BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • es21
  • Mayo

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Mayo
  • Ndiʼi ki̱vi̱ ná kaʼviyó tu̱ʼun Ndióxi̱ 2021
  • Subtema
  • Sábado 1 tí mayo
  • Domingo 2 tí mayo
  • Lunes 3 tí mayo
  • Martes 4 tí mayo
  • Miércoles 5 tí mayo
  • Jueves 6 tí mayo
  • Viernes 7 tí mayo
  • Sábado 8 tí mayo
  • Domingo 9 tí mayo
  • Lunes 10 tí mayo
  • Martes 11 tí mayo
  • Miércoles 12 tí mayo
  • Jueves 13 tí mayo
  • Viernes 14 tí mayo
  • Sábado 15 tí mayo
  • Domingo 16 tí mayo
  • Lunes 17 tí mayo
  • Martes 18 tí mayo
  • Miércoles 19 tí mayo
  • Jueves 20 tí mayo
  • Viernes 21 tí mayo
  • Sábado 22 tí mayo
  • Domingo 23 tí mayo
  • Lunes 24 tí mayo
  • Martes 25 tí mayo
  • Miércoles 26 tí mayo
  • Jueves 27 tí mayo
  • Viernes 28 tí mayo
  • Sábado 29 tí mayo
  • Domingo 30 tí mayo
  • Lunes 31 tí mayo
Ndiʼi ki̱vi̱ ná kaʼviyó tu̱ʼun Ndióxi̱ 2021
es21

Mayo

Sábado 1 tí mayo

Ná sanáʼa̱ra ndi̱ʼi̱ ndáa ki̱ʼva keʼéndi̱ xíʼin ta̱ loʼo ta̱ kaku (Juec. 13:8).

¿Ndáaña kivi keʼé na̱ íyo se̱ʼe ña̱ va̱ʼa sanáʼa̱na se̱ʼena ña̱ kuʼvi̱-inina kunina Jehová? Ka̱ʼa̱nndó xíʼin Jehová ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Manóha. Ta saátu xíʼin ña̱ kéʼéndó sanáʼa̱ndó se̱ʼendó. Ndóʼó na̱ íyo se̱ʼe, ña̱ káʼa̱nndó xíʼin se̱ʼendó ndáyáʼviníña. Soo, ña̱ kéʼéndó kúú ña̱ kivika sakuaʼa se̱ʼendó xíʼin. Kivi kandíxayó ña̱ ta̱ José xíʼin ñá María va̱ʼaní yichi̱ chi̱núuna nu̱ú na̱ se̱ʼena, ta saátu nu̱ú ta̱ Jesús. Su̱ví nda̱saa ndeéní ka̱chíñu ta̱ José ña̱ taxira ña̱ xíniñúʼu na̱ veʼera, chi saátu chi̱ka̱a̱ra ndee̱ xíʼinna ña̱ ndasakáʼnuna Jehová ta kundayáʼviña nu̱úna (Deut. 4:9, 10). Ndiʼi ku̱i̱ya̱ xi̱xa̱ʼa̱nra xíʼin na̱ veʼera ña̱ Pascua ña̱ ñuu Jerusalén (Luc. 2:41, 42). Sava na̱ íyo se̱ʼe na̱ ni̱xi̱yo tiempo kán, sana nda̱kanixi̱nína ña̱ ku̱ʼu̱nna xíʼin na̱ veʼena, yo̱ʼvi̱níña ta ku̱a̱ʼání tiempo kuniñúʼuna ta ku̱a̱ʼátu xu̱ʼún. Soo, xi̱ndayáʼviní chiñu Ndióxi̱ nu̱ú ta̱ José, ta sa̱náʼa̱ra se̱ʼera ña̱ keʼéna táʼan ña̱ kéʼéra. Ta ñá María, xi̱xini̱ va̱ʼañá xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱. Ta xíʼin ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nñá á xi̱keʼéñá sa̱náʼa̱ñá se̱ʼeñá ña̱ kuʼvi̱-inina kunina tu̱ʼun Ndióxi̱. w19.12 24, 25 párr. 9-12

Domingo 2 tí mayo

Yi̱ʼi̱ ta̱ ku̱ñuva kúi̱, ta̱ ni̱xi̱kóna ndaʼa̱ ku̱a̱chi kúi̱ (Rom. 7:14).

Iin ña̱ náʼa̱ ña̱ kúʼvi̱ní-ini Jehová xínira miíyó kúú ña̱ ke̱ʼéra tá i̱xaso̱ʼo ta̱ Adán. Xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi ta̱ Adán, miíra xíʼin ndiʼi na̱ se̱ʼera va̱ása níkivika kutáʼanna xíʼin Jehová (Rom. 5:12). Soo íyo iin ña̱ ke̱ʼé Jehová. Ni ta̱xi Jehová castigo ndaʼa̱ ta̱ Adán, chi̱ndeétáʼanvara xíʼin na̱ se̱ʼera. Ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ na̱ yiví na̱ xíniso̱ʼo ndikó tukuna kutáʼanna xíʼinra (Gén. 3:15; Rom. 8:20, 21). Ta va̱ʼa ku̱u ña̱yóʼo, tíxa̱ʼvi ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼera ta̱ Jesús xa̱ʼa̱yó. Tá nda̱taxira se̱ʼera xa̱ʼa̱yó ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ kúʼvi̱ní-inira xínira miíyó (Juan 3:16). Iin yivá ta̱ va̱ʼaní kúúra. Xíniso̱ʼora ña̱ káʼa̱nyó xíʼinra, ta táxira ña̱ xíniñúʼuyó ña̱ kutakuyó xíʼin ña̱ sakuaʼayó xa̱ʼa̱ra. Sánáʼa̱ra miíyó ta ndáara miíyó. Ta saátu taxira ku̱a̱ʼání bendición ndaʼa̱yó chí nu̱únínu. ¿Á su̱ví ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ kúsi̱íní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱ní-ini yiváyó xínira miíyó ta ndáara miíyó? w20.02 6 párr. 16, 17; 7 párr. 20

Lunes 3 tí mayo

Tá ki̱xáʼa ni̱ndi̱ʼi̱ní-inii̱, miíún sa̱ndíkoún-inii̱ (Sal. 94:19).

¿Á xa̱a̱ ndíʼi̱ní-iniyó sava yichi̱? Sana xóʼvi̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé iinna xíʼinyó á xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna. Ta sanatu ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó á ña̱ ke̱ʼéyó. Sana ni̱ki̱ʼviyó iin ku̱a̱chi ta ndíʼi̱-iniyó ña̱ va̱ása kukáʼnu-ini Jehová xa̱ʼa̱yó. Á sanatu túviyó ña̱ ndóʼoyó saá, xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása kándíxa va̱ʼayó Ndióxi̱, chi su̱ví na̱ yiví va̱ʼa kúúyó. Ná kotoyó sava ejemplo ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia. Ñá Ana siʼí ta̱ profeta Samuel xi̱kandíxaníñá Ndióxi̱. Soo ni saá, ni̱ndi̱ʼi̱ní-iniñá tá ke̱ʼé iin na̱ veʼeñá ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinñá (1 Sam. 1:7). Saátu ndakúní ni̱xi̱yo ña̱ xi̱kandíxa ta̱ apóstol Pablo Ndióxi̱, soo ni saá, ni̱ndi̱ʼi̱ní-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ congregación (2 Cor. 11:28). Ta saátu ndakúní ni̱xi̱yo ña̱ xi̱kandíxa ta̱ rey David, ña̱kán Jehová xi̱kuʼvi̱ní-inira xi̱xinirara (Hech. 13:22). Soo ni saá, ni̱ki̱ʼvira iin ku̱a̱chi ña̱ sa̱ndíʼi̱ní-inira (Sal. 38:4). Jehová sa̱ndíkora-ini ndiʼi na̱yóʼo. w20.02 20 párr. 1, 2

Martes 4 tí mayo

Tá iinna kúni̱na kundiku̱nna yi̱ʼi̱, ná sandákoona keʼéna ña̱ kúni̱ miína (Mat. 16:24).

Ña̱ ndataxi xíʼin miíún ndaʼa̱ Jehová kúú ña̱ ka̱ʼún xíʼinra xíʼin ndiʼi níma̱ún, ta ka̱ʼún xíʼinra ña̱ kúni̱ún kuniñúʼún ña̱ tákún ña̱ kachíñún nu̱úra ndiʼi tiempo. Tá ndátaxi xíʼin miíún ndaʼa̱ Jehová, sándakoún kéʼún ña̱ kúni̱ miíún. Tasaá ndáa iinlá nu̱ú Jehová kúú ña̱ kachíñún (Rom. 14:8). Tá ndátaxi xíʼin miíún ndaʼa̱ra, káʼún xíʼinra ña̱ ndáyáʼvika nu̱ún kúú ña̱ kachíñún nu̱úra ndiʼi tiempo, ta su̱víka ña̱ keʼún ña̱ kúni̱ miíún. Ña̱ ndataxi xíʼin miíún ndaʼa̱ Ndióxi̱, kúú ña̱ kíndoún kachíñún nu̱úra. Soo Jehová va̱ása íxandúxara xíʼinyó ña̱ keʼéyó ña̱yóʼo. Soo tá ná keʼéyóña, kúni̱ra ña̱ ná saxínuyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó (Sal. 116:12, 14). Ña̱ ndataxi xíʼin miíún ndaʼa̱ Jehová, kǒo inka na̱ kúnda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ña. Soo tá ná ndakuchiún, nu̱ú ku̱a̱ʼá na̱ yiví kúú ña̱ keʼún ña̱yóʼo, tá kúú tá xíyo asamblea. Tá ná ndakuchiún, na̱ʼún nu̱ú inkana ña̱ xa̱a̱ nda̱taxi xíʼin miíún ndaʼa̱ Jehová. Ta ña̱yóʼo na̱ʼa̱ña nu̱ú ndiʼina ña̱ kúʼvi̱ní-iniún xíniún Jehová xíʼin ndiʼi níma̱ún, xíʼin ndiʼi ña̱ tákún, xíʼin ndiʼi xi̱níún xíʼin ndiʼi ndeún, ta nda̱kaxiún ña̱ kachíñún nu̱úra ndiʼi tiempo (Mar. 12:30). w20.03 9 párr. 4, 5

Miércoles 5 tí mayo

Kǒo taxindó sandáʼvina ndóʼó (2 Tes. 2:3).

Ta̱ Ndi̱va̱ʼa chíse̱ʼéra ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ Jehová. Tá ni̱xi̱ʼi̱ na̱ apóstol ta̱ Jesús, sava na̱ káʼa̱n ña̱ kúúna cristiano ki̱xáʼana sánáʼa̱na ña̱ vatá (Hech. 20:29, 30). Na̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ vatá xa̱ʼa̱ mií Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. Tá kúú, sa̱kútaʼana ki̱vi̱ Jehová nu̱ú Biblia ta na̱samanaña xíʼin ña̱ tu̱ʼun “táta” á xíʼin inkaka título. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xi̱ ixayo̱ʼvi̱ña xíʼin sava na̱ xi̱kaʼvi Biblia ña̱ ndakunina ña̱ síín íyo Jehová nu̱ú inkaka na̱ “táta” na̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ (1 Cor. 8:5). Ta saátu xi̱niñúʼuna ña̱ tu̱ʼun “táta” ña̱ ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ Jehová ta saátu xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús, ña̱yóʼo i̱xayo̱ʼvi̱ña xíʼin na̱ yiví ña̱ kunda̱a̱-inina ña̱ xa̱a̱ síín íyo Ndióxi̱ nu̱ú se̱ʼera ta káʼnukara nu̱ú se̱ʼera (Juan 17:3). Saá kúú ña̱ ki̱xáʼana kándíxana ña̱ trinidad iin ña̱ va̱ása káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱. Ña̱kán ku̱a̱ʼání na̱ yiví káʼa̱nna ña̱ va̱ása kivi kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Iin ña̱ vatá ña̱ káʼnuní kúú ña̱yóʼo (Hech. 17:27). w19.06 5 párr. 11

Jueves 6 tí mayo

Saxínu ndiʼi chiñu ña̱ ta̱xira ndaʼún (2 Tim. 4:5).

Iin ña̱ kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa saxínuyó ndiʼi chiñu ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ndaʼa̱yó kúú ña̱ vií ná sanáʼa̱yó (Prov. 1:5; 1 Tim. 4:13, 15). Iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱ táxi Jehová ña̱ káchíñuyó xíʼinra (1 Cor. 3:9). Ki̱vi̱ ndíʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ ndáyáʼvi, ta chíka̱a̱yó ndee̱ ña̱ kéʼéyó chiñu Ndióxi̱ saá kúú ña̱ si̱íka íyo iniyó (Filip. 1:10; Sal. 100:2). Miíyó na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ kándíxayó ña̱ taxira ndee̱ ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa saxínuyó chiñu ña̱ ta̱xira ndaʼa̱yó ni íyo tu̱ndóʼo nu̱úyó (2 Cor. 4:1, 7; 6:4). Ni loʼo á ku̱a̱ʼá tiempo káchíñuyó nu̱ú Jehová, soo tá xíʼin ndiʼi níma̱yó kéʼéyóña, saá kusi̱íníka-iniyó (Gál. 6:4). Tá sáxi̱nuyó ndiʼi chiñu ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ndaʼa̱yó, saá náʼa̱yó ña̱ kúʼvi̱ní-iniyó xíniyóra ta saátu kúʼvi̱-iniyó xíniyó na̱ yiví. ¿Ndáaña va̱ʼa ndakiʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? Ña̱ Biblia káchiña: “Saá sakǎkún miíún ta saátu ka̱ku na̱ xíniso̱ʼo ña̱ sánáʼún” (1 Tim. 4:16). w19.04 6 párr. 15; 7 párr. 17

Viernes 7 tí mayo

Ta̱ Ndi̱va̱ʼa, [...] ta̱ sándáʼvi ndiʼi na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú (Apoc. 12:9).

Ña̱ kivi sándáʼvina na̱ yiví, ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa xíniñúʼuna ku̱a̱ʼání nu̱ú ña̱ʼa. Na̱ kéʼé ña̱yóʼo káchina, ña̱ tu̱ʼvanína ta va̱ása íyo inka na̱ kivi kéʼé táʼan ña̱yóʼo. Tá kúú na̱ ndáku káchina ña̱ va̱ʼa kúnda̱a̱-inina xíʼin ña̱ koo chí nu̱únínu. Inkatuna íxaa káʼa̱nna xíʼin níma̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inkatuna íxaa tásina xíʼin inkana á xíniñúʼuna magia ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin inka na̱ yiví. Iin estudio ña̱ ke̱ʼéna ti̱xin 18 país ña̱ latinomérica xíʼin Caribe, ni̱na̱ʼa̱ña ña̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví yóʼo kándíxana ña̱ magia, ña̱ tási xíʼin ña̱ tu̱ʼva, ta saátu kúú na̱ yiví na̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ kivi ka̱ʼa̱nna xíʼin níma̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inkaka estudio ña̱ ke̱ʼéna ti̱xin 18 país chí África, ku̱a̱ʼánína ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ kándíxana ña̱ tási. Nda̱a̱ ndáaka nu̱ú íyoyó xíniñúʼu kiʼinníyó kuenta, chi ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱níra sandáʼvira ndiʼi na̱ yiví. w19.04 21 párr. 3, 4

Sábado 8 tí mayo

Kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása kuñuʼu na̱ kéʼé ña̱ kini xíʼinndó (Heb. 12:16).

Jehová kúndasí nu̱úra xínira ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa (Sal. 5:4-6). Ña̱kán kúndasí nu̱úra xínira na̱ kéʼé ña̱ kini xíʼin na̱ va̱lí, iin ña̱ yaku̱a̱ kúú ña̱yóʼo chi íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ va̱lí. Saátu miíyó kúndasí nu̱úyó xíniyó ña̱yóʼo ta va̱ása táxiyó koo ña̱ kini yóʼo ti̱xin congregación (Rom. 12:9). Ña̱ kini ña̱ kéʼéna xíʼin na̱ va̱lí va̱ása kítáʼanña xíʼin ña̱ káʼa̱n “ley ta̱ Cristo”, ña̱yóʼo kúú ndiʼi ña̱ sa̱náʼa̱ ta̱ Jesús xíʼin ndiʼi ña̱ ke̱ʼéra (Gál. 6:2). Ley ta̱ Cristo sánáʼa̱ña miíyó ña̱ ná keʼéyó nina ña̱ nda̱kú xíʼin táʼanyó ta ná kuʼvi̱-iniyó kunitáʼanyó. Xa̱ʼa̱ ña̱ ndíku̱nyó ley yóʼo, ndáayó na̱ va̱lí ña̱kán va̱ʼa kunina ta va̱ása yi̱ʼvína tasaá kunda̱a̱-inina ña̱ ndixa kúni̱níyóna. Soo na̱ kéʼé ña̱ kini xíʼin na̱ va̱lí yóʼo sáxo̱ʼvi̱nana, ta na̱ va̱lí yóʼo kíxáʼana yíʼvina ta ndákanixi̱nína ña̱ kǒo ndáyáʼvina á kǒo na̱ kúʼvi̱-ini xíniñaʼá. Ta nda̱a̱ na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ sáxo̱ʼvi̱ ña̱yóʼo. ¿Nda̱chun? Saáchi tiempo vitin íyo ku̱a̱ʼáníka na̱ kéʼé ña̱ kini, ta nda̱a̱ sava na̱yóʼo kúni̱na ki̱ʼvina ti̱xin congregación (2 Tim. 3:13). Saátu sava na̱ káʼa̱n ndásakáʼnu Ndióxi̱ na̱ íyo ti̱xin congregación ta̱xina ni̱ki̱ʼvi ña̱ va̱ása va̱ʼa xi̱nína ta ke̱ʼéna ña̱ kini xíʼin na̱ va̱lí. w19.05 8 párr. 1-3

Domingo 9 tí mayo

Tá káʼa̱n iin ta̱a va̱ʼa xíʼin Ndióxi̱, xíniso̱ʼovara ña̱ káʼa̱nra xíʼinra (Sant. 5:16).

Iin na̱ yiví na̱ kúsuchíní-ini. Sana ndákanixi̱nína ña̱ va̱ása xíniñúʼu ka̱ʼa̱nna xíʼin Jehová. Tá kúni̱yó chindeéyóna, ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová xa̱ʼa̱na ta ná ka̱ʼa̱nyó ki̱vi̱na. Ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová ña̱ kúni̱níyóna ta saátu na̱ congregación. Ta ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinra ña̱ ná sandíkora-ini na̱yóʼo. Tá ná keʼéyó táʼan oración yóʼo, chindeétáʼanña xíʼin na̱ xóʼvi̱ ña̱ ndi̱ko-inina. Siʼna ná ndakanixi̱níyó tasaá ka̱ʼa̱nyó. Tá va̱ása va̱ʼa káʼa̱nyó kivi saxóʼvi̱yóna, soo tá vií káʼa̱nyó kivi sandi̱koyó-inina (Prov. 12:18). Ña̱kán ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová ná chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ ndani̱ʼíyó tu̱ʼun va̱ʼa ka̱ʼa̱nyó xíʼinna ña̱ va̱ʼa ndi̱ko-inina. Ná ndakaʼányó chi tu̱ʼun Jehová ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia, íyoníka ndee̱ ña̱yóʼo ta kivi kuniñúʼuyóña (Heb. 4:12). Tá sándi̱koyó-ini inkana, sándakaʼányóna ña̱ kúʼvi̱ní-ini Jehová xínirana. Saátu xíniñúʼu ndakaʼányó ña̱ nda̱kúní tíinra ku̱a̱chi. Ta nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kǒo kívi koo se̱ʼéña nu̱úra. Xíto ndiʼivaraña ta taxira castigo ndaʼa̱ na̱ ke̱ʼé ña̱ kini tá va̱ása ndíkó-inina (Núm. 14:18). w19.05 18 párr. 18; 19 párr. 19, 21

Lunes 10 tí mayo

Kiʼinníndó kuenta: saáchi sana íyo iin na̱ kúni̱ sandáʼvi ndóʼó xíʼin tu̱ʼun ndíchi ña̱ ndákanixi̱nína (Col. 2:8).

Ta̱ ndi̱va̱ʼa kúni̱níra ná sandákooyó Jehová. Ña̱ va̱ʼa sandáʼvira miíyó chíka̱a̱ra ndee̱ ña̱ nasamara ña̱ ndákanixi̱níyó. Kúni̱ra ná ndakanixi̱níyó táki̱ʼva ndákanixi̱ní miíra. Xíniñúʼura ña̱ ndíka̱a̱ níma̱yó, ña̱ kútóoyó ña̱ va̱ása va̱ʼa tasaá kundiku̱nyóra (Col. 2:4). ¿Á ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ i̱yoní ña̱ sandáʼvi ta̱ Ndi̱va̱ʼa miíyó? Ña̱ nda̱a̱ kúúvaña. Ná ndakaʼányó chi ña̱ ka̱ʼyí ta̱ apóstol Pablo nu̱ú Colosenses 2:8, su̱ví ndaʼa̱ na̱ va̱ása kúú cristiano ku̱a̱ʼa̱nña, chi ndaʼa̱ na̱ cristiano na̱ ndátu ku̱ʼu̱n chí ndiví ku̱a̱ʼa̱nña (Col. 1:2, 5). Xi̱kuni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa sandáʼvirana tiempo saá, ta ndeéka kúni̱ra sandáʼvira miíyó tiempo vitin (1 Cor. 10:12). ¿Nda̱chun? Saáchi ta̱ Ndi̱va̱ʼa íyora nu̱ú ñuʼú yóʼo ta kúni̱níra sandáʼvira na̱ íyo nda̱kú-ini xíʼin Ndióxi̱ (Rev. 12:9, 12, 17). Saátu tiempo vitin íyo ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa (2 Tim. 3:1, 13). w19.06 2 párr. 1, 2

Martes 11 tí mayo

Xa̱a̱ va̱ʼa Jehová va̱ása kúni̱kai̱ kutakui̱ (1 Rey. 19:4).

Tá ni̱ka̱ʼa̱n ñá Jezabel ña̱ kaʼníñá ta̱ Elías, ni̱yi̱ʼvíníra. Ña̱kán xi̱nura ku̱a̱ʼa̱nra chí Beer-seba. Nda̱kavaní-inira ta nda̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ va̱ása kúnikara kutakura. ¿Nda̱chun nda̱kavaní-inira? Saáchi iin ta̱ ku̱a̱chi xi̱kuura ta “ni̱xi̱yo inira táki̱ʼva íyo ini miíyó” (Sant. 5:17). Sana ña̱ ni̱ndi̱ʼi̱ní-inira ta ku̱naaníra ña̱kán nda̱kavaní-inira. Ta sana nda̱kanixi̱níra ña̱ va̱ása ndáyáʼviví chiñu ña̱ ke̱ʼéra chi ni va̱ása nínasa̱ma nda̱a̱ ni iin na̱ ñuu Israel ta iinlá miíra kúú ta̱ ndásakáʼnuka Jehová (1 Rey. 18:3, 4, 13; 19:10, 14). Soo Jehová na̱kunda̱a̱-inira xíʼin ña̱ ndóʼora. Ta saátu va̱ása nínda̱ʼyi̱ra nu̱úra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼora, chi ta̱xira ndee̱ ndaʼa̱ra (1 Rey. 19:5-7). Tándi̱ʼi viíní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra tasaá ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ íyoní ndee̱ra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinra. Saátu ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra ña̱ va̱ása íyo miíra, chi saátu íyo inka 7,000 na̱ israelita na̱ va̱ása níndasakáʼnu ña̱ Baal (1 Rey. 19:11-18). Jehová ni̱na̱ʼa̱ra nu̱ú ta̱ Elías ña̱ kúʼvi̱ní-inira xínirara. w19.06 15, 16 párr. 5, 6

Miércoles 12 tí mayo

Keʼéndó ña̱ káʼa̱n na̱ ta̱a na̱ náʼnuka nu̱úndó. Ta saátu ndiʼindó xíniñúʼu vitá koo inindó xíʼin táʼanndó (1 Ped. 5:5).

Ná keʼéyó ndiʼi ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼinyó. Tá ná keʼéyó ndiʼi ña̱ káʼa̱n na̱ hermano na̱ níʼi yichi̱ nu̱úyó, va̱ása xo̱ʼvi̱yó. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo iin ta̱ hermano. Iin país nu̱ú va̱ása táxika na̱ chíñu natúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ hermano ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinna ña̱ va̱ása taxina tutu ndaʼa̱ na̱ yiví. Soo, iin ta̱ precursor nda̱kanixi̱níra ña̱ kiviva taxira tutu, ta va̱ása níxiniso̱ʼora. ¿Ndáaña ku̱u? Iin ki̱vi̱ tá ndi̱ʼi na̱túʼunna xíʼin na̱ yiví, ki̱ta na̱ policía ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnara xíʼin inkaka na̱ hermano. Sana na̱ policía yóʼo xi̱ndiku̱n se̱ʼéna sa̱tána, ta ki̱ndaana ndiʼi tutu ndaʼa̱ na̱ yiví na̱ ta̱xinaña ndaʼa̱. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱yóʼo? Ña̱ xíniñúʼu kandíxayó ña̱ káʼa̱n na̱ hermano na̱ níʼi yichi̱ nu̱úyó, ni ndákanixi̱níyó ña̱ xíni̱ka miíyó nu̱úna. Jehová taxira ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱yó ndiʼi tiempo tá ná chindeétáʼanyó xíʼin na̱ ta̱xira chiñu ndaʼa̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úyó (Heb. 13:7, 17). w19.07 12 párr. 17

Jueves 13 tí mayo

Ndiʼi na̱ kúni̱ kundiku̱n ta̱ Jesús, saá kundi̱va̱ʼatu na̱ yiví xíʼin na̱yóʼova (2 Tim. 3:12).

Ñuú tá kúma̱níka kuvi ta̱ Jesús, ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ndiʼi na̱ kúni̱ kundiku̱nñaʼá sa̱a̱-ini na̱ ñuyǐví kuninana (Juan 17:14). Ta nda̱a̱ tiempo vitin na̱ yiví sáxo̱ʼvi̱na na̱ nda̱kú íyo ini xíʼin Ndióxi̱. Kúnda̱a̱-iniyó ña̱ tá ná kuyatinka ki̱vi̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví yóʼo, ndeéka saxóʼvi̱na miíyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndásakáʼnuyó Ndióxi̱ (Mat. 24:9). ¿Ndáaña keʼéyó vitin ña̱ koo tu̱ʼvayó tá ná saxóʼvi̱na miíyó? Va̱ása xíniñúʼu ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ iin iin ña̱ kivi kundoʼoyó. Saáchi tá ná keʼéyó ña̱yóʼo kivi sandi̱ʼi̱ña-iniyó ta yi̱ʼvíyó, ta nda̱a̱ sandákooyó chiñu Ndióxi̱ ni tá ta̱ʼánka ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo (Prov. 12:25; 17:22). Ña̱ yíʼviyó kúú ña̱ xíniñúʼu ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ sandákavara-iniyó (1 Ped. 5:8, 9). Ña̱kán, ndáyáʼviní kutáʼan viíyó xíʼin Jehová tiempo vitin. w19.07 2 párr. 1-3

Viernes 14 tí mayo

Kúáʼanndó nu̱ú ndiʼi na̱ yiví ña̱ iníísaá ñuyǐví ta sanáʼa̱ndóna ña̱ ná kundiku̱nna yi̱ʼi̱ (Mat. 28:19).

Sana ni̱kusi̱íní-ini na̱ apóstol tá nda̱kutáʼanna chí xa̱ʼa̱ yuku̱. Tá xa̱a̱ nda̱taku ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná ku̱ʼu̱nna ndakutáʼanna xíʼinra kán (Mat. 28:16). Sana kán kúú nu̱ú ki̱tara nu̱ú yáʼaka u̱ʼu̱n ciento na̱ hermano (1 Cor. 15:6). ¿Nda̱chun ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná ndakutáʼanna kán? Ña̱ va̱ʼa taxira chiñu yóʼo ndaʼa̱na: “Kúáʼanndó nu̱ú ndiʼi na̱ yiví ña̱ iníísaá ñuyǐví ta sanáʼa̱ndóna ña̱ ná kundiku̱nna yi̱ʼi̱” (Mat. 28:18-20). Na̱ ka̱ndíxa ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús, ni̱xa̱a̱na ku̱una congregación ña̱ ni̱xi̱yo tá siglo nu̱ú. Chiñu ña̱ ndáyáʼvika xi̱kuumiína kúú ña̱ sanáʼa̱na ku̱a̱ʼáka na̱ yiví ña̱ ná kundiku̱nna ta̱ Cristo. Tiempo vitin, iníísaá ñuyǐví íyo ku̱a̱ʼání congregación nu̱ú íyo na̱ hermano na̱ nda̱kúní-ini xíʼin Ndióxi̱. Ta nda̱a̱ vitin kéʼéna chiñu yóʼo. w19.07 14 párr. 1, 2

Sábado 15 tí mayo

Ndiʼi tiempo koo ñuʼú (Ecl. 1:4).

Iin ta̱ superintendente viajante ña̱ ñuu Noruega káʼa̱nra xa̱ʼa̱ na̱ va̱ása kútóo ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, na̱yóʼo sava yichi̱ kúni̱vana ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kúú iníísaá ñuyǐví. Tándíʼi chíndeéra iin na̱ yiví, káʼa̱nra xíʼinna: “¿Á ndákanixi̱níún ña̱ va̱ʼaka kooyó chí nu̱únínu? ¿Ndáana kivi keʼé ña̱yóʼo? ¿Á na̱ político, na̱ científico á inkakana?”. Tándíʼi xíniso̱ʼora ña̱ ndákuiinna káʼvira nu̱úna sava texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu. Savana kútóona kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼú yóʼo, ta na̱ yiví va̱ʼa kúú na̱ kundoo nu̱úña (Sal. 37:29). Iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱ kéʼéyó tá xa̱a̱ síín síín kíxáʼayó káʼa̱nyó xíʼin iin na̱ yiví. Ña̱ kútóo iinna, inkana va̱ása kútóonaña ta kúxíkana. Íyo na̱ kútóo ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼinna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ á xa̱ʼa̱ Biblia, soo inkana va̱ʼa ndakuiinna tá siʼnaka xa̱ʼa̱ inkaka ña̱ʼa káʼa̱nyó xíʼinna. Ni nda̱a̱ ndáaka na̱ ndáni̱ʼíyó xíniñúʼu chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ natúʼunyó xíʼinna (Rom. 1:14-16). Jehová kúú ta̱ sákuaʼnu ña̱ nda̱a̱ níma̱ na̱ yiví na̱ nda̱kú íyo ini (1 Cor. 3:6, 7). w19.07 22, 23 párr. 10, 11

Domingo 16 tí mayo

Tasaá ni̱kuʼvi̱-ini Ndióxi̱ xi̱nira miíyó, saátu miíyó xíniñúʼu kuʼvi̱-iniyó kunitáʼanyó (1 Juan 4:11).

Ña̱ kúʼvi̱-iniyó xíniyó Ndióxi̱ chindaʼáña miíyó ña̱ kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó na̱ hermano (1 Juan 4:20, 21). Sana ndákanixi̱níyó ña̱ va̱ása yo̱ʼvi̱ xa̱a̱yó kuʼvi̱-iniyó kuniyóna. Soo ña̱ ndáyáʼvika kúú ña̱ ndiʼiyó ndásakáʼnuyó Jehová ta kúni̱yó keʼéyó táʼan ña̱ kéʼéra. Ta saátu ndíku̱nyó yichi̱ ta̱ Jesús, ña̱ ni̱kuʼvi̱ní-inira xi̱nira miíyó ta nda̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱ra xa̱ʼa̱yó. Soo ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ sava yichi̱ íxayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ kandíxayó ley yóʼo, ña̱ kuʼvi̱-iniyó kuni táʼanyó. Ñá Evodia xíʼin ñá Síntique, u̱vi̱ saá náyóʼo va̱ʼaní ka̱chíñuná xíʼin ta̱ apóstol Pablo. Soo sana ña̱ va̱ása níkivika kutáʼan va̱ʼaná ta̱ʼvíñaná. Ta̱ Pablo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ná nu̱ú carta ña̱ ka̱ʼyíra ta ta̱xira consejo ndaʼa̱ná. Ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinná ña̱ xíniñúʼu inkáchi ná ndakanixi̱níná (Filip. 4:2, 3). Ta saátu ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼi na̱ congregación: “Chika̱a̱ndó ndee̱ keʼéndó ndiʼi ña̱ʼa ta va̱ása ka̱ʼa̱n kúáchindó” (Filip. 2:14). w19.08 9 párr. 6, 7

Lunes 17 tí mayo

Chindeétáʼanndó xíʼin na̱ yáʼa nu̱ú tu̱ndóʼo (Gál. 6:2).

Íyo ku̱a̱ʼání congregación xíʼin na̱ hermano na̱ chíka̱a̱ní ndee̱ ña̱ chindeétáʼanna xíʼin na̱ hermano na̱ káchíñu ku̱a̱ʼá tiempo nu̱ú Jehová. Tá kúú, chíka̱a̱na ndee̱ xíʼinna, táxina xu̱ʼún ndaʼa̱na á inkaka ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna, á saátu ndáana na̱ veʼena. Xíʼin ña̱yóʼo ndásakáʼnuna Jehová. ¿Ndáaña kivi keʼéyó tá ná kixa̱a̱ sava na̱ hermano na̱ ka̱chíñu ku̱a̱ʼá tiempo nu̱ú Jehová ti̱xin congregaciónyó? Ná va̱ása ndakanixi̱níyó ña̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa níkeʼéna chiñuna kúúña á xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna iin ña̱ va̱ása va̱ʼa. Viíní ná ndakiʼinyóna, ta ná taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼéna, ni vitin va̱ása kívika keʼéna ku̱a̱ʼá chiñu xa̱ʼa̱ ña̱ ndee̱ ndóʼona nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéna tá ya̱chi̱. Ná chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ kuxini̱yóna. Ná sakuaʼayó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ʼa kúúmiína. Sana na̱ hermano yóʼo kuni̱na ña̱ chindeétáʼanyó xíʼinna ña̱ ndani̱ʼína iin veʼe nu̱ú koona, carro tú kakana, iin chiñu á inkaka ña̱ʼa. w19.08 23, 24 párr. 12, 13

Martes 18 tí mayo

Ta ndasayi̱i̱ mií nu̱úna xíʼin ña̱ keʼíi̱ xíʼún Gog (Ezeq. 38:16).

Na̱ chindeétáʼan xíʼin ña̱ Gog kúú na̱ yiví na̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi (2 Crón. 32:8). Soo ta̱ chindeétáʼan xíʼin miíyó kúú Jehová, ta na̱ yiví va̱ása kandíxana ña̱yóʼo. Ni ndakúní ni̱xi̱yo Babilonia ña̱ káʼnu, soo ndióxi̱ña va̱ása nísakákuñaña nu̱ú kití tí yukú ni nu̱ú u̱xu̱ ndiki̱rí (Rev. 17:16). Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ña̱ Gog ndakanixi̱níña ña̱ va̱ása yo̱ʼvi̱ka sandiʼi-xa̱ʼa̱ña miíyó. Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé vi̱kó ña̱ ndákasiña iníí ñuu, ki̱ʼva saá keʼéña xíʼin na̱ ñuu Jehová. Tasaá kúú ña̱ kunda̱a̱-iniña ña̱ va̱ása kuchiñuña ka̱kuña, nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ faraón chí mar Rojo, saá kunda̱a̱-iniña ña̱ xíʼin Jehová kánitáʼanña (Éx. 14:1-4; Ezeq. 38:3, 4, 18, 21-23). Ta̱ Jesús xíʼin ndiʼika na̱ kítáʼan xíʼinra sakǎkuna na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi na̱ kítáʼan xíʼin ña̱ Gog (Rev. 19:11, 14, 15). Ta, ¿ndáaña kundoʼo ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta̱ sáa̱ní-ini xíni Jehová, ta̱ sa̱ndáʼvi ndiʼi na̱ chíñu ña̱ iníísaá ñuyǐví ña̱ ni̱xa̱a̱na lugar ña̱ naní Armagedón? Ta̱ Jesús chika̱a̱ra ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa iin ya̱vi̱ kúnu, nu̱ú kundasina ti̱xin ña̱ mil ku̱i̱ya̱ (Rev. 20:1-3). w19.09 12 párr. 14, 15

Miércoles 19 tí mayo

Koo tu̱ʼvaníún kundatúnña, chi ña̱ kixaa̱ kúúvaña (Hab. 2:3).

Iin ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ kúni̱yó ña̱ xi̱nunu̱ú ña̱ káʼa̱n Jehová koo chí nu̱únínu. Ña̱ kúsi̱í-iniyó kivi ndiʼiña ta ná ndakanixi̱níyó ña̱ kuáchi̱ní xi̱nunu̱ú ña̱ kúni̱yó. Ta nda̱a̱ sana kivi ndakava-iniyó (Prov. 13:12). Ña̱yóʼo kúú ña̱ ku̱u tá ki̱xáʼa ña̱ siglo o̱ko̱. Tá tiempo saá, ku̱a̱ʼání na̱ cristiano na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ nda̱kanixi̱nína ña̱ ku̱ʼu̱nna chí ndiví tá ku̱i̱ya̱ 1914. ¿Ndáaña ke̱ʼé na̱ nda̱kú ni̱xi̱yo ini tá va̱ása níxinunu̱ú ña̱ xi̱kuni̱na? Nda̱kundeéna xi̱nuna chi ña̱ chi̱ka̱a̱-inina keʼéna kúú ña̱ nda̱kú koo inina xíʼin Jehová, ta su̱ví ña̱ ndakiʼinna iin ña̱ʼa. Ta saátu chi̱ka̱a̱-inina ña̱ kununa xíʼin ña̱ ndakú-ini, ta saá ke̱ʼévana. Kúni̱yó ña̱ ná ndasakáʼnu Jehová ki̱vi̱ra xíʼin ña̱ chíñura, ta saxínura ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. Kúnda̱a̱-iniyó ña̱ keʼéra ndiʼi ña̱yóʼo mií ki̱vi̱ ña̱ xa̱a̱ nda̱ka̱xinra. Ña̱kán na̱ chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ ndasakáʼnuyóra ta va̱ása taxiyó ndakava-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kuáchi̱ní xi̱nunu̱ú ña̱ kúni̱yó. w19.08 4, 5 párr. 9, 10

Jueves 20 tí mayo

Saáchi va̱ása ndeé-inii̱ chi vitáva-inii̱ (Mat. 11:29).

Ná nda̱ka̱tu̱ʼun xíʼin miíyó: “¿Á xíni̱ inkana ña̱ kúi̱ iin na̱ yiví na̱ vitá íyo inii̱? ¿Á chíka̱i̱ ndee̱ ña̱ keʼíi̱ sava ña̱ʼa ña̱ chindeétáʼi̱n xíʼin inkana? ¿Á vií íyo inii̱ xíʼin inkana?”. Ta̱ Jesús xi̱kusi̱íní-inira tá xi̱sanáʼa̱ra na̱ discípulora ta va̱ʼaní xi̱kunina chi kúee ni̱xi̱yo inira xíʼinna (Luc. 10:1, 19-21). Xi̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná nda̱ka̱tu̱ʼunnara ta saátu xi̱kuni̱ra kunda̱a̱-inira ndáaña ndákanixi̱nína (Mat. 16:13-16). Planta tú chíʼina ti̱xin iin invernadero va̱ʼaní táxinú yita ta saátu táxinú ku̱i̱ʼi. Ki̱ʼva saá ni̱xi̱yo ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús xíʼin na̱ discípulora, ta na̱yóʼo va̱ʼaní sa̱kuaʼana xíʼin ña̱ sa̱náʼa̱ra ta va̱ʼaní ni̱xi̱yo chiñu ña̱ ke̱ʼéna. Tá kúúmiíyó iin chiñu ña̱ káʼnu, ná nda̱ka̱tu̱ʼun xíʼin miíyó: “¿Ndáa ki̱ʼva íyoi̱ nu̱ú káchíñui̱ á ti̱xin veʼi̱? ¿Á chíka̱i̱ ndee̱ ña̱ táxin koo inii̱? ¿Á káʼi̱n xíʼin inkana ña̱ ná nda̱ka̱tu̱ʼunna yi̱ʼi̱? Ta, ¿á kúni̱i̱ kunda̱a̱-inii̱ ndáaña ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱?”. Ná va̱ása kooyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ fariseo, chi na̱yóʼo xi̱sa̱a̱na tá xi̱nda̱ka̱tu̱ʼun inkanana ta saátu xi̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ xi̱ka̱ʼa̱n ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ ndákanixi̱nína (Mar. 3:1-6; Juan 9:29-34). w19.09 20 párr. 1; 23 párr. 9-11

Viernes 21 tí mayo

Tá ná kixáʼa na̱ yiví ka̱ʼa̱nna “Va̱ʼaní kundooyó vitin ta va̱ása yi̱ʼvíkayó”, saá iin kama kixa̱a̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱na (1 Tes. 5:3).

Na̱ chíñu na̱ íyo iníísaá ñuyǐví, sava xíniñúʼuna táʼan ña̱ tu̱ʼun yóʼo ña̱ ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ ndakundoo va̱ʼana. Soo ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱, xa̱a̱ síínva kooña. ¿Nda̱chun? Saáchi tá ná ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo, ku̱a̱ʼání na̱ yiví kandíxana ña̱ na̱ chíñu na̱ íyo iníísaá ñuyǐví, ku̱chiñuna ta̱xina ña̱ va̱ʼaní koona ta va̱ása yi̱ʼvíkana. Soo, saá kúú ña̱ iin kama kixaa̱ ña̱ gran tribulación ta sandiʼi-xa̱a̱ña ndiʼina (Mat. 24:21). Soo íyo sava ña̱ va̱ása xíni̱yó, tá kúú ndáa ki̱ʼva kixáʼana ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo, ta nda̱saa keʼénaña. Saátu va̱ása xíni̱yó á ku̱a̱ʼá yichi̱ ka̱ʼa̱nnaña á iin kuití yichi̱. Soo nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná ka̱ʼa̱nna, íyova iin ña̱ kúnda̱a̱-iniyó: ña̱ va̱ása xíniñúʼu taxiyó ña̱ sandáʼvina miíyó, ta kandíxayó ña̱ na̱ chíñu na̱ íyo iníísaá ñuyǐví kuchiñuna taxina ña̱ va̱ʼa kundooyó. Ta ña̱yóʼo, kúú ña̱ na̱ʼa̱ nu̱úyó ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kixaa̱ “ki̱vi̱ Jehová” (1 Tes. 5:2). w19.10 8, 9 párr. 3, 4

Sábado 22 tí mayo

Ta tiempo saá ka̱ku na̱ ñuu miíún (Dan. 12:1).

Guerra ña̱ Armagedón sandiʼi-xa̱ʼa̱ña ña̱ ñuyǐví yóʼo. Soo, va̱ása xíniñúʼu yi̱ʼvíyó chi ña̱yóʼo guerra Ndióxi̱ kooña (Prov. 1:33; Ezeq. 38:18-20; Zac. 14:3). Tá ná ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Jesús, saá kúú ña̱ kixáʼara kanitáʼanra. Ta na̱ kutáʼan xíʼinra kúú na̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱ na̱ ndataku chí ndiví, xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ ángel. Ndiʼi na̱yóʼo, kanitáʼanna xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa, na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ yiví na̱ kítáʼan xíʼinna (Apoc. 6:2; 17:14). Jehová káʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinyó: “Nda̱a̱ ndáakaña ná kuni̱na keʼéna xíʼún kǒo kuchiñuna xíʼún” (Is. 54:17). Ku̱a̱ʼání na̱ nda̱kú íyo ini ndásakáʼnu Jehová ka̱kuna ti̱xin ña̱ gran tribulación, ta ndakundeéna ndasakáʼnunara (Apoc. 7:9, 13-17). Ña̱ káʼa̱n Biblia xíʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu ndásandakúníña-iniyó. Kúnda̱a̱-iniyó ña̱ mií Jehová ndáara na̱ nda̱kú íyo ini (Sal. 31:23). Ndiʼi miíyó na̱ kúʼvi̱-ini xíni Jehová kusi̱íní-iniyó tá ná ndasakáʼnura ki̱vi̱ra (Ezeq. 38:23). w19.10 18 párr. 17, 18

Domingo 23 tí mayo

Na̱ ndixa kúú migoyó ndiʼi tiempo ma̱nína miíyó (Prov. 17:17).

Tá kúyatinka ki̱vi̱ so̱ndíʼi sana ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ ndeéní (2 Tim. 3:1). Tá kúú, tándi̱ʼi nda̱ka̱xinna iin ta̱ chíñu chí ñuu África occidental ki̱xáʼa na̱ yiví kánitáʼanna ta ndeéní ni̱xi̱yo ku̱a̱chi. Ta na̱ hermanoyó, na̱ xi̱ndoo ñuu kán, va̱ása níkuchiñu keena yáʼaka i̱ñu̱ yo̱o̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱yoní ku̱a̱chi. ¿Ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼinna tá ni̱xi̱yo ku̱a̱chi yóʼo? Savana ni̱xa̱ʼa̱nna xi̱ndoona veʼe inka na̱ hermano, na̱ íyo nu̱ú kǒoní ku̱a̱chi. Iin ta̱ hermano ni̱ka̱ʼa̱nra: “Tá ku̱u ña̱kán, ni̱kusi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ íyo na̱ migoi̱. Xi̱taxindi̱ ndee̱ ndaʼa̱ táʼanndi̱”. Tá ná kixáʼa ña̱ gran tribulación, kusi̱íní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ íyo na̱ migoyó na̱ kúni̱ní xíni miíyó (Apoc. 7:14). Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndáyáʼviní ña̱ ná kixáʼayó ndukúyó na̱ koo migoyó (1 Ped. 4:7, 8). ¿Nda̱chun? Saáchi na̱ sáa̱-ini xíni miíyó kuni̱na taʼvína miíyó xíʼin tu̱ʼun vatá ña̱ káʼa̱nna. Kuni̱na ná sandákooyó ña̱ chindeétáʼanyó xíʼin táʼanyó, ta va̱ása kandíxa táʼankayó. Soo va̱ása kuchiñuna sandíʼi-xa̱ʼa̱na ña̱ kúʼvi̱-iniyó xi̱ni táʼanyó, ni ña̱ kítáʼanyó xíʼin na̱ migoyó. w19.11 2 párr. 1, 2; 7 párr. 19

Lunes 24 tí mayo

Ña̱ va̱ʼa ya̱ʼandó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ táxi ta̱ Ndi̱va̱ʼa (Efes. 6:16).

Ta̱ Ndi̱va̱ʼa yivá ndiʼi na̱ káʼa̱n tu̱ʼun vatá, xíniñúʼura na̱ kéʼé ña̱ kúni̱ra ña̱ ka̱ʼa̱nna ña̱ vatá xa̱ʼa̱ Jehová xíʼin na̱ hermanoyó (Juan 8:44). Tá kúú, na̱ apóstata káʼa̱nna ña̱ vatá ta násamana ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Jehová nu̱ú Internet, televisión xíʼin inkakaña. Ña̱ vatá yóʼo, ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúú ta̱ káʼa̱nña. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó tá iinna káʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ vatá yóʼo xíʼinyó? Va̱ása kandíxayóna. ¿Nda̱chun? Saáchi kándíxayó Jehová ta saátu na̱ hermanoyó. Ta, ni loʼo va̱ása kitáʼanyó xíʼin na̱ apóstata. Ta ni va̱ása táxiyó ña̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ná chindaʼá miíyó ña̱ ka̱ʼa̱n kúáchiyó xíʼinna saáchi kivi ixavitáña ña̱ kándíxayó Ndióxi̱. ¿Á chi̱ka̱a̱-inii̱yó ña̱ va̱ása kuniso̱ʼoyó ña̱ vatá ña̱ káʼa̱n na̱ apóstata á ña̱ ka̱ʼa̱n kúáchiyó xíʼinna? Va̱ʼaníva tásaá kéʼéyó. Soo, xíniñúʼu kiʼinníyó kuenta chi ta̱ Ndi̱va̱ʼa íyo inkaka ña̱ kúni̱ra keʼéra xíʼinyó. w19.11 15 párr. 8; 16 párr. 11

Martes 25 tí mayo

Jehová xítora nda̱chun kúni̱yó keʼéyó iin ña̱ʼa (Prov. 16:2).

Tá ndáka̱xinyó keʼéyó iin ña̱ʼa, ná kotoyó ndáa xa̱ʼa̱ kúni̱yó keʼéyóña. Jehová kúni̱ra ná kotoyó ndáa xa̱ʼa̱ kúni̱yó keʼéyó iin ña̱ʼa. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, xíniñúʼu vií koo iniyó xíʼin miíyó ta saátu xíʼin inkana tá ndáka̱xinyó iin ña̱ keʼéyó. Tá va̱ása kéʼéyó ña̱yóʼo, kivi ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó saxínuyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó keʼéyó. Ná kachiyó ña̱ iin ta̱ loʼo ki̱xáʼara kúúra precursor, ta tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo va̱ása nísaxínura horara ta va̱ása kúsi̱í-inira tá ku̱a̱ʼa̱nra nátúʼunra. Sana nda̱kanixi̱níra koora precursor ña̱ va̱ʼa sakusi̱íra-ini Jehová. Soo, ¿á ke̱ʼéraña xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ra sakusi̱íra-ini na̱ yivára á inkakana? Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ inka ejemplo. Iin ta̱ sa̱kán sákuaʼa xa̱ʼa̱ Biblia chíka̱a̱-inira ña̱ sandákoora kaʼmira. Tá xa̱ʼa̱, chi̱ka̱a̱níra ndee̱ ña̱ va̱ásaka kaʼmira ki̱ʼva iin á u̱vi̱ semana, soo nda̱ndikó tukura ke̱ʼéraña. Soo tá ni̱ya̱ʼa loʼo, ku̱chiñuvara sa̱ndákooraña. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-inira xínira Jehová ta kúni̱ra sakusi̱íra-inira sa̱ndákoora ña̱ kaʼmira (Col. 1:10; 3:23). w19.11 27 párr. 9; 29 párr. 10

Miércoles 26 tí mayo

Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo viíní keʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ ta̱ Jesús (Filip. 1:27, nota).

Ta̱ apóstol Pablo xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ kuchiñura sandiʼira ña̱ xínura ta xa̱a̱ra nda̱a̱ nu̱ú ndíʼi. Xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ miíra xi̱ndatura ña̱ ku̱ʼu̱nra chí ndiví. Soo xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ xíniñúʼu chika̱a̱ra ndee̱ ña̱ va̱ʼa ndakiʼinraña (Filip. 3:14). Ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼin na̱ ñuu Filipos ña̱ va̱ása ndakava-inina ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ iin ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinna. Ta̱ Pablo sa̱ndákaʼánra na̱ ñuu Filipos ña̱ chí ndiví kúú nu̱ú koona (Filip. 3:20). ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ña̱ va̱ása nandósóna xa̱ʼa̱ña? Tá tiempo saá, xi̱ndayáʼviní ña̱ koona na̱ ñuu Roma. Soo na̱ cristiano na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví va̱ʼaníka nu̱ú koona chi ku̱a̱ʼáníka ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna, nu̱úka ña̱ koona na̱ ñuu Roma. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Pablo ta̱xira ndee̱ ndaʼa̱ na̱ ñuu Filipos xíʼin tu̱ʼun yóʼo: Tiempo vitin, na̱ hermano na̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví va̱ʼaní yichi̱ chínúuna nu̱úyó, chi chíka̱a̱na ndee̱ ña̱ xa̱a̱na nda̱a̱ nu̱ú ndíʼi ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna ña̱ kutakuna ndiʼi tiempo chí ndiví. w19.08 6 párr. 14, 15

Jueves 27 tí mayo

Tá ná sakǎku se̱ʼe Ndióxi̱ miíndó, ña̱ ndixa kúú ña̱ sa̱ñávandó (Juan 8:36).

Ta ña̱yóʼo va̱ʼaníkaña nu̱ú ña̱ xi̱sañá ña̱ ñuu Israel ña̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ Jubileo (Lev. 25:8-12). Tá kúú, tá iin na̱ yiví xi̱sañána ti̱xin ña̱ Jubileo kivi tuku ndikóna koona esclavo, ta nda̱a̱ kivi kuvina. Tá ki̱vi̱ ña̱ Pentecostés ña̱ ku̱i̱ya̱ 33, Jehová nda̱ka̱xinra na̱ apóstol xíʼin espíritu santo, ta saátu inka na̱ yiví na̱ nda̱kú íyo ini. Ta táki̱ʼva íyo se̱ʼera saá íyona, xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo tá ná ya̱ʼa tiempo sandátakurana ña̱ kaʼndachíñuna xíʼin ta̱ Jesús chí ndiví (Rom. 8:2, 15-17). Na̱yóʼo kúú na̱ nu̱ú na̱ nda̱kiʼin ña̱ va̱ʼa, xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús ti̱xin ña̱ sinagoga ña̱ ñuu Nazaret (Luc. 4:16-19, 21). Va̱ása níxikuukana esclavo nu̱ú ña̱ vatá ña̱ sánáʼa̱ na̱ veʼe-ñu̱ʼu, ni nu̱ú costumbre ña̱ ndíku̱nna ña̱ va̱ása kítáʼan xíʼin ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱. Ta saátu nu̱ú Ndióxi̱ su̱víka na̱ yiví ku̱a̱chi kúúna. Ta ña̱ Jubileo ña̱ ki̱xáʼa tá nda̱ka̱xinna na̱ ndíku̱n ta̱ Cristo tá ku̱i̱ya̱ 33, ndiʼiña tá ná ndiʼi ña̱ mil ku̱i̱ya̱ ña̱ kaʼndachíñu ta̱ Jesús. w19.12 11 párr. 11, 12

Viernes 28 tí mayo

Tá kítáʼanndó xíʼin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa, nandósóndó keʼéndó ña̱ va̱ʼa (1 Cor. 15:33).

Ndóʼó na̱ íyo se̱ʼe chindeétáʼanndó xíʼin se̱ʼendó ña̱ koo migona na̱ va̱ʼa. U̱vi̱ saá na̱ íyo se̱ʼe, xíniñúʼu kunda̱a̱-inina ndáana kítáʼan xíʼin se̱ʼena, ta ndáaña kéʼéna. Ta saátu, xíniñúʼu kunda̱a̱-inina ndáana káʼa̱n se̱ʼena xíʼin, tá kúú xíʼin teléfono á Internet. Chi na̱ kítáʼan xíʼinna kivi nasamana ña̱ ndákanixi̱nína á ña̱ kéʼéna. Ku̱a̱ʼání na̱ íyo se̱ʼe kéʼéna nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa, ña̱ va̱ʼa kutáʼan na̱ va̱lí se̱ʼena xíʼin na̱ chíka̱a̱ní ndee̱ ña̱ kachíñuna nu̱ú Jehová. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé ta̱ NʼDéni xíʼin ñá Bomine, iin na̱ matrimonio na̱ íyo chí Costa de Marfil. Na̱yóʼo, xi̱kuumiína costumbre ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ superintendente ña̱ circuito ña̱ kindo̱ora veʼena. Ta̱ NʼDéni káchira: “Ña̱yóʼo va̱ʼaní chi̱ndeétáʼanña xíʼin ta̱ loʼo se̱ʼendi̱. Ki̱xáʼara ku̱ura precursor ta vitin kúúra sustituto ta̱ superintendente ña̱ circuito”. Va̱ʼaníka, tá ya̱chi̱ ná kixáʼandó sanáʼa̱ndó se̱ʼendó (Prov. 22:6). Saá ke̱ʼé siʼí ta̱ Timoteo, ñá Eunice xíʼin xi̱tánra ñá Loida, chi sa̱náʼa̱nára xa̱ʼa̱ Jehová nda̱a̱ tá ka̱kura (2 Tim. 1:5; 3:15). w19.12 25 párr. 14, 16; 26 párr. 17

Sábado 29 tí mayo

Íyo na̱ migo na̱ va̱ʼaníka kítáʼan xíʼinyó nu̱úka na̱ veʼeyó (Prov. 18:24).

¿Nda̱saa kivi kooyó iin migo na̱ va̱ʼaní? Iin ki̱ʼva ña̱ keʼéyóña, kúú ña̱ saxínuyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó chindeétáʼanyó xíʼin inkana (Mat. 5:37; Luc. 16:10). Sava na̱ xíniñúʼu ña̱ chindeétáʼanyó xíʼinna, va̱ʼaní kúni̱na tá kúnda̱a̱-inina ña̱ kivi kandíxana miíyó. Iin ñá hermana káʼa̱nñá nda̱chun: “Va̱ʼaníka kúni̱yó, chi kúnda̱a̱-iniyó ña̱ kama saxínuna ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna keʼéna”. Na̱ yáʼa nu̱ú tu̱ndóʼo á na̱ ndákava-ini, va̱ʼaní kúnina tá káʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼona xíʼin iin na̱ migona na̱ kándíxanína. Soo, ña̱ kooyó iin migo na̱ va̱ʼaní xíniñúʼu kúee koo iniyó. Ñá Zhanna yiíñá sa̱ndákoorañá. ¿Ndáaña sa̱ndíko-iniñá tá ndo̱ʼoñá ña̱yóʼo? Ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nñá xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndoʼoñá xíʼin na̱ migoñá. Káchiñá: “Ni tuku ta tuku xi̱ka̱ʼi̱n xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼi̱, kúee ni̱xi̱yo inina ta xi̱xiniso̱ʼovana ña̱ xi̱ka̱ʼi̱n xíʼinna”. Saátu miíyó kivi na̱ʼa̱yó ña̱ kúúyó iin migo na̱ va̱ʼa, tá xíniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱nna xíʼinyó. w20.01 10, 11 párr. 9-11

Domingo 30 tí mayo

Nda̱a̱ tá kúma̱ní kakura, Ndióxi̱ taxi espíritu santo ndaʼa̱ra (Luc. 1:15).

Ña̱ Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ta̱a na̱ nda̱kú ni̱xi̱yo ini xíʼin Ndióxi̱ ta nda̱kiʼinna espíritu santo, soo va̱ása kúúna na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví. Tá kúú ta̱ David, espíritu santo kúú ña̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱úra (1 Sam. 16:13). Ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼan xíʼinra ña̱ ku̱ndaa̱-inira ku̱a̱ʼá ña̱ʼa xa̱ʼa̱ Jehová, ta xi̱niʼiña yichi̱ nu̱úra ña̱ va̱ʼa ka̱ʼyíra sava táʼvi ña̱ Biblia (Mar. 12:36). Soo ni saá, ta̱ apóstol Pedro ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ta̱ David va̱ása ku̱a̱ʼa̱nra chí ndiví (Hech. 2:34). Ta saátu ta̱ Juan ta̱ xi̱sandákuchi na̱ yiví, xi̱kuumiíra ku̱a̱ʼání espíritu santo (Luc. 1:13-16). Ta nda̱a̱ mií ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱n, ña̱ kǒo ni iin na̱ íyo táki̱ʼva íyo ta̱ Juan ta̱ xi̱sandákuchi na̱ yiví. Soo ni saá, ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ta̱ Juan va̱ása koora ti̱xin Reino ña̱ íyo chí ndiví (Mat. 11:10, 11). Jehová xi̱niñúʼura espíritu santora, ña̱ ta̱xira ndee̱ ndaʼa̱ na̱ ta̱a yóʼo ña̱ ke̱ʼéna ku̱a̱ʼání ña̱ʼa, soo va̱ása níxiniñúʼuraña ña̱ ndaka̱xinrana ña̱ ku̱ʼu̱nna chí ndiví. ¿Á kúni̱ kachi ña̱yóʼo ña̱ loʼo nda̱kú ni̱xi̱yo inina? Va̱ása, chi ña̱ kúni̱ kachiña kúú ña̱ sandátaku Jehová miína, ña̱ koona nu̱ú ñuyǐví xa̱á (Juan 5:28, 29; Hech. 24:15). w20.01 23 párr. 15

Lunes 31 tí mayo

Miíyó kúʼvi̱-iniyó, saáchi siʼnaka miíra ni̱kuʼvi̱-ini xi̱ni miíyó (1 Juan 4:19).

Jehová ta̱xira iin ña̱ va̱ʼaní ndaʼa̱yó, ta kúni̱ra ña̱ ná kooyó táʼan na̱ veʼera. Na̱yóʼo kúú na̱ nda̱taxi xíʼin mií ndaʼa̱ra ta kándíxana ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼera xa̱ʼa̱na. Ta si̱íní kítáʼanyó. Ta kúsi̱íní-iniyó xíʼin ña̱ tákuyó vitin, ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ndátuyó ndakiʼinyó ña̱ kutakuyó ndiʼi tiempo, kúúña chí ndiví á nu̱ú ñuʼú yóʼo. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱ní-ini Jehová xínira miíyó ke̱ʼéra iin ña̱ káʼnuní xa̱ʼa̱yó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kooyó táʼan na̱ veʼera (Juan 3:16). Ña̱ Biblia káchiña ña̱ cha̱ʼvira xa̱ʼa̱yó (1 Cor. 6:20). Tíxa̱ʼvi ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Jesús xa̱ʼa̱yó, kivi xa̱a̱yó kitáʼanyó xíʼin Ndióxi̱. Kúsi̱íní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi ka̱ʼa̱nyó yivá xíʼin Ndióxi̱ ta̱ káʼnu iníísaá ñuyǐví. Ndióxi̱ kúúra iin yivá ta̱ va̱ʼaní-ini. Sana ndáka̱tu̱ʼunyó miíyó táʼan ña̱ ni̱nda̱ka̱tu̱ʼun xíʼin mií iin ta̱ ka̱ʼyí Biblia, tá ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Ndáa ki̱ʼva chaʼvii̱ Jehová xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéra xa̱ʼíi̱?” (Sal. 116:12). Kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ kivi chaʼviyó yiváyó ta̱ íyo chí ndiví. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-inira xínira miíyó, saátu miíyó kúʼvi̱-iniyó xíniyóra. w20.02 8 párr. 1-3

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana