Basebeletsi ba Tšepahalang ba Kopanela Tokelo e Ikhethang!
Tlaleho e Khethehileng e Tsoang Brithane
QETELLONG ea Loetse 1983, leeto ea e-ba le sa tloaelehang ho tloha ntlo-khōlō ea machaba ea Lipaki tsa Jehova Brooklyn, New York. Litho tse leshome le metso e meraro tsa Sehlopha se Busang sa bolumeli bona bo aparetseng lefatše tsa leba Brithane. Li ne li khahliloe ke eng hakalo-kalo ka mose ho Atlantic?
Pele e ne e le seboka sa selemo sa Watch Tower Bible and Tract Society se neng se tla tšoareloa ka lekhetlo la pele mobung oa Manyesemane, ka Moqebelo, la 1 Mphalane. Bakeng sa morero ona ho ne ho kōpiloe Holo ea De Montfort motseng oa Leicester bohareng ba England. Litebello tsa phahama ha Lipaki tsohle tse neng li le teng kopanong moo ka 1941 li hopola morao koo. Ke hobane’ng ha selemo seo e ne e le sa bohlokoa bo khethehileng joalo?
Ho Khutla ka Tlholohelo
Ka nako eo Ntoa ea II ea Lefatše e ne e le tlhorong. Bohloko, khaello ea lijo le ho qhomisoa ho sa khaotseng ha etsa hore bophelo bo be thata le ho tsamaea ho be thata. Empa le har’a maqakabetsi ana oohle Lipaki tsa Jehova tsa lokisetsa ho tšoara kopano ea sechaba ea matsatsi a mahlano Holong ea De Montfort, mathoasong a Loetse 1941.
Mohlankana oa Leamerika, Albert D. Schroeder, ka nako eo e ne e le molebeli oa ofisi ea lekala ea Mokhatlo London. Joale sebokeng sena ka 1983 o ne a le teng e le setho sa Sehlopha se Busang sa Lipaki tsa Jehova, a e-na le litho tse ling tsa mokhatlo tse tsoang Linaheng tse 28! Kakaretso ea ba 3 671 ea tlala holo le tente e neng e ekelitsoe, le ba eketsehileng ba 1 504 ba hokahantsoe ka mehala Holong ea Kopano ea West Midlands Dudley. Bohle ba hlolloa ha ba utloa Moena Schroeder a hopola matsatsi ao a lilemong tse fetileng tse 42 ha ho ne ho e-na le Lipaki tse 11 000 feela Lihlekehlekeng tsa Brithane.
Ha a bua ka kopano ea 1941, Moena Schroeder a botsa: “Ke ba bakae ho lōna ba nang le rōna kajeno ba neng ba le teng nakong eo?” Matsoho a phahamela sebakeng. “’Malo!” a arabela, “ba ka holimo ho halofo ea bamameli! E boetse ke kopano e kaakang bakeng sa lōna bohle ba khabane, ba tšepahalang!”
Ba bangata ba neng ba le har’a bamameli ba ntse ba sebeletsa likabelong tsa boromuoa ho potoloha le lefatše. Kaofela ho ne ho le teng Bakreste ba khethiloeng ke moea ba ka bang 700. Moena Schroeder a hlalosa: “Mohlomong ke ho bokana ho hoholohali ha batlotsuoa Europe kamorao ho lilemo tse ngata.” Ka ho hlokomela hore ba bangata ba tla rata ho tla le hore sebaka se ne se le senyenyane, memo ea ho qala ea qaqisa, ‘Re tla fana ka monyetla ho “mehoke”—Lipaki tse sebelelitseng Jehova ka botšepehi ka lilemo tse ka bang 40.’ ’Me bana ba tla ka bongata bo boholo.
Moena Schroeder a qetella karolo ea lenaneo la hae e reng “Le ’Ne le Tšepe Jehova Hore Le Se Ke La Khathala” ka ho bolella bamameli ba susumeletsehileng hore: “Leha ho le joalo, Lipaki tsa Jehova ha li phele nakong tse fetileng, empa nakong tse hlollang, tse phethahalang hona joale, ho bolela litaba tse molemo ho fihlela Jehova a re mosebetsi o felile.”
Basebeletsi ba ’Nete ba Molimo
Hoseng ha letsatsi leo, hoba ho phethoe litlhokahalo tsa molao tsa mokhatlo, Frederick W. Franz, mookameli oa Watch Tower Society, a fana ka puo ea sehlooho ea letsatsi. A ea le mehlala ea pale ea Lipaki tsa Jehova ho tloha nakong ea mookameli oa pele oa Mokhatlo, Charles T. Russell, a supa hore Russell, “ka baka la litšebeletso tsa hae ho aloseng mohlape oa Molimo, ka nepo o ne a ka bitsoa hore ke ‘molisa.’ Empa matla a basebeletsi ba ’nete ba Molimo kamehla a ’nile a qholotsoa, ’me Molisa Russell e ne e se mokhelo.”
Moshe, Jesu Kreste le baapostola ba hae ba khabane e le mehlala, Moena Franz a bontša kamoo bohle ba neng ba khethiloe ke Jehova empa batho ba ba qhela. A tsoela pele: “Bana bohle, matla a bona a ile a qholotsoa, kahoo ha re makale ha bao ba tsoang lefatšeng la bolumeli ba ileng ba qholotsa Molisa Russell ba re qholotsa kajeno. Empa Jehova o fane ka bopaki.” Moena Franz ha a qotsa Tšenolo 7:9 le 2 Ba-Korinthe 3:1-3, a re: “‘Bongata bo boholo’ har’a limillione tse peli le halofo tsa Lipaki tsa Jehova kajeno ke ‘lengolo la rōna le re buellang’ hore Molimo o na le Lipaki tsa hae tseo kannete e leng basebeletsi ba hae.”
Botšepehi ho Jehova
Karolo ea thapama ea buloa ke Lloyd Barry ka thapelo, kamor’a moo molula-setulo, Leo K. Greenlees, a bala litelegramo le melaetsa e ’maloa e tsoang ho Lipaki ho pota lefatše. Leha ho le joalo, ha ho o ileng oa ananeloa ho feta o neng o e-tsoa ho Mongoli-Ramatlotlo oa Mokhatlo, Grant Suiter, ea neng a robetse a kula hampe ntlong ea kokelo Bethele ea Brooklyn. O ne o re: “E se e ka mahlohonolo a Jehova a enneng a ka ba le lōna nakong ena e babatsehang, e hahang moeeng. Ke tla hloloa ho ba le lōna. Ke le tiisetsa lerato la ka le kananelo.” Ha etsoa qeto ka pele ea hore le eena a romeloe molaetsa oa lerato.
Hamorao, John E. Barr, ea sebelelitseng lekala la Watch Tower le London ka lilemo tse ngata, a tšohla ka ho teba temana ea 4 ea Pesaleme ea 27, a totobatsa sehlooho “Kōpo ea Rōna e le ’Ngoe Ho Jehova.” Har’a bao a ileng a ba botsa mabapi le liphihlelo tsa bona ka ‘ho lula ka tlung ea Jehova’ e ne e le Edwin Skinner ea lilemo li 89. O kolobelitsoe ka 1919, a kenela tšebeletso ea nako e tletseng ka 1921, Moena Skinner a bolela kamoo a ileng a amohela memo ea ho ea India ka 1926 ho ea hloma lekala le lecha la Watch Tower Society. A sa etse lerata a tiisa, “Ha esale ke le moo ho tloha ka nako eo. Ke ha e so.”
Ho Boloka Boikutlo Bo Botle
Lipuo tse peli tse qetellang tsa toba tlhokahalo ea ho lebella, ho boloka boikutlo bo botle. Dan Sydlik a qala ka hore: “Le hoja ho le monate ho mamela boputsoa-pululu, empa ke thato ea Jehova hore re tobise tlhokomelo ea rōna bokamosong boo a tla bo etsa.” Sydlik o ne a theile puo ea hae mantsoeng a moapostola Pauluse ho 1 Ba-Korinthe 15:19: “Ha re tšepile Kreste bophelong bona feela, re fetisa batho bohle ka soto.” A hatisa: “Re tšepile Jehova; e seng motho. Litšepiso tsa hae li feletse ’me li tiile. Phutheho ea Molimo e tla ’ne e be teng ho sa tsotellehe seo batho ba se buang kapa ba se etsang, ’Me ho sa tla tse molemohali!”
Ha hlahlama Milton G. Henschel ea ileng a khothalletsa bohle ho tsoela pele “Ho Boloka Boikutlo ba Rōna ba Bokreste.” A bua ka qenehelo ka mathata a bophelo a latsuoang ke bahlanka ba Molimo ba ntseng ba tsofala. Empa o hlokometse, “ba lebala mahlaba a bona le ho opeloa ’me ba ntse ba tsoela pele. ’Me hoo ke mohlala o babatsehang bakeng sa bacha bohle phuthehong. Letsatsing lena pula ea na; letsatsing lena hoa bata, ho le moea: Empa ke bo-mang ba sebokeng? Ke bo-mang ba keneng har’a lipula le lirame ho tla ba teng? U bona bo-putsoa-pululu, metsofe, ’me ke seo bohle re lokelang ho se hopola.”
Kaofela, ho ne ho le teng baemeli ba tsoang makaleng a 37 a Watch Tower Society pokanong ena eo kannete e leng ea machaba. Qetellong, thapelo e tlohang botebong ba pelo ea teboho ho Jehova lebitsong la bongata bo bokantsoeng ea etsoa ke Martin Poetzinger, le eena ke setho sa Sehlopha se Busang.
Ho ea Lekaleng la London!
Letsatsing le hlahlamang, Sontaha, la 2 Mphalane, le ne le sele, le hlakile ’me ho le mofuthu ka ho sa tloaelehang ka nako eo ea selemo. Kapele Holo ea ’Muso e lehaeng la Bethele London, naheng e potiloeng ke botala bo botle ka leboea ho Mill Hill London, e ne e tletse. Mekatong e ka holimo, karolong ea fektri, ho ne ho lokiselitsoe litulo tse eketsehileng. Bohle ba boha se etsahalang ka Holong ea ’Muso lithelevisheneng tse hokantsoeng ka mehala. Ba ka bang 400 ba ne ba le teng. Bohole ba limaele tse hlano, Holong ea Kopano e ka Leboea ho London, ba bang ba 1 250 ba ne ba hokantsoe ba utloa ba bile ba bona lenaneo le ileng la lebelloa ka nako e telele. Kamor’a lilemo tse peli tsa ho rala le mosebetsi o thata, katoloso e ncha ea lekala la London e ne e phethiloe ’me joale e ne e neheloa.
Lepheo le lecha la mohaho le na le likamore tse 41, e le ’ngoe e khona ho nka batho ba babeli. Mohaho o rarahaneng, le likamore tsena li ekellelitsoe ho tse seng li ntse li le teng, li fana ka sebaka sa bolulo bakeng sa batho ba 204. Kichene le kamore ea ho jela e pel’a eona ka bobeli li mennoe habeli ka boholo le ho nchafatsoa ka lisebelisoa tsa morao-rao tjena. Mokatong o fatše ho hahiloe ntlo ea ho hlatsoetsa le ea ho rokela hammoho le kamore e ntle ea boikhathollo. Mokatong oa pele, ntlo ea pokello ea libuka e seng e e-na le meqolo e 2 300 e ekelitsoe ka kamore e nyenyane ea ho balla e ratehang ho bohle.
Lenaneo la Nehelano
Hantle ka 10 hoseng lenaneo la qala ka tlhahlobo e khutšoaane ea pale ea Lipaki tsa Jehova Lihleke-hlekeng tsa Brithane lilemong tse lekholo tse fetileng. Puo e khutšoaane le e thabisang e entse ho hoholo ho phelisa pale ’me litho tse nyenyane lilemong tsa lelapa la Bethele tsa ananela ka ho khetheha litaba tsa botho tsa qalo eo e ikokobelitseng.
Joale Karl Klein a bua le bamameli ba mametseng ka hloko sehloohong se reng “Ho Tobana le Teko ea Botšepehi ba Bokreste.” A tšehetsa ka Liproverbia 2:8 ho bontša hore linakong tsa liteko tsa botšepehi kamehla Jehova o matlafatsa le ho thusa bahlanka ba hae ba Bakreste, a hlokomela: “Lintho tse sa pheleng e ka ba lipaki tse khabane, empa ke libopuoa tse bohlale feela tse ka tšepahalang.”
Ha a kha mohloling o matla oa phihlelo ea botho, Carey Barber eena a bontša kamoo Jehova a ikhethetseng batho ba lebitso la hae ‘mehleng ena ea qetello.’ Empa, joalokaha a bontšitse, mosebetsi oa ho bolela o ntse o le ho rōna, ho tiisa boikarabelo bo boholo. “Batho ba Jehova ho tloha ka selemo sa 1919 ho ea pele ba kene ho hoo e leng tšebeletso ea ho bolela e kholohali ho feta leha e le efe e kileng ea tsamaisoa lefatšeng lena!”
Lenaneo la hoseng la qetella ka puo ea nehelano ea Fred Franz. A hopola hore Charles T. Russell, monna eo batsoali ba hae e mong e neng e le le-Scott e mong e le le-Irish, o hlomile ofisi ea pele ea lekala ea Watch Tower Society London, Engelane. Joalokaha Franz a hlokometse, ho tloha ka selemo sa 1900 ha ofisi e buloa, kamehla e ’nile ea sebelisana ka botšepehi le ntlo-kholo ea machaba Brooklyn, New York. Ka moea oa ho ntšetsa botšepehi ho Jehova Molimo, thepa e ncha e ntle e ile ea neheloa ho eena.
Lyman Swingle a bula karolo ea thapama ea lihora tse peli ka ho bua ka tlhokahalo ea ho tiisa hore kamehla re tlotlisa Jehova ka tsohle tsa rōna tse nehetsoeng. “Na re senya nako ea rōna, matla a rōna, likelello tsa rōna, linthong tse se nang thuso, lintho tse sa tliseng tlotliso le hlonepho ho Jehova Molimo?” ka ho batlisisa a botsa bamameli. Ha hlahlama Theodore Jaracz ea ileng a totobatsa sehlooho “Ho Hahela Bokamoso,” ka ho loketseng a bapisa katoloso e bonahalang ea lepheo le lecha le nehetsoeng le tlhokahalo ea ho haha moeeng. A hatisa, “Haha e le hore u ka boloka botšepehi ba Bokreste.”
Ha Moena Franz a fana ka litlhaloso tsa hae tse qetellong, ’me John Booth a koala ka thapelo, e sa kang ea phahamisa feela qetello ea letsatsi le khethehileng empa e le ea kopano e ikhethang ea matsatsi a mabeli.
Ba Matlafalitsoe bakeng sa Tšebeletso e Kholoanyane
Ha ba ntse ba tsamaisoa meahong, baeti ba ithuta hore qalehong konteraka ea mohaho oa lepheo le lecha e ne e lokiselitsoe feme ea khoebo, feela joalokaha ho ne ho etsahetse ka moralo oa pele, o phethiloeng ka 1958. Empa ka mokhoa oa mohlolo qeto ea chechisoa. Hoba Lipaki tsa Jehova Engelane li kopane le Sehlopha se Busang, tsa etsa qeto ea hore li tla itšoarela mosebetsi. Kapele lefapha la bosebetsi la hlongoa ’me Lipaki tse ka bang sekete ho tsoa naheng eo eohle tsa bokelloa bakeng sa mosebetsi.
Marobalo a ne a fanoe matlong a bolulo a nakoana, ’me ba eketsehileng ba ne ba lula le Lipaki tsa moo tse phelang lik’hilomithara tse 16 ho tloha setšeng. Tokisetso ena e bolela hore ho tloha ho basebetsi ba 70 ho ea ho ba 100 ba ka ba teng neng kapa neng. Morero oa phethoa ka nako ho sa tsotellehe mariha a batang haholo le selemo sa pula e neleng ka bongata haholo kamorao ho lilemo tse telele. Hona ho akarelletsa libeke tse ngata tsa mosebetsi o eketsehileng oa ho nchafatsa mohaho o seng o ntse o le teng.
Ka hona, nakong ea ho tsamaisoa meahong, ntho e ’ngoe le e ’ngoe e ne e fumanoa e le boemong bo babatsehang. Mabala a ne a lenngoe bocha ka mohloa le liploto tsa lipalesa tse khahlehang. Litho tse 147 tsa lelapa la Bethele ka sebele li ne li thabile ha li arolelana thabo ea letsatsi le baeti ba tsona. E mong oa tsona a akaretsa: “Ke phihlelo eo ke sa tlo e lebala!” Ho ileng ha tlatsetsoa ho sena ke boteng ba bahlanka ba tšepahalang ba khale ba Jehova, ho kopanyelletsa boholo ba Sehlopha se Busang. Ho utloa litho tse 13 tsa Sehlopha se Busang tse neng li le teng li nka karolo lenaneong le kopaneng e ne e le tokelo e ikhethang.
Ketsahalo e khōlō ea matsatsi a mabeli ka sebele e tla fana ka tšusumetso e eketsehileng mosebetsing oa ’Muso o atolohang ka potlako Brithane. Hona joale ho na le lenaneo la katoloso le ntseng le tsoela pele har’a naha. Holo e ’ngoe ea ’Muso ea “kaho e potlakang” e hahiloe ka matsatsi a seng makae feela, ’me merero e meng e joalo e 15 e ntse e le tseleng. Hape, liholo tse peli tsa likopano li boemong ba moralo. Ho ’nile ha e-ba le litlhoro tse ncha mafapheng oohle a tšebetso, ka bahoeletsi ba ’Muso ba 92 000 ba mafolo-folo hona joale Brithane. Ka sebele ho futhumatsa pelo ho bona kamoo batho ba Molimo lefatšeng ka bophara ba ikemiselitseng ho tsoela pele kabelong eo ba e filoeng ke Molimo ho bolela litaba tse molemo tsa ’Muso ho fihlela ha bofelo ba tsamaiso ena ea lintho bo e-tla.—Mattheu 24:14.
[Litšoantšo tse leqepheng la 10]
La 1 Mphalane, 1983, De Montfort Hall, Leicester
La 2 Mphalane, 1983, Watch Tower House, Mill Hill, London
[Setšoantšo se leqepheng la 11]
Bongata ba tlala Holo ea De Montfort, moo batho ba kaholimo ho 3 000 ba tsoang ho pota lefatše ba neng ba kopane ka la 1 Mphalane, 1983, bakeng sa seboka sa selemo sa Watch Tower Bible and Tract Society
[Setšoantšo se leqepheng la 12]
Albert Schroeder a lebisa tlhokomelo ho ba bang ba khale nakong ea seboka sa selemo
[Setšoantšo se leqepheng la 14]
OFISI EA LEKALA EA WATCH TOWER E LONDON, ENGELANE
Moaho oa pele, o nang le selikoalikoe sa tsela ea makoloi ka pele, o ne o phethoa ka 1958. Lepheo le sa tsoa phethoa ke le nang le marulelo a masoeu morao letsohong le letšehali. Le eketsa sebaka sa bolulo bakeng sa basebetsi ba lekala ba 204