Moea oa Bopula-maliboho o Potlakisa Kotulo ea Philippines
HAEBA u ne u le Manila morao koana ka 1935 ’me u batla ho kopana le Lipaki tsa Jehova, u ne u tla tlameha ho batla moaho o monyenyane o 1134 Rizal Avenue. Mono, batho ba ka bang 20 ba ne ba kopana ka mehla ho ithuta Bibele. Moaho oo e ne e le ofisi ea pele ea lekala la Mokhatlo oa Watch Tower Philippines.
Kajeno, motse-moholong oa Manila, ho na le liphutheho tse 103 tsa Lipaki tsa Jehova tse nang le baboleli ba ’muso ba fetang 9 000! Ka mokhoa o tšoanang, lilemo tse 50 tse fetileng ho ne ho se na Lipaki motseng oa Davao, ka boroa bo hōle ba Philippines. Kajeno ho na le tse fetang 2 800 liphuthehong tse 41 motseng oo.
Keketseho metseng ena e ’meli ea litletle ke karolo ea bopaki ba hore Lipaki tseo tsa pele li ile tsa phelela lebitso la tsona. (Esaia 43:10-12) Ba atoloselitse boboleli ba bona le mosebetsi oa bona oa ho ruta likarolong tsohle tsa Philippines. Ka ho hlahloba chate e kenyellelitsoeng mona, u ka bona litholoana tsa ho etsa barutuoa hoa Bokreste nakong ea lilemo tse mashome a mahlano tse fetileng. Ke eng e potlakisang khōlo tšimong ea Philippines?
Moea oa Bopula-maliboho o Thusa Khōlo
Hoja e se be ka moea o mafolo-folo oa bopula-maliboho ka lehlakoreng la Lipaki tsa pele tsa Mafilipino, ho ka be ho sa ka hoa khoneha ho finyella makholo a lihlekehleke tse ahiloeng ka litaba tse molemo. Moea oo o ntse o le matla haholo le kajeno. Ka mohlala, tlaleho ea Tlhakola 1986 e bontšitse hore, ho phaelleng ho bo-pula-maliboho ba khethehileng ba 758, ho ne ho e-na le basebeletsi ba bo-pula-maliboho ba kamehla ba 9 090 ba sebeletsang hohle Philippines. Ena e ne e le palo e menang habeli palo e neng e tlaleha lilemo tse peli feela pejana! Ka ’Mesa 1985, ba 26 630—karolo ea boraro ea Lipaki tsohle tse naheng eo—ba ne ba kenetse mofuteng o mong oa mosebetsi oa boboleli oa nako e tletseng.
E, batho ba Jehova ba Philippines ba utloa ho potlaka hoa linako. Sena se ba khannela ho sebelisa nako e ngata kamoo ho ka khonehang ba bolela le ho ruta Lentsoe la Molimo ho baahelani ba bona. Ntle le pelaelo, u tla thabela ho ithuta kamoo ba bang ba khonang ho hlophisa litaba tsa bona ho kenela tšebeletso ea nako e tletseng ’me u tla rata ho tseba ka liphihlelo tse babatsehang tseo ba li thabelang.
Ho Etsa Liphetoho Bakeng sa ho Bula Maliboho
Felipe Ventura oa Binalonan, Pangasinan, o sebelisitse lilemo tse 13 tsa bocha ba hae tšebeletsong ea nako e tletseng pele a qalisa bophelo ba lelapa. Ha bana ba hōla, o ne a lakatsa ho khutlela mosebetsing oa bopula-maliboho, empa lefu la tsoekere la foufatsa leihlo la hae. ’Me lilemo tse ka bang ’nè tse fetileng o ile a foufala ka ho feletseng. Ho sa tsotellehe hoo, Felipe a nolofalloa ho ntšetsa pele khoebo ea hae e nyenyane le ho tšehetsa lelapa la hae ’me, ka thuso ea mosali oa hae le bana, o ile a hlophisa nako ea hae e le hore a boele tšebeletsong ea bopula-maliboho ka la 1 ’Mesa, 1985. Ho sa tsotellehe bohloko bona ba hae, o kopanela mosebetsing oa ntlo le ntlo ka thuso ea mora oa hae, ea ’mallang litemana tsa Bibele. Moena Ventura o tsamaisa lithuto tse ngata tsa mahae tsa Bibele ’me ke moholo ea khethiloeng oa phutheho. E mong oa bara ba hae o sebeletsa e le pula-maliboho oa ka mehla le eena, ’me nako le nako morali oa hae o sebeletsa e le pula-maliboho ea thusang.
Clodualdo Quiohilag, moholo Biñan, Laguna, e ne e le pula-maliboho le molebeli ea tsamaeang ka bo1960 ho fihlela ha eena le mosali oa hae ba e-ba le ngoana. Empa, joalokaha a bolela, “ha u se u kile ua latsoa thabo ea tšebeletso ea nako e tletseng, ka linako tsohle u’a e labalabela.” Ka hona le hoja a ne a atlehile khoebong ’me a thabela bophelo bo mabotho-botho le mosali oa hae le morali, ha a ka a nka sena e le morero oa hae oa sebele bophelong. O’a hlalosa: “Sohle seo ke neng ke e-na le sona se ne se ke ke sa bolela letho haeba toro ea ka e ratehang ea ho khutlela tšebeletsong ea nako e tletseng e sa phethahatsoe.” Hore e be pula-maliboho, a fokotsa tšebetso ea hae khoebong hore e be halofo ea letsatsi feela, a sebelisa linako tsa hoseng tšebeletsong ea tšimo. Toro ea hae ea phethahatsoa ka la 1 Mphalane, 1984, ha a qala ho sebeletsa joaloka pula-maliboho ea kamehla. Le hoja seo a se fumanang e le hoo e ka bang halofo ea seo a neng a se fumana pele, litšenyehelo tsa hae le tsona li boetse li theohile. Hona joale mosali oa hae o kopanetse le eena mosebetsing oa bopula-maliboho ba kamehla, ’me nako le nako morali oa hae o sebeletsa e le pula-maliboho ea thusang.
O Sebeletsa ka Nako e Tletseng Le Hoja e le Sefofu
Ka lebaka la seoa sa ’maselese oa Jeremane, Pantaleon Tatoy o ile a foufala ho tloha ha a le lilemo li tharo. Ka 1972 a utloa ’nete ka lekhetlo la pele ’me a qala ho ithuta buka ’Nete e Isang Bophelong bo sa Feleng. Hona hoa mo thusa kapele ho hlōla ho lemalla hoa hae koae le joala, ’me a bontša boinehelo ba hae ho Jehova ka kolobetso ka la 29 Phupu, 1973.
Ha Pantaleon a qalisa ho etsa boboleli ho baahelani ba hae, khaitseli ea hae e khōlō ho eena ea mo soma: “U ka ba moruti joang u le sefofu ’me u na le borikhoe bo le bong feela?” Empa sena ha sea ka sa mo nyahamisa. Kaha o ne a tseba sebaka se potolohileng lehae la hae hantle, a tsamaea a le mong ’me a bolela ’nete ho baahelani ba hae. Ka 1984 a thabela ho khona ho thusa motsoal’ae le mochana oa hae ho ithuta ’nete, ’me ba kolobetsoa ka Loetse selemong sona seo.
Pantaleon o bile a khona ho khannela bachana ba hae ba babeli ba mafahla, Lorna le Luz thuto ea Bibele ’me bao ka bobeli e leng litholo le limumu. Pula-maliboho ea sefofu e khona joang ho ithuta le batho ba joalo? Ka mokena lipakeng ea thusang, o sebelisa litšoantšo tse likhatisong haholo. Ha a hlalosa ’nete, motsoal’ae Roquina o fetolela seo a se buang puong ea litholo bakeng sa mafahla ao. Lorna le Luz ba kolobelitsoe ka la 20 ’Mesa, 1985, ho sa tsotellehe bothata ba bona bo boholo. Ha e le Pantaleon, kamor’a ho sebeletsa e le pula-maliboho e thusang selemo, o ile a khethoa e le pula-maliboho oa kamehla ka la 1 Tlhakubele, 1985.
Tšebeletso ea Nako e Tletseng e le Mosebetsi
Nehelanong ea mangolo a sekolo se phahameng, morutoana e mong a re ho morutoana-’moho le eena oa Paki: “Neng le neng ha ke botsa batho ba lōna seo ba tla se etsa kamor’a nehelano ea mangolo, kaofela ba re, ‘Bopula-maliboho.’ Ke mosebetsi oa mofuta ofe oo?” Paki eo e nyenyane ea mo hlalosetsa hore na bopula-maliboho ke eng. Morutoana eo a thabela ’me a amohela thuto ea Bibele, ’me le eena, joaloka ba bang, kapele a ba le pakane ea ho ba pula-maliboho.
Ba bang ba fumane hore lithuto tsa koleche ha li khotsofatse seo motho a se hlokang moeeng. Mane Bohol, khaetseli e mocha, ea neng a le selemong sa hae sa ho qetela kolecheng a fumana hore o ne a e-na le nako ea ho bula maliboho ha a ntse a qetela lithuto tsa hae. Hamorao, a ba teng Sekolong sa Tšebeletso sa Bopula-maliboho ’me a hlalosa hore koleche e ne e ke ke ea bapisoa le sekolo le thabo tseo a li utloileng tšebeletsong ea nako e tletseng ho Jehova. Hona joale o sebeletsa e le pula-maliboho moo ho hlokahalang baboleli ba eketsehileng.
Ba Bacha le ba Baholo ba Kopanela ka Boithaopo
Buka ea Lipesaleme e boletse esale pele hore matsatsing a matla a ’Muso batho ba Molimo ba ne ba tla ‘ithaopa.’ E boetse e itse “bahlankana le baroetsana, maqheku hammoho le bana” ba tla rorisa lebitso la Jehova. (Pesaleme ea 110:3, NW; 148:12, 13) Ruri sena se ipakile e le ’nete har’a batho ba Molimo Philippines.
Ha ho qetelloa ho baloa, ba 1 159, kapa karolo ea 13 lekholong ea bo-pula-maliboho ba kamehla ba ngolisitseng Philippines ba ne ba le ka tlas’a lilemo tse 20. Ke thabo e kaakang ho bona batho ba bacha joaloka baa ka ho hloka boithati ba ‘hopola ’Mōpi oa bona matsatsing a bocha ba bona’ ho e-na le ho bo sebelisa hampe ho hahamalla lintho tsa boithati kapa tsa lefatše!—Moeklesia 12:1.
Ba bang ba qalileng tšebeletso ea nako e tletseng bocheng ba bona ba se ba atetsoe ke litšiu empa ba ntse ba sebeletsa ka botšepehi. Moena Leodegario Barlaan le mohats’ae Natividad ba qalisitse ho bula maliboho ka la 1 ’Mesa, 1938. Ba fetile lilemong tse thata tsa ntoa ’me ba sebelelitse maemong a mangata ho akarelletsa le mosebetsi oa ho tsamaea. Hona joale Moena Barlaan o lilemo li 72 ’me o ntse a sebeletsa ka mafolofolo e le pula-maliboho e khethehileng San Carlos, Pangasinan, ’moho le mosali oa hae.
Ba bang ba qalile tšebeletso ea nako e tletseng morao bophelong ’me ba tsoetse pele ka eona le botsofaling. Ka mohlala, Leoncio Sabandal o qalile ho bula maliboho a le lilemo li 52 ’me e ntse e le pula-maliboho e khethehileng a le 92. Eena le mosali oa hae ba thusitse batho ba 118 ho nehela bophelo ba bona ho Jehova. Ka mokhoa o tšoanang, Cipriano Sepulveda, e moholo, o qalile ho bula maliboho ha a le lilemo li 72 ’me e ne e le pula-maliboho oa kamehla ho fihlela lefung la hae a le lilemo li 88 ka 1985. Paula Mariano o qalile ho bula maliboho a le lilemo li 71 ’me o ntse a le tšebeletsong ea nako e tletseng ho sa tsotellehe mathata a bakoang ke botsofali a le lilemo li 88. A mehlala e babatsehang ea tumelo le boinehelo eo bana le ba bang ba baholo ba e beang!
Ho Thabela Tsoelo-pele e Entsoeng
Ha ho talingoa morao nakong e fetang lilemo tse mashome a mahlano tse fetileng, mahlohonolo a Jehova boitekong bo mafolofolo ba Lipaki tsa hae a totobetse. Ho tloha ho ba leshongoana ka 1935, ke thabo e kaakang ho bona ba 88 113 ba kopanela tšebeletsong ea tšimo ka Tlhakola 1986! Phutheho eane e nyenyane e le ’ngoe e Rizal Avenue, Manila, hona joale e hōtse ho ba liphutheho tse 2 454 naheng eohle, tse hlophisitsoeng ka lipotoloho tse 120.
’Me ho thoe’ng ka litebello tsa nako e tlang? Pontšo e khothatsang ke lenane le ikhethang la ba 268 526—le menang palo ea Lipaki tse ka har’a naha hararo—ketekelong ea Sehopotso ka la 4 ’Mesa, 1985. Ho phaella moo, ka Tlhakola 1986, ho ne ho khannoa lithuto tsa mahae tsa Bibele tse 63 248 le batho ba thabelang. ’Me ntle le pelaelo khōlo e tsoelang pele e tla bonoa ka tumello le tlhohonolofatso ea Jehova.
Re thabile hore e be Jehova o fane ka litholoana tse ngata hakana mosebetsing o qaliloeng ke lipaki tsa hae tse tlotsitsoeng tsa pele lihlekehlekeng tsena lilemong tse kaholimo ho 50 tse fetileng. Ka tataiso ea hae le tlhohonolofatso, ke pakane ea batho ba hae Philippines ho tsoela pele ba hōlisa mosebetsi oa boboleli le oa ho ruta matsatsing a tlang.
[Chate e leqepheng la 29]
Lilemo tse mashome a mahlano tsa keketseho Lipaking tsa Philippines
1935 20
1940 222
1950 10 055
1960 31 608
1970 54 789
1980 61 164
1986 88 113
[’Mapa o leqepheng la 28]
(Ha u batla ho bona boitsebiso bo hlophisitsoeng hantle, sheba sengoliloeng)
The Philippines
San Carlos
Manila
Biñan
Zamboanga
Davao