Ha Rea ka ra Tela!
Kamoo ho boletseng Ilse Unterdörfer
Lilemo tse fetang 100 tšebeletsong ea Molimo ho sa tsotellebe liteko tse khōlō tsa tumelo
KA LOETSE 1939 ’na le motsoalle oa ka Elfriede Löhr re iphumane re le Ravensbrück kampong ea hloriso Jeremane. Ntoa ea II ea Lefatše e ne e sa tsoa qala.
Heinrich Himmler, hlooho ea SS ea Nazi, a re etela kampong ea mahloriso e Lichtenburg nakoana pele re isoa kampong e tsoa hahuoa bocha ea Ravensbrück. Morero oa hae e ne e le ho etsa hore Lipaki tsa Jehova li tlohele botšepehi ba tsona ho Molimo ’me li tšehetse boiteko ba Manazi ba ntoa. Empa, ho motho, ra hana. Kahoo Himmler a tuka ke bohale ’me a hooa: “Haeba le rata, Jehova oa lōna a ka ’na a busa leholimong, empa mona lefatšeng ho tla busa rōna! Re tla le bontša hore na ke bo-mang ba tla tšoarella, rōna kapa lōna!”
Ka nako e ka fihlang lilemong tse telele tse tšeletseng, ’na le Elfriede, hammoho le bo-khaitseli ba bang ba rōna ba bangata ba Bakreste, ra mamela a mang a maemo a tšabehang ka ho fetisisa a ka nahanoang. Leha ho le joalo, rōna Lipaki ra pholoha, le hoja Himmler, Hitler le letšoele la bona ba ile!
Lilemo pelenyana, re sa le tlase lilemong, ’na le Elfriede ra etsa qeto ea ho sebelisa bophelo ba rōna tšebeletsong ea Molimo le hore ha ho letho le tla re etsa hore re tele! Pele re isoa kampong ea mahloriso, ra utloa tlhokomelo e tšelisang ea Molimo ha re bolela litaba tse molemo tsa ’Muso har’a mahloriso a ntseng a phahama a Manazi. ’Me le hona joale re sa le ho eona, re sa tsoa phetha lilemo tse 100 tsa tšebeletso e ineetseng pakeng tsa rōna. Empa e re ke le bolelle hore na ho tlile joang hore re be Ravensbrück.
LILEMO TSA RŌNA TSE QALANG TŠEBELETSONG EA MOLIMO
Ka 1926, ha a le lilemo li 16 feela, Elfriede a tšoantšetsa boineelo ba hae ho Molimo ka ho kolobetsoa metsing. Takatso ea pelo ea hae ea phethahala ha a tseba ho kenela mosebetsi oa nako e tletseng oa boboleli mariheng a 1930. Le hoja ho kula ho ile ha theola ka nakoana seo a ka se etsang, ha ke kopana le Elfriede ka lekhetlo la pele ka Tlhakubele 1937 o ne a le mafolo-folo mosebetsing oa lekunutung. Taba ke hore, tšebetso ea Lipaki tsa Jehova e ne e thibetsoe Jeremane tlas’a ’muso oa Nazi, ’me, ho beeng bolokolohi ba rōna kotsing le bona bophelo ba rōna ba bangata ho rōna ba kopanela ho abeng lijo tsa moea naheng eohle.
Sepheo sa ka ha ke le ngoanana e monyenyane e ne e bile ho thusa batho ba bang; ke ne ke batla ho ba tichere sekolong se phahameng. Empa ka 1931 ka ea le ’mè kopanong ea Lipaki tsa Jehova Paris, France. Seo ke ileng ka ithuta sona le ho se fihlela moo sa fetola bophelo ba ka. Selemong se latelang, ha ke le lilemo li 19, ka kolobetsoa.
Hitler le mokha oa hae oa Nazi ba nka puso ka 1933 ’me kapele feela ba qala ho hlorisa Lipaki tsa Jehova. E bile thabo e khōlō ho ’na ho ba le tokelo ea ho sebeletsa ke le setitimi tšebetsong ea rōna ea lekunutu Saxony. Ka Phato 1936, mapolesa a sekhukhu a Jeremane a qalisa letšolo le hlophisitsoeng hantle mosebetsing oa rōna oa lekunutung. Fritz Winkler, ea neng a lebetse mosebetsi oa rōna, le batsamaisi ba bangata ba libaka ba tšoaroa ’me ba kenngoa litlamong.
Ka Loetse 1936, ka ba le hona ho ea Lucern, Switzerland, bakeng sa kopano, hammoho le ba bang ba 300 ba tsoang Jeremane. Moo J. F. Rutherford, eo ka nako eo e neng e le mookameli oa Watch Tower Society, a abela Erich Frost boikarabelo ba ho hlophisa hape tšebetso ea rōna e neng e sitisitsoe hampe ea lekunutung hape, ’me kamor’a matsatsi a seng makae ka khetheloa ho sebetsa le eena.
E ne e le kabelo e tsoang ho Moena Frost e ileng ea nthoma Munich ho ea batla Elfriede Löhr. Ntho feela eo ke neng ke e tseba ka eena ke hore ntat’ae ke ngaka ea meno. Ka fumana aterese ea bona bukeng ea linomoro tsa lifono ’me, ho ba bohlale, ka letsa pele. Ha re kopana, ka bolella Elfriede hore o memetsoe ho ea sebetsa le rōna ka nako e tletseng. Kahoo ha qaleha botsoalle bo haufi ba lilemong tse ka bang 43. Re bile metsoalle likampong tsa mahloriso le balekane mosebetsing oa nako e tletseng oa ho bolela ka lilemo tse fetang 40 ho tseo.
HO SEBETSA KA LEKUNUTU
Mafokisi a ne a re batla kaofela ha rōna. Ka hona re ne re tsamaea hangata ka terene bosiu, re robala hamolemo kamoo re ka khonang. Motšehare re ne re kopana le baena la likhaitseli libakeng tse hlileng tsa boleloa tse sa tšoaneng ho ba nea Molula-Qhooa le boitsebiso bo bong bo hlokahalang. Ka nako tse ling re ne re hlola bosiu le batho ba thabelang kapa matlong a phomolo a baena ba neng ba sa tsebahale hantle ho mafokisi.
Ho ne ho se mohla re nkang liaterese tse ngotsoeng kapa boitsebiso bo ngotsoeng. Re ne re kenya ntho e ’ngoe le e ’ngoe ka hloohong. Kahoo, haeba re ka tšoaroa, mapolesa a ne a ke ke a fumana bopaki ba ho lohella ba bang. Ka makhetlo a mangata re ne re utloa tšireletso ea Jehova. Hona e bile ’nete haholo ha re ne re hlophisetsa ho abuoa ha qeto e neng e entsoe kopanong ea Lucerne. Qeto ena e ne e phahamisa likhanyetso tse matla tšoarong e sehlōlō ea Lipaki tsa Jehova ke Bolaoli ba Roma e K’hatholike le metsoalle ea bona Jeremane. Ka la 12 Tšitoe, 1936, pakeng tsa 5 le 7 mantsiboea, baena le bo-khaitseli ba ka bang 3 459 Jeremane eohle ba kopanela ho aba maqephe a baloang ka makholo a likete a molaetsa ona o matla.
Joale, ka la 21 Tlhakubele, 1937, nako e ka tlase ho libeke tse peli ke kopane le Elfriede ka lekhetlo la pele, ’na le moena Frost ra tšoaroa. Hoo e ka bang ka nako eona eo, batsamaisi ba bang ba tšebeletso ea libaka ba oela matsohong a mafokisi. Moena Heinrich Dietschi, motsamaisi oa tšebeletso ea libaka ea neng a sa lokolohile, a nka bolebeli ba mosebetsi bosieong ba Moena Frost.
Ha ’na le Moena Frost re sitoa ho bonahala sebokeng se neng se lokiselitsoe pele ho nako mafelong a Tlhakubele, Elfriede a tseba hore phoso e teng. O ne a ke ke a khutlela hae, hobane mafokisi a ne a mo batla. A ipotsa: “Ke mang ea nkileng sebaka sa Moena Frost, hona nka kopana le eena joang?” Hoba a rapele ho Jehova, ha fihla kelellong ho eena hore a batle motseng oa Leutkirch, o ka bang 150 km ho tloha Munich. Leutkirch, hona tsatsing leo a kopana le moena eo Moena Dietschi a neng a mo rōmetse ho ea batla Elfriede. Ruri hona ha bonahala hore ho etsahetse ka tsamaiso ea mangeloi.
Kaha Manazi a ne a bolela hore se ngotsoeng qetong eo re e abileng ka la 12 Tšitoe ha se ’nete, ho ne ho ntse ho etsoa litokisetso tsa ho aba lengolo le bolelang linnete Jeremane eohle le neng le fana ka mapaki a tobileng a ho hlorisoa ha Lipaki tsa Jehova. ’Na le moena Frost re ile ra tšoaroa ha re le tseleng ea ho lokisetsa phutuho ena e khōlō. Joale Elfriede a sebetsa a ipapisitse haufi le Moena Dietschi ho phetheng litokisetso, ’me phutuho ea etsoa ka katleho ka la 20 Phuptjane 1937. Tlaleho ea Elfriede ho 1974 Yearbook of Jehovah’s Witnesses e-ea hlalosa:
“Moena Dietschi a hlophisa phutuho. Bohle re ne re le sebete, ntho e ’ngoe le e ’ngoe e lokiselitsoe hantle haholo ’me sebaka se seng le se seng se e-na le mangolo a lekaneng. Ka nka potlolomente e khōlō ea oona seemelong sa literene bakeng sa sebaka se potolohileng Breslau ’me ka a isa ho baena ba Liegnitz. Le ’na ke ne ke e-na le a ka, ao ke ileng ka a aba ka nako e khethiloeng le bana ba bang bohle.”
Likhoeli pele ho phutuho ena mafokisi a ne a ithorisitse ka hore a qhalile tsamaiso ea rōna. Joale e bile tšohanyetso e kokobetsang hakaakang ho oona ha, ka tsela e hlophisitsoeng hakaalo, lengolo lena le abjoa ka likopi tse makholo a likete Jeremane eohle! Ruri ba ema le ho makala.
HO KOPANA HAPE
Kahoo, ha Elfriede a sa lokolohile, ka iphumana ke le litleneng tsa mafokisi. Ka lekhetlo la pele ka ahloleloa selemo feela le likhoeli tse robong. Empa kapele kamor’a ho sebeletsa kahlolo eo, ka tšoaroa hape ’me ka rōmeloa kampong ea hloriso, Lichtenburg, mathoasong a 1939. Ho makaleng ha ka ho hoholo, Elfriede o ne a le moo ha ke fihla.
Lehlabuleng la 1939 rōna likhaitseli tsohle tsa Bakreste tse Lichtenburg ra isoa kampong e ncha ea Ravensbrück. Nako le nako re ne re tšosoa: “Le emele feela ho fihlela le fihla Ravensbrück. Moo re tla le tamolla.” Sebaka se potolohileng kampo e ncha se ne se tšoana le lehoatata le lehlabathe. Marako a phahameng, ka terata e nang le metsu, hammoho le matlo a batšoaruoa le a SS, a ne a phethiloe. Empa ntho e ’ngoe le e ’ngoe e ne e le lepala-pala ’me e emetse basebetsi, e leng, batšoaruoa.
TEKO EA TUMELO EA RŌNA
Rōna basali ba Lipaki tsa Jehova re ne re ka ba 500, Ravensbrück qetellong ea 1939. E ne e le ka la 19 Tšitoe ha bokhaitseli ba bangata ba hana ho rokella lipokotho tsa likulo seaparong sa masole; ba ne ba ke ke ba tšehetsa boiteko ba ntoa ka tsela ena ka matsoalo a khutsitseng. Ka baka leo kaofela ha rōna ra biletsoa lebaleng la kampo ’me ra botsoa hore na re ka etsa mosebetsi oo. Ra hana kaofela. Ka baka leo, ha qalisoa phutuho ea ho re qobella hore re lahle boemo ba rōna ba ho se nke lehlakore ha Bokreste le hore re tšehetse boiteko ba ntoa.—Esa. 2:4.
Pele, ba re etsa hore re eme ka ntle serameng ho tloha hoseng ho fihlela mantsiboea re apere feela liaparo tse bobebe tsa lehlabula. ’Me e ne e le a mang a mariha a batang haholo a Jeremane, ka mohatsela o le ka tlase ho tekanyetso ea 15 ho ea ho 20 Celsius! Bosiu re ne re notlelloa ka liseleng moo re neng re tlameha ho robala fatše ho sa aloa letho ho se likobo, ’me lifenstere li butsoe hore li kenye moea o batang. Ho feta moo, ka letsatsi la pele ha rea ka ra neoa letho bakeng sa lijo. Ka matsatsi a mane a latelang re tšoeroe tjena, ra fumana karolo feela ea lijo tse fepuoang. Eaba joale re koalloa ka seleng e lefifi ka libeke tse ling tse tharo, re lumelloa hore re je ntho e mofuthu hang feela kamor’a matsatsi a mane. Ka matsatsi a mang, re ne re fumana sekoto sa bohobe le kopi ea kofi e ntšo hoseng. Nakong ea tšebeletso ea bona ea Keresemese (Tšitoe 25 ho ea ho 27), re ne re sa fumane letho ho hang.
Kamorao ho moo, ra khutlisetsoa matlong a rōna a batšoaruoa, a ileng a boleloa e le matlo a botlamuoa ka likhoeli tse tharo. Hona ha bolela lijo tse fokolitsoeng haholo le tse mpe ho feta tsohle, le mosebetsi o boima oa peke le focholo ho tloha hoseng ho fihlela bosiu ka matsatsi a supileng a beke. ’Me re ne re haneloa thuso ea meriana. Nako le nako, balaoli ba SS ba ne ba ee ba re: ‘Ha le hana ho tšehetsa boiteko ba ntoa, le ke ke la tsoa mona ntle le hore le patisoe ka chomela!’
Selemo ka 1940 re ne re le masapo feela. Re ka be re ile ra shoa joaloka lintsintsi. Empa Jehova Molimo, ea neng a qhololitsoe ka ho toba ke Himmler, A bontša hore a ka matlafatsa batho ba hae tlas’a maemo a mabe ka ho fetisisa. Ha ho lea mong ho bokhaitseli ba rōna ba 500 ea ileng a kula haholo, leha e le hore ho na le ea ileng a shoa. Le batho ba seng bakae ba SS ba re: “Ke kahobane Jehova oa lōna o le thusitse.” ’Me, habohlokoa haholo, ho se khaitseli le ea mong ea ineetseng; bohle ba lula ba tšepahetse. Ea e-ba tlhōlo ea sebele botšepehing ho Jehova!
Nka ’na ka bolela hore ’na le Elfriede re ne re entse qeto ea ho shoa. Re ne re ikemiselitse ho lula re tšepahetse ho Jehova ho sa tsotellehe se tla hlaha. Re ne re ka bua tjena le moapostola Pauluse: “Leha re phela, re phelela Morena, ’me leha re e-shoa, re shoela Morena. Ka baka leo, leha re phela, leha re e-shoa, re ba Morena.”—Ba-Roma 14:8.
BOPHELO TSATSI LE LENG LE LE LENG RAVENSBRÜCK
Leha ho le joalo, maemo a phakisa a ntlafala bakeng sa rōna. Basebeletsi ba bangata ba mapolasi ba kenngoa sesoleng, ho etsa hore basebetsi ba haelle. Ka baka leo, batšoaruoa ba likampong ba rōmeloa ho ea sebetsa mapolasing a haufi le Ravensbrück. Kaha kotsi ea ho baleha, ha basebetsi ba joalo e ne e le kholo haholo ’me kaha ho ne ho tsebisahala hore Lipaki tsa Jehova li ke ke tsa leka ho baleha ra rōmelloa ka bongata ho ea sebetsa mapolasing. Moo re ne re fuoa lijo tseo re li jang, ho kopanyelletsa le tse fokolang tsa kampong ea mahloriso.
Empa lijo tsa moea e ne e le tsa bohlokoa haholo kamehong ea rōna. Re ne re hahana moeeng ka ho kopanela tsebo ea Bibele eo re neng re e fumane pele re tlangoa. Hape, ba neng ba kena bocha ka kampong ba ne ba kopanela le rōna seo ba ithutileng sona hamorao lithutong tsa bona tsa Bibele. Re ile ra thaba hakaakang ha Libibele tse ngata li mokoleloa ka kampong! Neng le neng ha monyetla o le teng, re ne re pakela batšoaruoa ba bang, le bona balebeli ba rōna. Ha ho letho le neng le ka re thibela ho bontša botšepehi ba rōna ho Jehova. Qeto ea rōna e bile hore: “Re ka mpa ra shoa ho e-na le ho lahla!”
Elfriede a abeloa ho hlokomela majarete a liofisiri tsa SS, ’me ’na, hammoho le likhaitseli tse ling, ra rōmeloa ho ea sebetsa polasing ea SS. Ho ea qetellong ea 1942, ra qala ho robala polasing ho e-na le ho khutlela matlung a kampo; kahoo ra thabela bolokolohi bo bongata. Selemo ka 1943, ka atleha ho kopana le Moena Franz Fritsche ka lengolo. E ne e le moena ea sebete ea neng a le matla ho mokoleleng lijo tsa moea ka likampong. Ka lekhetlo le leng ka tseba ho kopana le eena morung o pel’a polasi. Ha etsoa litokisetso tsa hore re fumane Molula-Qhooa le libuka tse ling ka mehla. Litsela li ne li le ngata tseo re fumanang ho kenya libuka ka kampong.
Empa maemo a boela a fetoha. Moena Fritsche a tšoaroa. Mafokisi a qetella a fumane hore ka mecha e hlophisitsoeng libuka tsa Bibele li kena hona ka likampong tsa mahloriso. A ile a makala hakaakang ke ho fumana see! ’Me ea e-ba bopaki bo matla hakaakang hore kamor’a lilemo tse 10 tsa mahloriso a sehlōhō moea oa batho ba Molimo o ne o sa qhalana, ka likampong le ka ntle! Kapele, Himmler a laela hore likampo tsohle tse belaelloang li phenyekolloe bakeng sa libuka tsa Bibele.
HO PHOLOHA SELEMO SE SEBE HAHOLO
Mafokisi a fihla ka lenyele a sa lebelloa Ravensbrϋck ka la 4 Motšeanong, 1944. Ba batlisisa Libibele le libuka tsa Bibele, haholo-holo Molula-Qhooa. Hape, ba ea moo Elfriede a neng a sebetsa majareteng a SS le polasing ea SS moo ke neng ke le teng. Qetellong ha fihleloa qeto ea hore bo-khaitseli ba 15 ba nkoang e le bona ba ikarabellang ba tla hlokofaletsoa bohle. ’Na le Elfriede ra kenyelletsoa palong ena.
Pele, ra notlelloa ka bolokong bo tsebisahalang ka sehlōhō. Moo re petelelitsoe ka liseleng tse nyenyane tse lefifi, ’me ka libeke tse supileng ra se ke ra lumelloa ho tsoela ka ntle moeeng. Eaba joale re isoa mohahong oa kotlo, moo Elfriede le ’na re ileng ra kopana haufi haholo. Seo re fetileng har’a sona ka selemo seo sa ho qetela Ravensbrück se ke ke sa boleloa ka mantsoe. Empa ka mehla re ne re utloa tšireletso ea Jehova le tlhokomelo e lerato. A re nea matla a ho mamella. Thuso e khōlō ea e-ba lijo tsa moea tseo bokhaitseli ba neng ba setse polasing ba tsebileng ho li mokolela ho rōna. Mafokisi a ne a sa fumana libuka moo, kaha re ne re e-ba le libaka tse ntle tsa ho pata.
Likhoeling tsa ho qetela, maemo a ’na a ba mabe ho ea pele, haholo moo re neng re le teng—mohahong oa kotlo. Matlo a ne a tletse haholo. Pele a ne a hahetsoe batlamuoa ba 100, empa qetellong mohaho oa kotlo oa tlameha ho kenya batho ba 1 200 ho ea ho 1 500. Ba tšeletseng kapa ba supileng ba robala mealong e ’meli, kahoo ho se ea ka hlang a robala hantle. Ka baka la lijo tse mpe, tseo hangata li sa hlatsuoang hantle, bohloko ba mala e ne e le molao tsatsi le leng le le leng. Batšoaruoa ba timela ka sehlōhō ka makholo.
Elfriede le eena a kula haholo. Matšoafo a hae a utloa bohloko ’me ’mele oa hae oa chesa haholo. Pele nka ho thibela, a isoa matlung a mang a ba kulang, a neng a tletse ba litleneng tsa lefu. Ho ne ho se ea lumelletsoeng ho tloha matlung a kotlo a le mong. Leha ho le joalo, ka thuso ea moeta-pele oa kamore, ka nako e ’ngoe, ke ne ke e-ba le hona ho isetsa Elfriede ntho eo a ka e noang.
Ha hlaka hore Elfriede o ne a ke ke a phela halelele moo a leng teng. Literaka li ne li fihla ka mehla ka pel’a matlo a ba kulang, ’me ba shoeleng le ba makhatheng a lefu ba lahleloa ka teng ho ea moo litopo tsa bona li tla chesoa. Kahoo, ka thuso ea moeta-pele oa kamore, ra ea ho Elfriede re le babeli. Moalo oa hae o ne o le haufi le fenstere. Ka matla ’ohle a rōna, ra tseba ho mo ntša ka fenstere. Ra mo jara ho khutlela le eena mohahong oa kotlo. Moo motšoaruoa e mong, mosali oa Morussia eo e neng e le ngaka, a sebelisa mokhoa oa ho phekola o bonolo empa o bohloko hoo bohloko ba matšoafo a Elfriede bo ileng ba theoha. Bophelo ba hae ba bolokeha.
Mathoasong a selemo ka 1945, Ntoa ea II ea Lefatše e ne e potlaketse ho feleng. E ne e le morero oa mabotho a Manazi a SS ho qhomisa kampo. Empa Marussia a tla ka potlako eo Manazi a sitiloeng ho phetha merero ea oona ea bodiabolose. Ka la 28 ’Mesa Ravensbrϋck ea oela matsohong a Marussia ntle ho ntoa. Kahoo ra lokolloa ‘seboping seo sa mollo’ kamor’a lilemo tse ka tšelelang. Hona ho phaella lilemo tse ka bang peli tsa ho tlangoa pele re tla Ravensbrϋck.
HO BOLOKA QETO EA RŌNA E TIILENG
Ka bobeli re ne re tšepisitse Jehova hore, haeba re ka lokoloha hape, nako eohle ea rōna le matla li tla neeloa tšebeletsong ea hae. Tseleng ea rōna e thata ho khutlela hae, ra etela Moena Frost, ea ileng a bontša boikutlo bo tšoanang. A re memela hore re tle, kapele kamoo re ka khonang, Magdeburg, moo mosebetsi oa ho bolela Jeremane o neng o tla hlophisoa bocha teng.
Kapele hoba ke fihle hae Olbernhau, leha ho le joalo, ’muso oa libaka oa ’nea mosebetsi oa ho laola lekala la bofokisi. Ha nka ka nahana le hanngoe feela ka mosebetsi ona; qeto ea ka ea ho kenela tšebeletso ea nako e tletseng e ne e le khale e entsoe. Libeke tse tharo feela hamorao, Elfriede le ’na re ne re le har’a ba pele ba basebetsi ba bahlano ba Bethele ba ileng ba khutlela Magdeburg.
Ka 1947 Moena N. H. Knorr, e le mookameli oa Mokhatlo ka nako eo, a etela Jeremane e ka Bophirima. A khothalletsa baena ba bang le bo-khaitseli ho ea sekolong sa Bibele sa Watchtower sa Gileade. Eaba Elfriede le ’na re kopa koetliso ena ea boromuoa. Ka nako ea teng, ra amohela limemo, ’me ka 1949 ra tloha ho ea Linaheng tse Kopaneng tsa Amerika ho ea kena sekolo.
Kamor’a ho khaohanngoa ka lilemo tse telele le liboka tsa ka mehla le mesebetsi ea tšebeletso ea phutheho ea Jehova, e bile lehlohonolo le lekaakang bakeng sa rōna ho noa mahlohonolong a moea a Gileade! Ra ho nka e le moputso o moholo le matšeliso a hlollang bakeng sa mathata a mangata ao re fetileng ho oona. Joale, e le bophahamo ba sohle, selemo ka 1950 ra ba teng Kopanong ea Lipaki tsa Jehova ea Keketseho ea Puso ea Leholimo e Yankee Stadium motseng oa New York. Litšebeletso tsa ho hapa likhau tsa sehlopha sa rōna sa 15 sa Gileade tsa tšoaroa ka letsatsi la pele.
TŠEBELETSO EA BOROMUOA
Kabelo ea rōna ea pele ea e-ba Cologne, Jeremane, e mabōpong a Nōka ea Rhine. Ra qala ho sebetsa le phutheho ea moo ea bahoeletsi ba 35 ’me kapele ra be re tsamaisa lithuto tse beang tsa Bibele le ho thusa ba bang ho kopanela tšebeletsong ea ’Muso. Kamor’a lilemo tse tharo le likhoeli tse tšeletseng re le moo, ra fumana kabelo e ncha, Austria. Empa ka nako eo phutheho e Cologne e ne e eketsehile ho ea ho bahoeletsi ba 214, ’me ra bona ha ho neeloa Holo ea ’Muso e ncha.
Lilemong tsa rōna tse fetileng tse 24 re sebeletsa Austria, re abetsoe libaka tse ngata, ho kopanyelletsa phula ea Gastein, Gmunden letšeng le letle la Traunsee, Hohenems e Vorarlberg le Telfs e Tyrol. Hona joale, re sebetsa Vorarlberg hape, morung oa Bregenz. Likabelong tsa rōna tse sa tšoaneng, re thusitse ho fumaneng Liholo tsa ’Muso tse supileng. Hape, ha re qala ho tse tharo tsa likabelo tsa rōna, mohlomong ho hang bahoeletsi ba ’Muso ba ne ba le sieo kapa mohlomong a le mong kapa ba le babeli. Empa, kamor’a nako, ra bona ho theoa ha liphutheho tse ncha libakeng tsena. Le hoja re se na bana ba rōna, re na le bana ba bangata ba moea le litloholo bao re kopaneng le bona tlamong e mofuthu ea lerato le fetisisang.
SE RE THUSITSENG HO SE TELE
Le kamor’a ho pholoha liteko tse khōlō tsa tumelo ea rōna likampong tsa mahloriso, re ’nile ra utloa meleko ea ho tela tšebeletso ea rōna ea nako e tletseng ho Jehova. Ho bile teng mathata a bophelo ka baka la botsofali le liphello tsa kamor’a likampong tsa mahloriso ka lilemo. ’Me lilemong tsa morao tjena ho iphapanya ha batho libakeng tseo lintho tse bonahalang li leng matla hangata e bile ho nyahamisang. Kahoo takatso e ’nile ea hlaha ka linako tse ling bakeng sa bophelo bo monate haholoanyane le bo bonolo le menyaka ea bophelo ho feta tse ka thabeloang ke mohoeletsi oa nako e tletseng oa ’Muso. Ke eng se re thusitseng ho mamella?
Ntho e le ’ngoe, re beile mahlo a rōna a bulehile ho bona mehlala ea bahlanka ba tšepahalang ba Jehova ba ileng ba sia sohle ho mo sebeletsa—batho ba kang Abrahama, Sara, Moshe, moapostola Pauluse le mohlala o moholo haholo oa rōna, Jesu Kreste. Hona ho re thusitse ho boloka boikutlo bo nepahetseng le ho tšoarella ho tsa bohlokoa kannete. Re hopotse keletso ea Jesu, e reng: “Le mpe le batle ’muso oa Molimo le ho loka ha oona pele.” Hape, re hopola seo Jesu a se buileng pelenyana Thutong ea hae ea Thabeng: “Moo letlotlo la hao le leng teng, ke moo le pelo ea hao e tla ba teng.”—Matt. 6:33, 21.
Ke sona seo re lekileng ho se etsa ka mehla, ho boloka lipelo tsa rōna li lebile ’musong oa Molimo le ho o sebeletseng ka sohle seo re nang le sona. Ho tšoara sena joaloka letlotlo la bohlokoa ke hona ho re nolofalelitseng ho mamella bokhopo bo sehlōhō ba Bonazi. Ho tšoarella ka matla hona tšepong ena ea ’Muso ho re thusitse lilemong ho tloha ka nako eo ho tla fihlela joale ho tsoela pele tšebeletsong ea nako e tletseng tšebeletsong ea Molimo re sa tele.
Kannete, ba rōna e bile bophelo bo khotsofatsang haholo! Nako le nako re ’nile ra utloa bonnete ba mantsoe a Malakia 3:10: “Le nteke kahoo, ho bolela Jehova oa makhotla, ’me le bone ha nke ke ka le thibollela liphororo tsa leholimo, ke be ke le tšollele hlohonolofatso ka tekanyo e fetisisang.” Takatso ea rōna le thapelo ke hore eke, ka thuso ea Jehova, re ka tsoela pele tšebeletsong ea nako e tletseng ho isa ka ho sa feleng kopanong le Jesu Kreste le moo Jehova Molimo a leng teng.
[Setšoantšo se leqepheng la 9]
Ilse Unterdörfer le Elfriede Löhr kamoo ba shebahalang kajeno.