18 NDA̱A̱ 24 TÍ MAYO 2026
YAA 35 Ná kundi̱ʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱ mií ña̱ ndáyáʼvi va̱ʼaka
Kǒo taxiún kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ún ña̱ keʼún ña̱ ndáyáʼvika
“Kunda̱a̱-inindó ndáaña kúú ña̱ kúni̱ Jehová keʼéndó” (EFES. 5:17).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa kundi̱ʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱ nu̱ú inkaka ña̱ʼa.
1, 2. ¿Ndáaña kivi kasi nu̱úyó ña̱ keʼéyó ña̱ ndáyáʼvika?
NDAKANIXI̱NÍ ña̱ kávaún carro ta iin kama ki̱xaa̱ iin llamada nu̱ún. Sana ndáyáʼviní ña̱ kúni̱na ka̱ʼa̱nna xíʼún soo xíniñúʼu kiʼún kuenta yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼún ña̱ va̱ʼa kǒo ña̱ʼa kundoʼún, chi ña̱yóʼo kúú ña̱ ndáyáʼvika. Ejemplo yóʼo náʼa̱ña nu̱úyó ndáaña kúú ña̱ ndáyáʼvi va̱ʼaka xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin.
2 Ndiʼi ki̱vi̱ íyoníva chiñu nu̱úyó. Kúnda̱a̱-iniyó chiñu Ndióxi̱ kúú ña̱ ndáyáʼviníka keʼéyó (Mat. 6:33).a Miíyó na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ kíʼinníyó kuenta ña̱ kǒo kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó ña̱ va̱ʼa siʼna chiñu Jehová kundi̱ʼi-iniyó xa̱ʼa̱ (Prov. 4:25; Mat. 6:22).
3. ¿Ndáa ki̱ʼva chindeétáʼan artículo yóʼo xíʼinyó?
3 Kǒo kúni̱yó ña̱ kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó ña̱ va̱ʼa kundi̱ʼi-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱. Soo ndiʼivayó íyo ña̱ sási nu̱úyó ña̱ va̱ʼa keʼéyó ña̱ ndáyáʼvika (Luc. 21:34-36). Ña̱ va̱ʼa kundi̱ʼika-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Jehová ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ u̱ni̱ ña̱ʼa: 1) Ndáaña kivi kasi nu̱úyó, 2) ndáaña ke̱ʼé ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa kǒo nísasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úra, 3) ta ndáa ki̱ʼva kundiku̱nyó yichi̱ra.
NDÁAÑA KIVI KASI NU̱ÚYÓ
4-6. ¿Ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ kivi kasi nu̱úyó ña̱ keʼéyó chiñu nu̱ú Jehová?
4 Ndiʼi tiempo íyo ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi xíniñúʼu keʼéyó, tá kúú ña̱ ku̱ʼu̱nyó nu̱ú doctor ña̱ kiʼinyó kuenta xíʼin na̱ veʼeyó á ña̱ kiʼinyó kuenta xíʼin miíyó. Ndiʼi ña̱yóʼo ña̱ ndáyáʼviva kúúña ta xíniñúʼu taváyó tiempo ña̱ va̱ʼa keʼéyóña. Soo, ¿á kivi kasiña nu̱úyó ña̱ keʼéyó chiñu nu̱ú Jehová? Kiviva, tá ku̱a̱ʼání tiempo kíndaaña ndaʼa̱yó, kǒoka ndee̱yó keʼéyó inkaka ña̱ʼa.
5 Ñuyǐví yóʼo xóʼvi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé na̱ chiñu, ña̱ kǒo ku̱a̱ʼá xu̱ʼún, ña̱ íyoní kue̱ʼe̱ ta saátu ña̱ kánitáʼan na̱ yiví (2 Tim. 3:1). Ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kivi kundi̱ʼi̱ní-iniyó ta ndiʼi tiempo ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ ndóʼoyó.
6 Sana xíni̱yó na̱ yiví na̱ ni̱ya̱ʼa nu̱ú tu̱ndóʼo yóʼo, ta xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱sama ki̱ʼva ña̱ tákuna ta ndíʼi̱ní-inina. Miíyó na̱ yiví va̱ása ní ixava̱ʼana miíyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ndiʼi tiempo. Savana ndákanixi̱nína ña̱ va̱ása viíka íyona nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yona tá ya̱chi̱, ña̱kán ña̱ va̱ʼa nandóso-inina xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼona kéʼéna ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa kusi̱í-inina. Tá saá ndóʼoyó, ¿ndáaña kivi keʼéyó? Ná kotoyó ndáaña ke̱ʼé ta̱ Jesús ña̱ kǒo nítaxira kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úra ña̱ va̱ʼa kachíñura nu̱ú Jehová.
¿NDÁAÑA KE̱ʼÉ TA̱ JESÚS ÑA̱ VA̱ʼA KǑO KASI NDA̱A̱ NI IIN ÑA̱ʼA NU̱ÚRA?
7. ¿Ndáaña kúú sava ña̱ xi̱sasi nu̱ú ta̱ Jesús?
7 Tiempo tá ni̱xi̱yo ta̱ Jesús ni̱xi̱yo sava ña̱ʼa ña̱ xi̱sasi nu̱úra. Tá kúú, ña̱ xi̱keʼé na̱ yiví ta saátu na̱ chíñu, ni̱xi̱yoní kue̱ʼe̱ ta ndáʼviní ni̱xi̱yo na̱ yiví tiempo saá (Mat. 14:14; Mar. 14:7). Na̱ ñuu Roma ta saátu na̱ judío xi̱ i̱xandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ yiví. Ña̱kán tá xi̱ni na̱ yiví ña̱ xi̱keʼé ta̱ Jesús milagro xi̱kuni̱na ndasanara rey (Juan 6:14, 15). Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ni̱na̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo nu̱ú ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ra kaʼndachíñura (Mat. 4:8, 9). Iin yichi̱ ta̱ apóstol Pedro ta̱ va̱ʼaní xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra ña̱ va̱ása saxóʼvi̱ra miíra, ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Táta kundáʼvi-iniún kuniún miíún” (Mat. 16:21, 22).
8. ¿Ndáaña ke̱ʼe ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa kǒo kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úra?
8 ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa kǒo kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úra? Ña̱ nu̱ú, siʼna nda̱kanixi̱níra nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová (Juan 8:28; 14:9). Ña̱ u̱vi̱, ni̱ndi̱ʼi̱ka-inira xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱ (Mat. 9:35). Ña̱ u̱ni̱, xi̱kiʼinra kuenta ndáaña kúú ña̱ xi̱ndayáʼvika (Juan 4:34). Ndakúní ni̱xi̱yo inira ta kǒo níxiniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼinra ni consejo ña̱ ta̱xi ta̱ Pedro ndaʼa̱ra, ni ña̱ va̱ʼava ni̱xi̱yoña nu̱ú ta̱ Pedro (Mat. 4:10; 16:23). Ña̱ xi̱ndakanixi̱ní na̱ yiví, ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼin ña̱ xi̱keʼéna kǒo nísasiña nu̱ú ta̱ Jesús ña̱ keʼéra ña̱ kúni̱ Ndióxi̱. Ni kǒo ndóʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ Jesús soo ña̱ ke̱ʼéra chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo taxiyó kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó.
¿NDÁAÑA KEʼÉYÓ ÑA̱ KǑO KASI NDA̱A̱ NI IIN ÑA̱ʼA NU̱ÚYÓ?
9. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Efesios 5:17, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó?
9 Ná ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Ndióxi̱. Saá kúú ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúni̱ Jehová ná keʼéyó (kaʼvi Efesios 5:17). Tá káʼviyó tu̱ʼunra ta saátu tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ña saá kúú ña̱ kivi kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúú ña̱ kútóora. ¿Ndáa ki̱ʼva kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúni̱ Jehová ná keʼéyó tá ndóʼoyó iin ña̱ʼa ta kǒo káʼa̱n káxi Biblia xa̱ʼa̱ña? Ña̱ kaʼviyó Biblia chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱níra ta keʼéyó ña̱ sákuaʼayó.
10. ¿Ndáa ki̱ʼva kivi xa̱a̱yó ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová?
10 Tá káʼviyó xa̱ʼa̱ relato ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia saá xáa̱yó kúnda̱a̱ va̱ʼa iniyó ndáa ki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová ta níʼira yi̱chi̱ nu̱ú na̱ yiví (Jer. 45:5). Tá káʼviyó ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ná keʼéyó pregunta táʼan ña̱yóʼo: “¿Ndáaña sanáʼa̱ ña̱yóʼo yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ Jehová? ¿Ndáa ña̱ʼa xíniñúʼu nasamai̱ ña̱ va̱ʼa ndakanixi̱níi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová?”. Kúnda̱a̱-iniyó Ndióxi̱ ndíchiníra nu̱úka miíyó (Is. 55:9). Ña̱kán ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinra ña̱ ná sanáʼa̱ra miíyó ña̱ keʼéyó ña̱ kúni̱ra (Sal. 143:10). Saátu ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱níra (1 Juan 5:14).
11. ¿Ndáaña kúni̱ Jehová ná keʼéyó?
11 Tá xáa̱yó kúnda̱a̱-iniyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová, kíʼinyó kuenta ña̱ kǒo kúni̱ra ña̱ ná kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó ña̱ va̱ʼa koo tu̱ʼvayó tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuyǐví yóʼo (Mat. 24:44). Ta kúni̱ra ña̱ ná kǒo kundi̱ʼiní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó (Mat. 6:31, 32). Ña̱kán táxira consejo ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáaña keʼéyó tá kíxáʼa ndíʼi̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu, tá kúúmiíyó iin kue̱ʼe̱, tá ndíʼi-iniyó xa̱ʼa̱ na̱ veʼeyó á xa̱ʼa̱ inkaka ña̱ʼa. Saátu káʼa̱nra xíʼinyó ña̱ ná ndukúyó ña̱ ndíchi nu̱úra ta saátu ña̱ taxira ndee̱ ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo (Sal. 55:22; Prov. 3:5-7).
12. ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kusi̱í-iniyó ni íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa ñuyǐví yóʼo? (Mateo 5:3).
12 Ná kundi̱ʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱. Ndiʼivayó ndíʼi̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa kúu ñuyǐví yóʼo ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa va̱ása kooka ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ña̱kán ña̱ va̱ʼa kǒo kasi ña̱yóʼo nu̱úyó, siʼnaka chiñu Ndióxi̱ ná kundi̱ʼi-iniyó xa̱ʼa̱. Jehová i̱xava̱ʼara miíyó ña̱ ná kuni̱yó kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ra ta ná kusi̱í-iniyó tá ná keʼéyó ña̱yóʼo (kaʼvi Mateo 5:3). Kivi kunda̱a̱ va̱ʼa iniyó xa̱ʼa̱ Jehová tá káʼviyó tu̱ʼunra ta saátu tá chíkaa̱yó ndee̱ ña̱ kachíñuyó nu̱úra. Tá kéʼéyó ña̱yóʼo saá kúú ña̱ sakúsi̱íyó ini Jehová ta viíní kuniñúʼuyó tiempoyó (Prov. 23:15).
13. ¿Ndáa ki̱ʼva kuniñúʼu viíyó tiempoyó?
13 Nu̱ú Efesios 5:15, 16 va̱xi iin consejo ta ndiʼi miíyó na̱ cristiano kúni̱yó kundiku̱nyó ña̱yóʼo, ña̱ viíní kuniñúʼuyó tiempoyó. Texto yóʼo kǒo káʼa̱n kuitíña ña̱ viíní ná kuniñúʼuyó tiempoyó ña̱ keʼéyó ndiʼi ña̱ʼa ndiʼi ki̱vi̱. Ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kiʼinyó kuenta ndáa ki̱ʼva xíniñúʼuyó tiempo ña̱ ndóoyó ki̱vi̱ so̱ndíʼi. Tá saá, ¿ndáa ki̱ʼva kuniñúʼu viíyó tiempoyó? Tá ku̱a̱ʼání tiempo xíniñúʼuyó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúu ñuyǐví yóʼo, sana ña̱yóʼo kivi kasiña nu̱úyó ta nda̱a̱ kivi ndakava-iniyó ta saátu va̱ása kusi̱íka-iniyó kachíñuyó nu̱ú Jehová. Va̱ʼaka loʼo tiempo ná kaʼviyó á kotoyó ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ noticia ña̱ kúu ñuyǐví yóʼo tasaá va̱ása ndi̱ʼiní-iniyó, ta ná kundi̱ʼika-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱. Ta saátu ku̱a̱ʼáka tiempo ná natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ tá kúú ña̱ ku̱ʼu̱nyó keʼéyó revisita. Kúnda̱a̱-iniyó ña̱ xíniñúʼu viíní kuniñúʼuyó tiempoyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta ka̱kuna (1 Tim. 2:4).
14. Ña̱ ndíʼi̱ka-iniyó kéʼéyó chiñu Ndióxi̱, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼinyó? (Koto na̱ʼná).
14 Ña̱ kundi̱ʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱ chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo nandóso iniyó nda̱chun kúú ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa ñuyǐví yóʼo. Ná va̱ása ndi̱ʼiní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼé na̱ político, xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo ku̱a̱ʼá xu̱ʼún, xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní kue̱ʼe̱, saáchi Biblia xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nvaña ña̱ saá koo ña̱yóʼo. Nu̱úka ña̱ sayíʼviña miíyó ta kasiña nu̱úyó, va̱ʼaka ná kandíxayó Jehová ña̱ saxínuvara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra keʼéra chí nu̱únínu. Ná kǒo yi̱ʼvíyó chi chindeétáʼanva Jehová xíʼinyó (Sal. 16:8; 112:1, 6-8).
Ni íyoní tu̱ndóʼo ñuyǐví yóʼo, ná kundi̱ʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu Ndióxi̱. (Koto párrafo 14).b
15. Ña̱ vií ndakanixi̱níyó, ¿ndáa ki̱ʼva chindeétáʼanña xíʼinyó? (1 Pedro 4:7).
15 Ná kundi̱ʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndáyáʼvika. Ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ íyo tiempo vitin ña̱ ndíʼi̱ka-inina xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kéʼéna ña̱ sákusi̱í-inina ta kéʼéna ña̱ kúni̱ miína, ta kǒo kíʼinna kuenta ña̱ xa̱a̱ kunu̱mí ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví yóʼo. Iin ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ keʼéyó ña̱ʼa ña̱ sákusi̱í-iniyó, soo xíniñúʼu vií ndakanixi̱níyó ña̱ kǒo keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ñuyǐví yóʼo (kaʼvi 1 Pedro 4:7). Ña̱ vií ndakanixi̱níyó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ʼa ña̱ sákusi̱í-iniyó ta vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó. Tá kéʼéyó ña̱yóʼo saá na̱ʼa̱yó ña̱ ndákanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová ta kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúú ña̱ ndáyáʼvika (2 Tim. 1:7).
16. ¿Ndáaña ni̱ndi̱ʼi̱ka-ini ta̱ Jesús xa̱ʼa̱ nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ra?
16 Ndiʼi tiempo ni̱ndi̱ʼi̱-ini ta̱ Jesús xa̱ʼa̱ ña̱ ndáyáʼvika. Saá ke̱ʼéra nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ra, nda̱kú ni̱xi̱yo inira xíʼin Jehová ta sa̱xínura ña̱ xi̱kuni̱ Ndióxi̱. Ña̱kán ndiʼi tiempo ke̱ʼéra oración nu̱ú Jehová. Na̱ discípulo va̱ása níxi̱yo tu̱ʼvana chi na̱ ni̱ki̱si̱va xi̱kuuna. Saáchi ku̱naana xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchíní-inina (Luc. 22:39-46; Juan 19:30).
17. ¿Nda̱chun xíniñúʼu na̱ yiví ña̱ va̱xi nu̱ú internet, ta ndáaña kivi kundoʼona xíʼin ña̱yóʼo? (Koto na̱ʼná).
17 Kivi kundoʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo na̱ discípulo ta̱ Jesús, kivi kusuchí-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ xítoyó ña̱ kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ku̱a̱ʼání na̱ yiví kíʼvina nu̱ú internet (á ña̱ káʼa̱nna xíʼin redes sociales) ña̱ va̱ʼa nandóso-inina xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ kúúmiína ta ku̱a̱ʼání tiempo xíniñúʼuna ña̱yóʼo. Kiviva kuniñúʼuyó ña̱ va̱xi nu̱ú internet ña̱ va̱ʼa natúʼunyó xíʼin na̱ migoyó, xíʼin na̱ veʼeyó na̱ íyo xíka, ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nyó xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ kúú, á chindaʼáyó na̱ʼná ndaʼa̱na, á inkaka ña̱ʼa. Soo ña̱ kuni̱yó kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kúú ndiʼi ki̱vi̱ ña̱yóʼo kivi kindaaña ku̱a̱ʼání tiempo ndaʼa̱yó. Ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ná nda̱ka̱tu̱ʼúnyó ña̱yóʼo miíyó: “Ña̱ xítoi̱ nu̱ú internet, ¿á chíndeétáʼanña xíʼi̱n? ¿Á kíndaaña tiempo ndaʼíi̱ ña̱ keʼíi̱ ña̱ ndáyáʼvi va̱ʼaka?”.
Ña̱ vií ndakanixi̱níyó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ va̱ása ku̱a̱ʼá tiempo kuniñúʼuyó ña̱ va̱xi nu̱ú internet, ña̱ kusíkíyó á ña̱ kotoyó ña̱ sákusi̱í-iniyó. (Koto párrafo 17).
18. ¿Nda̱chun xíniñúʼu vií ndakanixi̱níyó tá xa̱a̱ ndáka̱xinyó ndáaña kusíkíyó á kotoyó?
18 Saátu xíniñúʼu vií koo ña̱ ndákanixi̱níyó tá xítoyó película ña̱ va̱xi nu̱ú internet, video xíʼin videojuego. Ña̱yóʼo kiviva sákusi̱íña-iniyó tasaá kǒo ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ sándi̱ʼi̱-iniyó. Ña̱ vií ndakanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndaka̱xin viíyó ña̱ kotoyó. Tá kúú, tá xa̱a̱ ndíʼi xítoyó iin video, kána ña̱ káʼa̱n xíʼinyó ña̱ ná kotoyó inkaña ta nda̱a̱ kivi kana ña̱ kini á nu̱ú kanitáʼanna. Ná kotoyó ndáaña ndo̱ʼo iin ta̱ hermano ta̱ ñuu Asia. Tá xa̱ʼa̱ xi̱xitora video válí ña̱ kána nu̱ú película. Tándi̱ʼi ki̱xáʼara xítora ku̱a̱ʼákaña. Soo tá ni̱ya̱ʼa tiempo ki̱xáʼara xítora nu̱ú kána ña̱ kini, tasaá nda̱a̱ pornografía ki̱xáʼara xítora. Soo na̱ anciano xíʼin na̱ migora chi̱ndeétáʼanna xíʼinra tasaá va̱ása níxitokara ña̱yóʼo. ¿Ndáaña ke̱ʼéra? Nda̱katara sava aplicación ña̱ xi̱kuumiíra ta loʼoka tiempo ki̱xáʼara xítora celular. Ña̱yóʼo sánáʼa̱ña miíyó ña̱ ndáyáʼviní vií ndakanixi̱níyó tá xa̱a̱ ndáka̱xinyó ndáaña kusíkíyó á kotoyó.
19. ¿Ndáaña kivi kundoʼoyó tá ku̱a̱ʼání tiempo xíniñúʼuyó ña̱ ndakindee̱yó á ña̱ ku̱ʼu̱nyó vacación?
19 Saátu xíniñúʼu vií ndakanixi̱níyó nda̱saa tiempo ndakindee̱yó á ña̱ ku̱ʼu̱nyó vacación. Ndiʼivayó xíniñúʼu ndakindee̱ sava yichi̱, chi chíndeéña miíyó ta saátu ña̱ kǒo kiʼin kue̱ʼe̱ miíyó. Soo tá ku̱a̱ʼání tiempo kéʼéyó ña̱yóʼo va̱ása xa̱a̱yó kundi̱ʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndáyáʼvika (Filip. 1:10). Iin tá iinvayó ndaka̱xin ndáa ki̱ʼva kuniñúʼuyó tiempoyó. Ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó, ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: “Tiempo ña̱ kéʼíi̱ ña̱ sákusi̱í-inii̱ á ña̱ ku̱ʼi̱n vacación, ¿á náʼi̱ ña̱ vií íyo ña̱ ndákanixi̱níi̱? ¿Á siʼna ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvika ndíʼi̱-inii̱ xa̱ʼa̱? ¿Á xa̱a̱ íxatu̱ʼvai̱ miíi̱ tá ná kixaa̱ ki̱vi̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví yóʼo?”.
20. ¿Ndáaña va̱ʼa ndakiʼinyó tá kǒo táxiyó ña̱ kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó?
20 Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó, ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa ndakiʼinyó tá ndíʼi̱ka-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi, tá kúú ña̱ kachíñuyó nu̱ú Jehová (Is. 48:17). Mií Jehová chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo, ña̱ kǒo kundi̱ʼi̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúú ñuyǐví yóʼo, ni ña̱ kundi̱ʼi̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kusíkíyó á ña̱ kotoyó ña̱ va̱ʼa kusi̱í-iniyó. Ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová ta ná kundi̱ʼi̱ka-iniyó ña̱ keʼéyó chiñu nu̱úra, ta saátu ná kiʼinyó kuenta ndáaña kúú ña̱ ndáyáʼvika. Tá saá ná keʼéyó kǒo taxiyó ña̱ kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó tasaá keʼéyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ (1 Tim. 6:19).
YAA 129 Ndakúní íyo iniyó
a ÑA̱ KÚNI̱ KACHIÑA: Tá káʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéyó chiñu Ndióxi̱, káʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kéʼéyó ña̱ va̱ʼa ndásakáʼnuyó Jehová, tá kúú ña̱ káʼviyó Biblia, ña̱ xáʼa̱nyó reunión, ña̱ káʼviyó xíʼin na̱ veʼeyó ta saátu ña̱ nátúʼunyó xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Saátu kéʼéyó ña̱yóʼo tá íxava̱ʼayó veʼe nu̱ú ndásakáʼnuyóra, tá chíndeétáʼanyó xíʼin na̱ yáʼa nu̱ú tu̱ndóʼo, ña̱ keʼéyó chiñu ti̱xin asamblea xíʼin ña̱ kachíñuyó ti̱xin Betel.
b ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Iin na̱ matrimonio ña̱ ndíʼi̱ka-inina xa̱ʼa̱ kúú ña̱ nátúʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ nu̱úka ña̱ taxina kasi ña̱ kúú ñuyǐví yóʼo nu̱úna.