Referencia Ña̱ kéʼé na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Kéʼéyó reunión
© 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
2-8 TÍ MARZO
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 41, 42
“Va̱ása yi̱ʼvíún”
Taxi ná sandíko Jehová iniún
13 Jehová sa̱ndíkora-ini na̱ xi̱ndoo ñuu Babilonia saáchi ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ sa̱ñána. Soo xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ kixi tu̱ndóʼo nu̱úna tá xa̱a̱ ku̱nu̱mí keena ñuu Babilonia. Jehová xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nvara ña̱ tiempo kán koo iin rey ta̱ ndakúní ta̱ kuchiñu sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ñuu ña̱ íyo yatin xíʼin ñuu Babilonia, ta tándi̱ʼi sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuu Babilonia (Is. 41:2-5). ¿Á xi̱niñúʼu yi̱ʼví na̱ judío xa̱ʼa̱ ña̱ kuu? Tá kúma̱níka ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu Babilonia, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun ña̱ sa̱ndíko-inina ta ka̱chira: “Va̱ása yi̱ʼvíún chi íyoi̱ xíʼún. Va̱ása kundi̱ʼi-iniún chi yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ún” (kaʼvi Isaías 41:10-13). ¿Nda̱chun ni̱ka̱ʼa̱nra “yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ún”? Kǒo níka̱ʼa̱n kuitíra ña̱yóʼo xíʼinna ña̱ sandákaʼánrana ña̱ xíniñúʼu ndasakáʼnunara, saáchi ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun yóʼo xíʼinna ña̱ va̱ʼa ndakaʼánna ña̱ íyora xíʼinna (Sal. 118:6).
ijwbv-S artículo 5 párrs. 4-7
Isaías 41:10 | “No temas, porque yo estoy contigo”
“Estoy contigo”. Jehová les dice a sus siervos que no deben tener miedo. No están solos; él sabe por lo que están pasando, escucha sus oraciones. Es como si estuviera allí mismo con ellos (Salmo 34:15; 1 Pedro 3:12).
“Yo soy tu Dios”. Jehová tranquiliza a sus siervos recordándoles que él sigue siendo su Dios y que cuentan con su aprobación. Pueden estar seguros de que, pase lo que pase, nada impedirá que él cuide de ellos (Salmo 118:6; Romanos 8:32; Hebreos 13:6).
“Yo te daré fuerzas. Sí, yo te ayudaré. Con mi mano derecha de justicia, de veras te sostendré”. Para que a sus siervos les quede claro que pueden contar con su ayuda, Jehová repite la misma idea de tres maneras diferentes. Habla de su “mano” para que se imaginen lo que él hace cuando lo necesitan. Si alguno de ellos se cae, Dios extiende su mano derecha y lo levanta (Isaías 41:13).
Una de las principales maneras en las que Dios ayuda y fortalece a sus siervos es con la Biblia (Josué 1:8; Hebreos 4:12). En ella Dios nos da consejos muy prácticos para enfrentar problemas como la pobreza, la enfermedad o la muerte de alguien a quien amamos (Proverbios 2:6, 7). Dios también usa su espíritu santo, o poder, para ayudar a sus siervos a pensar con claridad y a no dejar que los problemas los abrumen (Isaías 40:29; Lucas 11:13).
Nda̱a̱ ni iin yi̱chi̱ va̱ása koo mitúʼunyó
19 Jehová ndiʼi tiempova ndíʼi-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ kúʼvi̱-ini xíni miíra ta va̱ása sándakoondaʼa̱rana tá yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo. Jehová kúni̱níra xínira miíyó ta ndáara miíyó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱a xíʼin se̱ʼéra. Níʼira yichi̱ nu̱úyó, táxira ña̱ xíniñúʼuyó, ndáara miíyó ta saátu sándi̱kora-iniyó. Ta miíyó kivi kundiku̱nyó yichi̱ra tá chíndeétáʼanyó xíʼin inkana ta chíkaa̱yó ndee̱ xíʼinna tá yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo. Ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo ná ya̱ʼayó nu̱ú kivi kandíxayó ña̱ ndiʼi tiempo chindeétáʼan Jehová xíʼinyó chi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱nra xíʼinyó: “Va̱ása yi̱ʼvíún, chi yi̱ʼi̱ íyoi̱ xíʼún” (Is. 41:10). Va̱ʼaní kúniyó saáchi kúnda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ása sandákoondaʼa̱ Jehová miíyó.
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
Tá yáʼún nu̱ú tu̱ndóʼo Jehová chindeétáʼan xíʼún
11 Ña̱ kéʼé Jehová. Jehová káʼa̱nra ña̱ kundaara miíyó (kaʼvi Salmo 94:18). Nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ta̱ xínu tá túkueʼe̱ra xíniñúʼura ña̱ chindeétáʼanna xíʼinra, saátu miíyó tá ndákava-iniyó á xóʼvi̱yó, xíniñúʼuyó ña̱ chindeétáʼan Jehová xíʼinyó ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnuyóra. Mií Jehová káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼinyó: “Yi̱ʼi̱ Jehová Ndióxi̱ún tíi̱n ndaʼa̱ kúaʼún, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼún: ‘Va̱ása yi̱ʼvíún yi̱ʼi̱ kúú ta̱ chindeétáʼan xíʼún’” (Is. 41:13). Tá ni̱ya̱ʼa ta̱ rey David nu̱ú ku̱a̱ʼá tu̱ndóʼo ta xi̱saa̱-inina xi̱xininara, ki̱ʼinra kuenta ña̱ ni̱xi̱yo Jehová xíʼinra, xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ndaʼa̱ kúaʼún tíinña yi̱ʼi̱” (Sal. 18:35). Soo, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó?
12 Jehová kivi kuniñúʼura inka na̱ yiví ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼinyó, tá kúú tá nda̱kavaní-ini ta̱ David ta̱ Jonatán ni̱xa̱ʼa̱nra xi̱torara ta chi̱ka̱a̱níra ndee̱ xíʼinra (1 Sam. 23:16, 17). Saátu tá nda̱kava-ini ta̱ Elías, Jehová xi̱niñúʼura ta̱ Eliseo ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼinra (1 Rey. 19:16, 21; 2 Rey. 2: 2). Ta saátu miíyó, Jehová kivi kuniñúʼura na̱ veʼeyó, na̱ migoyó á na̱ anciano ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanna xíʼinyó. Soo, tá ndákava-iniyó á tá kúni mitúʼunyó kǒo kúni̱yó kitáʼanyó xíʼin nda̱a̱ ni iin na̱ yiví, ta kúnda̱a̱va-ini Jehová xíʼin ña̱ ndóʼoyó. Soo, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼinyó?
9-15 TÍ MARZO
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 43, 44
Iin profecía ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ tá kúma̱níka 200 ku̱i̱ya̱ ña̱ xi̱nuña
gm-S 123, 124 párrs. 16, 17
Profecías que se realizaron
16 En 539 a.E.C. terminó el tiempo de la gobernación de Babilonia como la potencia mundial preeminente cuando Ciro, un poderoso gobernante persa, marchó acompañado por el ejército de Media contra aquella ciudad. Sin embargo, Ciro encontró un obstáculo formidable. Babilonia estaba rodeada de muros enormes y parecía inconquistable. También el gran río Éufrates atravesaba la ciudad y era una importante contribución a sus defensas.
17 Heródoto, historiador griego, describe cómo afrontó el problema Ciro: “Colocó parte de su ejército donde el río entra en la ciudad, y otro grupo detrás de donde sale, con órdenes de marchar hacia la ciudad por el lecho de la corriente tan pronto como el agua bajara lo suficiente [...] Desvió el Éufrates mediante un canal hacia la cuenca [un lago artificial cavado por un gobernante anterior de Babilonia], que entonces era un pantano, y el río se hundió allí a tal grado que el lecho natural de la corriente se hizo vadeable. Entonces los persas que habían quedado a propósito al lado del río en Babilonia entraron en la corriente, tan baja ahora que llegaba hasta la mitad del muslo de un hombre, y así penetraron en la ciudad”.
it-S “Ciro” párr. 7
Ciro
Conquista de Babilonia. Ciro por fin se preparó para una confrontación con la poderosa Babilonia, y es en particular a partir de este momento cuando desempeña un papel importante en el cumplimiento de la profecía bíblica. En las palabras proféticas inspiradas registradas por Isaías concerniente a la restauración de Jerusalén y su templo se hizo mención de este gobernante persa como aquel que Jehová Dios había designado para derrocar a Babilonia y liberar a los judíos exiliados. (Isa 44:26-45:7.) Aunque esta profecía se registró más de un siglo y medio antes de que Ciro subiera al poder, y pese a que la desolación de Judá evidentemente tuvo lugar antes de que siquiera hubiera nacido, Jehová declaró que Ciro actuaría como su “pastor” a favor del pueblo judío. (Isa 44:28; compárese con Ro 4:17.) En virtud de este nombramiento por anticipado, se llamó a Ciro el “ungido” de Jehová (una forma de la palabra hebrea ma·schí·aj, mesías, y de la palabra griega kjri·stós, cristo). (Isa 45:1.) El que Dios ‘le llamara por su nombre’ (Isa 45:4) con tanta antelación no quiere decir que le diera a Ciro su nombre cuando nació, sino, más bien, que sabía de antemano que un hombre llamado así se levantaría y que Él le llamaría, no de manera anónima, sino directa y específicamente, por nombre.
¿Á xítoún ña̱ xi̱ni ta̱ Zacarías?
1 KÚSI̱ÍKAVÍ-INI na̱ judío, saáchi Jehová chi̱ka̱a̱ra-ini ta̱ rey Ciro ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Persia ña̱ sañára na̱ ñuu Israel saáchi xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ñúʼuna chí Babilonia. Ta̱ rey yóʼo xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná ndikó na̱ judío chí ñuuna ta sandáʼana veʼe Jehová, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel (Esd. 1:1, nota, 3). Ku̱si̱íníva-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Nda̱a̱ vitin ndikó tuku na̱ judío ndasakáʼnuna Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ nu̱ú ñuʼú ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ na̱ ñuura.
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
Pregunta ña̱ kéʼé na̱ káʼvi tutu yóʼo
Inka ejemplo kúú profecía ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ta̱ Ciro. Profecía ni̱ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ra ña̱ sañára na̱ judío nu̱ú xi̱ndasina ta ka̱ʼa̱nra ña̱ ndasaviína templo Jehová (Is. 44:26–45:4). Jehová xi̱niñúʼura ta̱ rey Ciro ta̱ ñuu Persia ña̱ va̱ʼa xi̱nu profecía yóʼo (Esd. 1:1-4). Soo, ta̱ Ciro kǒo níxi̱ndasakáʼnuvíra Jehová, nisaá xi̱niñúʼuvarara ña̱ va̱ʼa xi̱nu profecía yóʼo ta kǒo ní ixandúxara xíʼinra ña̱ ndasakáʼnurara (Prov. 21:1).
16-22 TÍ MARZO
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 45-47
“Yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta kǒoka inka na̱ íyo táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱”
“Ná nduyi̱i̱ ki̱vi̱ún”
14 Ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíniñúʼura nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ná va̱ása saxínu Jehová ña̱ kúni̱ra, soo va̱ása kúchiñura. Ña̱ Biblia náʼa̱ña ndáa ki̱ʼva íyo ña̱ kéʼé Jehová, ta saátu náʼa̱ña ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ íyo táki̱ʼva íyora. Ña̱ nda̱a̱ kúúña, xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xaso̱ʼo ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta saátu ndiʼi na̱ kítáʼan xíʼinra sa̱xóʼvi̱nína-ini Jehová (Sal. 78:40). Soo xíʼin ña̱ ndíchi tíin Jehová ku̱a̱chi yóʼo, kúee íyo inira ta nda̱kú kéʼéraña. Ta saátu ku̱a̱ʼání ki̱ʼva náʼa̱ra ndiʼi ndee̱ ña̱ kúúmiíra. Saátu náʼa̱ra ña̱ kúʼvi̱ní-inira xínira miíyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kéʼéra (1 Juan 4:8). Jehová ndákundeéra ndásayi̱i̱ra ki̱vi̱ra.
cl-S 42 párr. 14
“Jehová es [...] muy poderoso”
14 Como veremos, Jehová usa su poder para crear, destruir, proteger, restaurar... En fin, lo usa para hacer lo que haga falta con tal de cumplir sus propósitos perfectos (Isaías 46:10). A veces lo utiliza para enseñarnos aspectos importantes de su personalidad y sus normas. Pero, sobre todo, lo utiliza para cumplir su voluntad, santificar su santo nombre por medio del Reino mesiánico y demostrar que su forma de gobernar es la mejor. Nada jamás podrá impedirle hacer lo que se propone.
it-S “Regreso de Babilonia tras el exilio” párr. 1
Regreso de Babilonia tras el exilio
EN EL año 607 a.E.C. la tierra de Judá, en otro tiempo próspera, había llegado a ser “un yermo desolado, sin habitante”, pues a los judíos cautivos se les había llevado a Babilonia y el resto había huido a Egipto. (Jer 9:11.) No obstante, el Dios de bondad amorosa no iba a dejar a su pueblo en el exilio para siempre, y por eso predijo que ‘tendrían que servir al rey de Babilonia setenta años’, después de lo cual se liberaría a un resto fiel. (Jer 25:11, 12; 29:10-14.) Ni siquiera la potencia mundial babilonia, de apariencia inexpugnable, podría desbaratar el propósito decretado por Dios. Por eso, el regreso del exilio de los judíos demostró la infalible exactitud con que se cumplen las profecías de Jehová.
Carta ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kundeé-iniyó nda̱a̱ nu̱ú ndíʼi
13 Nani xi̱ndatu na̱ cristiano hebreo señal ña̱ na̱ʼa̱ nu̱úna ña̱ kivi kununa ku̱ʼu̱nna, xi̱niñúʼu chikaa̱nína ndee̱ ña̱ kachíñuna nu̱ú Ndióxi̱ ta kǒo kutóonína kuumiína xu̱ʼún (kaʼvi Hebreos 13:5). Sava na̱kán xi̱kuma̱ní xu̱ʼún ndaʼa̱na ta kǒo ña̱ kuxuna níxi̱yo (Heb. 10:32-34). Ni̱xi̱yo tiempo ña̱ chikaa̱na ndee̱ ña̱ na̱túʼunna xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa ta ku̱ndeé-inina ni̱ya̱ʼana nu̱ú tu̱ndóʼo, soo savana ki̱xáʼana ndíʼi̱ka-inina ña̱ kuumiína xu̱ʼún tasaá kundoo va̱ʼana. Soo kǒo kuchiñuví xu̱ʼún kán sakǎkuña miína tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén (Sant. 5:3). Na̱ xi̱kutóoní kuumií xu̱ʼún, sana i̱xayo̱ʼvi̱níña xíʼinna sandákoona veʼena xíʼin ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumiína ta kununa ku̱ʼu̱nna.
14 Tá ndixa kándíxayó ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví yóʼo, ña̱yóʼo chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kǒo kuni̱yó kuumiíyó ku̱a̱ʼání ña̱ʼa. Chi ti̱xin ña̱ gran tribulación kǒo kundayáʼviví xu̱ʼún. Biblia káchiña ña̱ na̱ yiví katana plata chí calle tá ná kiʼinna kuenta ña̱ “ni plata ni oro ña̱ kúúmiína, va̱ása kivi sakǎkuñana ki̱vi̱ ña̱ ná na̱ʼa̱ Jehová ña̱ sáa̱níra xíʼinna” (Ezeq. 7:19). Nu̱úka ña̱ kundi̱ʼi-iniyó ña̱ kuumiíyó ku̱a̱ʼání xu̱ʼún va̱ʼaka ná chikaa̱-iniyó ña̱ loʼo ña̱ʼa kuumiíyó. Ta saátu ná kǒo satáyó ku̱a̱ʼání ña̱ʼa tá kǒo xu̱ʼún ndaʼa̱yó chi kivi kundi̱ʼi̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta kǒoka tiempo kindo̱o nu̱úyó ña̱ kundi̱ʼi-iniyó xa̱ʼa̱ inkaka ña̱ʼa ndáyáʼvi. Saátu ná kiʼinyó kuenta ña̱ ná kǒo kundayáʼviní ña̱ʼa ña̱ kúúmiíyó nu̱úyó (Mat. 6:19, 24). Nani kúyatin ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví yóʼo xíniñúʼu na̱ʼa̱yó á ndáa-iniyó Jehová á ña̱ʼa ña̱ kúúmiíyó.
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
w11-S 1/1 14 párrs. 2, 3
¿Sabía Dios que Adán y Eva iban a pecar?
Por otro lado, la Palabra de Dios afirma que Jehová es “el único que es sabio” (Romanos 16:27, Biblia del nuevo milenio). Los ángeles del cielo comprobaron por sí mismos la inmensidad de la sabiduría divina. Cuando vieron la creación de la Tierra y sus maravillas, se pusieron a “gritar en aplauso” (Job 38:4-7). Así pues, seguro que estaban muy pendientes de todo lo que sucedía en el jardín de Edén. ¿Qué sentido habría tenido que un Dios tan sabio, después de crear el universo, hubiera culminado su obra ante los ojos de los ángeles con dos seres condenados al fracaso? La sola idea resulta disparatada.
Aun así, puede que alguien se pregunte: “Si Dios todo lo sabe, ¿cómo es posible que no supiera lo que iba a ocurrir?”. Es cierto que la sabiduría de Jehová incluye la capacidad de saber “desde el principio el final” (Isaías 46:9, 10). Pero eso no significa que siempre utilice esa capacidad, tal como no tiene por qué usar siempre todo su poder. En su sabiduría, él decide cuándo saber lo que va a pasar y cuándo no. Y solo lo hace si lo considera apropiado.
23-29 TÍ MARZO
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 48, 49
Tá xíniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó va̱ʼa kana ndiʼi ña̱ kéʼéyó
it-S “Maestro, enseñanza” párr. 2
Maestro, enseñanza
Jehová Dios, el Creador, es el Magnífico Instructor o Maestro de sus siervos. (1Re 8:36; Sl 27:11; 86:11; 119:102; Isa 30:20; 54:13.) Las mismas obras creativas enseñan que existe un Dios Omnisapiente y son en sí mismas un campo para investigación y aprendizaje que solo se ha aprovechado de manera parcial. (Job 12:7-9.) Además, Jehová Dios ha enseñado a los humanos su nombre, sus propósitos y sus leyes por medio de revelaciones. (Compárese con Éx 4:12, 15; 24:12; 34:5-7.) Tales revelaciones se hallan en la Palabra de Dios, la Biblia, y sirven de base para enseñar a otros cuál es Su voluntad. (Ro 15:4; 2Ti 3:14-17.) El espíritu de Dios también ejerce la función de maestro. (Jn 14:26.)
ijwbq-S artículo 44 párrs. 2, 3
¿Controla Dios nuestro destino, o tenemos libre albedrío?
● Dios creó al hombre a su imagen (Génesis 1:26). A diferencia de los animales, que actúan principalmente por instinto, nosotros somos semejantes a nuestro Creador. ¿En qué sentido? Por un lado, podemos reflejar cualidades divinas, como el amor y la justicia. Y al igual que él, tenemos libre albedrío.
● En buena medida, nuestro futuro depende de nosotros mismos. Dios nos invita a “escoger la vida [...] escuchando su voz”, es decir, optando por obedecer sus mandamientos (Deuteronomio 30:19, 20). Dicha invitación no tendría sentido, y hasta sería cruel, si careciéramos de libertad para elegir. En vez de obligarnos a obedecerlo, Dios nos pide con cariño: “¡Oh, si realmente prestaras atención a mis mandamientos! Entonces tu paz llegaría a ser justamente como un río” (Isaías 48:18).
Miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová kúni̱níyó ná koo ña̱ va̱ʼa
16 Soo tá ndákanixi̱níyó ña̱ va̱ása kuchiñuyó kundiku̱nyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó ki̱vi̱ tá ki̱vi̱ á ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ iin ilustración ña̱ káʼa̱n Jehová nu̱ú Isaías 48:18 (kaʼviña). Jehová káʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéyó ña̱ kivi xa̱a̱ña kooña nda̱a̱ táki̱ʼva kánda̱ nu̱ú tá mar. Ná ndakanixi̱níyó ña̱ íyoyó yuʼú tá mar ta xítoyó ndáa ki̱ʼva va̱xi nu̱úra, ta tuku ta tukuña va̱xi. ¿Á su̱ví ña̱ nda̱a̱ kúúña ña̱ va̱ása ndákanixi̱níyó ña̱ sandákoorá ña̱ kánda̱ nu̱úra? Saáchi kúnda̱a̱va-iniyó ña̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ kánda̱ nu̱úra ta ndakundeévará kanda̱ nu̱úrá.
17 Tá saá, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéyó kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kánda̱ nu̱ú tá mar? Tá ná ndaka̱xinyó keʼéyó iin ña̱ʼa, siʼnaka ná kotoyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo tasaá keʼéyóña. Ni yo̱ʼvi̱ní ná koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó, soo mií yiváyó Jehová chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ ndakundeéyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa ndiʼi ki̱vi̱ (Is. 40:29-31)
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
Ná ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ inkana nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé Jehová
12 Kundaa-ini Jehová ta kǒo ndakanixi̱níún ña̱ va̱ʼaníka íyo ña̱ kéʼé miíún (kaʼvi Proverbios 3:5, 6). Ndiʼi ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó ña̱ va̱ʼa miívayó kúúña (Is. 55:8, 9). Kǒo ka̱ʼa̱nvíra xíʼinyó ña̱ keʼéyó iin ña̱ʼa ña̱ saxóʼvi̱ miíyó. Ña̱kán tá káʼa̱nra xíʼinyó ña̱ ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ inkana, kúnda̱a̱-inira ña̱ va̱ʼa miívayó kúúña (Sal. 40:4; Is. 48:17, 18). Soo tá túviyó ña̱ va̱ʼaníka ña̱ kéʼé miíyó, sana kǒo kandíxavíyó ixakáʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ inkana (Prov. 14:12; Jer. 17:9). Ñá Naomi ñá ni̱ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú párrafo 7 káchiñá: “Tá ya̱chi̱ xi̱ndakanixi̱níi̱ ña̱ kǒo xíniñúʼu ixakáʼnuví-inii̱ xa̱ʼa̱ yiíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱xitora pornografía á nu̱ú kée na̱ yiví chálá. Xi̱yiʼvíi̱ ña̱ sandáʼvi tukura yi̱ʼi̱ á ña̱ nandóso-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼéra xíʼi̱n. Kúnda̱a̱va-ini Jehová ña̱ xóʼvi̱níi̱ ta íxayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ ixakáʼnu-inii̱ xa̱ʼa̱ yiíi̱, soo Jehová kúni̱ra ña̱ ixakáʼnu-inii̱ xa̱ʼa̱ yiíi̱”.
6-12 TÍ ABRIL
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 50, 51
Ná kuniso̱ʼoyó ta̱ sa̱kúaʼa nu̱ú Ndióxi̱
kr-S 182 párr. 5
Se prepara a los ministros del Reino
5 A su debido tiempo, Jehová preparó a su Hijo para el ministerio que efectuaría en la Tierra. Analicemos una profecía que describe la relación entre el Magnífico Instructor y su Hijo primogénito (lea Isaías 50:4, 5). Allí se revela que Jehová despertaba a su Hijo “mañana a mañana”. Estas palabras transmiten la idea de un tutor que despierta a su alumno temprano cada mañana para enseñarle cosas nuevas. Un comentario bíblico afirma: “Jehová [...] lo lleva a la escuela como si fuera un alumno y le enseña qué es lo que debe predicar y cómo debe hacerlo”. En esa “escuela” celestial, Jehová enseñó a su Hijo “qué decir y qué hablar” (Juan 12:49). Además, le dio instrucciones sobre cómo enseñar. Mientras estuvo en la Tierra, Jesús empleó bien su preparación, no solo efectuando su propio ministerio, sino también enseñando a sus discípulos cómo efectuar el suyo.
cf-S 133 párr. 13
“Amo al Padre”
13 Cuando estaba en el cielo, el Hijo había demostrado que tenía muchas ganas de aprender de su Padre. La profecía de Isaías 50:4-6 revela que Jehová le enseñó a su Hijo lo que implicaría ser el Mesías. Y a pesar de que esto significaba saber todo lo que iba a sufrir el Ungido de Jehová, Jesús no perdió las ganas de aprender. Luego, cuando vino a la Tierra y llegó a ser adulto, no disminuyó su deseo de ir a la casa de su Padre para participar en la adoración y en la enseñanza que Jehová quería que se impartiera allí. Por eso, como dice la Biblia, Jesús asistía fielmente al templo y a la sinagoga (Lucas 4:16; 19:47). Si deseamos mantener vivo y fuerte nuestro amor por Jehová, tenemos que asistir de forma regular a las reuniones cristianas, que es donde lo adoramos y donde llegamos a conocerlo y amarlo más profundamente.
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
Kǒo sandákoondó ña̱ ndasakáʼnundó Jehová
3 Nu̱ú Isaías capítulo 65 Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ndáa ki̱ʼva koo na̱ ñuura. Iin táʼví profecía ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Isaías ni̱xi̱nuña ku̱i̱ya̱ 537 tiempo xi̱naʼá. Ku̱i̱ya̱ saá na̱ judío na̱ ndi̱kó-ini ke̱ena ñuu Babilonia ta ndi̱kóna ñuu Jerusalén. Mií Jehová chi̱ndeétáʼan xíʼinna ta nda̱saviína ñuu Jerusalén saáchi ndi̱ʼi̱-xa̱ʼa̱ ndiʼiña tasaá ndu̱livi tukuña. Saátu nda̱saviína templo ña̱ va̱ʼa kixáʼa tukuna ndasakáʼnuna Jehová (Is. 51:11; Zac. 8:3).
13-19 TÍ ABRIL
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 52, 53
Va̱ʼaní ni̱na̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ kúʼvi̱-inira xínira miíyó
w10-S 15/11 7 párr. 2
Joven, resiste la presión de grupo
2 ¿Te parece que los chicos y chicas de tu edad influyen demasiado en ti? Si así es, ¿a qué crees que se deba? ¿Será que te gustaría ser aceptado? Eso en sí no es malo. Incluso los adultos buscan la aprobación de los demás. A nadie le agrada ser rechazado, tenga la edad que tenga. Ahora bien, hay que ser realista: si defiendes lo que es correcto, no le vas a caer bien a todo el mundo. El mismo Jesús tuvo que enfrentarse a ese hecho y, sin embargo, siempre hizo lo que debía. Aunque hubo quienes siguieron al Hijo de Dios y se hicieron sus discípulos, otros lo despreciaron y lo consideraron una persona sin “ninguna importancia” (Isa. 53:3).
ip-2-S 205 párr. 25
Jehová ensalza a su Siervo Mesiánico
25 ¿Estuvo dispuesto el Mesías a sufrir y morir? Dice Isaías: “Estuvo en severa estrechez, y él fue dejando que se le afligiera; no obstante, no abría la boca. Se le fue llevando justamente como una oveja a la degollación; y, como una oveja que delante de sus esquiladores ha enmudecido, él igualmente no abría la boca” (Isaías 53:7). La última noche de su vida, Jesús pudo haber hecho que “más de doce legiones de ángeles” acudieran en su ayuda. Sin embargo, señaló: “En tal caso, ¿cómo se cumplirían las Escrituras en el sentido de que tiene que suceder de esta manera?” (Mateo 26:53, 54). “El Cordero de Dios” no ofreció ninguna resistencia (Juan 1:29). Cuando los sacerdotes principales y los ancianos lo acusaron falsamente ante Pilato, Jesús ‘no contestó’ (Mateo 27:11-14). No quería decir nada que pudiera estorbar el cumplimiento de la voluntad de Dios en cuanto a él. Jesús estuvo dispuesto a morir como un Cordero propiciatorio, plenamente consciente de que así redimiría del pecado, la enfermedad y la muerte a los seres humanos fieles.
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
w09-S 15/6 14 párr. 14
Un pueblo “celoso de obras excelentes”
14 El pueblo de Dios debe permanecer puro para contar con el favor divino. Isaías advierte: “Apártense, apártense, sálganse de allí, no toquen nada inmundo; sálganse de en medio de [Babilonia], manténganse limpios, ustedes los que llevan los utensilios de Jehová” (Isa. 52:11). Muchos años antes de que Isaías escribiera estas palabras, el buen rey Asá había emprendido una intensa campaña en Judá para desarraigar la inmoralidad (léase 1 Reyes 15:11-13). Y siglos después, el apóstol Pablo le dijo a Tito que Jesús se había dado a sí mismo para purificar a sus discípulos y convertirlos en “un pueblo peculiarmente suyo, celoso de obras excelentes” (Tito 2:14). En la sociedad tan degradada en la que vivimos no es fácil mantener la pureza moral, sobre todo en el caso de los jóvenes. Por eso es necesario que todos los siervos de Dios, jóvenes y mayores, luchemos para no contaminarnos con las imágenes eróticas o pornográficas que se exhiben en los carteles publicitarios, la televisión, el cine y especialmente en Internet.
20-26 TÍ ABRIL
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 54, 55
¿Ndáaña ndakoún keʼún ña̱ va̱ʼa taxiún sanáʼa̱ Jehová yóʼó?
w09-S 15/9 21 párr. 3
El insuperable valor de la educación divina
3 En su gran bondad, Jehová está dispuesto a enseñar a los seres humanos imperfectos. Refiriéndose proféticamente a los cristianos ungidos, Isaías 54:13 declara: “Todos tus hijos serán personas enseñadas por Jehová, y la paz de tus hijos será abundante”. Estas palabras son aplicables por extensión a las “otras ovejas” de Cristo (Juan 10:16). ¿Cómo lo sabemos? Por lo que dice una profecía que se está cumpliendo en nuestros días. En una visión, Isaías contempló a mucha gente de todas las naciones que venía a adorar a Dios. De acuerdo con la profecía, se decían unos a otros: “Subamos a la montaña de Jehová, a la casa del Dios de Jacob; y él nos instruirá acerca de sus caminos, y ciertamente andaremos en sus sendas” (Isa. 2:1-3). Así es, serían enseñados por Jehová. ¡Qué inmenso honor!
“Satá ña̱ nda̱a̱ ta va̱ása xi̱kóúnña”
6 (Kaʼvi Isaías 55:1-3). Tu̱ʼun Jehová ña̱ va̱xi nu̱ú libro ña̱ Isaías chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúni̱ kachi ña̱ satáyó ña̱ nda̱a̱. Nu̱ú ña̱yóʼo, Ndióxi̱ chítáʼanra tu̱ʼunra xíʼin ti̱kui̱í, leche, xíʼin vino. Ña̱ nda̱a̱ ña̱ sánáʼa̱ tu̱ʼunra íyoña táki̱ʼva íyo iin vaso ti̱kui̱í tá va̱ʼaní vi̱xin. Táki̱ʼva chíndeétáʼan leche xíʼinyó ña̱ va̱ʼa kuaʼnuyó tá íyo válíyó, saátu tu̱ʼun Jehová nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xíxiyó saá íyoña, ta chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ va̱ʼa kuaʼnuyó. ¿Nda̱chun íyo tu̱ʼunra nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tá vino? Nu̱ú Biblia tá káʼa̱nña xa̱ʼa vino, káʼa̱nña xa̱ʼa ña̱ sákusi̱íra-iniyó (Sal. 104:15). Ña̱kán tá táxi Ndióxi̱ consejo ndaʼa̱yó ña̱ satáyó vino kúni̱ kachiña ña̱ kúni̱ra va̱ʼaní kundooyó ta kusi̱í-iniyó tá xíniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱nra (Sal. 19:8). Tá chítáʼan Jehová ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin tu̱ʼunra, chíndeétáʼanra xíʼinyó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó nda̱chun ndáyáʼviní ña̱ nda̱a̱ ña̱ sákuaʼayó ta saátu ña̱ keʼéyó ña̱yóʼo. Xa̱ʼa ña̱yóʼo ná kotoyó u̱ʼu̱n ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼu sandákooyó ña̱ va̱ʼa satáyó ña̱ nda̱a̱.
¿NDÁAÑA XA̱A̱ SA̱NDÁKOOYÓ ÑA̱ VA̱ʼA SA̱TÁYÓ ÑA̱ NDA̱A̱?
7 Tiempo. Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu kuniñúʼu va̱ʼayó ña̱ va̱ʼa satáyó ña̱ nda̱a̱. Xíniñúʼuyó tiempo ña̱ va̱ʼa kuniso̱ʼoyó ña̱ sánáʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ xa̱ʼa Reino, ña̱ kaʼviyó Biblia, á inka tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱, ña̱ kaʼvi va̱ʼayó, ta saátu sakuaʼayó ña̱ ku̱ʼu̱nyó reunión. Ña̱ va̱ʼa keʼéyó ña̱yóʼo xíniñúʼu sandákooyó keʼéyó inka ña̱ʼa ña̱ va̱ása ndáyáʼvi (kaʼvi Efesios 5:15, 16). ¿Nda̱saa tiempo xíniñúʼuyó ña̱ va̱ʼa sakuaʼayó xa̱ʼa ña̱ sánáʼa̱ Biblia? Miívayó xíni̱ nda̱saa tiempo kúúmiíyó. Soo kivi sakuaʼakayó nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ miíyó xa̱ʼa ña̱ ndíchi ña̱ kúúmií Jehová, xa̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra ta saátu xa̱ʼa ndiʼi ña̱ kéʼéra (Rom. 11:33). Nu̱ú revista ña̱ nu̱ú táʼan ña̱yóʼo, ña̱ ka̱na tu̱ʼun inglés chi̱táʼanña ña̱ nda̱a̱ xíʼin iin “yita loʼo” ta ni̱ka̱ʼa̱nña: “Va̱ása ndakiʼún iinlá yita ña̱ íyo táki̱ʼva íyo ña̱ nda̱a̱. Tá iinlá kúú ña̱ xíniñúʼuyó, va̱ása taxivíra ku̱a̱ʼáníña ndaʼa̱yó nu̱ú tu̱ʼunra. Ña̱kán ndakiʼinkaña, nandukúkaña”. Ná nda̱ka̱tu̱ʼun xíʼin miíyó ña̱yóʼo: “¿Nda̱saa yita ña̱ íyo táki̱ʼva íyo ña̱ nda̱a̱ íyo nu̱úi̱?”. Ni tá xa̱a̱ ná kundooyó ñuyǐví xa̱á, xíniñúʼu sakuaʼakayó ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa xa̱ʼa Jehová. Tiempo vitin ndáyáʼviní ña̱ kuniñúʼu va̱ʼayó tiempoyó ña̱ va̱ʼa satáyó ña̱ nda̱a̱. Ná kotoyó ndáaña ndo̱ʼo iin ñá loʼo ña̱ xi̱kuni̱ sakuaʼa ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa Ndióxi̱.
be-S 14 párrs. 3-5
‘Preste atención a cómo escucha’
Hay muchas cosas que pudieran impedirnos estar atentos. Quizá las preocupaciones nos agobien, los ruidos y movimientos dentro o fuera del lugar de reunión nos distraigan, o un malestar físico nos dificulte la concentración. Y los padres también tienen que atender a sus hijos pequeños. ¿Qué nos ayudará a mantenernos pendientes del programa?
Dado que la vista desempeña un papel decisivo, fije la mirada en el orador. Busque los pasajes bíblicos que este cite —incluso los más conocidos— y siga su lectura. Resista el impulso de girar la cabeza cada vez que se produzca un ruido o un movimiento. Si permite que sus ojos lo distraigan, se perderá buena parte de lo que se enseñe desde la plataforma.
Si hay “pensamientos inquietantes” que le dificultan la concentración, pídale a Jehová el sosiego necesario (Sal. 94:19; Fili. 4:6, 7). Insista una y otra vez si es preciso (Mat. 7:7, 8). Las reuniones de congregación son una dádiva de Jehová, así que puede estar seguro de que él desea que se beneficie de ellas (1 Juan 5:14, 15).
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
“Va̱ása ndi̱ʼi̱ní-iniún, chi yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ miíún”
14 Ña̱ nu̱ú kúú ña̱ xíni̱yó ña̱ kundasíva na̱ ñuyǐví yóʼo kunina miíyó (Mat. 10:22). Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ndeéní kixi ku̱a̱chi nu̱ú na̱ ndíku̱nñaʼá ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi (Mat. 24:9; Juan 15:20). Ña̱ u̱vi̱ ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xíʼin kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n profecía ta̱ Isaías, ña̱ su̱ví nda̱saa kundasína kunina miíyó, chi nda̱a̱ xa̱a̱na kuniñúʼuna ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinyó. Sava kuniñúʼuna ña̱ vatá ña̱ sana sandáʼvi miíyó á inka ña̱ vatá ña̱ kama kúnda̱a̱-iniyó xíʼin, saátu nda̱a̱ ku̱ni̱na kanina miíyó (Mat. 5:11). Jehová va̱ása kasira nu̱úna ña̱ kuniñúʼuna ña̱ kúni̱na (Efes. 6:12; Rev. 12:17). Soo va̱ása xíniñúʼu yi̱ʼvíyó. ¿Nda̱chun va̱ása yi̱ʼvíyó?
15 Ña̱ u̱ni̱ ña̱ ndakaʼányó xa̱ʼa̱ kúú ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó xa̱ʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni miíyó, ña̱ kǒo kuchiñu ni iin ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼuna xíʼinyó. Nda̱a̱ táki̱ʼva sási iin nama̱ sa̱táyó tá ndeéní kóon sa̱vi̱, saá íxaa Jehová sáka̱kura miíyó nu̱ú na̱ va̱ása va̱ʼa (kaʼvi Isaías 25:4, 5). Ni ná keʼé na̱ sáa̱-ini xíni miíyó ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinyó, su̱ví ndiʼi tiempo saxo̱ʼvi̱ña miíyó (Is. 65:17).
27 TÍ ABRIL NDA̱A̱ 3 TÍ MAYO
ÑA̱ NDÁYÁʼVINÍ KÁʼA̱N TU̱ʼUN NDIÓXI̱ ISAÍAS 56, 57
Kúsi̱í-iniyó ña̱ kúú Jehová Ndióxi̱yó
ip-2-S 269 párrs. 14-16
Jehová revivifica el espíritu de los humildes
14 No obstante, la paciencia divina llegará a su fin. Refiriéndose a ese momento, Jehová declara: “Yo mismo anunciaré tu justicia y tus obras, que no te aprovecharán. Cuando clames por socorro, tu colección de cosas no te librará, sino que un viento se las llevará aun a todas ellas. Una exhalación se las llevará” (Isaías 57:12, 13a). Jehová desenmascarará la falsa justicia de Judá. Sus obras hipócritas no le serán de ningún provecho. Su “colección de cosas” —su gran cantidad de ídolos— no la librará. Cuando la azote la calamidad, un mero soplo de viento barrerá a los dioses en los que confía.
15 Las palabras de Jehová se cumplen en el año 607 a.E.C., cuando el rey babilonio Nabucodonosor destruye Jerusalén, quema el templo y se lleva cautivos a la mayoría de sus habitantes. “Así Judá se fue al destierro de sobre su suelo.” (2 Reyes 25:1-21.)
16 De igual modo, la gran colección de ídolos de la cristiandad no librará a esta en el día de la cólera de Jehová (Isaías 2:19-22; 2 Tesalonicenses 1:6-10). Será aniquilada junto con el resto de “Babilonia la Grande”, el conglomerado mundial de religiones falsas. La simbólica bestia salvaje de color escarlata y sus diez cuernos “harán que [Babilonia la Grande] quede devastada y desnuda, y se comerán sus carnes y la quemarán por completo con fuego” (Revelación 17:3, 16, 17). Cuánto nos alegramos de haber obedecido el mandato: “Sálganse de ella, pueblo mío, si no quieren participar con ella en sus pecados, y si no quieren recibir parte de sus plagas” (Revelación 18:4, 5). Que nunca regresemos a ella ni a sus caminos.
“Reinoi̱ su̱ví ña̱ ñuyǐví yóʼo kúúña”
16 Va̱ʼaníva tá násamayó ña̱ ndákanixi̱níyó. Biblia káʼa̱nña na̱ ñuyǐví yóʼo íyona táki̱ʼva íyo iin mar tá kǒo íyo táxin (Is. 17:12; 57:20, 21; Rev. 13:1). Na̱ yiví táʼví-táʼanna xa̱ʼa ña̱ política ta kánitáʼanna xa̱ʼa ña̱ʼa ña̱ kǒo ndáyáʼvi. Soo miíyó na̱ káʼvi tu̱ʼun Ndióxi̱ va̱ʼaníva ndóoyó ta inkáchi kítáʼan ndiʼiyó. Kúsi̱íníva-ini Jehová tá xítora ña̱ va̱ʼa kítáʼan ndiʼiyó ta va̱ása ndíku̱nyó ña̱ kéʼé na̱ ñuyǐví yóʼo (kaʼvi Sofonías 3:17).
it-S “Tierra” párr. 21
Tierra
La tierra también se emplea para simbolizar los sectores más sólidos y estables de la humanidad. Por otra parte, con la agitación característica del mar se representan los sectores inestables y agitados. (Isa 57:20; Snt 1:6; Jud 13; compárese con Rev 12:16; 20:11; 21:1.)
it-S “Paz” párr. 3
Paz
Cómo se consigue la paz. Jehová es el Dios de la paz (1Co 14:33; 2Co 13:11; 1Te 5:23; Heb 13:20) y la Fuente de la paz (Nú 6:26; 1Cr 22:9; Sl 4:8; 29:11; 147:14; Isa 45:7; Ro 15:33; 16:20), que es un fruto de su espíritu. (Gál 5:22.) Por esta razón, solo los que están en paz con Dios pueden tener verdadera paz. Las transgresiones serias estorban la relación con Dios y perturban al que las comete. El salmista dijo: “No hay paz en mis huesos debido a mi pecado”. (Sl 38:3.) Por consiguiente, los que buscan la paz deben ‘apartarse de lo que es malo, y hacer lo que es bueno’. (Sl 34:14.) Si no hay justicia o rectitud, no puede haber paz. (Sl 72:3; 85:10; Isa 32:17.) Por esta razón los inicuos no pueden tener paz. (Isa 48:22; 57:21; compárese con Isa 59:2-8.) Por otro lado, la paz es posesión de los que están plenamente dedicados a Jehová, aman su ley (Sl 119:165) y escuchan sus mandamientos. (Isa 48:18.)
Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó
w07-S 15/1 10 párr. 3
Puntos sobresalientes del libro de Isaías (parte 2)
56:6. ¿Quiénes son “los extranjeros”, y de qué maneras ‘se asen del pacto de Jehová’? “Los extranjeros” son las “otras ovejas” de Jesús (Juan 10:16). Se asen del nuevo pacto, o sea, se aferran a él, al obedecer las leyes ligadas a este y cooperar con las disposiciones que de él dependen. Lo hacen también al participar del mismo alimento espiritual que los ungidos y al apoyarlos en la obra de predicar y hacer discípulos.
w06-S 1/11 27 párr. 1
Respetemos nuestras reuniones sagradas
JEHOVÁ ha congregado a sus siervos, tanto los cristianos ungidos como sus compañeros, para que lo adoren en su “santa montaña”, y hace que se regocijen en su “casa de oración” (o templo espiritual), que es “casa de oración para todos los pueblos” (Isaías 56:7; Marcos 11:17). Lo anterior indica que la adoración de Jehová es santa, pura y excelsa. Dado que las reuniones cristianas tienen por objeto el estudio y la adoración, debemos mostrarles el debido respeto; así manifestamos que nos adherimos al criterio divino sobre las cosas sagradas.