Eliivuru ya Yoobi enimookhaliheryani okathi wa mixankiho

1-2. Xeeni vari aya vooloka osoma eliivuru ya Yoobi?

NIIREKE okathi vakhaani ovinre, moosoma eliivuru ya Yoobi? Nnaamwi elempwale ene iyaakha 3500 sivinre, atthu anceene annoona wiira eniirela mpantta iliivuru sootepa oreera silempwale. Atthu akina, annimuttottopela mulipa olempe eliivuru ela, mwaha woowi oorumeela moolumo ookhweya wiiwexexa, ooreera ni oovara murima. Ekeekhai wiira Moise tolempe eliivuru ela. Masi moolumo ari eliivuru ya Yoobi, ta Yehova Muluku, okhala wiira taamurumme olepa. — 2 Tim. 3:16.

² Eliivuru ya Yoobi, yookhalana efaita yuulupale mbiibiliyani. Mwaha wa xeeni? Mwaha woowi, enninikhaliherya woona wiira malaikha ni apinaatamu, ahaana othanla akhala wiira anrowa omurumeelaka Yehova mwaha wa omphenta ni ophavela ovuwiha nsina nawe. Nave-tho, eliivuru ela enninooniherya mikhalelo sootepa oreera sa Yehova, eyo piiyo, ophenta wawe, ankhili awe, exariya awe ni owerya wawe. Mwa ntakiheryo, eliivuru ya Yoobi ennimuhimya Yehova okhala Muluku “Oowerya Sootheene”, ikwaha 31. Eliivuru ya Yoobi paahi, tenirumeela nuulumo nno ikwaha sinceene ovikana iliivuru sootheene siri mbiibiliyani. Nave-tho, eliivuru ya Yoobi ennaakhula makoho manceene arina efaita yuulupale, yaawo anihela muhina nikoho nnaaxankiha atthu anceene. Nikoho nene tinla: Xeeni Muluku onaahiya awe atthu ahaawaka?

3. Etthu xeeni nikhanle ahu oowiixutta mwaha woosoma eliivuru aya Yoobi?

³ Ntoko siisaale mwaako onimukhaliherya aya mutthu ori vamwaako oweha saana itthu sootheene simurukurenrye, eliivuru ya Yoobi enninikhaliherya oweha mixankiho sahu ntoko Yehova oniweha awe. Nrowe niwehe moota eliivuru ela, enrowa aya onikhaliherya okathi onihaawa ahu. Mwaha ola, ninrowa oweha moota yoowiiraneya ya Yoobi, yaakhalihenrye aya aisarayeli akina ni moota enrowa aya onikhaliherya olelo-va. Nave-tho, ninrowa oweha moota woorumeela yoowiiraneya ela ya mbiibiliyani, wiira naakhaliherye atthu akina.

MULUKU AAHIMUHIYA YOOBI OHAAWAKA

4. Yoobi aavirikanne sai ni aisarayeli yaakhala wExiitu?

⁴ Yoobi aakhala elapo ya wUsi, okathi yoowo aisarayeli yaari aya ipottha wExiitu. Woonasa wene, elapo ya wUsi yaari waattamela onorti wa Arabia. Okathi aisarayeli yaari aya wExiitu, akina a yaawo yaanaakokhorela amuluku eethiru. Masi Yoobi aanimukokhorela Yehova moororomeleya. (Yox. 24:14; Ezek. 20:8) Omulavulaka Yoobi, Yehova aahimmye so: “Muhoona wiira khuuvo onlikana nuuwo mulaponi?”a (Yoobi 1:8) Elapo ele, Yoobi aari mutthu oothaaciri vanceene ni aanittittimihiwa, “waavikana atthu ootheene yaakhala mpantta wa elapo onikhuma nsuwa.” (Yoobi 1:3) Mweekeekhai, Satana aahinanariwa vanceene okathi aawehale awe wiira mulopwana ole aasuweliwa ni aattittimihiwa ni atthu anceene, aanimurumeela Yehova moororomeleya!

5. Xeeni Yehova ohalaka omuhiya Yoobi ohaawaka? (Yoobi 1:​20-22; 2:​9, 10)

⁵ Satana aahimyale wiira, akhala wiira Yoobi saamumphwanya mixankiho, aamuhiya omurumeela Yehova. (Yoobi 1:​7-11; 2:​2-5) Yehova aanimphenta vanceene Yoobi. Masi Yehova aahimweemererya Satana, wiira ooniherye akhala wiira itthu aamuhimyana awe Yoobi, saari seekeekhai aahiiso nnaari. (Yoobi 1:​12-19; 2:​6-8) Satana aahiiva inama sa Yoobi, aahiwiiva anamwane 10 a Yoobi, ni aahimphwanyiha Yoobi eretta ya makhwatta oowereya, yaawo yaakhumale vathi va inawe sawe mpakha vamuru vawe. Hata Satana aamuhaaxale vanceene, Yoobi khaahiyale omurumeela Yehova moororomeleya. (Mmusome Yoobi 1:​20-22; 2:​9, 10.) Nuuvira okathi, Yehova aahimaliha oretta wa Yoobi, aahinvaha mihakhu sinceene ni anamwane akina 10. Nave aahitthikela ottittimihiwa. Nave-tho, Yehova aahimureeliha onvahaka iyaakha sinceene. Yoobi aahikhala iyaakha 140. Tivonto, aahiweha osuulu awe ni osuulu wa anaawe. (Yoobi 42:​10-13, 16) Yoowiiraneya ela, yaarowa owiixuttiha exeeni arumeyi a khalai a Muluku? Ankhi hiyo, enrowa oniixuttiha exeeni?

6. Yoowiiraneya ya Yoobi yaarowa waakhalihenrya sai aisarayeli? (Nwehe eteseenyu.)

⁶ Moota yaarowa aya waakhaliherya aisarayeli. Yoowiiraneya ya Yoobi, yaamwaakhaliherya vanceene aisarayeli, yaawo yaahaawa vanceene wExiitu. Mwa ntakiheryo, Yooxuuwa ni Kalebi yaahiviriha omiravo aya wootheene ari ene ipottha wExiitu. Nuumala-vo, awo yaahiviriha iyaakha 40 akhalaka moothakoni, mwaha woowi aisarayeli akina khiyaamwiiwelenle Yehova. Tivonto, yoowiiraneya ya Yoobi yaahaalipiha aisarayeli ni ale yaarowa oyariwa muhoolo mwaya. Awo yaahoona wiira Satana tonikumiherya ohaawa, ohiya Muluku. Nave, yaahisuwela oratteene etthu enimwiiriha Muluku waahiya atthu ahaawaka. Nave-tho, yaahoona wiira Yehova onnaaphenta atthu yaale ahinihiya okhala oororomeleya okathi wa mixankiho. Yaahiweha-tho wiira owo onnaatthuvela arumeyi awe.

7-8. Eliivuru ya Yoobi enrowa onikhaliherya sai okathi wa mixankiho? Muhimye yoowiiraneya emosa.

⁷ Moota ennikhaliherya aya. Atthu anceene olelo-va, annaaweha atthu ooreera murima ahaawaka ni khanisuwela etthu enimwiiriha Muluku waahiya atthu saaphwanyaka mixankiho. Mwaha vaivaavo, aahiya okupali wiira Muluku ookhala aahiiso anuupuwela wiira owo khonnoonela vatthu. Nrowe niwehe yoowiiraneya ya Hazelab a oRuwanda. Okathi aari awe mwaaruusi, aanikupali wiira Muluku ookhala. Masi nuuvira okathi, saahimwiiraneela itthu sinceene soohiloka. Anamuyari awe yaahimwalana. Vano maama awe aahitheliwa ni mulopwana mukina, yoowo aamuhasula vanceene Hazela. Okathi aari awe mwali, mulopwana mmosa aahimutuphela omurupiha. Hazela aahirowa etiini eetta awe wiira alipihiwe, masi khuuvo mutthu aamulenle etthu yaamulipihale. Nuumala-vo, aahinvekela Muluku, ohimyaka wiira: “Nyuwo Muluku, miyo kinnoovekelani, kinnipaka itthu sooreera, masi nyuwo munikiliva ni itthu sootakhala. Weeso kinoohiya woorumeelani. Nto kinrowa opakaka khula etthu kinoona aka wiira enookiphwanyiha ohakalala.” Ntoko Hazela, atthu anceene anileeliwa itthu Muluku onootheriwa awe, nto awo annikupali wiira tonikumiherya ohaawa. Hiyo ninniriipiwa murima osuwela wiira atthu awo khanisuwela ekeekhai voohimya sa Muluku, nto nimphavela waakhaliherya!

⁸ Eliivuru ya Yoobi nihiixutta wiira Satana tonikumiherya ohaawa, ohiya Muluku! Nave, nihiixutta wiira okathi atthu anihaawa aya, nihuupuweleke wiira aniliverya itampi saya. Biibiliya onihimya wiira “okathi ni itthu sinikhumelela mootutuxerya” khasinimuthanla mutthu. (Mus. 9:11; Yoobi 4:​1, 8) Nave-tho, nihiixutta wiira naahihiye omurumeela Yehova okathi wa mixankiho, nnimooniherya wiira Satana, nawoothe. (Yoobi 2:3; Mir. 27:11) Ninnihakalala mwaha wa wiixutta itthu iya sinikhuma mbiibiliyani, okhala wiira sinninikhaliherya osuwela nthowa naya atthu ooreera murima anihaawa aya. Nuuvira okathi, Hazela aahisomihiwa Biibiliya ni Anamoona a Yehova. Nto eyo yaahimukhaliherya osuwela wiira Muluku khahiyo taamwiiriha ohaawa. Hazela, ohimmye so: “Kaahitthikela-tho onvekela Muluku kimuleelaka itthu saakixankiha. Nave, kaahimuleela wiira nnaamwi kaahimyale wiira kaamuhiya omurumeela, masi khahiyo ti etthu kaaphavela aka. Kaahilavula moolumo ale, okhala wiira nkaamusuwela saana Yehova. Vano koosuwela wiira Yehova onnikiphenta. Koohakalala vanceene omusuwela saana.” Ti vooreera osuwela etthu enimwiiriha Yehova waahiya apinaatamu ahaawaka! Nrowe niwehe moota ntakiheryo na Yoobi, ninrowa aya onikhaliherya okathi sinniphwanya aya mixankiho.

ITTHU SAAMWIIRANENLE YOOBI SINNINIKHALIHERYA OVILELA

9. Exeeni Yoobi aapanke awe okathi aahaawa awe? (Yakobo 5:11)

⁹ Nkahaya muupuwele moota Yoobi aahaawale awe. Owo aahikilaathi vattuurwani, osareyale ene makhwatta, yaawo yanwereya vanceene. Erutthu awe yaahihononeya ni aahootta vanceene. Yoobi khaarina ikuru wiira opake etthu. Owo aahikilaathi onasuna makhwatta awe orumeelaka mavali a mwaapu. Ikwaha sinceene, aanuupulela mwaha wa woona owereya. Yoobi khahiyo aavilela mixankiho iye paahi, masi khaahiyale omwaaamini Yehova ni omuroromela. (Mmusome Yakobo 5:11.) Exeeni yaamukhalihenrye ovilela?

10. Exeeni enooniherya wiira Yoobi khoovelela omuleela Yehova itthu saamuxankiha? Mutthokiherye.

¹⁰ Yoobi aahimuleela Yehova itthu saamuxankiha. (Yoobi 10:​1, 2; 16:20) Mwa ntakiheryo, ekapiitulu 3 ennihimya wiira aahilavula moota aariipiwa awe murima mwaha wa itthu saamukhumelenle. Yoobi uupuwela wiira Yehova taakumiherya mixankiho sootheene. Nuumala-vo, apatthani a Yoobi yaahimuleela wiira saahimukhumelela itthu iye, okhala wiira Muluku aamumpuniri mwaha wa itampi sawe. Masi Yoobi aahithipelela wiixaakiha ohimyaka wiira aari oororomeleya ni aaninvaha nthowa Yehova. Itthu Yoobi aahimyale awe, saahooniherya wiira waahikhala okathi uupuwela awe wiira aari naxariya onvikana Muluku. (Yoobi 10:​1-3; 32:​1, 2; 35:​1, 2) Yoobi aahihimya wiira ikwaha sikina aahilavula moolumo a ololo, okhala wiira eererya wooniherya wiira khaahiyale okhala oororomeleya. (Yoobi 6:​3, 26) Ekapiitulu 31, enihimya wiira Yoobi aaphavela wiira aakhuliwe ni oleeliwe ni Muluku wiira khaareerela opuniriwa. (Yoobi 31:35) Masi Yoobi khaareerela othipelela wiira Muluku omwaakhule ni omuleele nthowa naya aahaawa awe.

11. Yehova oonenle sai okathi Yoobi aamulenle awe mixankiho sawe?

¹¹ Vano, ninniiwexexa moota Yoobi aalavunle awe ni Muluku. Yoobi aahooniherya wiira aahikhalana ompatthani woolipa ni Yehova ni aanikupali wiira aarowa omphukela mwa xariya. Nuuvira okathi, Yehova aahimwaakhula Yoobi eriyari ya epheyo yuulupale. Masi khaamulenle etthu yaamwiiriha Yoobi ohaawa. Nave Muluku khampuninri Yoobi mwaha woohimya itthu saamuxankiha, nnakhala khaamulenle wiira oopaka etthu yoohiloka. Ohiya-vo, ntoko paapa ooreera murima, Yehova aahimwiixuttiha Yoobi moota woowuupuwela saana. Tthiri ela yaari enamuna yooreera Yehova aamukhalihenrye awe Yoobi. Nto eyo yaahimwiiriha Yoobi moowiiyeviha woona wiira khaasuwela itthu sinceene, nave aahithanana ni moolumo aalavunle awe. (Yoobi 31:6; 40:​4, 5; 42:​1-6) Yoowiiraneya ela, yaarowa owiixuttiha exeeni arumeyi a khalai a Muluku? Ankhi hiyo, enniixuttiha exeeni?

12. Aisarayeli akina yaattottenle sai mureerelo yoowiiraneya ya Yoobi?

¹² Moota yaarowa aya waakhaliherya aisarayeli. Aisarayeli yaahaana wiixutta etthu ni ele yaamwiiranenle Yoobi. Muupuwele ntakiheryo na Moise. Khahiyo vaari vookhweya Moise okhala muhooleli a nloko na Isarayeli. Ikwaha sinceene, aisarayeli khiyaamwiiwelela Yehova ni yaanimunyoonyiha Moise. Imaara sinceene, aisarayeli yaaninlaseya ohoolo wa Yehova, okathi itthu saaxankiha aya. Masi okathi itthu saamuxankiha aya Moise, aaninvekela Yehova wiira omukhaliherye. (Okhu. 16:​6-8; Mmr. 11:​10-14; 14:​1-4, 11; 16:​41, 49; 17:5) Ntakiheryo na Yoobi naahimukhaliherya Moise, okathi Yehova aamuttaruxa awe. Mwa ntakiheryo, ahalaka vakhaani aisarayeli okela Elapo Yooleiheriwa, Moise aahinanariwa nto olavula “ohuupuwenle saana”, ni khanvuwihale Yehova. (Esal. 106:​32, 33) Mwaha waivaavo, Yehova kheemerenrye wiira Moise okele Elapo Yooleiheriwa. (Otum. 32:​50-52) Nnaamwi vanwereyale, moowiiyeviha Moise aaheemererya ottaruxiwa ni Yehova. Yoowiiraneya ya Yoobi, yaahaakhaliherya aisarayeli oororomeleya yaakhanle nuumala okathi wa Moise. Awo yaahaana wuupuwela yoowiiraneya ya Yoobi, ni omuleela Yehova itthu saaxankiha. Nave-tho, yaahaana wuupuwela wiira khahiyo yaari anaxariya onvikana Yehova. Moowiiyeviha, awo yaahaana weemererya ottaruxiwa ni Yehova.

13. Yoowiiraneya ya Yoobi ennikhaliherya sai ovilela? (Aheeperi 10:36)

¹³ Moota ennikhaliherya aya. Olelo-va ninkhala okathi wooxankiha. Nto nihaana ovilela wiira nihihiye omurumeela Yehova moororomeleya. (Mmusome Aheeperi 10:36.) Mwa ntakiheryo, ninniwereiwa, ninnihaawa, ninnixanka ni ninnikhalana mixankiho ni emusi ahu. Pooti wiira mutthu mmosa a vatthokoni vahu aahiiso mpatthani ahu ohookhwa wala ookhalana muxankiho muulupale. Ikwaha sikina itthu atthu akina anihimya aya ni anipaka aya pooti onixankiha ovilela. (Mir. 12:18) Masi eliivuru ya Yoobi enniniixuttiha wiira nihaana omuleela Yehova itthu sootheene siri vamurimani vahu aahiiso sinnixankiha, nikupaliki wiira onooniwiriyana. (1 Yoh. 5:14) Yehova khonrowa onanariwa, akhala wiira nnoomuleela mixankiho sahu, hata ikwaha sikina nilavulaka “moolumo . . . a ololo”. Nto Muluku onoonivaha ikuru ni ankhi, anrowa onikhaliherya owerya ovilela. (2 Wah. 16:9; Yak. 1:5) Vaareerelaka owo pooti onittaruxaka, ntoko siisaale aamuttarunxe awe Yoobi. Nave eliivuru ya Yoobi enniniixuttiha moota nikhanle ahu oovilela okathi ninvahiwa ahu miruku aahiiso ottaruxiwa ni Biibiliya, mutthenkeso wa Yehova aahiiso mpatthani orina waamini woolipa. (Ahep. 12:​5-7) Yoobi aahiphwanya mareeliho mwaha wa weemererya ottaruxiwa ni Yehova. Mwa enamuna emosa-ru, akhala wiira moowiiyeviha nnimweemererya ottaruxiwa ni miruku ninvahiwa ahu, nnoophwanya mareeliho manceene. (2 Akor. 13:11) Tthiri eliivuru ya Yoobi, enniniixuttiha itthu sinnikhaliherya vanceene! Vano nrowe niwehe moota nikhanle ahu oorumeela yoowiiraneya ya Yoobi, wiira naakhaliherye atthu akina.

MURUMEELEKE ELIIVURU YA YOOBI WIIRA MWAAKHALIHERYE ATTHU AKINA

14. Okathi ninlaleerya ahu, ninrowa omutthokiherya sai mutthu etthu enimwiiriha Muluku waahiya atthu ahaawaka?

¹⁴ Okathi munilaleerya anyu, niireke mootoko omphwanya mutthu anookohani wiira: Xeeni atthu ooreera murima anihaawa aya? Nyuwo mwaamwaakhunle sai? Ikwaha sinceene, wiira naakhule nikoho nlo, ninnirumeela ele Biibiliya onihimya awe, yiiraneyale exarti ya wEdeni. Woonasa wene, nyuwo mwaahipacerya mmuleelaka wiira Satana, yoowo ori nlaikha nootakhala, aahaawoka anamathelana oopacerya. Nto eyo, yaahiwiiriha ohimwiiwelela Muluku. (Maph. 3:​1-6) Nave mwaahimuleela wiira mwaha wa Adamu ni Eva ohimwiiwelela Muluku, apinaatamu annihaawa ni okhwa. (Arom. 5:12) Nuumala-vo, mwaahimutthokiherya wiira Muluku oohiya oviraka okathi munceene para atthu yoone wiira Satana nawoothe. Nave oohiya okathi ola, wiira atthu asuwele wiira Muluku onoomaliha ohaawa wootheene wa apinaatamu ni anoophwanya okumi woohimala. (Wis. 21:​3, 4) Otthokiherya mwa enamuna ela, pooti waakhaliherya atthu anceene osuwela nthowa naya atthu ooreera murima anihaawa aya.

15. Ninrowa orumeela sai eliivuru ya Yoobi, wiira nimukhaliherye mutthu onnikoha nthowa naya Muluku onaahiya awe atthu ooreera murima ahaawaka? (Nwehe ifootu.)

¹⁵ Enamuna ekina nikhanle ahu oowaatthokiherya atthu akina nthowa naya nnihaawa ahu, ori waaleela yoowiiraneya ya Yoobi. Nyuwo pooti opacerya mmuttottopelaka mutthu owo, mwaha woopaka nikoho nlo na efaita yinceene. Nuumala-vo, pooti omuleela wiira mulopwana ooreerera murima aihaniwa Yoobi, aahiikoha nthowa naya aahaawa awe. Owo uupuwela wiira Muluku taakumiherya mixankiho sawe. (Yoobi 7:​17-21) Pooti wiira mutthu munilavulana anyu onoohakalala osuwela wiira okhuma khalai, atthu anniikoha nthowa naya atthu ooreera murima anihaawa aya. Nto pooti omutthokiherya wiira eliivuru ya Yoobi, enihimya wiira Satana taamukumiherya mixankiho Yoobi, ohiya Muluku. Satana aahimyale wiira, apinaatamu animukokhorela Muluku mwaha wa itthu onaavaha awe, ohiya mwaha wa omphenta. Nto akhala wiira sinimwaaphwanya mixankiho anoohiya omukokhorela Muluku. Nyuwo pooti omutthokiherya wiira aakhala apinaatamu Muluku onaaroromela awe, yaawo animwaamini ni animukokhorela, ohiya mwaha woophavela ophwanya etthu. Nto owo onniweemererya arumeyi awe awo wiira yooniherye wiira Satana nawoothe. Moottharelana nyuwo pooti omutthokiherya wiira hata aahaawale vanceene, Yoobi khaahiyale ororomeleya. Nto Muluku aahimureeliha vanceene. Tivonto, nihaana waamaaliha atthu ootheene ni owooniherya wiira khahiyo Yehova tonikumiherya mixankiho saya.

16. Nvahe ntakiheryo nnooniherya moota eliivuru ya Yoobi, yaamukhalihenrye aya mutthu aahaawa.

¹⁶ Nwehe moota eliivuru ya Yoobi yaamukhalihenrye aya Mario. Mwaakha wa 2021, murokora mmosa aalaleerya omurumeelaka telefoni. Mutthu oopacerya aamulikarenle awe aari Mario. Nto murokora ole aahisoma eversiikulu enooniherya wiira Muluku oonileiherya itthu sooreera muhoolo. Masi hata vari siiso, Muluku onniwiriyana ni waakhula mavekelo nimpaka ahu niinaano-va. Nuumala-vo, murokora ole aahimukoha Mario etthu aixuntte awe ni yoolepa ele. Vano Mario aahimuleela wiira aalepa ekarta aatthokiheryaka amusi awe wiira aanaaphenta, nuumala-vo aarowa wiixiiva. Mario aahimyale so: “Kinnikupali wiira Muluku ookhala, masi voosiisu ola kaaniikoha akhala wiira Muluku onnikithokorerya.” Ekwaha ya nenli murokora ole aatthikenle awe omulikarela Mario, aahimuleela mixankiho samphwannye Yoobi. Nto Mario aahilakela osoma eliivuru yootheene ya Yoobi. Murokora ole aahimwinviyarela elinkhi ya Biibiliya a Elapo Esya. Etthu xeeni Mario aapanke awe? Owo aaheemererya osomihiwa Biibiliya ni aahihakalala osuwela wiira Muluku toophenta ni onnimuthokorerya.

17. Xeeni munimuxukhurela anyu Yehova mwaha wooruma olempwa eliivuru ya Yoobi? (Yoobi 34:12)

¹⁷ Biibiliya oonikhaliherya opaka marukunuxo mookumini mwahu ni onnaalipiha ni waamaaliha ale anihaawa. (Ahep. 4:12) Yoobi aahinvekela Yehova wiira orume olempwa yoowiiraneya awe mbiibiliyani. Nto ninnimuxukhurela Yehova mwaha woopaka eyo, maana ninniwerya osoma yoowiiraneya ya Yoobi mbiibiliyani! (Yoobi 19:​23, 24) Eliivuru ya Yoobi enninikupaliha wiira “Muluku khonipaka itthu sootakhala”. (Mmusome Yoobi 34:12.) Nave enniniixuttiha etthu enimwiiriha Muluku waahiya atthu ahaawaka ni moota nikhanle ahu oovilela mixankiho. Nave-tho, enninikhaliherya waamaaliha atthu ale anihaawa. Mwaha onittharelana, ninrowa oweha moota eliivuru ya Yoobi, enrowa aya onikhaliherya okathi nnaavaha ahu miruku atthu akina.