BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • w26 marzo pág. 20-25
  • Vií ndakanixi̱níndó ta vií kana ña̱ kéʼéndó

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Vií ndakanixi̱níndó ta vií kana ña̱ kéʼéndó
  • Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2026
  • Subtema
  • Inka ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ña
  • NU̱ÚKA ÑA̱ NI̱NU KUNIYÓ VA̱ʼAKA VITÁ NÁ KOO INIYÓ
  • NU̱ÚKA ÑA̱ SA̱A̱YÓ KÚEE NÁ KOO INIYÓ
  • NÁ KǑO YI̱ʼVÍYÓ TA NÁ KUNDAA-INIYÓ JEHOVÁ
  • NÁ CHIKAA̱YÓ NDEE̱ ÑA̱ VIÍKA NDAKANIXI̱NÍYÓ
  • Iin ta̱a ta̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi xíʼin iin ñá loʼo
    Ña̱ sákuaʼayó nu̱ú Biblia
  • Iin ñá loʼo chíndeéñá iin ta̱ kúúmií iin chiñu káʼnu
    Historia ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia
  • Sándi̱ko Jehová ini na̱ xóʼvi̱ní
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2024
  • Ndióxi̱ ta̱ táku kúú Jehová
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2024
Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2026
w26 marzo pág. 20-25

25 NDA̱A̱ 31 TÍ MAYO 2026

YAA 135 “Se̱ʼe miíi̱ vií va̱ʼa ndakanixi̱níún”

Vií ndakanixi̱níndó ta vií kana ña̱ kéʼéndó

“Na̱ náʼa̱ ña̱ viíní ndákanixi̱nína, va̱ʼaní kana ña̱ kéʼéna” (PROV. 16:20).

ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱

Ña̱ vií ndákanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií kana ña̱ kéʼéyó tá ná ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo.

1, 2. ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱ vií ndakanixi̱níyó ta ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼinyó?

SAVA yichi̱ yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ta íxayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ kéʼéyó. Savana va̱ása íxato̱ʼóna miíyó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱yó. Inkana va̱ása vií ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱yó ta xa̱ʼa̱ ña̱kán va̱ása vií kéʼéna xíʼinyó. Ta sava yichi̱ yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ sayíʼvi miíyó. ¿Ndáaña kivi chindeétáʼan xíʼinyó? Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ viíní ná koo ña̱ ndákanixi̱níyó.

2 Ña̱ vií ndákanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱ va̱ʼa iniyó xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa. Saátu chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó nda̱chun kúú sava ña̱ʼa ta nda̱chun sava na̱ yiví va̱ása vií kéʼéna. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, vií íyo ña̱ kéʼéyó. Tá kúú, ña̱ vií ndákanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ama kúú ña̱ ka̱ʼa̱nyó, ña̱ va̱ása kamaní sa̱a̱yó, ña̱ koo káʼnu-iniyó xa̱ʼa̱ inkana ta saátu ña̱ kandíxayó consejo ña̱ táxi inkana ndaʼa̱yó (Sal. 4:4; Prov. 10:19; 19:20). Tá vií íyo ña̱ ndákanixi̱níyó su̱ví iinlá Jehová kúsi̱í-ini xíʼin ña̱yóʼo chi saátu chíndeétáʼanña xíʼinyó ta nda̱a̱ na̱ kítáʼan xíʼinyó. Ña̱ vií ndákanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo sa̱a̱ kamayó tá xa̱a̱ ndóʼoyó iin ña̱ʼa ña̱ kivi sasáa̱ miíyó. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ u̱ni̱ relato ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ ndákanixi̱níyó tasaá vitá koo iniyó, kúee koo iniyó ta saátu ña̱ kundaa-iniyó Jehová.

NU̱ÚKA ÑA̱ NI̱NU KUNIYÓ VA̱ʼAKA VITÁ NÁ KOO INIYÓ

3. ¿Ndáata xi̱kuu ta̱ Naamán?

3 Ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ kéʼéyó, va̱ása xíniñúʼu ni̱nu kuniyó (1 Ped. 5:5). Ña̱ vií ndakanixi̱níyó, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼinyó? Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Naamán. ¿Ndáata xi̱kuu ta̱yóʼo? Ta̱yóʼo xi̱kuumiíra iin chiñu ña̱ ndáyáʼviní ña̱ xi̱niʼira yichi̱ nu̱ú na̱ soldado na̱ ñuu Siria ta ñuu yóʼo xi̱ndikaa̱ña chí norte ña̱ ñuu Israel. Ta̱ Naamán xi̱kuumiíra kue̱ʼe̱ lepra ta kininí xi̱keʼé ña̱yóʼo xíʼin ku̱ñura (2 Rey. 5:1).

4. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ ta̱ Naamán ña̱ xi̱niso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá loʼo ñuu Israel xíʼinra?

4 Iin ñá loʼo ñá ñuu Israel ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin ñá síʼi ta̱ Naamán, ña̱ chí ñuu Israel íyo iin ta̱ profeta ta̱ kivi sandáʼa yi̱i̱ñá (2 Rey. 5:2, 3). Ta̱ Naamán kivi ndakanixi̱níra ña̱yóʼo: “Iin ñá loʼo kuitíva kúúñá. ¿Á kivi chindeéña yi̱ʼi̱ ta ñá ñuu na̱ kánitáʼan xíʼi̱n kúúñá?”. Soo ta̱ Naamán kǒo níndakanixi̱níra saá. Nu̱úka ña̱ ni̱nu kunira ta kǒo kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá, vitá ni̱xi̱yo inira ta xi̱niso̱ʼovara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey ñuu Siria á kivi ku̱ʼu̱nra ñuu Israel ña̱ va̱ʼa sandáʼana miíra, ta̱ rey yóʼo ta̱xivara ni̱xa̱ʼa̱nra (2 Rey. 5:4, 5).

5. ¿Ndáaña ndo̱ʼo ta̱ Naamán tá ni̱xa̱a̱ra ñuu Israel?

5 Ta̱ Naamán ni̱xa̱a̱ra ñuu Israel ta ni̱xa̱a̱ra nu̱ú ta̱ rey Jehoram, sana xi̱kuni̱níra nduva̱ʼara. Ta̱ Jehoram nda̱kanixi̱níra ta̱ rey ta̱ ñuu Siria chi̱ndaʼára ta̱ Naamán xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ra kanitáʼanra xíʼinra. Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ profeta Eliseo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey Jehoram ña̱ ná chindaʼára ta̱ Naamán ña̱ ku̱ʼu̱nra nu̱úra (2 Rey. 5:6-9). Soo va̱ása níkuu ña̱ nda̱kanixi̱ní ta̱ Naamán saáchi ta̱ Eliseo kǒo níkitara ña̱ va̱ʼa ndakiʼinrara ta ka̱ʼa̱nra xíʼinra, chi ña̱ ke̱ʼéra kúú ña̱ chi̱ndaʼára iin ta̱a ña̱ ná ka̱ʼa̱nra xíʼinra ndáaña xíniñúʼu keʼéra ña̱ va̱ʼa nduva̱ʼara (2 Rey. 5:10).

6. a) ¿Nda̱chun ni̱sa̱a̱ ta̱ Naamán xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ chi̱ndaʼá ta̱ Eliseo? b) ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Naamán ña̱ vií xi̱ndakanixi̱nína ta ndáaña ku̱u? (2 Reyes 5:13, 14).

6 Ta̱ Naamán kǒo níkutóora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ chi̱ndaʼá ta̱ Eliseo, saáchi nda̱a̱ ni̱sa̱a̱ra ta ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra (2 Rey. 5:11, 12). ¿Nda̱chun nda̱kanixi̱níra saá? Saáchi sana nda̱kanixi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱niʼira yichi̱ nu̱ú na̱ soldado, xi̱xiniñúʼu ixato̱ʼónara. Ta sana nda̱kanixi̱níra xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Eliseo ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ xi̱kundasíra xi̱xinira na̱ ñuu Siria. Soo ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ nda̱kanixi̱ní ta̱ Naamán, ña̱ xi̱kuni̱ra kúú ña̱ ndikóra ñuu Siria. Soo na̱ xi̱kachíñu nu̱úra vií nda̱kanixi̱nína ta ni̱ka̱ʼa̱n ndáʼvina xíʼinra ña̱ vií ná koo ña̱ keʼéra. Ta̱ Naamán vitá ni̱xi̱yo inira ta ka̱ndíxara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Eliseo ta xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo, nda̱ʼavara (kaʼvi 2 Reyes 5:13, 14).

7. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ke̱ʼé ta̱ Naamán? (Proverbios 22:4; koto na̱ʼná).

7 ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin relato yóʼo? Tá vií ndákanixi̱níyó, kíʼinyó kuenta ndáaña kúú ña̱ keʼéyó ta saátu ña̱ va̱ása kama sa̱a̱yó. Ña̱ vií ndakanixi̱níyó saátu chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vitá koo iniyó ta saátu ña̱ ndakuniyó ña̱ va̱ása xíni̱yó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa, ta xíniñúʼuyó ña̱ chindeétáʼanna Jehová xíʼinyó. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ ta̱ Naamán ña̱ vií xi̱ndakanixi̱níra? Ni ta̱ʼán ndasakáʼnura Jehová, vitá ni̱xi̱yo inira chi xi̱niso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá loʼo ñuu Israel xíʼinra, xi̱niso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ xi̱kachíñu nu̱úra, xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Eliseo, saáchi mií Jehová xi̱niñúʼu ta̱yóʼo. Nu̱úka ña̱ ni̱nu kuni ta̱ Naamán vitá ni̱xi̱yo inira. Xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo nda̱ʼara. Tá kúma̱níka ka̱ʼa̱nyó á keʼéyó iin ña̱ʼa siʼna ná ndakani vií xi̱níyó xa̱ʼa̱ña. Tá kúú, tá táxina consejo ndaʼa̱yó xíʼin Biblia á kǒo kúnda̱a̱-iniyó xíʼin ña̱ káʼa̱n na̱ ñuu Ndióxi̱, ná nda̱ka̱tu̱ʼúnyó ña̱yóʼo miíyó: “Ña̱ kéʼíi̱ á ña̱ káʼi̱n, ¿á náʼa̱ña ña̱ vitá íyo inii̱ á ña̱ ni̱nu kúnii̱?” (kaʼvi Proverbios 22:4).a

Ña̱ xítoyó nu̱ú na̱ʼná: Iin ta̱ hermano va̱ʼa xíniso̱ʼora inkana: 1. Xíniso̱ʼora iin ta̱ hermano ta̱ loʼoka nu̱úra, ta̱yóʼo náʼa̱ra folleto nu̱úra ña̱ naní “Sákuaʼaka ña̱ vií kaʼviún ta sanáʼún” ña̱ táxira consejo ndaʼa̱ra. 2. Xíniso̱ʼora ña̱ káʼa̱n iin ñá hermana ñá xa̱a̱ chée xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ keena xíʼin tú exhibidor. 3. Xítora nu̱ú táblet iin video ña̱ ka̱na nu̱ú JW Broadcasting.

Ná keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Naamán, vií va̱ʼa ná kuniso̱ʼoyó tá táxina consejo ndaʼa̱yó á tá káʼa̱n na̱ ñuu Ndióxi̱ xíʼinyó xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa. (Koto párrafo 7).


NU̱ÚKA ÑA̱ SA̱A̱YÓ KÚEE NÁ KOO INIYÓ

8. ¿Ama kúú ña̱ kivi ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ kúee koo iniyó?

8 Ndiʼiyó yáʼa nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ sándi̱ʼi̱-iniyó, soo ña̱ vií ndakanixi̱níyó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kúee koo iniyó. Sava yichi̱ íxayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó, ta nda̱a̱ kivi sa̱a̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása vií ke̱ʼéna xíʼinyó, á xóʼvi̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó ña̱ va̱ása va̱ʼa (Efes. 4:26 koto nota ña̱ estudio “Cuando se enojen”). Ná kotoyó ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ ta̱ David xíʼin ñá Abigaíl ña̱ vií nda̱kanixi̱nína tá ni̱ya̱ʼana nu̱ú iin tu̱ndóʼo.

9. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Nabal xíʼin ta̱ David?

9 Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: Ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra ñúʼuna nu̱ú ñu̱ʼu yi̱chí ña̱ kíndo̱o chí Parán nu̱ú ni̱xi̱yo se̱ʼéna (1 Sam. 25:1). Kán xi̱ndaana ndikachi xíʼin na̱ xi̱ndaa tíyóʼo, ta na̱ ta̱a kán xi̱kachíñu nu̱ú iin ta̱a ta̱ kúikání ta̱ xi̱naní Nabal (1 Sam. 25:15, 16). Tá ki̱xaa̱ tiempo ña̱ kaʼndana ixí tí ndikachi, ta̱ David chi̱ndaʼára sava na̱ ta̱a ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Nabal ña̱ va̱ása kúni̱kana ku̱a̱chi ta saátu ña̱ ndukúna ña̱ kuxuna nu̱úra (1 Sam. 25:6-8). Nu̱úka ña̱ taxi ta̱ Nabal tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna, ta̱yóʼo ndi̱va̱ʼaní ke̱ʼéra xíʼinna ta kininí ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna (1 Sam. 25:10, 11).

10. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ ñá Abigaíl xíʼin ta̱ David ña̱ vií xi̱ndakanixi̱nína? (1 Samuel 25:32, 33; koto na̱ʼná).

10 ¿Ndáaña keʼún tá ná ndoʼún táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ David? Kúnda̱a̱va-iniyó nda̱chun ni̱sa̱a̱ ta̱ David, saáchi iin ta̱a ta̱ kamaní xi̱saa̱ xi̱kuura. Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱sa̱a̱níra xi̱kuni̱ra kaʼníra ta̱ Nabal (1 Sam. 25:13, 21, 22). Tá ku̱a̱ʼa̱nra yichi̱ ña̱ kaʼníra ta̱ Nabal, nda̱kutáʼanra xíʼin ñá Abigaíl, ñá síʼi ta̱ Nabal, ñáyóʼo viíní xi̱keʼéñá. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ñá ña̱ viíní xi̱ndakanixi̱níñá? Ñáyóʼo ku̱ndaa̱-iniñá nda̱chun ni̱sa̱a̱ ta̱ David. Soo ki̱ʼinñá kuenta iin ta̱a va̱ʼava xi̱kuura ta chi̱ndeétáʼanñá xíʼinra ña̱ kǒo sa̱a̱níra. Ta̱xiñá ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ndaʼa̱na ta vitá ni̱xi̱yo iniñá tá ta̱xiñá consejo ndaʼa̱ ta̱ David (1 Sam. 25:18, 23-31). Saátu ta̱ David ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ ndíchi xi̱ndakanixi̱níra, saáchi xi̱niso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá Abigaíl xíʼinra ta nda̱kunira ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndákanixi̱ní Jehová. Tasaá kǒo nísa̱a̱ka ta̱ David ta kǒo níkeʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa (kaʼvi 1 Samuel 25:32, 33).

Ta̱ David xíniso̱ʼora ña̱ káʼa̱n ñá Abigaíl xíʼinra, xi̱kuxítiñá nu̱úra. Na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David xítona ña̱ kúu. Na̱ káchíñu nu̱ú ñá Abigaíl ndítana chí sa̱ta ta ku̱a̱ʼání ña̱ʼa níʼina ña̱ taxina ndaʼa̱ ta̱ David.

Ta̱ David xíʼin ñá Abigaíl ni̱na̱ʼa̱na ña̱ vií xi̱ndakanixi̱nína tá ni̱ya̱ʼana nu̱ú tu̱ndóʼo tasaá kǒo níkeʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa. (Koto párrafo 10).


11. Ña̱ vií ndakanixi̱níyó ¿ndáa ki̱ʼva chindeétáʼanña xíʼinyó tá sása̱a̱na miíyó? (Proverbios 19:11).

11 ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin relato yóʼo? Tá vií ndákanixi̱níyó va̱ása kama sáa̱yó, ni íyo ña̱ sása̱a̱ miíyó. Ná ndakanixi̱níyó ndáaña kivi kuu xíʼin ña̱ kéʼéyó á xíʼin ña̱ káʼa̱nyó (kaʼvi Proverbios 19:11).b Tá ni̱ka̱ʼa̱n ñá Abigaíl xíʼin ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱ ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ra keʼéra, ta̱ David va̱ása nísa̱a̱kara. Tá iinna sása̱a̱na miíyó, á íyo iin ña̱ sándi̱ʼi̱-iniyó, ná va̱ása ndi̱ku̱n sa̱a̱yó (Sant. 1:19). Ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta ná taváyó tiempo ña̱ nandukúyó ndáaña ndákanixi̱níra xa̱ʼa̱ña. Ña̱yóʼo va̱ʼaní chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo sa̱a̱ kamayó.

12. ¿Ndáa ki̱ʼva chindeétáʼan inkana xíʼinyó ña̱ vií ndakanixi̱níyó ta va̱ása sa̱a̱ kamayó?

12 Nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niñúʼu Jehová ñá Abigaíl ña̱ chi̱ndeétáʼanñá xíʼin ta̱ David ña̱ vií koo ña̱ ndakanixi̱níra, saátu kivi kuniñúʼura iinna ña̱ chindeétáʼanna xíʼinyó ña̱ vií ndakanixi̱níyó. Soo tá íyo iin ña̱ sása̱a̱ miíyó, iin ña̱ kivi keʼéyó kúú ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin iin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ xu̱xa-ini xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱ ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼinyó ña̱ ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová (Prov. 12:15; 20:18). Soo tá iin na̱ migoyó kúni̱na keʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni ta̱ David keʼéra, ¿á kivi keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ñá Abigaíl ña̱ chindeétáʼanyó xíʼinna ña̱ ndakanixi̱nína nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová? Ku̱a̱ʼání bendición taxi Ndióxi̱ ndaʼa̱yó tá chíndeétáʼanyó xíʼin inkana ña̱ vií ndakanixi̱nína ta saátu ña̱ kúee koo inina.

NÁ KǑO YI̱ʼVÍYÓ TA NÁ KUNDAA-INIYÓ JEHOVÁ

13. Ña̱ vií ndákanixi̱níyó, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo yi̱ʼvíyó?

13 Sava yichi̱ yíʼviyó soo ña̱ vií ndákanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ta sándakaʼánña miíyó ña̱ íyoníka ndee̱ Jehová nu̱úka ña̱ sáyi̱ʼví miíyó (Sal. 27:1). Ndióxi̱yó chindeétáʼanvara xíʼinyó ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ yáʼayó nu̱ú ni yo̱ʼvi̱níña túviyó. Ña̱kán kúú ña̱ ndo̱ʼo ta̱ Jonás ni xi̱xini̱vara xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xi̱xiniñúʼu vií koo ña̱ ndákanixi̱níra ña̱ va̱ʼa sáxi̱nura chiñu ña̱ yo̱ʼvi̱ní.

14. ¿Nda̱chun ni̱yi̱ʼví ta̱ Jonás keʼéra chiñu ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱ra?

14 Jehová ta̱xira iin chiñu ndaʼa̱ ta̱ Jonás nu̱ú xi̱niñúʼu ndakú koo inira: ña̱ ku̱ʼu̱nra ñuu Nínive ta ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ yiví kán ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱na (Jon. 1:1, 2). Tá miíún níxi̱yo ta̱ Jonás, ¿ndáaña keʼún? Ña̱ keena ñuu Israel ta ku̱ʼu̱nna ñuu Nínive ki̱ʼva iin yo̱o̱ xi̱xiniñúʼu ku̱ʼu̱n xáʼana. Na̱ ñuu Nínive kininí xi̱keʼéna, ta na̱ yiví xi̱xini̱na xa̱ʼa̱na ña̱ ndi̱va̱ʼaní xi̱keʼéna. Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñuu Nínive ña̱ kúúña “ñuu ña̱ xáʼní ku̱a̱ʼání na̱ yiví” (Nah. 3:1, 7). ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Jonás? Nu̱úka ña̱ keʼéra ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra xi̱nura ku̱a̱ʼa̱nra inka ñuu (Jon. 1:3).

15. ¿Ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼin ta̱ Jonás ña̱ kundaa-inira Jehová? (Jonás 2:6-9).

15 Jehová sa̱ndákaʼánra ta̱ Jonás ña̱ kúúmiíníra ndee̱. Ni xi̱nu ta̱ Jonás ku̱a̱ʼa̱nra inka ñuu soo Jehová sa̱kákura miíra (Jon. 1:15, 17). Ta̱ Jonás sa̱kúaʼara iin ña̱ ndáyáʼviní ta ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼan xíʼinra ña̱ kǒo yi̱ʼvíra. Va̱ása xíniñúʼuví yi̱ʼvíra nu̱ú na̱ ñuu Nínive, saáchi Jehová kivi kundaara miíra nu̱ú ña̱ kivi kundoʼora (kaʼvi Jonás 2:6-9). Jehová ni̱ka̱ʼa̱n tukura xíʼinra ña̱ ná ku̱ʼu̱nra ñuu kán, ¿ndáaña ke̱ʼé ta̱ Jonás? Xi̱niso̱ʼora Jehová ta ni̱xa̱ʼa̱nra ñuu Nínive ta na̱ yiví kán va̱ʼaníva xi̱niso̱ʼona (Jon. 3:5).

16. Ña̱ vií ndákanixi̱níyó, ¿ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ kivi sayíʼvi miíyó? (Proverbios 29:25; koto na̱ʼná).

16 ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin relato yóʼo? Ná kǒo taxiyó ña̱ kasi nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úyó ni ña̱ sayíʼvi na̱ yiví miíyó ña̱ ndasakáʼnuyó Jehová (kaʼvi Proverbios 29:25).c Xa̱ʼa̱ ña̱ vií xi̱ndakanixi̱ní ta̱ Jonás, nda̱kanikaxi̱níra ña̱ íyova Ndióxi̱ xíʼinra nu̱úka ndakanixi̱níra xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ kivi kundoʼora. Saátu miíyó tá ndákanikaxi̱níyó ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ va̱ása yi̱ʼvíyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi kundoʼoyó. Saátu kivi ndakanixi̱níyó ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ chi̱ndeétáʼan Jehová xíʼin na̱ hermano tá ni̱ya̱ʼana nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ yo̱ʼvi̱ní xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndaa-ininara (Heb. 13:6).d Ná kundaa-iniyó Jehová ta ná chindeétáʼanyó xíʼin inkana ña̱ kundaa-ininara. Saá na̱ʼa̱yó ña̱ vií ndákanixi̱níyó.

 Ña̱ xítoyó nu̱ú na̱ʼná: 1. Ta̱ profeta Jonás ku̱a̱ʼa̱nra chí ñuu Nínive. 2. Iin ta̱ loʼo ku̱a̱ʼa̱nra chí escuela. Ku̱a̱ʼání ña̱ kini ña̱ va̱ása kútóo Jehová íyo. Ku̱a̱ʼání bandera ña̱ arcoíris íyo. Iin ta̱ loʼo kánira inkara.

Ejemplo ta̱ Jonás sánáʼa̱ña miíyó tá vií ndákanixi̱níyó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ keʼéyó ña̱ káʼa̱n Jehová, ta kuchiñuyó ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo. (Koto párrafo 16).


NÁ CHIKAA̱YÓ NDEE̱ ÑA̱ VIÍKA NDAKANIXI̱NÍYÓ

17. ¿Ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa viíka ndakanixi̱níyó?

17 Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó ña̱ vií ndákanixi̱níyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ yo̱ʼvi̱. ¿Ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa viíka ndakanixi̱níyó? Iinlá Jehová kúú ta̱ ndíchiní ta miíra chíndeétáʼan xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra ña̱ vií ndakanixi̱nína (Sal. 32:8). ¿Ndáa ki̱ʼva kéʼéra ña̱yóʼo? Táxira consejo ndaʼa̱yó ña̱ va̱xi nu̱ú tu̱ʼunra ña̱ va̱ʼa vií kǒo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ta saátu ña̱ kǒo sa̱a̱ kamayó (Sal. 119:97-101). Ña̱kán ná ndakani vií xi̱níyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ káʼviyó nu̱ú Biblia. Saátu táxi Jehová espíritu santora ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa vií ndakanixi̱níyó ta ndiʼi tiempo ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinra ña̱ ná taxiraña ndaʼa̱yó (Neh. 9:20, nota). Tá ná ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ yo̱ʼvi̱ní ná keʼéyó ndiʼi ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ yóʼo, saá kúú ña̱ ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová ta vií koo ña̱ keʼéyó (Prov. 21:11, nota).

18. ¿Ndáaña kúni̱ún keʼún?

18 Ña̱ vií ndákanixi̱níyó ndáyáʼviníña, ña̱kán ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinyó (Sal. 14:2). Tá saá ná keʼéyó vií koo ña̱ ndakanixi̱níyó (Prov. 21:16, nota). Ndiʼi tiempo kúni̱yó na̱ʼa̱yó ña̱ vií ndákanixi̱níyó ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná kuu tasaá vií kana ña̱ kéʼéyó ta sakusi̱íyó-ini Jehová.

¿NDÁAÑA SÁKUAʼAYÓ XÍʼI ÑA̱ KE̱ʼÉ . . .

  • ta̱ Naamán?

  • ta̱ David xíʼin ñá Abigaíl?

  • ta̱ Jonás?

YAA 42 Ña̱ káʼa̱n na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱

a Proverbios 22:4: “Tá vitá íyo ini iin na̱ yiví ta íxato̱ʼóna Jehová, ndakiʼinna ña̱ va̱ʼa, ixato̱ʼónana ta ni̱ʼína ña̱ kutakuna”.

b Proverbios 19:11: “Tá iin na̱ yiví kúúmiína ña̱ ndíchi, ña̱yóʼo chindeétáʼan xíʼinna ña̱ va̱ása kama sa̱a̱na, ta iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱ ixakáʼnu-inina xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna xíʼinna”.

c Proverbios 29:25: “Na̱ yíʼvi xíni na̱ yiví, ña̱yóʼo sandákavaña miína, soo Jehová kundaara na̱ ndáa-ini miíra”.

d Tá kúú koto ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ta̱ Guéorgui Pórchulian. Ki̱ʼvi nu̱ú JW Library® á jw.org nu̱ú táʼví ña̱ naní “Biografías de testigos de Jehová”.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana