Netuakule bua bualu buende mu nshapita udi ulonda.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Yoshua muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Ntshitupa kayi tshia Dîyi dia Nzambi tshivua Yoshua mua kuikala ubala pakabuelabu mu Buloba Bulaya? (w09 1/12 17 §4, dim.-wcgr) A
Tshimfuanyi tshia A
2. Mbuludiki kayi buvua Yehowa mupeshe Yoshua kumpala kua bena Isalele kunyunguluka tshimenga tshia Yeliko? Bua tshinyi buludiki abu buvua mua kuikala bumueneka kabuyi buimpe? (Yosh. 5:2-8; w18.10 23 §5-7)
3. Mbijadiki kayi bidi bileja ne: bakakuata tshimenga tshia Yeliko anu mu matuku makese tshianana? (w15 15/11 13) B
Kennedy, Titus (2023). The Bronze Age Destruction of Jericho, Archaeology, and the Book of Joshua. Accessed via researchgate.net. Licensed under CC by 4.0 DEED
Tshimfuanyi tshia B: Milondo ivuabu bela ntete miosha idibu bapete muaba uvua Yeliko kale
4. Mmunyi muvua Dîyi dia buprofete didi mu Yoshua 6:26 divua diakula bua Yeliko dikumbane? (w98 15/9 21 §8)
Keba malongesha
Bua tshinyi Yoshua uvua mutuishibue ne: Yehowa uvua ne bua kukumbaja milayi yende? (Yosh. 23:14) Mmunyi mutudi mua kutuishibua petu nanku lelu eu?
Mmunyi mudi tshilejilu tshia Yoshua mua kutuambuluisha bua kutumikila buludiki bua kudi bulongolodi bua Nzambi? C
Tshimfuanyi tshia C
Mmunyi muudi mua kuenza malu ne dikima anu bu Yoshua?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mbualu kayi bungebeja Yoshua pabishibuaye ku lufu?
Bia kutangila kabidi
Mmushindu kayi udi tshilejilu tshia Yoshua mua kutuambuluisha bua kulonga malu kudi bakulumpe, bua kuikala ne ditabuja mu milayi ya Yehowa, ne bua kushala ne lulamatu nansha padibu batuenzele bualu bubi kudi muena Kristo netu?