“Je, Mungu Ana Ukosefu wa Haki?”

1. Visa vya ukosefu wa haki vinaweza kutufanya tuhisije?

MJANE mmoja anatapeliwa pesa zake zote alizoweka akiba. Mzazi asiye na huruma anamtupa mtoto wake mchanga. Mwanamume fulani anafungwa gerezani kwa kosa la kusingiziwa. Unahisije unaposikia visa kama hivyo? Huenda ukahuzunishwa na kila kisa na hilo linaeleweka. Tukiwa wanadamu tunatambua vizuri mambo yaliyo sawa na yasiyo sawa. Tunakasirika tunapoona mtu akitendewa isivyo haki. Tunataka mtu huyo apate haki na mkosaji aadhibiwe. Haki isipotekelezwa, huenda tukajiuliza hivi: ‘Je, Mungu anaona mambo yanayotokea? Kwa nini hachukui hatua?’

2. Habakuki alihisije kuhusu ukosefu wa haki, na kwa nini Yehova hakumkasirikia?

² Tangu zamani, watumishi waaminifu wa Yehova wameuliza maswali kama hayo. Kwa mfano, nabii Habakuki alisali hivi kwa Mungu: “Kwa nini wanifanya nishuhudie ukosefu huu mbaya wa haki? Kwa nini unaruhusu jeuri, uasi-sheria, uhalifu na ukatili uenee kotekote?” (Habakuki 1:3, Contemporary English Version) Yehova hakumkasirikia Habakuki kwa sababu ya kuuliza maswali hayo. Kwa nini? Kwa sababu Yehova amewaumba wanadamu wakiwa na uwezo wa kutenda kwa haki. Tunaweza kuonyesha kwa kadiri fulani haki ya Yehova.

Yehova Anachukia Ukosefu wa Haki

3. Kwa nini tunaweza kusema kwamba Yehova anajua vizuri ukosefu wa haki uliopo?

³ Yehova anaona ukosefu wote wa haki unaotendeka. Biblia inasema hivi kuhusu siku za Noa: “Yehova akaona kwamba uovu wa mwanadamu ulikuwa mkubwa duniani na kwamba kila mwelekeo wa mawazo ya moyo wake ulikuwa mbaya tu wakati wote.” (Mwanzo 6:5) Fikiria maana ya maneno hayo. Mara nyingi, sisi hutambua kuna ukosefu wa haki baada ya kusikia kuuhusu au kutendewa isivyo haki. Hata hivyo, Yehova anaona ukosefu wote wa haki unaotendeka ulimwenguni pote. Isitoshe, anaweza kujua nia ya moyo—mawazo mapotovu yanayowafanya watu watende isivyo haki.​—Yeremia 17:10.

4, 5. (a) Biblia inaonyeshaje kwamba Yehova anawajali wale wanaotendewa isivyo haki? (b) Yehova alitendewa isivyo haki jinsi gani?

⁴ Yehova haangalii tu ukosefu wa haki bila kuchukua hatua. Anawajali wale wanaoteseka kwa sababu ya kutendewa isivyo haki. Watu wake walipotendewa kikatili na mataifa adui, Yehova aliwahurumia “kwa sababu ya kilio chao cha uchungu kilichosababishwa na wale waliowakandamiza na wale waliowatesa.” (Waamuzi 2:18) Huenda umegundua kwamba watu fulani hawana huruma kwa sababu wameona visa vingi sana vya ukosefu wa haki. Lakini, Yehova ni tofauti! Kwa zaidi ya miaka 6,000, ameona ukosefu wa haki wa kila aina na bado anachukia ukosefu wa haki. Isitoshe, Biblia inatuhakikishia kwamba Yehova anachukizwa na “ulimi wa uwongo,” “mikono inayomwaga damu isiyo na hatia,” na “shahidi wa uwongo anayesema uwongo kila anapopumua.”​—Methali 6:16-19.

⁵ Fikiria pia jinsi Yehova alivyowashutumu vikali viongozi ambao hawakutenda haki katika Israeli. Aliwauliza hivi kupitia nabii wake: “Je, hampaswi kujua jambo lililo la haki?” Baada ya kuelezea waziwazi jinsi walivyotumia vibaya mamlaka yao, Yehova alitabiri mambo ambayo yangewapata wanaume hao wasiotenda haki: “Watamlilia Yehova awasaidie, lakini hatawajibu. Atauficha uso wake kutoka kwao wakati huo, kwa sababu ya matendo yao maovu.” (Mika 3:1-4) Yehova anachukia sana ukosefu wa haki! Yeye pia alitendewa isivyo haki! Kwa maelfu ya miaka, Shetani amekuwa akimdhihaki Mungu. (Methali 27:11) Isitoshe, Yehova aliathiriwa na ukosefu mkubwa zaidi wa haki, Mwana wake ambaye “hakufanya dhambi” alipouawa kama mhalifu. (1 Petro 2:22; Isaya 53:9) Tunaweza kuwa na uhakika kwamba Yehova anaona jinsi watu wanavyoteseka wanapotendewa isivyo haki, na anawajali sana watu hao.

6. Huenda tukahisije tunapotendewa isivyo haki, na kwa nini?

⁶ Ingawa tunajua kwamba Yehova anaona ukosefu wa haki, sisi huhuzunika sana tunapoona au tunapotendewa isivyo haki. Tumeumbwa kwa mfano wa Mungu, na ukosefu wa haki haupatani hata kidogo na utu wa Yehova. (Mwanzo 1:27) Basi, kwa nini Yehova anaruhusu ukosefu wa haki?

Suala Muhimu

7. Eleza jinsi jina la Yehova lilivyochafuliwa na njia yake ya kutawala ilivyotiliwa shaka.

⁷ Jibu la swali hilo linahusiana na suala muhimu. Kama tulivyoona, Muumba ana haki ya kuitawala dunia na wote wanaokaa humo. (Zaburi 24:1; Ufunuo 4:11) Muda mfupi baada ya wanadamu kuumbwa, jina zuri la Yehova lilichafuliwa na njia yake ya kutawala ilitiliwa shaka. Hilo lilitokeaje? Yehova alimwamuru mwanadamu wa kwanza, Adamu, asile matunda ya mti fulani uliokuwa katika bustani ya Edeni. Ingekuwaje ikiwa hangetii? Mungu alimwambia “hakika utakufa.” (Mwanzo 2:17) Haikuwa vigumu kwa Adamu, au mke wake, Hawa, kutii amri hiyo. Hata hivyo, Shetani alimshawishi Hawa aamini kwamba Mungu alikuwa akiwawekea vizuizi vinavyopita kiasi. Ingekuwaje ikiwa Hawa angekula matunda ya mti huo? Shetani alimwambia hivi: “Hakika hamtakufa, kwa maana Mungu anajua kwamba siku ileile mtakapokula matunda ya mti huo, macho yenu yatafunguliwa nanyi mtakuwa kama Mungu, mkijua mema na mabaya.”​—Mwanzo 3:1-5.

8. (a) Shetani alitaka Hawa aamini nini? (b) Shetani alilishambuliaje jina la Mungu na haki yake ya kutawala?

⁸ Aliposema hivyo, Shetani alitaka Hawa aamini kwamba Yehova alikuwa amemdanganya na alikuwa amemficha habari muhimu sana. Shetani alimfanya Hawa amtilie shaka Yehova. Hivyo, Shetani alilichafua jina la Yehova. Pia, alishambulia enzi kuu ya Yehova au njia yake ya kutawala. Kwa tahadhari, Shetani hakupinga kwamba Mungu ndiye mtawala mwenye enzi kuu. Lakini alidai kwamba Mungu hakutawala kwa uadilifu wala hakuwa na haki ya kuwa mwenye enzi kuu. Pia, alidai kwamba Yehova hakutawala kwa haki au kwa manufaa ya wale aliowatawala.

9. (a) Adamu na Hawa walipatwa na nini kwa sababu ya kutotii, na hilo lilitokeza maswali gani muhimu? (b) Kwa nini Yehova hakuwaangamiza waasi hao papo hapo?

⁹ Adamu na Hawa walimwasi Yehova wakala matunda ya mti waliokatazwa. Kwa sababu hawakutii, wangekufa kama Mungu alivyokuwa amesema. Uwongo wa Shetani ulitokeza maswali kadhaa muhimu. Je, kweli Yehova ana haki ya kuwatawala wanadamu, au wanadamu wanapaswa kujitawala? Je, kweli Yehova anatawala kwa njia bora kabisa? Yehova angeweza kuwaangamiza waasi hao papo hapo kwa kutumia nguvu zake. Lakini maswali hayo hayakuhusu nguvu za Mungu, bali jina lake kutia ndani njia yake ya kutawala. Kwa hiyo, kuwaangamiza Adamu, Hawa, na Shetani hakungethibitisha kwamba Mungu anatawala kwa uadilifu. Badala yake, huenda utawala wake ungetiliwa shaka hata zaidi. Njia pekee ya kujua ikiwa wanadamu wanaweza kujitawala kwa mafanikio bila kumtegemea Mungu, ingekuwa ni kuwapa muda zaidi wa kuthibitisha madai hayo.

10. Historia imeonyesha nini kuhusu utawala wa wanadamu?

¹⁰ Historia imeonyesha nini? Kwa maelfu ya miaka, watu wamejaribu njia mbalimbali za kutawala, kama vile serikali za kimabavu, demokrasia, ujamaa na ukomunisti. Matokeo ya serikali hizo zote yanaonyeshwa na maneno haya ya Biblia: “Mwanadamu amemtawala mwanadamu mwenzake kwa kumuumiza.” (Mhubiri 8:9) Kwa kufaa, nabii Yeremia alisema hivi: “Ninajua vema, Ee Yehova, kwamba njia ya mwanadamu haimo katika uwezo wake. Mwanadamu anayetembea hana uwezo wa kuongoza hatua yake.”​—Yeremia 10:23.

11. Kwa nini Yehova aliruhusu wanadamu wateseke?

¹¹ Tangu mwanzo, Yehova alijua kwamba wanadamu wangeteseka sana kwa sababu ya kujitegemea au kujitawala. Je, alitenda isivyo haki aliporuhusu mateso hayo yaendelee? Hapana! Fikiria mfano huu: Tuseme una mtoto anayehitaji kufanyiwa upasuaji ili kutibu ugonjwa hatari sana. Unahuzunika sana kwa sababu unatambua kwamba mtoto wako atateseka kwa kadiri fulani anapofanyiwa upasuaji. Lakini unajua pia kwamba upasuaji huo utamsaidia mtoto wako kuwa na afya bora baadaye. Vivyo hivyo, Mungu alijua—na hata alitabiri—kwamba utawala wa wanadamu ambao ameruhusu ungesababisha maumivu na mateso kwa kadiri fulani. (Mwanzo 3:16-19) Lakini alijua pia kwamba kitulizo cha kudumu na kinachofaa kingepatikana tu ikiwa angeacha wanadamu wote waone matokeo mabaya ya uasi. Hivyo, suala kuhusu utawala wa Mungu lingetatuliwa kabisa, kwa umilele wote.

Suala la Utimilifu wa Mwanadamu

12. Kama inavyoonyeshwa katika kisa cha Ayubu, Shetani anadai nini kuwahusu wanadamu?

¹² Kuna jambo lingine linalohusika. Shetani alipodai kwamba Mungu hana haki ya kutawala na hatawali kwa uadilifu, alisema uwongo kuhusu enzi kuu ya Yehova na jina lake, na pia kuhusu utimilifu wa watumishi wa Mungu. Kwa mfano, ona kile ambacho Shetani alimwambia Yehova kumhusu mwanamume mwadilifu, Ayubu: “Je, wewe hukuweka ukuta wa ulinzi kumzunguka yeye na nyumba yake na kila kitu alicho nacho? Umeibariki kazi ya mikono yake, na mifugo yake imeenea nchini. Lakini, ili mambo yabadilike, nyoosha mkono wako na upige kila kitu alicho nacho, na kwa hakika atakutukana mbele za uso wako mwenyewe.”​—Ayubu 1:10, 11.

13. Shetani alidai nini alipomshtaki Ayubu, na wanadamu wote wanahusikaje?

¹³ Shetani alidai kwamba Yehova alitumia nguvu zake kumlinda Ayubu ili amtumikie. Na hilo lilimaanisha kwamba uaminifu wa Ayubu ulikuwa wa kinafiki, na kwamba alimwabudu Mungu kwa ubinafsi tu. Alidai kwamba ikiwa Ayubu angepoteza vitu alivyokuwa navyo, angemtukana Muumba wake. Shetani alijua kwamba Ayubu alikuwa “mtu mnyoofu na mtimilifu, anayemwogopa Mungu na kuepuka uovu.”a Basi ikiwa Shetani angeweza kuvunja utimilifu wa Ayubu, hilo lingempatia uhakika kwamba anaweza kuvunja utimilifu wa wanadamu wengine wote. Kwa hiyo, Shetani alikuwa akitilia shaka ushikamanifu wa wanadamu wote wanaotaka kumtumikia Mungu. Shetani alimwambia Yehova hivi: “Mtu atatoa kila kitu alicho nacho ili aokoe uhai wake.”​—Ayubu 1:8; 2:4.

14. Historia imeonyesha nini kuhusu dai la Shetani dhidi ya wanadamu?

¹⁴ Historia imeonyesha kwamba dai la Shetani ni la uwongo kwa sababu kama Ayubu, watu wengi wamedumisha ushikamanifu kwa Yehova wakati wa majaribu. Kwa sababu ya ushikamanifu wao, wameufurahisha moyo wa Yehova na hivyo ameweza kumjibu Shetani aliyedai kwa kiburi kwamba wanadamu wataacha kumtumikia Mungu wakipata matatizo. (Waebrania 11:4-38) Waadilifu wamekataa kumwacha Mungu. Hata wanapokabili matatizo makubwa sana, wameendelea kumtegemea Yehova ili awape nguvu za kuvumilia.​—2 Wakorintho 4:7-10.

15. Huenda baadhi ya watu wakauliza swali gani kuhusu hukumu za Mungu za wakati uliopita na za wakati ujao?

¹⁵ Lakini Yehova huonyesha haki katika mambo mengine pia mbali na suala la enzi kuu na suala la utimilifu wa wanadamu. Biblia hutueleza jinsi Yehova alivyomhukumu mtu mmoja-mmoja na hata mataifa. Pia, ina unabii mbalimbali wa hukumu ambazo atatekeleza wakati ujao. Kwa nini tunaweza kuwa na uhakika kwamba Yehova amekuwa akihukumu kwa uadilifu na bado atahukumu kwa uadilifu wakati ujao?

Haki Kamilifu ya Mungu

16, 17. Ni mifano gani inayoonyesha kwamba wanadamu hawafahamu kikamili haki ya kweli?

¹⁶ Biblia inasema hivi kumhusu Yehova: “Njia zake zote ni haki.” (Kumbukumbu la Torati 32:4) Hakuna yeyote kati yetu anayeweza kusema hivyo kujihusu, kwa kuwa mara nyingi tunashindwa kujua mambo yote yanayohusika. Kwa mfano, mfikirie Abrahamu. Ingawa uovu ulienea sana katika jiji la Sodoma, Abrahamu alimsihi Yehova asiliangamize jiji hilo. Alimuuliza hivi Yehova: “Je, kweli utamfagilia mbali mwadilifu pamoja na mwovu?” (Mwanzo 18:23-33) Bila shaka, jibu ni hapana. Yehova alisubiri hadi mwanamume mwadilifu Loti na binti zake wafike jiji la Soari wakiwa salama, kisha “akaleta mvua ya kiberiti na moto juu ya Sodoma.” (Mwanzo 19:22-24) Tofauti na Abrahamu, Yona ‘alikasirika sana’ Mungu alipowaonyesha rehema Waninawi. Bila kujali toba yao ya kutoka moyoni, Yona alitaka tu waangamizwe kwa sababu tayari alikuwa ametangaza kwamba wangeangamizwa.​—Yona 3:10–4:1

¹⁷ Yehova alimhakikishia Abrahamu kwamba atatekeleza haki Yake kwa kuwaangamiza waovu na kuwaokoa pia waadilifu. Kwa upande mwingine, Yona alihitaji kujifunza kwamba Yehova ni mwenye rehema. Waovu wanapoacha kabisa njia zao, yuko “tayari kusamehe.” (Zaburi 86:5) Tofauti na wanadamu fulani wanaojali sana vyeo vyao, Yehova hatoi hukumu kali ili kujionyesha ana nguvu, wala hakatai kuwahurumia watu kwa sababu ataonekana kuwa dhaifu. Yeye huonyesha rehema kunapokuwa na msingi wa kufanya hivyo.​—Isaya 55:7; Ezekieli 18:23.

18. Ni mifano gani iliyo katika Biblia inayoonyesha kwamba Yehova hategemei tu hisia anapohukumu?

¹⁸ Hata hivyo, Yehova hahukumu kwa kutegemea hisia tu. Watu wake walipoendelea kuabudu sanamu, Yehova alisema hivi kwa uthabiti: “Nami nitakuhukumu kulingana na njia zako na kukuadhibu kwa sababu ya matendo yako yote yanayochukiza. Jicho langu halitakusikitikia; wala sitakuhurumia, kwa maana nitakuletea matokeo ya njia zako mwenyewe.” (Ezekieli 7:3, 4) Kwa hiyo, wanadamu wanapoendelea kufanya mabaya bila kujali, Yehova huwahukumu. Lakini hukumu yake inategemea ushahidi unaotegemeka. Hivyo, Yehova aliposikia kilio kuhusu Sodoma na Gomora alisema hivi: “Nitashuka chini ili nione kama mambo wanayotenda yanalingana na kilio kilichonifikia.” (Mwanzo 18:20, 21) Tunashukuru sana kwamba Yehova si kama wanadamu wengi ambao huamua mambo haraka-haraka bila kuwa na ushahidi kamili! Biblia inasema kwamba Yehova ni “Mungu wa uaminifu ambaye kamwe hana ukosefu wa haki.”​—Kumbukumbu la Torati 32:4.

Tumaini Haki ya Yehova

19. Tunaweza kufanya nini ikiwa ni vigumu kwetu kuelewa baadhi ya hukumu za Yehova?

¹⁹ Biblia haijibu kila swali kuhusu matendo ya Yehova katika nyakati za kale; wala haielezi kila jambo kuhusu jinsi Yehova atakavyomhukumu mtu mmoja-mmoja na vikundi vya watu wakati ujao. Inapokuwa vigumu kwetu kuelewa masimulizi au unabii fulani wa Biblia ambao hauelezi kila jambo, tunaweza kuwa waaminifu kama nabii Mika, aliyeandika hivi: “Nitaonyesha mtazamo wa kumngojea Mungu wa wokovu wangu.”​—Mika 7:7.

20, 21. Kwa nini tunaweza kuwa na hakika kwamba sikuzote Yehova atafanya yaliyo sawa?

²⁰ Tunaweza kuwa na uhakika kwamba katika kila hali, Yehova atafanya yaliyo sawa. Hata inapoonekana kwamba wanadamu wanapuuza ukosefu wa haki, Yehova anaahidi hivi: “Kisasi ni changu; mimi nitalipa.” (Waroma 12:19) Tukiwa na mtazamo wa kungojea, tutakuwa na usadikisho imara kama wa mtume Paulo aliyesema: “Je, Mungu ana ukosefu wa haki? La hasha!”​—Waroma 9:14.

²¹ Sasa tunaishi katika “nyakati za hatari zilizo ngumu kushughulika nazo.” (2 Timotheo 3:1) Watu wengi wanateseka kutokana na ukosefu wa haki na ‘matendo ya ukandamizaji.’ (Mhubiri 4:1) Hata hivyo, Yehova hajabadilika. Bado anachukia ukosefu wa haki, naye anawajali sana wale wanaotendewa isivyo haki. Tukiendelea kuwa washikamanifu kwa Yehova na enzi yake kuu, atatupatia nguvu za kuvumilia hadi Ufalme wake utakapokomesha ukosefu wote wa haki.​—1 Petro 5:6, 7.