VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • g90 8/3 api 9-12
  • Te ekalesia Paniora—Te mau tumu o te fifi

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Te ekalesia Paniora—Te mau tumu o te fifi
  • A ara mai na! 1990
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • “Te pitiraa o te ohipa haapii evanelia”
  • “Te hoê uha puˈa nehenehe mau”
  • No te aha te ekalesia e ere ai i to ˈna mana?
    A ara mai na! 1996
  • Te ekalesia Paniora—Te mana haavî
    A ara mai na! 1990
  • Te ekalesia Paniora—To ˈna mau manaˈo faahapa
    A ara mai na! 1990
  • Te ekalesia Paniora—Te mana e te mau faufaa taa ê
    A ara mai na! 1990
Ite hau atu â
A ara mai na! 1990
g90 8/3 api 9-12

Te ekalesia Paniora—Te mau tumu o te fifi

“Ua ueue ratou i te mataˈi e ua ooti i te puahiˈohiˈo.”—Hosea 8:7.

I TE 20 NO ME 1939, i roto i te fare pure Santa Bárbara no Madrid, ua faaite aˈera te tenerara Franco i te ˈoˈe o te re i te arii epikopo Gomá, ekalesiatiko teitei no Paniora. Inaha, te faatupu amui ra te nuu tamaˈi e te Ekalesia i te oroa no te upootiaraa ta te pâpa i parau “te re katolika i hinaaro-rahi-hia”. Ua oti te tamaˈi tivila e mai te huru ra e ua tapae te haapaoraa katolika paniora i te omuaraa o te hoê anotau apî.

Ua horoa te Hau na te Ekalesia tei upootia, i te mau tino moni rahi, te mana i te pae no te haapiiraa e oia atoa te hoê tiaraa rahi no te faaore i te mau mea atoa o te ore e tuea ra e te haapaoraa katolika aiˈa. Teie râ, noa ˈtu e ua upootia mai oia, ua ueue atoa râ te aroraa a te nuu i apitihia ˈtu i te faaroo i te mau huero o te topa-roa-raa o te Ekalesia.

No te feia Paniora e rave rahi, ua amui atoa ˈtu te Ekalesia i roto i te mau ohipa hairiiri mau i ravehia e te feia i upootia. Oia mau, i roto i te mau matahiti matamua i muri aˈe i te tamaˈi, ua haere iho â te rahiraa o te huiraatira i te pureraa; inaha, mea maitai aˈe ia riro ei katolika haapao maitai mai te peu e e hinaaro oe e ia itea mai ta oe ohipa aore ra ia noaa to oe tiaraa teitei aˈe. Teie râ, ua turu anei te faaohiparaa i te nuu tamaˈi e te mau faaheporaa politita i te fa-apî-raa mai te faaroo mau?

E maha ahuru matahiti i muri aˈe e itea mai ai te pahonoraa i taua uiraa nei, maoti te tupuraa te mau fifi e rave rau.

Te fifi i te pae no te faaroo: I te matahiti 1988, e 30% noa o te huiraatira o te faaohipa ra i te haapaoraa, e te rahiraa o te mau Paniora, ua parau ïa ratou e “ua iti mai to ratou haapaoraa i te faaroo i na ahuru matahiti na mua ˈtu”. Ua faaite mai te hoê maimiraa i ravehia no te vea paniora ra El Globo e, noa ˈtu e te tiaturi ra te rahiraa o te mau Paniora i te Atua, aita i naeahia te afaraa o ratou o te manaˈo ra e te vai ra te hoê oraraa i muri aˈe i te poheraa. Teie râ, te mea maere roa ˈtu â, o te iteraa ïa e 10% o te feia e parau nei e e katolika haapao ratou, aita ïa ratou e tiaturi ra e e taata mau te Atua.

Te fifi i te pae no te feia e opua ra e riro ei perepitero: Ua tui te roo o Paniora no to ˈna tonoraa ˈtu i te mau perepitero na te ao atoa nei. E 30 matahiti i teie nei, e faatoroahia na e 9000 i te matahiti. I teie mahana, ua topa mai teie numera i nia i te hoê tausani e e rave rahi mau fare haapiiraa toroa perepitero e vai taata ore noa nei. Te itehia ra teie nei ohipa na roto i te maraaraa te faito matahiti au noa o te mau perepitero: 16% tei hau atu i te 70 matahiti, e e 3% anaˈe iho tei raro mai i te 30 matahiti.

Te fifi i te pae moni: Maoti te pǎpǎ ture apî, ua faataa-ê-hia te Ekalesia e te Hau. I mutaa ihora, e horoa noa na te Hau i te mau tino moni rahi na te Ekalesia. Ua haamau te hau e faatere ra i te hoê faanahoraa apî oia hoi e faataahia te hoê faito iti o te mau tute na te Ekalesia, aore ra na te hoê pu ohipa tautururaa i te pae totiale, ia au i te hinaaro o te taata aufau tute. Ma te maere rahi, hoê noa taata aufau paniora i nia i te toru o tei maiti e horoa i te moni na te Ekalesia. No te mau tia mana katolika, e tiaturi na hoi i nia i te mau tino moni e piti taime rahi aˈe, e fifi roa hoi te reira ia farii. Inaha, te faaite ra hoi te reira e aitâ te Ekalesia e nehenehe e tiaturi i nia ia ˈna iho i te paeau moni.

A tia ˈi noa ˈtu ai i te reira, mai te huru ra ïa e te titauhia ra te hau faatere ia aufau noa ma te au ore hoi, i te tino moni ra e 120 mirioni dala marite i te matahiti na te Ekalesia. Aita te mau katolika atoa e oaoa ra i teie nei huru tupuraa. Ua haapapu te hoê taata tuatapapa i te parau faaroo paniora, o Casiano Floristán e, “mai te peu e eita ta te hoê Ekalesia moni e noaa i te mau ô e navai maitai no ǒ mai i to ˈna mau taata ra, no te mea paha ïa e aita to ˈna e feia faaroo aore ra e ere oia i te hoê Ekalesia”.

Fifi i te pae no te auraroraa: Te itehia nei teie fifi i rotopu i te feia faaroo e tae noa ˈtu hoi i rotopu i te mau upoo faatere haapaoraa. Mea pinepine i te itehia i te mau perepitero e te feia tuatapapa i te parau faaroo no te ui apî i te ohipa rahi aˈe i te pae totiale maoti hoi i te pae faaroo. E patoi to ratou mau manaˈo “e titau i te tauiraa” i te mau manaˈo o te feia huimana paniora e to te Vaticana e titau ra e tapea noa i te mau peu tahito. No nia i teie tumu parau, e tiaraa matauhia to José Sánchez Luque, perepitero i Málaga, teie e manaˈo ra e “aita e vai ra i te Ekalesia te taatoaraa o te parau mau” e e tia ia ˈna “ia horoa i te tahi aratairaa i te mau melo huiraatira, ma te ore râ e haavî ia ratou”.

E rave rahi mau katolika paniora teie e farii nei i teie manaˈo; hoê noa tuhaa i nia i te toru o ratou teie e farii nei i te mau parau a te pâpa. Area te pǔpǔ epikopo paniora ra, mea ino roa ˈtu ïa. I roto i te hoê uiuiraa manaˈo apî, hoê tuhaa i nia i te maha o te mau katolika i uiuihia tei parau e “aita roa ˈtu ratou e tâuˈa ra” i te mau epikopo, area 18% o ratou ra tei farii e aita iho â ratou e taa ra i ta ratou mau parau.

“Te pitiraa o te ohipa haapii evanelia”

I mua i teie huru tupuraa peapea mau, ua nenei te mau epikopo paniora i te matahiti 1985 ra, i te hoê faˈiraa parau maere mau. Teie te tahi vahi o taua parau faahaparaa ia ratou iho ra:

“Ua haapoiri matou maoti hoi i te faaite i te hohoˈa mau o te Atua.”

“Peneiaˈe paha e ua haafifi matou i te Parau a te Atua.”

“Aita matou paatoa i faataa i te poroi tumu a Iesu.”

“Ua tuu rahi roa matou i to tatou tiaturiraa i roto i te mau puai o teie nei ao eiaha râ i roto i te Atuaa.”

Ua farii atoa te mau epikopo e te taa ê noa ˈtura te fenua i te Ekalesia, a parare noa ˈi te tâuˈa ore i te pae faaroo. No reira, ua faaitoito ratou i te “pitiraa o te ohipa haapii evanelia” o te fenua Paniora. Teie râ hoi, mea iti roa te feia i pahono mai i teie titauraa. Inaha, ua pau te taime o e piti na vahine katolika tei haere na te mau fare, i to raua faataaraa i te taata e e ere raua i te Ite no Iehova, maoti hoi i te faaiteraa i ta raua poroi katolika.

Eita hoi e tia ia raua ia maere no te mea ua horoa te mau Ite no Iehova i te matahiti i mairi aˈenei hau atu i te 18 mirioni hora no te haere e farerei i te mau utuafare paniora i roto i te hoê porotarama poro evanelia papu. Ia au i te hiˈoraa o te mau kerisetiano o te senekele I, e ohipa titauhia na te mau Ite atoa ia “rave i te ohipa a te haapii evanelia”. (Timoteo 2, 4:5.) E noa ˈtu e te ite ra ratou i te hoê tâuˈa ore rahi i te pae no te Ekalesia, te farerei nei ratou i te mau taata e rave rahi o te horoa mai nei i te tariˈa faaroo i te evanelia, aore ra parau apî maitai o te Basileia o te Atua, o ta ratou e faaite ra.

Mai te reira hoi o Benito, te hoê taata ruhiruhia. A tupu ai te tamaˈi tivila, tei te vahi oia e faaterehia ra e te mau faehau orure hau. Ua faahepohia ˈtura oia e faaô ia ˈna i roto i te nuu, i roto râ ia ˈna iho, ua ite oia e mea ino ia rave i te mauhaa tamaˈi. Eita ta ˈna e nehenehe e farii i te parau no te hoê “tamaˈi moˈa”. Maoti hoi i te taparahi i to ˈna taata-tupu, ua pupuhi ihora o ˈna i te ofai pupuhi i nia i to ˈna rima, ia ore o ˈna e faaohipa faahou i te pupuhi.

E maha ahuru matahiti i muri iho, ua haamata ihora raua ta ˈna vahine i te haapii i te Bibilia e te mau Ite no Iehova. Ua oaoa roa o Benito i te iteraa e te faaue nei te Atua i to ˈna mau tavini ia “tiapai ratou i ta ratou ˈoˈe ei auri arote”, mai ta to ˈna iho haava manaˈo i faaue na ia ˈna te tahi tau matahiti na mua ˈtu (Isaia 2:4). Noa ˈtu to ˈna paruparu i te pae tino, aita i maoro roa, ua rave atoa ˈtura oia i te “ohipa a te haapii evanelia ra”.

“Te hoê uha puˈa nehenehe mau”

Noa ˈtu e e vahine katolika oia, ua opua o Gloria e haamori i te Atua mai ta ˈna e hinaaro. I roto i te roaraa o te mau matahiti, ua tavini oia i te Ekalesia ma te itoito ei vahine paretenia mitionare i Venezuela. Teie râ, i te mea e aita i noaa mai ia ˈna i te mau pahonoraa i te mau uiraa o ta ˈna e ui noa na no nia i te tahi mau haapiiraa mai te Toraa Imakulata, te vahi tamâraa hara e te Toru Tahi, ua moe ê atura ta ˈna mau manaˈo e titau ra.

Ia ani anaˈe oia e ia tatarahia mai teie mau parau, e pahono-noa-hia mai ïa e e miterio te reira. ‘No te aha te Atua e vaiiho noa ˈi ia tatou i roto i te taa ore?’ o ta ˈna e uiui noa ra. I te hoê mahana, ua faaarahia ˈtura oia e, mai te peu e ua ora oia i te tau o te Tiribuna ekalesiatiko katolika, e tutuihia ïa oia i te auahi. ‘O te ohipa mau iho â e tupu’, o ta ˈna ïa i manaˈo.

Ua paruparu roa ˈˈera to ˈna manaˈo na roto i teie mau parau faahapa, e no reira, ua faaroo atura oia i te mau Ite no Iehova ma te manaˈo patoi. Teie râ, i to ˈna iteraa e ua haapapuhia mai ta ratou mau haapiiraa atoa e te mau Papai e e nehenehe ta ˈna e taa i te poroi ta te Atua i faatae mai i te huitaata nei, ua oaoa roa ˈˈera oia. I teie mahana, te horoa nei oia i te rahiraa o to ˈna taime no te poro i te parau apî oaoa no nia i te Basileia o te Atua.

“I teie nei, o ta Gloria e parau ra, ia haamanaˈo vau i te mau oroa atoa a te Ekalesia katolika, te faahohoˈa nei au i te reira mai te hoê uha puˈa nehenehe mau ra, te hoê uha anaana maitai ua rau te huru o to ˈna mau peni, e aore anaˈe râ to roto. Mai te peu e e faahohonu atu â outou, e moe ê ïa o ˈna.”

Maoti te mau pape mâ o te parau mau e vai ra i roto i te mau Papai Moˈa i nehenehe ai o Benito, o Gloria e te tahi mau tausani mau Ite no Iehova paniora e haamâha i to ratou poiha i te pae varua. Aita teie mana no te haamâha i te poiha e itehia ra i roto i teie faanahonahoraa tahito paniora oia hoi te Ekalesia Paniora — noa ˈtu e ua rau te huru o to ˈna mau tuutuu, ua veve roa ïa oia i te pae varua, noa ˈtu to ˈna puai rahi ehia senekele te maoro, aita râ to ˈna e puai faahou i teie mahana no te faaitoito i te hoê nǎnǎ faatau e paruparu noa ˈtura.

No nia i te faufaaraa ia ite mai e ia faarue i te haavare i te pae faaroo, teie ta Iesu i parau i te hoê mahana: “E ara râ i te orometua haavare, o tei haere mai ia outou ma te huru o te mamoe ra, area o roto ra, e luko taehae ïa. E ite outou ia ratou i to ratou hoturaa (...). E ite hoi outou ia ratou i ta ratou i faahotu mai.” — Mataio 7:15-20.

Te vaiiho nei matou i te taata taio tataitahi ia maimi i te parau no te mau hotu o te haapaoraa katolika paniora.

[Nota i raro i te api]

a Ua papai-ê-na-hia te tahi atu faˈiraa parau i roto i te hoê haaputuputuraa a te mau perepitero e te mau epikopo i tupu na i te matahiti 1971. Noa ˈtu e ua patoihia oia no te mea aita i noaa ia ˈna i te paeau rahi o na tuhaa e piti i nia i te toru, hau atu i te afaraa o te feia i amui mai tei farii i te parau i muri nei: “Te faaite nei matou i to matou manaˈo tatarahapa, ma te farii haehaa e aita matou i faaite, i te taime a titau ai te mau huru tupuraa i te reira, i te huru mau o te mau ‘tavini o te faahauraa’ i roto i to matou nunaa i amahamaha roa na roto i te hoê tamaˈi fetii.”

[Parau iti faaôhia i te api 12]

Ua titau te mau epikopo katolika i te pitiraa o te ohipa haapii evanelia i te fenua Paniora. Mea iti roa râ te feia i pahono mai i taua titauraa nei.

[Hohoˈa i te api 9]

E 30% anaˈe o te feia Paniora teie e haere tamau nei i te pure.

[Hohoˈa i te api 10]

Hoê senekele to ˈna tataˈiraahia e te titauraahia i te mau ǒ, tera râ, aitâ te fare pure no Sagrada Familia, i Barcelone, i oti atura.

[Faaiteraa i te tumu]

Hohoˈa: Godo-Foto

    Papai reo Tahiti (1985-2027)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono