صادق را مشاهده کن!‏

‏«کیست که از تو نترسد خداوندا و کیست که نام ترا تمجید ننماید زیرا که تو تنها قدّوس [«صادق»،‏ د ج‏] هستی.‏»‏‏—‏مکاشفه ۱۵:‏۴‏.‏

۱.‏ ج.‏ ف.‏ راترفورد در مورد صداقت چ.‏ ت.‏ راسل که پیش از او بر مسند ریاست بود،‏ چه شهادتی داد؟‏

جوزف ف.‏ راترفورد که در سال ۱۹۱۷ به عنوان رئیس انجمن برج دیده‌بانی جانشین چ.‏ ت.‏ راسل شد،‏ سخنان خود را در مراسم تدفین راسل با این گفته آغاز کرد:‏ «چارلز تِیز راسل نسبت به خدا،‏ عیسی مسیح و آرمان ملکوت مسیح صادق بود.‏ او کاملاً صادق بود—‏بله،‏ حتی تا مرگ صداقت خود را حفظ کرد.‏» بدرستی که این گفته سپاس شایسته‌ای از خادم وفادار یَهُوَه خدا بود.‏ بیشترین سپاسی که می‌توانیم از یک شخص به عمل آوریم،‏ این است که بگوییم او در مبارزه برای حفظ صداقت پیروز شد،‏ صادق بود—‏با تمام وجود صداقت خود را نشان داد.‏

۲،‏ ۳.‏ الف)‏ چرا صادق بودن مستلزم مبارزه است؟‏ ب)‏ چه اشخاصی نیز بر ضد مسیحیان حقیقی که برای صادق بودن تلاش می‌کنند،‏ بسیج شده‌اند؟‏

^۲ صادق بودن مستلزم مبارزه است.‏ چرا؟‏ زیرا صداقت با نفع شخصی مغایرت دارد.‏ روحانیون جهان مسیحیت در رأس کسانی قرار دارند که نسبت به خدا صادق نیستند.‏ همچنین عدم صداقت در روابط زناشویی هیچوقت مثل امروزه معمول نبوده است.‏ زنا مسئله‌ای پیش پا افتاده است.‏ عدم صداقت،‏ در دنیای تجارت نیز شایع می‌باشد.‏ در این خصوص چنین نقل شده است:‏ «مدیران و متخصصان بسیاری .‏ .‏ .‏ بر این عقیده هستند که امروزه فقط افراد خوش‌باور و ساده‌لوح نسبت به شرکتهای خود صداقت نشان می‌دهند.‏» به کسانی که «خیلی صادق» هستند،‏ با نگاه حقارت نگریسته می‌شود.‏ رئیس یک شرکت مشاورهٔ مدیریت و مدیریابی اینطور اظهار نظر می‌کند:‏ «صداقت شما در درجهٔ اول و تنها باید نسبت به خودتان باشد.‏» صحبت از صداقت نسبت به خود،‏ ضایع کردن مفهوم این کلمه است،‏ و آنچه را که در میکاه ۷:‏۲ بیان شده است،‏ به یاد ما می‌آورد:‏ «مرد متّقی [«صادق»،‏ د ج‏] از جهان نابود شده.‏»‏

^۳ شیطان و دیوهایش در مقیاس بسیار چشمگیرتری،‏ بر ضد ما بسیج شده‌اند و مصمم هستند که صداقت ما را نسبت به خدا از بین ببرند.‏ به این علت است که در افسسیان ۶:‏۱۲ به مسیحیان گفته می‌شود:‏ «ما را کُشتی گرفتن با خون و جسم نیست بلکه با ریاستها و قدرتها و جهان‌داران این ظلمت و با فوجهای روحانئ شرارت در جایهای آسمانی.‏» بله،‏ ما باید به این اخطار توجه کنیم:‏ «هوشیار و بیدار باشید زیرا که دشمن شما ابلیس مانند شیر غرّان گردش میکند و کسیرا میطلبد تا ببَلْعَدْ.‏»—‏۱پطرس ۵:‏۸‏.‏

۴.‏ چه گرایشهایی،‏ صادق بودن را اینقدر مشکل می‌سازند؟‏

^۴ همانطور که در پیدایش ۸:‏۲۱ ذکر شده است،‏ گرایشهای خودخواهانه‌ای که از والدین خود به ارث برده‌ایم نیز صادق بودن را امری مشکل می‌سازند.‏ در آنجا می‌خوانیم:‏ «خیال دل انسان از طفولیّت بد»—‏و خودخواهانه—‏«است.‏» همهٔ ما همان مشکلی را داریم که پولس رسول به دارا بودن آن اقرار کرد:‏ «آن نیکوئیرا که میخواهم نمیکنم بلکه بدیرا که نمیخواهم میکنم.‏»—‏رومیان ۷:‏۱۹‏.‏

صداقت،‏ چیزی خاص است

۵،‏ ۶.‏ در این مورد که صداقت چیست چه می‌توان گفت،‏ و این کلمه چگونه تعریف شده است؟‏

^۵ «صداقت» کلمه‌ای استثنایی است.‏ کتاب بینش بر نوشته‌های مقدس این طور بیان می‌کند:‏ «به نظر می‌رسد که هیچ کلمه‌ای در زبان انگلیسی [همچنین در زبان فارسی] وجود ندارد که بتواند مفهوم همین کلمه را از زبان عبری و یونانی به طور دقیق ابراز کند،‏ ولی ‹صداقت،‏› که از جمله ایدهٔ تخصیص و وفاداری را دربر می‌گیرد،‏ هنگامی که در رابطه با خدا و کمکهای او استفاده می‌شود،‏ معنی مشابهی را ارائه می‌دهد.‏»‏a برج دیده‌بانی در خصوص «صداقت» یک بار چنین نقل کرد:‏ «وفاداری،‏ وظیفه‌شناسی،‏ عشق و محبت،‏ تعهد،‏ پای‌بندی در عهد.‏ این واژه‌ها در چه چیز مشترک هستند؟‏ همگی جوانب گوناگون صداقت می‌باشند.‏» بله،‏ محاسن بسیاری وجود دارند که جوانب گوناگون صداقت هستند.‏ در واقع قابل توجه است که در نوشته‌های مقدس،‏ صداقت و عدالت اغلب در کنار یکدیگر می‌آیند.‏

^۶ تعاریف ذیل نیز یاری‌دهنده هستند:‏ ‹صداقت می‌تواند نشانگر وفاداری و عهد و پیمانی پیوسته و قابل اعتماد،‏ و ایمنی در مقابل تزلزل و وسوسه باشد.‏› ‹صداقت مستلزم وفاداری به عهد خود یا پای‌بندی به تعهد در برابر موازین حقوقی یا اصولی است که انسان خود را از لحاظ اخلاقی نسبت به آنها موظف حس می‌کند؛‏ این واژه نه تنها حاکی از طرفداری و پای‌بندی است،‏ بلکه به ایستادگی در مقابل اغوا و تحریک برای دست کشیدن از آن پای‌بندی اشاره می‌کند.‏› بدین ترتیب،‏ افرادی که با وجود آزمایشات،‏ مخالفتها،‏ و آزار و شکنجه وفادار می‌مانند،‏ به شایستگی «صادق» خوانده می‌شوند.‏

۷.‏ چه وجه تمایزی بین صداقت و وفاداری وجود دارد؟‏

^۷ ولی در این رابطه خوب است که وجه تمایز بین صداقت و وفاداری را با مثالی نشان دهیم.‏ در غرب ایالات متحده،‏ آبفشانی وجود دارد که تقریباً هر یک ساعت فوران می‌کند.‏ این کار آنقدر به طور مرتب و منظم انجام می‌گیرد که این آبفشان را باوفای دیرینه نامیده‌اند.‏ کتاب مقدس از امین و وفادار بودن چیزهایی که فاقد حیات هستند صحبت می‌کند،‏ چیزهایی از قبیل ماه،‏ زیرا که مورد اعتماد است.‏ مزمور ۸۹:‏۳۷ از ماه به عنوان «شاهدِ امین در آسمان» سخن می‌گوید.‏ گفته می‌شود که کلام خدا امین است.‏ مکاشفه ۲۱:‏۵ این طور بیان می‌کند:‏ «آن تخت‌نشین گفت الحال همه چیز را نو میسازم.‏» وی همچنین می‌گوید:‏ «بنویس زیرا که این کلام امین و راست است.‏» مثالهایی که ذکر شدند،‏ همگی امین و وفادار و مورد اعتماد هستند،‏ اما قادر نیستند محبت و دلبستگی یا خصوصیات اخلاقی،‏ همچون صداقت را دارا باشند.‏

یَهُوَه،‏ سرآمد صادقان

۸.‏ چه شواهدی در کتاب مقدس وجود دارند که بهترین نمونهٔ صداقت را مشخص می‌کنند؟‏

^۸ یَهُوَه خدا بدون ذره‌ای شک و تردید،‏ بهترین نمونه در صداقت است.‏ یَهُوَه نسبت به نژاد بشری صادق بوده است،‏ حتی پسر خود را در اختیار گذاشت تا انسانها به زندگی ابدی دست یابند.‏ (‏یوحنا ۳:‏۱۶‏)‏ در ارمیا ۳:‏۱۲ می‌خوانیم:‏ «‏خداوند میگوید ای اسرائیلِ مرتدّ رجوع نما،‏ و بر تو غضب نخواهم نمود زیرا .‏ .‏ .‏ من رؤف [«صادق»،‏ د ج‏] هستم.‏» سخنی که در مکاشفه ۱۶:‏۵ نگاشته شده است،‏ گواه بیشتری بر صداقت یَهُوَه می‌باشد:‏ «عادلی تو که هستی و بودی ای قدّوس [«صادق»،‏ د ج‏].‏» سپس باز در مزمور ۱۴۵:‏۱۷ می‌خوانیم:‏ «‏خداوند عادل است در جمیع طریقهای خود.‏ و رحیم [«صادق»،‏ د ج‏] در کلّ اعمال خویش.‏» در واقع یَهُوَه چنان در صداقت خویش چشمگیر است که مکاشفه ۱۵:‏۴ چنین نقل می‌کند:‏ «کیست که از تو نترسد خداوندا و کیست که نام ترا تمجید ننماید زیرا که تو تنها قدّوس [«صادق»،‏ د ج‏] هستی.‏» یَهُوَه خدا تا منتهی درجه صادق است.‏

۹،‏ ۱۰.‏ یَهُوَه در نحوهٔ برخورد خود با قوم اسرائیل چه صداقتی نشان داد؟‏

^۹ تاریخ قوم اسرائیل،‏ بویژه شامل شواهد فراوانی در مورد صداقت یَهُوَه نسبت به قوم خود است.‏ در روزگار داوران،‏ اسرائیل بارها از پرستش حقیقی روگرداند،‏ اما یَهُوَه به طور مکرر احساس پشیمانی کرده،‏ آنان را نجات داد.‏ (‏داوران ۲:‏۱۵-‏۲۲‏)‏ یَهُوَه در طی پنج قرنی که اسرائیل دارای پادشاه بود،‏ صداقت خویش را به آن قوم نشان داد.‏

^۱۰ چنانکه در ۲تواریخ ۳۶:‏۱۵،‏ ۱۶ ذکر شده است،‏ صداقت یَهُوَه موجب شد که او با قوم خود صبور باشد:‏ «یَهُوَه خدای پدر ایشان بدست رسولان خویش نزد ایشان فرستاد بلکه صبح زود برخاسته ایشانرا ارسال نمود زیرا که بر قوم خود و بر مسکن خویش شفقت نمود.‏ امّا ایشان رسولان خدا را اهانت نمودند و کلام او را خوار شمرده انبیایشرا استهزاء نمودند چنانکه غضب خداوند بر قوم او افروخته شد بحدّیکه علاجی نبود.‏»‏

۱۱.‏ صداقت یَهُوَه چه تضمین یا تسلیی به ما می‌دهد؟‏

^۱۱ از آنجایی که یَهُوَه به تمام معنا صادق است،‏ پولس رسول در رومیان ۸:‏۳۸،‏ ۳۹ چنین نوشت:‏ «یقین میدانم که نه موت و نه حیات و نه فرشتگان و نه رؤساء و نه قدرتها و نه چیزهای حال و نه چیزهای آینده.‏ و نه بلندی و نه پستی و نه هیچ مخلوق دیگر قدرت خواهد داشت که ما را از محبّت خدا که در خداوند ما مسیح عیسی است جدا سازد.‏» بله،‏ یَهُوَه به ما تضمین می‌دهد:‏ «ترا هرگز رها نکنم و ترا ترک نخواهم نمود.‏» (‏عبرانیان ۱۳:‏۵‏)‏ براستی که آگاهی از این امر که یَهُوَه خدا همیشه صادق است،‏ مایهٔ تسلی می‌باشد!‏

عیسی مسیح،‏ پسر صادق

۱۲،‏ ۱۳.‏ در مورد صداقت پسر خدا چه شواهدی در اختیار داریم؟‏

^۱۲ عیسی مسیح در مبارزهٔ موفقیت‌آمیز خود برای حفظ صداقت،‏ مقلد کامل یَهُوَه بوده و می‌باشد.‏ پطرس رسول در اعمال ۲:‏۲۷،‏ مزمور ۱۶:‏۱۰ را بجا نقل کرده و آن را در مورد عیسی مسیح به کار برد،‏ وی گفت:‏ «نفس مرا در عالم اموات نخواهی گذاشت و اجازت نخواهی داد که قدّوس [«صادق»،‏ د ج‏] تو فساد را ببیند.‏» عیسی مسیح به حق،‏ «صادق» معرفی می‌شود.‏ او با تمام وجود نسبت به پدرش و ملکوت موعود خدا صادق است.‏ شیطان ابتدا کوشش کرد تا با استفاده از وسوسه‌ها و استناد به منافع شخصی،‏ کمال اخلاقی عیسی را از بین ببرد.‏ ابلیس با شکست در این کار،‏ به ایذاء و اذیت عیسی متوسل شد و سرانجام باعث مرگ عیسی بر چوبهٔ اعدام گردید.‏ عیسی هرگز از صداقتی که نسبت به پدر آسمانی‌اش،‏ یَهُوَه خدا داشت،‏ انحراف نورزید.‏—‏متی ۴:‏۱-‏۱۱‏.‏

^۱۳ عیسی مسیح با حفظ قولی که در متی ۲۸:‏۲۰ به تحریر درآمده،‏ نسبت به پیروان خویش صادق بوده است:‏ «اینک من هر روزه تا انقضای عالم همراه شما میباشم.‏» او برای وفا کردن به این قول،‏ صادقانه جماعت خود را از پنطیکاست سال ۳۳ د.‏م.‏ تا زمان حاضر رهبری نموده است.‏

انسانهای ناکاملی که صادق بودند

۱۴.‏ ایوب در خصوص صداقت،‏ چه سرمشقی از خود به جای گذاشت؟‏

^۱۴ حال دربارهٔ انسانهای ناکامل چه می‌توان گفت؟‏ آیا آنها می‌توانند نسبت به خدا صادق باشند؟‏ ما بر سرگذشت چشمگیر ایوب واقفیم.‏ شیطان موضوع مطروحه را در سرگذشت و قضیهٔ ایوب بوضوح نشان داد.‏ آیا ایوب نسبت به یَهُوَه خدا صادق بود،‏ یا فقط به خاطر منافع شخصی به او خدمت می‌کرد؟‏ شیطان به خود بالید که می‌تواند با ایجاد دردسر برای ایوب،‏ او را از یَهُوَه روی‌گردان کند.‏ هنگامی که ایوب همهٔ اموال،‏ فرزندان،‏ و حتی سلامتی خویش را از دست داد،‏ همسر وی او را تشویق کرد:‏ «خدا را ترک کن و بمیر.‏» اما ایوب صادق بود،‏ زیرا به او گفت:‏ «مثل یکی از زنان ابله سخن میگوئی آیا نیکوئیرا از خدا بیابیم و بدیرا نیابیم.‏ در این همه ایّوب بلبهای خود گناه نکرد.‏» (‏ایوب ۲:‏۹،‏ ۱۰‏)‏ در واقع،‏ ایوب به تسلی‌دهندگان ظاهری خود گفت:‏ «اگر خدا برای این کار مرا بکشد،‏ باز به او امیدوار خواهم بود.‏» (‏ایوب ۱۳:‏۱۵‏،‏ ترجمهٔ تفسیری‏)‏ جای تعجب نیست که ایوب رضایت یَهُوَه را کسب کرد!‏ از اینرو،‏ یَهُوَه به الیفاز تیمانی گفت:‏ «خشم من بر تو و بر دو رفیقت افروخته شده زیرا که دربارهٔ من آنچه راست است مثل بنده‌ام اَیُّوب نگفتید.‏»—‏ایوب ۴۲:‏۷،‏ ۱۰-‏۱۶؛‏ یعقوب ۵:‏۱۱‏.‏

۱۵.‏ کتاب مقدس چه گواهیی در مورد صداقت عدهٔ بسیاری از خادمان یَهُوَه خدا،‏ در اختیار ما می‌گذارد؟‏

^۱۵ دربارهٔ همهٔ مردان و زنان مؤمنی که وصف آنان در عبرانیان باب ۱۱ آمده است،‏ می‌توان گفت که افرادی صادق بودند.‏ آنها در مواجهه با فشار سختیها نه تنها وفادار بلکه صادق نیز بودند.‏ بدین ترتیب دربارهٔ کسانی می‌خوانیم «که از ایمان .‏ .‏ .‏ دهان شیرانرا بستند.‏ سورت آتشرا خاموش کردند و از دم شمشیرها رستگار شدند .‏ .‏ .‏ دیگران از استهزاها و تازیانه‌ها بلکه از بندها و زندان آزموده شدند.‏ سنگسار گردیدند و با ارّه دو پاره گشتند.‏ تجربه کرده شدند و بشمشیر مقتول گشتند.‏ در پوستهای گوسفندان و بزها محتاج و مظلوم و ذلیل آواره شدند.‏»—‏عبرانیان ۱۱:‏۳۳-‏۳۷‏.‏

۱۶.‏ پولس رسول چه نمونه‌ای از صداقت ارائه داد؟‏

^۱۶ نوشته‌های یونانی مسیحی نیز نمونهٔ جالب توجه پولس رسول را در دسترس قرار می‌دهند.‏ او توانست به حق راجع به خدمت خود،‏ به مسیحیان تسالونیکی بگوید:‏ «شما شاهد هستید و خدا نیز که بچه نوع با قدّوسیّت [«صداقت»،‏ د ج‏] و عدالت و بیعیبی نزد شما که ایماندار هستید رفتار نمودیم.‏» (‏۱تسالونیکیان ۲:‏۱۰‏)‏ ما در کلام نگاشته‌شدهٔ پولس در ۲قرنتیان ۶:‏۴،‏ ۵‏،‏ برهان بیشتری در اختیار داریم که مبنی بر صداقت وی هستند،‏ در آنجا می‌خوانیم:‏ «در هر امری خود را ثابت میکنیم که خدّام خدا هستیم،‏ در صبر بسیار در زحمات در حاجات در تنگیها در تازیانه‌ها در زندانها در فتنه‌ها در محنتها در بیخوابیها در گرسنگیها.‏» تمام اینها گواهی بر این امر هستند که پولس رسول به سبب صادق بودنش،‏ دارای عزت نفس بود.‏

افراد صادق در دوران معاصر

۱۷.‏ کدام گفتهٔ ج.‏ ف.‏ راترفورد نشانگر عزم راسخ وی برای صادق بودن است؟‏

^۱۷ به دوران معاصر که بیاییم،‏ از نمونهٔ خوبی برخورداریم که قبلاً در مقدمه مورد توجه قرار دادیم.‏ به آنچه که در کتاب امنیت جهانی تحت حکومت «شاهزادهٔ صلح»‏ در صفحهٔ ۱۴۶ (‏انگل‍.‏)‏،‏ تحت عنوان «صداقت در دوران حبس» شرح داده می‌شود توجه کن.‏ در آنجا گفته می‌شود:‏ «جوزف.‏ ف.‏ راترفورد،‏ رئیس انجمن برج دیده‌بانی،‏ در حالی که طی دوران حبس خود،‏ نسبت به سازمان یَهُوَه صادق بود،‏ در ۲۵ دسامبر ۱۹۱۸ چنین نوشت:‏ ‹من به این دلیل که از سازش با بابل خودداری کردم و سعی نمودم که وفادارانه به سرور خود خدمت کنم،‏ در زندان به سر می‌برم،‏ که بخاطرش سپاسگزارم .‏ .‏ .‏ رضایت و تبسم او و در زندان بودن را بیشتر ترجیح می‌دهم تا اینکه با وحش سازش کنم یا تسلیم آن شوم،‏ و یا آزاد شده و تحسین تمام دنیا را به دست آورم.‏› »‏b

۱۸،‏ ۱۹.‏ ما در دوران معاصر از چه نمونه‌های ارزشمندی از صداقت برخورداریم؟‏

^۱۸ بسیاری از مسیحیان دیگر که متحمل ایذاء و اذیت شده‌اند،‏ برای ما نمونه‌های عالیی از صداقت هستند.‏ همانطور که در کاست ویدئوی مثلثهای ارغوانی به نمایش گذاشته شده و به طور گسترده‌ای به زبان انگلیسی توزیع شده است،‏ شاهدان یَهُوَهٔ آلمانی که در زمان رژیم نازی می‌زیستند،‏ در میان اینگونه اشخاص صادق هستند.‏ همچنین بسیاری از شاهدان یَهُوَه صادق در آفریقا،‏ از قبیل شاهدانی که در کشور ملاوی به سر می‌برند،‏ درخور توجه می‌باشند.‏ در آنجا،‏ یک نگهبان زندان بر صداقت شاهدان شهادت داد و گفت:‏ «آنها هیچوقت سازش نمی‌کنند.‏ فقط بیشتر و بیشتر می‌شوند.‏»‏

^۱۹ شخصی وجود ندارد که سالنامه‌های اخیر شاهدان یَهُوَه را بخواند و تحت تأثیر صداقتی که مسیحیان حقیقی همچون آنانی که در یونان،‏ موزامبیک،‏ و لهستان هستند نشان داده‌اند،‏ قرار نگیرد.‏ بسیاری از آنان شکنجه‌های دردناکی را متحمل شدند؛‏ برخی دیگر به قتل رسیدند.‏ صفحهٔ ۱۷۷ سالنامهٔ ۱۹۹۲ (‏انگل‍.‏)‏ تصویر ۹ نفر از مردان مسیحی اتیوپی را نشان می‌دهد که برای پیروزی در مبارزهٔ حفظ صداقت خود تا پای مرگ رفتند.‏ آیا به عنوان شاهدان یَهُوَه خوشحال نیستیم که این همه سرمشق خوب در اختیار داریم که ما را برمی‌انگیزند تا از عهدهٔ مبارزه برای حفظ صداقت خود برآییم؟‏

۲۰.‏ صادق ماندن ما چه نتیجه‌ای به همراه دارد؟‏

^۲۰ ما با ایستادگی صادقانه در برابر وسوسه‌ها و بار سنگین مشکلات،‏ عزت نفس خود را بتدریج می‌پرورانیم.‏ بنابراین،‏ در خصوص موضوع صداقت،‏ می‌خواهیم طرف چه کسی یافت شویم؟‏ ما با پیروزی در مبارزه برای حفظ صداقت،‏ طرف یَهُوَه خدا را می‌گیریم و ثابت می‌کنیم که شیطان ابلیس موجود دروغگوی فرومایه و انگشت‌نمایی است!‏ بدین وسیله به رضایت سازنده‌مان،‏ یَهُوَه خدا،‏ و پاداش زندگی سعادتمندانهٔ ابدی دست می‌یابیم.‏ (‏مزمور ۳۷:‏۲۹؛‏ ۱۴۴:‏۱۵ب‏)‏ این موضوع که پیروزی در مبارزه برای حفظ صداقت مستلزم چه چیزهایی می‌باشد،‏ در مقالهٔ بعدی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.‏

‏[پاورقی‌ها]‏

چگونه پاسخ می‌دهی؟‏

◻ چرا صادق بودن مستلزم مبارزه است؟‏

◻ چرا می‌توان گفت که «صداقت» کلمه‌ای بسیار استثنایی است؟‏

◻ کتاب مقدس،‏ در مورد انسانهای ناکاملی که صادق بودند،‏ چه نمونه‌هایی در اختیار ما می‌گذارد؟‏

◻ در خصوص صداقت،‏ از چه نمونه‌های معاصری برخورداریم؟‏

‏[تصویر در صفحهٔ ۹]‏

چارلز تیز راسل

‏[تصویر در صفحهٔ ۱۰]‏

عیسی واقعاً «صادق» یَهُوَه بود

‏[تصویر در صفحهٔ ۱۱]‏

ایوب با اینکه ناکامل بود ولی ثابت کرد که نسبت به یَهُوَه صادق است

‏[تصویر در صفحهٔ ۱۲]‏

پولس در مورد صداقت نسبت به یَهُوَه،‏ سرمشق خوبی به جای گذاشت