11 NDA̱A̱ 17 TÍ MAYO 2026
YAA 7 Jehová kúú ta̱ táxi ndée ndaʼa̱yó
Ná kundaa-iniyó Jehová
“Jehová, [...] iinlá yóʼó kúú ta̱ káʼnuní iníísaá nu̱ú ñuʼú” (SAL. 83:18).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Kivi kandíxayó ña̱ chindeétáʼanva Jehová xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó ya̱ʼayó nu̱ú prueba tiempo vitin ta saátu chí nu̱únínu.
1. ¿Ndáa tu̱ndóʼo kúú ña̱ ni̱ya̱ʼa ta̱ Job nu̱ú?
KU̱A̱ʼÁNÍ tu̱ndóʼo ni̱ya̱ʼa ta̱ Job nu̱ú, ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼera, ki̱ʼin kue̱ʼe̱ miíra ta ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱kuumiíra. Ta saátu ku̱a̱ʼání na̱ yiví kǒo ní ixato̱ʼókanara nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéna xíʼinra tá ya̱chi̱. Ta u̱ni̱ na̱ migora, ña̱ ke̱ʼéna kúú ña̱ sa̱ndákavana-inira nu̱úka ña̱ sandíkona-inira. Ta ñá síʼira xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱sa̱a̱ñá ni̱ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo xíʼinra: “Va̱ʼaka sakúisochiʼña Ndióxi̱ tasaá kuviún” (Job 2:9; 15:4, 5; 19:1-3). Xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ ni̱ya̱ʼa ta̱yóʼo nu̱ú sana kivi ndakanixi̱níra ña̱ kǒo ndáaví Jehová na̱ kúʼvi̱-ini xíni miíra ta káchíñuna nu̱úra.
2, 3. a) ¿Ndáaña kivi ndakanixi̱níyó tá xóʼvi̱yó? b) ¿Ndáaña sakúaʼayó nu̱ú libro ta̱ Job?
2 Tiempo vitin ndóoyó ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi ña̱ yo̱ʼvi̱ní (2 Tim. 3:1). Sana kivi ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó kandíxayó Jehová tá ná ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ Job. Tá ná ya̱ʼayó nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo sana ndi̱ʼiní-iniyó ta nda̱a̱ ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ása kuchiñuyó. Savana ndákanixi̱nína á ndíʼi̱ka-ini Jehová xa̱ʼa̱na.
3 Tá xa̱a̱ ndóʼún ña̱yóʼo, kǒo ndakava-iniún. Ta̱ Job ku̱ndaa̱-inira Jehová kǒo sandákoondaʼa̱ra na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra. Ta ndiʼiyó kivi kandíxa ña̱ chindeétáʼanva Jehová xíʼinyó ndiʼi tiempo. Ná kotoyó ña̱ káʼa̱n libro ta̱ Job ta saátu kotoyó u̱vi̱ ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní. Ña̱ nu̱ú, iinlá Jehová kúú Ndióxi̱ ta̱ káʼnu nu̱ú iníísaá ñuyǐví. Ña̱ u̱vi̱, Jehová kúúmiíra ndee̱ ña̱ va̱ʼa saxínura ña̱ káʼa̱nra ta saátu ndáara miíyó chi táxira ña̱ xíniñúʼuyó ña̱ va̱ʼa vií kitáʼanyó xíʼinra.
TA̱ NDI̱VA̱ʼA NI̱XA̱A̱RA NU̱Ú JEHOVÁ XÍʼIN NA̱ ÁNGEL
4. ¿Ndáana nda̱kutáʼan nu̱ú Jehová na̱ káʼa̱n libro ta̱ Job xa̱ʼa̱?
4 Iin ki̱vi̱ na̱ ángel nda̱takana nu̱ú Jehová chí ndiví. Biblia káʼa̱nña nda̱a̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa ni̱xa̱a̱ nu̱ú Jehová ki̱vi̱ saá (Job 1:6). Ta̱ ka̱ʼyi libro ta̱ Job kúú ta̱ nu̱ú ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ta̱ sáa̱-ini xíni Ndióxi̱ ña̱ naníra ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta ña̱yóʼo kúni̱ kachiña “ta̱ íyo contra”. Tá ku̱u ña̱yóʼo, ta̱ Ndi̱va̱ʼa va̱ása níxi̱kuukara se̱ʼe Ndióxi̱ ni kǒo níxi̱kuukara táʼan na̱ veʼe Ndióxi̱ na̱ íyo chí ndiví nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n mií Jehová nu̱ú Génesis 3:15. Ta̱yóʼo ndu̱ura contra xíʼin Jehová, xíʼin na̱ ángel ta saátu ndu̱ura contra xíʼin na̱ yiví na̱ nda̱kú íyo ini xíʼin Ndióxi̱.
5. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna chí ndiví tá nda̱kutáʼanna?
5 Jehová ta̱xira ña̱ ná kaʼyi nu̱ú Biblia ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna tá nda̱kutáʼanna xíʼin Jehová chí ndiví ña̱ va̱ʼa sanáʼa̱ra miíyó ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi. Ta ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa náʼa̱ña ña̱ kúúra iin ta̱ vatá ta ndi̱va̱ʼaní-inira (Job 1:9; chitáʼanña xíʼin Apocalipsis 12:10). Relato yóʼo sánáʼa̱ña iin ña̱ nda̱a̱ miíyó ña̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan xíʼinyó. Jehová viíní xíniñúʼura ndee̱ra ta ndiʼi tiempo kéʼéra ña̱ nda̱kú. Ta saátu kúnda̱a̱-iniyó Jehová kúúmiíra ndee̱ ña̱ ka̱ʼa̱nra ndáaña kivi keʼé iinna ta ndáaña kǒo kívi keʼéna.
JEHOVÁ KIVI KA̱ʼA̱NRA NDÁAÑA KIVI KEʼÉNA TA NDÁAÑA KǑO KÍVI KEʼÉNA
6. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ Jehová ña̱ xa̱a̱ ku̱ndaa̱-inira ndáaña keʼéra tá nda̱kutáʼanna chí ndiví? (Job 1:7, 8).
6 (Kaʼvi Job 1:7, 8).a Tá nda̱kutáʼanna chí ndiví, Jehová xa̱a̱ ku̱ndaa̱va-inira ndáaña keʼéra. Jehová ku̱ndaa̱-inira ña̱ xi̱xito ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ xi̱keʼé ta̱ Job ta xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱kuni̱ra ixandi̱va̱ʼara xíʼinra. Ña̱kán ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Ndi̱va̱ʼa: “¿Á xa̱a̱ xi̱niún ndáaña kéʼé ta̱ Job ta̱ káchíñu nu̱úi̱?”. Ná kotoyó ndáa ki̱ʼva xi̱niñúʼu Jehová ndee̱ra ña̱ va̱ʼa chi̱ndeétáʼanra xíʼin ta̱ Job.
7. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Job 1:10, 11, ¿ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ na̱ yiví?
7 (Kaʼvi Job 1:10, 11).b Jehová kúú ta̱ káʼnu nu̱ú iníísaá ñuyǐví, kúúmiíra ndiʼi ndee̱ ta miíra ndáka̱xin ndáa ki̱ʼva kuniñúʼura ndee̱ra ta saátu ndáa ki̱ʼva kaʼndachíñura (Jer. 32:17; Dan. 4:35). Soo ta̱ Ndi̱va̱ʼa ni̱ka̱ʼa̱nra na̱ yiví ndásakáʼnu kuitína Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ táxira ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱na, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ta̱ Job ta xíʼin ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ va̱ása vií xíniñúʼura ndee̱ra. ¿Ndáaña ke̱ʼé Jehová?
8, 9. ¿Ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa ná kǒo keʼéra ta nda̱chun? (Job 1:12; koto na̱ʼná).
8 (Kaʼvi Job 1:12).c Jehová ta̱xira ña̱ ná na̱ʼa̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa á ña̱ ndixa kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ta̱ Job. Soo nu̱ú ndiʼi na̱ ángel, Jehová ni̱ka̱ʼa̱n káxira xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndáaña kǒo xíniñúʼu keʼéra: “Va̱ása keʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼin miíra”. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ku̱ndaa̱-inira ña̱ kǒo kívi keʼéra ña̱ kúni̱ miíra, xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱niñúʼu kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra. Ta saátu vitin xíniñúʼu kuniso̱ʼora ña̱ káʼa̱n Jehová. Xíʼin ña̱yóʼo kíʼinyó kuenta Jehová xi̱niñúʼura ndee̱ra ña̱ va̱ʼa xi̱ndaara ta̱ Job ta saátu ña̱ va̱ása ka̱ʼa̱n ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ra.
9 Kǒo níkuchiñuví ta̱ Ndi̱va̱ʼa keʼéra ña̱ kúni̱ miíra saáchi nda̱kúníva ni̱xi̱yo ini ta̱ Job xíʼin Jehová (Job 1:22). Soo ta̱ Ndi̱va̱ʼa kǒo níkindo̱o-inira xíʼin ña̱yóʼo ta xi̱kuni̱ra keʼéra inkaka ña̱ʼa xíʼin ta̱ Job.
Jehová ta̱xira ña̱ ná ka̱ʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ vatá xa̱ʼa̱ra nu̱ú inkana. (Koto párrafo 8 xíʼin 9).
10. ¿Nda̱chun ta̱xi Jehová ña̱ ná ixandi̱va̱ʼa tuku ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin ta̱ Job? (Job 2:2-6).
10 (Kaʼvi Job 2:2-6).d Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndeéníka ki̱xáʼara íxandi̱va̱ʼara xíʼin ta̱ Job ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ sandákoondaʼa̱ra Jehová ña̱ va̱ʼa ka̱kura. Ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ Jehová ña̱ su̱ví ña̱ ndixa kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa, ta̱xira ña̱ ná ixandi̱va̱ʼara xíʼin ta̱ Job. Soo íyo inka ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra ña̱ ná kǒo keʼéra ta ka̱chira: “Va̱ása kaʼníúnra”. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa xi̱xiniñúʼu kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra. Xíʼin ña̱yóʼo kíʼinyó kuenta ña̱ ku̱ndaa̱va-ini Jehová ndáaña keʼéra tá ná ya̱ʼa ta Job nu̱ú tu̱ndóʼo, saáchi ta̱ Ndi̱va̱ʼa xi̱xiniñúʼu kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra ta va̱ása kivi keʼéra ña̱ kúni̱ miíra.
JEHOVÁ KǑO NÍTAXIRA ÑA̱ XO̱ʼVI̱ TA̱ JOB
11. Táki̱ʼva káʼa̱n Job 42:10-13, ¿ndáaña ta̱xi Jehová ndaʼa̱ ta̱ Job tándi̱ʼi ni̱ya̱ʼara nu̱ú tu̱ndóʼo?
11 (Kaʼvi Job 42:10-13).e Tá ni̱na̱ʼa̱ ta̱ Job ña̱ ndiʼi tiempo nda̱kú íyo inira xíʼin Ndióxi̱, Jehová va̱ása nítaxikara ña̱ ná ixandi̱va̱ʼaka ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼinra. Xíʼin ña̱yóʼo kíʼinyó kuenta ña̱ kǒo kivi ya̱ʼandosó ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra. Ña̱kán, va̱ása níkivika ixandi̱va̱ʼara xíʼin ta̱ Job.
12. ¿Ndáa ki̱ʼva chi̱ndeétáʼan Jehová xíʼin sava na̱ xi̱ndaa-ini miíra?
12 Na̱ káchíñu nu̱ú Jehová na̱ yáʼa nu̱ú tu̱ndóʼo tiempo vitin xa̱a̱ kíʼinna kuenta ndáa ki̱ʼva sáka̱ku Jehová miína. Tá kúú, tá ku̱i̱ya̱ 1945 na̱ soldado i̱xandúxana xíʼin 230 na̱ testigo Jehová, na̱ xi̱ñuʼu veʼeka̱a chí Alemania ña̱ ná ku̱ʼu̱nna nda̱a̱ nu̱ú íyo mar ña̱ va̱ʼa kaʼnínana soo ndiʼi na̱yóʼo ni̱ka̱kuvana. Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ka̱ʼyina xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndo̱ʼona: “Ku̱a̱ʼání tiempo ndo̱ʼondi̱ ta ndeéní tu̱ndóʼo ni̱ya̱ʼandi̱ nu̱ú. Soo ndi̱ʼi̱ na̱ ni̱ka̱ku ndo̱ʼondi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo u̱ni̱ na̱ hebreo na̱ ni̱ka̱ku tá ta̱ánnana̱ ti̱xin horno, saátu miíndi̱ kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níndoʼondi̱. [...] Ta na̱yóʼo ndeéka ndu̱ndakú-inina i̱xaa Jehová”. Na̱yóʼo ki̱ʼinna kuenta ña̱ sa̱kákuva Jehová miína nda̱a̱ táki̱ʼva sa̱kákura ta̱ Daniel tá chi̱kaa̱nara nu̱ú xi̱ñuʼu león. Ta ni̱ka̱ʼa̱nkana: “Iin kuití ña̱ʼa kúni̱ndi̱, […] ña̱ ná taxina ndasakáʼnundi̱ Jehová ndiʼi tiempo. Ña̱yóʼo kúú bendición ña̱ káʼnuní ña̱ kúsi̱í-inindi̱ ndakiʼinndi̱” (chitáʼanña xíʼin Daniel 3:27; 6:22).
13. Tá yáʼún nu̱ú tu̱ndóʼo, ¿ndáana kivi kundaa-iniún? (Koto na̱ʼná).
13 Sava yichi̱ yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ ndeéní (1 Ped. 5:8-10). Sana ndákava-iniyó ta ndákanixi̱níyó ña̱ va̱ása ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ kúúmiíyó. Tá ndóʼoyó ña̱yóʼo, ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo ta̱ Job. Ná kandíxayó ña̱ íyoní ndee̱ Jehová ña̱ va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ kúúmiíyó vitin ta saátu ña̱ kixi nu̱úyó chí nu̱únínu. Xa̱a̱ nda̱kaxinva Jehová ki̱vi̱ ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ kini ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo ta va̱ása taxira ña̱ ku̱a̱ʼáníka tiempo kooña.
Jehová sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ sáxo̱ʼvi̱ na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra. (Koto párrafo 13).
JEHOVÁ KÚNI̱NÍRA XÍNIRA NA̱ NDA̱KÚ ÍYO INI XÍʼINRA
14, 15. ¿Ndáaña keʼé Jehová xa̱ʼa̱ na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra ta nda̱chun? (Job 14:15 koto na̱ʼná ña̱ va̱xi chí nu̱ú kíxáʼa tutu yóʼo).
14 (Kaʼvi Job 14:15).f Yiváyó ta̱ íyo chí ndiví kúni̱níra xínira ndiʼi na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra saáchi tá xíʼi̱na, sandátakurana. Kǒo taxika Jehová kusuchí-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ táʼanyó saáchi kusi̱íníva-iniyó tá ná ndatakuna (Is. 65:17).
15 Ni ni̱xi̱yoka ta̱ Job nu̱ú ñuyǐví nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ Ndi̱va̱ʼa, Biblia káʼa̱nña, Jehová sa̱ndáʼara ta̱ Job ta ku̱a̱ʼání bendición ta̱xira ndaʼa̱ra nu̱úka ña̱ xi̱kuumiíra tá ya̱chi̱. Bendición ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ra yóʼo, loʼoní kúúña nu̱úka ña̱ taxira ndaʼa̱ra chí nu̱únínu. Jehová ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ kúni̱ra ña̱ si̱íní ná koo na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra. Ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ndoo ku̱a̱china ta koona ndiʼi tiempo nu̱ú ñuyǐví xa̱á (Apoc. 21:3, 4). Xa̱ʼa̱ ña̱ kúúra ta̱ káʼnu nu̱ú iníísaá ñuyǐví, xa̱a̱ kúni̱ra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó. Ndiʼi ña̱yóʼo sándi̱kóníña iniyó tá xa̱a̱ yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo.
Tándi̱ʼi ni̱ya̱ʼa ta̱ Job xíʼin ñá síʼira nu̱ú tu̱ndóʼo, Jehová ta̱xira ku̱a̱ʼání bendición ndaʼa̱na. (Koto párrafo 14 xíʼin 15).
16. ¿Ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kivi kundaa-iniyó Jehová?
16 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ta̱ Job ni̱xi̱ʼi̱vara. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ kúú Jehová ta̱ káʼnu nu̱ú iníísaá ñuyǐví ta íyoní ndee̱ra, kiviva sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví (Deut. 32:39). Ña̱kán, kǒo nda̱a̱ ni iinna kasi nu̱úra ña̱ sandátakura na̱ kúʼvi̱ní-inira xínira, ta keʼéra ña̱yóʼo mií tiempo ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra (Rom. 8:38, 39).
NÁ KUNDAA-INIYÓ JEHOVÁ
17. ¿Nda̱chun kǒo kúchiñu ta̱ Ndi̱va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ñuu Jehová?
17 Ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ta̱ Job chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kundaa-iniyó Jehová. Táxiníyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ña̱ ndáara na̱ ñuura saáchi kǒo táxira ña̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa miíyó. Tiempo vitin, ki̱ʼva 9 millón na̱ yiví ndásakáʼnuna Jehová ta ña̱yóʼo náʼa̱ña ña̱ íyoní ndee̱ra ta kúúra ta̱ káʼnu nu̱ú iníísaá ñuyǐví. Xa̱a̱ ku̱a̱ʼá yichi̱ kíʼinyó kuenta ña̱ va̱ása kúchiñu ta̱ Ndi̱va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ñuu Ndióxi̱ (Is. 54:17). Ku̱a̱ʼání na̱ chíñu xíʼin na̱ níʼi yichi̱ ti̱xin veʼe-ñu̱ʼu kúni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na miíyó soo kǒo kúchiñuna chi Jehová chíndeétáʼanra xíʼinyó. Ta nda̱a̱ ni iinna kǒo kuchiñu kasi nu̱úyó ña̱ sanáʼa̱yó inkana ña̱ mií Jehová kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ta ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúú ta̱ káʼa̱n ña̱ vatá ta xáʼníra na̱ yiví. Soo ni ná kuviyó, Jehová sandátakura ndiʼi na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra (Os. 13:14).
18. ¿Nda̱chun kǒo xíniñúʼu yi̱ʼvíyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi kundoʼoyó chí nu̱únínu?
18 Tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo ta̱ Job, va̱ʼaní chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kandíxayó ña̱ koova Jehová xíʼinyó ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná ndoʼoyó chí nu̱únínu, ña̱kán va̱ása xíniñúʼu yi̱ʼvíyó. Tá ná kixaa̱ ña̱ gran tribulación, ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ndíku̱n miíra ndakanixi̱nína ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iinna ndakiʼin tu̱ʼun na̱ ñuu Ndióxi̱ ta ixandi̱va̱ʼana xíʼinna. Soo nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo tiempo ta̱ Job, Jehová xa̱a̱ xíni̱vara ndáaña keʼéra ta kǒo taxira ña̱ ná ixandi̱va̱ʼa ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ñuura. Si̱lóʼo kúma̱ní ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ kéʼé ta̱ Ndi̱va̱ʼa. Ta̱ Jesús ndakasira ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ti̱xin ya̱vi̱ naá ti̱xin mil ku̱i̱ya̱ (Luc. 8:31; Apoc. 20:1-3). Tá ná ya̱ʼa tiempo ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin ndiʼi na̱ kítáʼan xíʼinra ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana (Apoc. 20:10). Ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n mií Jehová, ku̱a̱ñi̱na xi̱ní ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼara (Gén. 3:15; Rom. 16:20).
19. ¿Ndáaña va̱ʼa taxi Jehová ndaʼa̱ na̱ ndáa-ini miíra? (Koto na̱ʼná).
19 Xa̱a̱ kúni̱níyó ña̱ ná kixaa̱ ñuyǐví xa̱á, nu̱ú va̱ʼaní kooyó ta kusi̱íní-iniyó ta ña̱yóʼo va̱ása kítáʼanña xíʼin ña̱ ndákanixi̱níyó. Jehová káʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinyó: “Ndásaxa̱ái̱ ndiʼi ña̱ʼa” (Apoc. 21:5). ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱yóʼo? Saá kúú ña̱ kǒo kivi keʼé ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin na̱ yiví ni ña̱ chikaa̱ra inina ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa. Kusi̱íní-iniyó kooyó nu̱ú ñuyǐví xa̱á saáchi kǒoka ña̱ sandíʼi-iniyó. Na̱ ka̱ku tá ná koo Armagedón, ku̱a̱ʼání milagro kunina ta na̱ kúúmií kue̱ʼe̱, nduva̱ʼana tasaá kúú ña̱ ndataku na̱ táʼanyó na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Tiempo saá kusi̱íní-iniyó kooyó nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni̱ mií Jehová.
Ku̱a̱ʼání bendición ndakiʼin na̱ nda̱kú íyo ini xíʼin Jehová ni yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo. (Koto párrafo 19).
20. ¿Ndáaña kúni̱ún keʼún?
20 Ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo ná ya̱ʼayó nu̱ú tiempo vitin, ndakú ná koo iniyó ta ná kandíxayó Jehová chi miíra kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱úyó. Kúni̱yó na̱ʼa̱yó ña̱ kúʼvi̱ní-iniyó xíniyó Jehová ta ña̱ káʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ra ña̱ vatá kúúña. Liviní kooyó chí nu̱únínu saáchi Jehová ta̱ káʼnu nu̱ú iníísaá ñuyǐví, kúni̱níra kuniñúʼura ndee̱ra ña̱ va̱ʼa taxira ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ na̱ káchíñu nu̱úra.
YAA 153 Chindeé yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ása yi̱ʼvíi̱
a Job 1:7, 8: “Tasaá Jehová ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Ndi̱va̱ʼa: ‘¿Míí ni̱xa̱ʼún?’. Ta nda̱kuiin ta̱ Ndi̱va̱ʼa yuʼú Jehová: ‘Iníí nu̱ú ñuʼú ni̱xa̱ʼi̱n xi̱toi̱’. 8 Ta ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa: ‘¿Á xa̱a̱ xi̱niún ndáaña kéʼé ta̱ Job ta̱ káchíñu nu̱úi̱? Kǒo nda̱a̱ ni iinna íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱yóʼo nu̱ú ñuʼú. Kǒo ku̱a̱chi kíʼvira ta kéʼéra ña̱ nda̱kú, íxato̱ʼóra Ndióxi̱ ta kǒo kéʼéra nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa’”.
b Job 1:10, 11: “¿Á su̱ví yóʼó kúú ta̱ ndáa ta̱yóʼo, na̱ veʼera ta saátu ndiʼi ña̱ kúúmiíra? Táxiún bendición ndaʼa̱ra ña̱ va̱ʼa vií kana ndiʼi chiñu ña̱ kéʼéra ta táxiún ña̱ ku̱a̱ʼání ná nduu kití sa̱na̱ra. 11 Soo sandákaa̱ ndaʼún ta kindaa ndiʼi ña̱ kúúmiíra, ta kuni nu̱ún ña̱ sakúisochiʼñavara yóʼó”.
c Job 1:12: “Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa: ‘Koto, miíún xíni̱ ndáaña keʼún xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiíra, soo va̱ása keʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼin miíra’. Tasaá ki̱ta ta̱ Ndi̱va̱ʼa nu̱ú Jehová ta ku̱a̱ʼa̱nra”.
d Job 2:2-6: “Tasaá Jehová ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Ndi̱va̱ʼa: ‘¿Míí ni̱xa̱ʼún?’. Ta nda̱kuiin ta̱ Ndi̱va̱ʼa yuʼú Jehová: ‘Iníí nu̱ú ñuʼú ni̱xa̱ʼi̱n xi̱toi̱’. 3 Ta ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa: ‘¿Á xa̱a̱ xi̱niún ndáaña kéʼé ta̱ Job ta̱ káchíñu nu̱úi̱? Kǒo nda̱a̱ ni iinna íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱yóʼo nu̱ú ñuʼú. Kǒo ku̱a̱chi kíʼvira ta kéʼéra ña̱ nda̱kú, íxato̱ʼóra Ndióxi̱ ta kǒo kéʼéra nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa. Soo yóʼó kúni̱ún sandíʼi-xa̱ʼíi̱ra ni kǒo ña̱ níkeʼéra, soo nda̱kúkava íyo ini ta̱yóʼo xíʼi̱n’. 4 Ta nda̱kuiin ta̱ Ndi̱va̱ʼa yuʼú Jehová: ‘Tá xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuvi iin na̱ yiví, taxina ndiʼi ña̱ kúúmiína ña̱ va̱ʼa ka̱kuna. 5 Ña̱kán tá ná sandákaún ndaʼún ta ná taxiún ña̱ kiʼinra kue̱ʼe̱, saá kuni nu̱ún ña̱ sakúisochiʼñavara yóʼó’. 6 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa: ‘Koto, miíún xíni̱ ndáaña keʼún xíʼinra. Soo va̱ása kaʼníúnra’”.
e Job 42:10-13: “Tá xa̱a̱ sa̱ndíʼi ta̱ Job ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra, va̱ása nítaxika Jehová xo̱ʼvi̱ra ta ta̱xira ná kuumií tukura ña̱ ku̱i̱ká ña̱ xi̱kuumiíra tá ya̱chi̱. Ta nda̱a̱ u̱vi̱ yichi̱ka nda̱kunúu ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱ra nu̱úka ña̱ xi̱kuumiíra tá ya̱chi̱. 11 Ndiʼi na̱ ñanira xíʼin ku̱ʼvara ta saátu ndiʼi na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra tá ya̱chi̱ ni̱xa̱ʼa̱nna veʼera ña̱ va̱ʼa kotonara ta xi̱xina xíʼinra. Ku̱ndáʼvi-inina xi̱ninara ta sa̱ndíkona-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ ki̱xi nu̱úra ña̱ va̱ása nísasi Jehová. Iin tá iinna ta̱xina xu̱ʼún ndaʼa̱ra ta ta̱xina iin seʼe̱ ña̱ oro ndaʼa̱ra. 12 Ku̱a̱ʼáka ña̱ va̱ʼa ta̱xi Jehová ndaʼa̱ ta̱ Job nu̱úka ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ra tá ya̱chi̱. Ta̱ Job ni̱xa̱a̱ra xi̱kuumiíra 14,000 ndikachi, 6,000 camello, 2,000 si̱ndi̱ki̱ xíʼin 1,000 burro. 13 Saátu ka̱ku inka u̱xa̱ka se̱ʼeta̱ara xíʼin u̱ni̱ se̱ʼe-síʼira”.