Ho se Nke Lehlakore Lefatšeng le Ferekaneng
HO FETILE lilemo tse 40 ho tloha ka la 1 Pulungoana, 1939. Mohla letsatsi leo, The Watchtower e ile ea hatisa sehlooho se etellang pele tlas’a “Ho se nke Lehlakore.” Boitsebiso boo ba ipaka e le bo nakong hakaakang!
Likhoeli tse peli pelenyana ho moo, ka la 1 Loetse, lebotho le matla la Nazi le ne le hlasetse Poland ntle ho mabaka. Nako ea libeke tse hlano feela, Jeremane e ne e roboketse naha eo ka thuso ea phutuho e neng e entsoe ke Soviet e hlaha le ka bochabela. Ho sa le joalo, Brithani, Canada, Australia, New Zealand, India, Afrika Boroa le France tsa bolela hore li loana le Jeremane. Empa ka likhoeli tse supileng lebotho la ka Bophirima la khutsa, ho nkiloe bohato bo fokolang haholo ba ntoa. Eaba e bitsoa ntoa e boleloang ka molomo feela.
Ke ka nako ena moo bahlankana ba bangata ba ileng ba ela hloko haholo Bibele le taba e neng e fanoa ka Molula-Qhooa oa Senyesemane tlas’a sehloho “Ho se Nke Lehlakore.” Ka baka la maru a neng a ntse a bokellana a Ntoa ea II ea Lefatše, Mokreste o lokela ho nka bohato bofe? Na bahlankana ba Bakreste ba ka mahlakoreng a mabeli a ntoa ba lokela ho tsoa ho ea bolaea ba ka lehlakoreng le leng, le hoja baruti, ba K’hatholike le ba Boprostanta, ka mahlakoreng ka bobeli ba ile ba bolela hore hona ke tšoanelo ea motho ka pel’a Molimo? Haeba lefatše le ka ea ntoeng, na bahlankana bana ba ne ba tlamehile joang kapa joang ho kopanela tšollong ea mali ka lehlakoreng leha e le lefe leo ba leng ka ho lona? Ba bangata ho bona ba hopola mantsoe a Jesu, a kang ana: “Ke le laela tseo, le tle le ratane. . . . erekaha le se ba lefatše, ke mpa ke le khethile lefatšeng.”—Joh. 15:17-19; 17:14, 16; 18:36.
Ka baka la boithuto bo masene Lentsoeng la Molimo, Bakreste bana ba banyenyane ba tseba ho etsa qeto. Ha ho ea ileng a ba etsetsa qeto ena. Ba tsebile ho iketsetsa eona ka bomong, motheong oa letsoalo la e mong le e mong le theiloeng Bibeleng. Qeto ea bona e ne e le ho intša liketsong tsa lehloeo le pefo ho batho ba kang bona ba lichaba tse ling. E, ba ne ba lumela ba bile ba batla ho kopanela ho phethahatsoeng ha boprofeta bo tsebisahalang ba Esaia: “Ba tla tea liphehla tsa bona tsa ntoa mehoma, le marumo a bona ba a tee lisekele; sechaba se seng ha se sa tla hlola se futuhela sechaba se seng ka lerumo, ha ba sa tla hlola ba ithuta ho loana.” (Esa. 2:4) Bahlankana bana ba lichaba tsohle ba etsa joalo.
LITHOLOANA TSA HO SE NKE LEHLAKORE
Ho bile joalo, lilemong tseo tse tšeletseng tse bohloko tse ileng tsa latela, ha ho lea mong ho Lipaki tsa Jehova sechabeng leha e le sefe ea ileng a bolaea ngoan’abo oa Mokreste oa sechaba se seng. Baprostanta ba bangata ba ile ba bolaoa ke Baprostanta ba bang, ’me Mak’hatholike a mangata ke Mak’hatholike, empa ha ho motho le ea mong ea masoabing ke lefu ea neng a ka bea ho hlajoa ha monna oa hae kapa mora monyakong oa e mong oa Lipaki tsa Jehova. Nahana ka phello hoja Mak’hatholike, Maprostanta, e, le Majode kaofela lefatšeng ba ne ba nkile boemo bo joalo lefatšeng lohle! Ho hang ntoa e ka be e sa ba teng. Le hoja Mopapa Pius XII a ne a ile a khaola Hitler oa Mok’hatholike, joalokaha a ile a khothalletsoa joalo, lefatše le ka be le ile la bolokoa tšollong e kholo hakaakang ea mali le masoabi! Ke hore, haeba hoo ho ne ho ka be ho thibetse Hitler le batlatsi ba hae ntoeng.
Leha ho le joalo, Ntoa ea II ea Lefatše ea phetha tsela ea eona. Likotsi tsa eona tsa e-ba kae? The World Book Encyclopedia e-ea re bolella: “Ntoa ea II ea Lefatše ea bolaea batho ba bangata haholoanyane, ea sebelisa chelete e ngatanyana, ea senya thepa e ngatanyana, ea ama batho ba bangatanyana, ’me mohlomong ea baka liphetoho tse khōloanyane ho feta ntoa leha e le efe e ’ngoe paleng. Ea kenyelletsa Mehla ea Atomiki, ’me ea tlisa liphetoho tse tletseng hohle ntoeng.” Masole a ka bang limillione tse 16 le batho ba sa loaneng ba nkang palo eo habeli le halofo ba shoa ka baka la ntoa. “Ea sebelisa chelete e fetang $1 150 000 000 000. Linaha tse fetang 50 tsa kopanela ntoeng, ’me lefatše lohle la utloa liphello tsa eona.”
Ruri ea e-ba ntoa ea lefatše, ’me lefatše la kotula tsieleho. Empa ho thoe’ng ka ba ileng ba latela keletso ea Jesu ho se ‘be ba lefatše’? Ha e le hantle, bana ba ile ba thatafalloa haholoanyane ho feta ba ileng ba nka leoto le lefatše. Ke taba e ’ngoe ho bontša bonatla ka ho ipata ka mokoting ha ntoa e le mahlo-mafubelu; ke taba e fapaneng ho hang ho ema ka sebete letsoalong la motho le rutiloeng ka Bibele, har’a lithohako le litšomo, motho a phela hangata har’a lichankana tse tletseng lintho tse lomang, ’me ka linako tse ling moriting oa masole a thunyang kapa sabole e bolaeang. Bana ba sa kang ba nka lehlakore Ntoeng ea II ea Lefatše e ne e se ba nkiloeng feela ke cheseho ea bolumeli. E ne e le bahlabani ka kutloisiso ea moea, ba koetlisitsoeng hantle ho sebelisa ‘lerumo la moea, e leng lentsoe la Molimo.’ (Ba-Ef. 6:17) E ne e le batšepehi. ’Me hangata ba ne ba phetha botšepehi ba bona ka mali a bophelo ba bona. Ba ne ba sa tšohe ho shoela lebaka la ho loka.
Hona ho ile ha pakoa tabeng ea Bakreste ba bangata ba banyenyane bao bophelo ba bona bo ileng ba tlosoa ke Hitler le batšehetsi ba hae. Joalokaha 1974 Yearbook of Jehovah’s Witnesses e tlalehile: “Lipolao tse ngata tse etsahetseng [Jeremane] nakong ea ’Muso oa Boraro li nka sebaka se khethehileng paleng ea mahloriso. Bonyane ke baena le bokhaitseli ba 203, ho ea ka litlaleho tse sa fellang, ba ileng ba khaoloa lihlooho kapa ba thunngoa. Palo ena ha e akarelletse ba ileng ba bolaoa ke tlala, maloetse le tšoaro e ’ngoe e sehlōhō.” Hona hohle ho ne ho le tumellanong le mantsoe a Jesu: “Hojane le le ba lefatše, lefatše le ka be le rata se sa lona; ereka ha le se ba lefatše, ke mpa ke le khethile lefatšeng, ka baka leo lefatše le le hloile. . . . Ha ba ntlhorisitse, ba tla le hlorisa le lōna.”—Joh. 15:18-20.
Hlokomela mona litlaleho tse ling tse amanang le batšepehi:
Nakoana pele a bolaoa ka la 9 Pulungoana, 1940, mohlankana a ngolla ntat’ae: “Joale, le ’na, ke neiloe monyetla oa ho pakahatsa botšepehi ba ka ho Morena ho fihlela lefung, e, e seng botšepehi feela ho isa lefung, empa le ho fihlela lefung. Ho se ho boletsoe kahlolo ea ka ea lefu ’me ke tlamiloe motšehare le bosiu—matšoao (a pampiring) ke a mahlaahlela—empa ha kea s’o hape ka botlalo. Ho tšepahala ha ho nolofaletsoe e mong oa Lipaki tsa Jehova. . . . Ntate, moratuoa, ke ipiletsa ho uena ka moea, tšepahala, joalokaha ke lekile ho lula ke tšepahetse, joale re tla bonana hape. Ke tla u hopola ho fihlela la ho qetela.—Mor’a hao Johannes. Auf Wiedersehen!”
Mosali oa Mokreste o hlalosa qetello ea likhoeli tsa nyeoe e bohloko ka mantsoe ana: “Ka la 11 Mphalane, 1941, monna oa ka a pongoa hlooho. Lengolong la hae la ho qetela, leo a ileng a lumelloa ho le ngola lihora tse seng kae pele a bolaoa, o itse: ‘Ha u fumana lengolo lena, Maria moratuoa, le bana ba ka ba bane, Christa, Walter, Waltraud le Wolfgang, ntho e ’ngoe le e ’ngoe e tla be e phethehile ’me ke tla be ke hlotse ka Jesu Kreste ’me tšepo ea ka ke hore ke hlōtse. Ho tloha pelong ea ka ke le lakaletsa ho kena ’musong oa Jehova ho hlohonolofetseng. Lulang le tšepahetse! Baena ba bararo ba banyenyane, ba tlang ho kena tseleng e le ’ngoe le ’na hosesane hoseng, ba mona pel’a ka. Mahlo a bona a phatšima!’”
’Me ho na le mehlala e mengata hape e ngotsoeng.
‘HASE BA LEFATSE,’ KANNETE
Ha a hlalosa boemo bo ileng ba nkoa ke Lipaki tsa Jehova likampong tsa mahloriso tsa Manazi, Anna Pawelczynska oa Lepolishe ea ithutileng ka tulisano o ngotse ka mokhoa o latelang bukeng ea hae Values and Violence in Auschwitz, e hatisitsoeng pele ka 1973:
“Sehlotšoana sena se senyenyane sa batlamuoa e ne e le lebotho le matla le tiileng ’me la hlōla ntoa ea lona khahlanong le Manazi. Sehlopha sa Jeremane sa mokha ona e ne e bile sehlekehleke se matla ho hana matla a sechaba se tšositsoeng, ’me ka oona moea oo o tiileng sa sebetsa kampong e Auschwitz. Sa tseba ho hapa tlhompho ea batšoaruoa hammoho le sona . . . , basebetsi ba lichankane, haesita le tsona liofisiri tsa SS. E mong le e mong o ne a tseba hore ha ho lea mong ho Lipaki tsa Jehova ea neng a ka etsa taelo e hananang le tumelo ea hae ea bolumeli le kholiseho kapa ketso e ’ngoe e tobisitsoeng ho etsa motho e mong hampe, le haeba motho eo e ne e le ’molai le ofisiri ea SS. Ka lehlakoreng le leng, o ne a ka etsa mosebetsi ofe kapa ofe o mong, haesita le o khopisang ka ho fetisisa, hamolemo kamoo a ka khonang, haeba feela ho eena o sa nke lehlakore. Batšoaruoa ba lipolotiki ba ne ba loana haholo ka kampong, ba hlophisa manganga le ho loana bakeng sa ho pholoha ha batšoaruoa hammoho le bona. Lipaki tsa Jehova tsa hana ka mokhoa o iphapantseng bakeng sa tumelo ea tsona, e hananang le ntoa ka mefuta eohle le pefo.” (Mongolo o tšekaletseng ke keketso)
Leha ho le joalo, e seng Jeremane feela, empa hape le lichabeng tsohle tse loanang ho pota lefatše, Lipaki tsa Jehova li ne li kopane ho phetheng molao oa Molimo oa ho “rata oa heno” ka holim’a se neng se hlokoa ke lefatše ho hloea motho e mong. (Matt. 22:39; Lik. 5:29) Ho itšetlehile ka linaha tseo ba neng ba phela ho tsona, kotlo ea tsona e ne e tloha ka ho ahloleloa lefu ho isa ho ahloleloeng likhoeli, ’me mohlomong le lilemo litlamong. Chankaneng e ’ngoe, monna ea neng a ahloletsoe bophelo o ile a re ho e mong oa Lipaki tsa Jehova: “Ke ‘mona’ ka baka la ho bolaea lepolesa, ’me uena u ‘mona’ ka baka la ho hana ho bolaea. Hoa makatsa, na ha ho joalo?” Empa hore na ho bonahala ho “makatsa” ho ba bang kapa che, Lipaki tsa Jehova li ne li phehella tsela e theiloeng Bibeleng ea ‘ho se be ba lefatše’ kapa ho tšolleng ha lona mali ho fetelletseng.
HO QOBA MOLATO OA MALI
Thutong ea Thabeng ea hae e tsejoang haholo, Moeta-pele oa Lipaki tsa Jehova, e leng, Jesu Kreste, o itse, har’a tse ling: “Ho lehlohonolo ba etsang khahiso; hobane ba tla reoa bana ba Molimo. . . . Le utloile hoba ho boleletsoe baholo, ha thoe: U se ke ua bolaea; ’me, ea bolaileng o tla tšoaneloa ke kahlolo. Empa ’na, ke re ho lōna: Motho, leha e ka ba mang le mang, ea halefelang ngoan’abo feela, o tla tšoaneloa ke kahlolo; ea reng ho ngoan’abo: Raka, o tla tšoaneloa ke kahlolo ea lekhotla; ’me ea reng ho eena: U lehlanya, o tla tšoaneloa ke mollo oa lihele.” Mollo oa lihele o ne o tšoantšetsa timetso ea ka ho sa feleng, hobane hamorao Jesu o itse ho barutuoa ba hae: “Le se ke la tšaba ba bolaeang ’mele, ba mpa ba se na matla a ho bolaea moea; le mpe le tšabe ea nang le matla a ho bolaela moea le ’mele liheleng.” (Matt. 5:9, 21, 22; 10:28) Ka baka leo, Lipaki tsa Jehova ka mehla li ’nile tsa batla ho ba le khotso lefatšeng le ferekaneng ’me ka mehla li ’nile tsa qoba litšekamelo tsa bobolai haesita le bona bohale le puo e befileng.
Kahoo ntoa ea tsona e bile ea moea e sa khathatsaneng le khotso, hobane moapostola Pauluse o buile tjena ho Bakreste bahabo ba lekholong la pele la lilemo: “Hobane libetsa tsa ntoa ea rōna hase tsa nama, empa li le matla ka Molimo ho liha liqhobosheane. Re liha ka tsona merero le liphahamo tsohle tse phahamelang ho loantša tsebo ea Molimo, ’me re hapa mehopolo eohle, e tle e utloe Kreste.” (2 Ba-Kor. 10:4, 5) Ka tsela ena Lipaki tsa Jehova li qobile ho ba molato oa mali.
Molato oa mali o ile oa tlatsetsa ho oeng ha Iseraele ea boholo-holo, ’me ntlheng ena hoa khahlisa ho hlokomela tsela ea Morena Manase: Ka eena, ho ngoliloe: “A hahela le makhotla ’ohle a leholimo lialetare mabaleng a mabeli a ntlo ea Jehova. A chesa le bara ba hae ka mollo khohlong ea bana ba Hinnome, ’me a etsa bonohe, le bolao, le boloi, a bea ba bitsang bafu, le linohe; a ’na a etsa tsohle tse mpe mahlong a Jehova, ho mo halefisa ka tsona.” (2 Likron. 33:5, 6) Hamorao pusong ea hae ea lilemo tse 55, Manasse a sokoloha tseleng ea hae e mpe ’me a nka bohato ba ho tlosa borapeli ba litšoantšo Jerusalema. Empa molato oa mali oa salla, hobane “Manasse a tšolla mali a mangata a se nang molato, a tlatsa Jerusalema ka ’ona kahohle.” (2 Mar. 21:16) Ho tšolloa hona ha mali ho ne ho iketselitsoe ka boithatelo. E ne e se mali a neng a tšolotsoe ntoeng ea ho loka e laetsoeng ke Jehova.
Molato oa mali o entsoeng ke Manasse ha o ka oa hlakoloa ka ho feta ha morena eo. Oa sala e le letheba Iseraeleng. Ha hoa ka ha e-ba ho phethisoa ha toka ho ka o tlosang. Kahoo, Jehova a rōmela Nebukadnezare, morena oa Babylona, e le moahloleli oa hae, khahlanong le Jerusalema. “Efela ka ’nete ke ka taelo ea Jehova taba ena e hlahetseng Juda, e le hore a mo tlose pel’a hae, ka baka la libe tsohle tsee Manase a li entseng; le ka baka la mali a se nang molato a tšolotsoeng ke eena, kamoo a neng a tlatsitse Jerusalema ka mali a se nang molato; ’me Jehova ha a ka a rata ho ba tšoarela.”—2 Mar. 24:1-4.
Karolo ea kajeno e joalo e se nang tumelo ea Jerusalema ke Bojakane, boo har’a bona ho bileng ha qhoma lintoa tse peli tse tšollang mali tsa lefatše tsa lekholo la rōna la lilemo. Kahoo Bojakane, le bona, bo tetse ‘bara le barali’ ba se nang palo ho molimo oa ntoa. (Jer. 7:31) Bojakane bo jere molato o mokaakang oa mali, oo palo kakaretso ea oona e baloang ka meea e mashome a limillione! Haeba molato oa mali oa Manasse o ne o ke ke o tšoareloa, ho joalo hakaakang ka oa Bojakane! Mekhatlo ea bolumeli e ileng ea tšehetsa pefo ea lintoa tse peli tsa lefatše, le lintoa tse ling tsa lekholo lena la lilemo, e tlameha ho kopanela molatong oo oa mali. Bojakane ke karolo e ka sehloohong ea “Babylona e Moholo,” ’muso o moholo oa lefatše oa bolumeli ba bohata, e hlalosoang ke moapostola Johanne e le ‘e tahiloeng ke mali a bahalaleli le ke mali a lipaki tsa Jesu.’ Hase ho makatsang hore “lentsoe le tsoang leholimong” le bitsa barati ba ho loka hore: ‘Tlohang ho eena [Babylona], lōna sechaba sa ka, le se tšohe le kenella libe tsa hae, ’me la oeloa ke likotsi tsa hae. Hobane libe tsa hae li se li kolohane ho ea fihla leholimong, ’me Molimo o hopotse makhopo a hae.”—Tšen. 17:5, 6; 18:4, 5.
Le hoja Bojakane bo ahlotsoe, ka baka la borapeli ba bona ba litšoantšo le molato oa bona oa mali, batho ba tšepahalang ba baloang ka makholo a likete ba tsoile tsamaisong eo, ba bakela likamano tsa bona tsa nakong e fetileng ’me ba fumana boemo bo hloekileng pel’a Molimo le Konyana, Kreste Jesu. (Tšen. 7:9, 10) Ba akarelletsa ba bangata ba likete ba ileng ba loana e le masole lintoeng tsa lefatše le likhohlanong tse ling tsa lekholo lena la lilemo. Bana ba bakileng ba kholisehile ka tšoarelo ea Molimo tseleng ea bona ea nakong e fetileng. (1 Joh. 1:9, 10; Esa. 1:18) Mahlohonolo a hae a tla ba le bona ha joale ba ipaka ho ba barutuoa ba “Morena oa khotso,” ea ileng a bua tjena mohla a tšoaroang le ho isoa nyeoeng: “’Muso oa ka ha o tsoe lefatšeng lena; hoja ’muso oa ka o tsoa lefatšeng lena, bahlanka ba ka ba ka be ba ntoanela.” (Joh. 18:36; Esa. 9:6, 7) Le bona, ho tloha joale ho ea pele ba tlameha ‘ho se be ba lefatše’ lena le molato oa mali. Ba tlameha ho lula tlas’a tšireletso ea Kreste.—Bapisa Numere 35:11, 32.
HO SE NKE LEHLAKORE, TŠIRELETSO
Lipaki tsa Jehova tse ngata tsa Bakreste Jeremane ea Bonazi le libakeng tse ling li ile tsa lahleheloa ke bophelo ba tsona ho se nkeng lehlakore. Ha ba talimane le lefu ba ne ba fumana matšeliso mantsoeng a Jesu: “Le se ke la tšaba ba bolaeang ’mele, ba mpa ba se na matla a ho bolaea moea; le mpe le tšabe ea nang le matla a ho bolaela moea le ’mele liheleng [lefu la ka ho sa feleng].” (Matt. 10:28) Tsoho ea bona ke e tiileng. (1 Ba-Kor. 15:22, 23; Ba-Heb. 11:35) Ho se nke lehlakore ha ba bang le hona ho sebelelitse e le tšireletso, hangata tlas’a maemo a sa tloaelehang.
Nka, ka mohlala, Lipaki tsa Jehova Afrika. Metseng, bana ke batho ba amohelang baeti, ’me li fana ka lijo malapeng a tsona ho motho mang kapa mang osele ea tlang ha tsona. Leha ho le joalo, tsa sea moeli ho sebeletseng mokhatlo leha e le ofe oa bofetoheli. Ka lekhetlo le leng, ha masole a likhukhuni a epile pitso bakeng sa baahi ba metse ea moo, Lipaki tse sa nkeng lehlakore tsa hana ho ea. Kahoo, eare ha makhotla a loantšanang le ao a futuha ho loantša ba teng sebokeng, ba bolaea batho ba 105 ba teng, ho ba sieo ha Lipaki ha bolela ho pholoha ha tsona. Ha pefo e ntse e matlafala, boemo ba Lipaki ba e-ba thata haholo, empa ka mehla tsa ipontša hore ‘hase ba lefatše.’
Nakong ea ‘ntoa ea letsatsi le leholo la Molimo o matla ’ohle’ e tlang ea Harmagedone, ho se nke lehlakore ha batho ba Jehova ho tla boetse ho sebeletse polokeho ea bona. (Tšen. 16:14, 16) E se “ba lefatše,” ba tla lokoloha molatong oa mali. Ka lehlakoreng le leng, Molimo o tla ahlola Bojakane bo molato oa mali (’me ruri le lefatše lohle) ka kahlolo e tšoanang le e ileng ea oela Jerusalema ea boholoholo, eo Ezekiele a ileng a profeta ka eona: “Morena Jehova o re: Ke motse o tšollang mali ka har’a oona, hore nako ea oona e tle e fihle, ’me o iketsetsa litšoantšo ho itšilafatsa ka tsona. U molato ka mali ao u a tšolotseng; u itšilafalitse . . . Bona, ke opa ka liatla . . . ka baka la mali ao u a tšollang, a leng teng ha eno. . . . ke be ke hlakole litšila tsohle tse ho uena; . . . u tle u tsebe hoba ke ’na Jehova.”—Ezek. 22:3, 4, 13-16.
“Letsatsi la Jehova le leholo le atametse”! (Sof. 1:14) Haufinyane, lefatše lohle le molato oa mali le tla theohela timetsong. Empa ho bao ntle ho tšabo ‘e seng ba lefatše,’ Jehova o tla fetisetsa memo e reng: “E-ea sechaba sa ka, kena kamoreng ea hao; u koale monyako ka mora’ hao! U ipate ho se hokae, ho fihlela khalefo e feta. Hobane bona, Jehova o se a ea tloha nqalong ea hae ho putsa ba ahileng lefatšeng ka ho lekaneng le bokhopo ba bona; lefatše le tla senola mali a momiloeng ho lona.” (Esa. 26:20, 21) Hoba Jehova a etse hore lefatše le molato oa mali le ikarabelle, batho ba hae ba hloekileng ba tla tsoa sebakeng seo ba se neiloeng ka mohlolo sa ho ipata hore ba thabele khotso ea ka ho sa feleng lefatšeng le ke keng la hlola le qaphaletsoa ka mali a lintoa le pefo. (Pes. 46:8, 9) Joale, bao ‘e seng ba lefatše’ le timetseng ba tla lula taolong e ncha ea Molimo, ba etsa thato ea hae ka ho sa feleng. (1 Joh. 2:17) Kahoo, ka bobona, ba tla be ba tlatselitse paleng e se nang molato oa mali ea ho se nke lehlakore ha Bokreste lefatšeng le ferekaneng.