Namartir Gaput’ Pammatida!
NAKASAPSAPA unay idi iti agsapa ti Domingo. Dagiti managderraaw a buklen ti agarup 500 a tattao ti nanglikmut iti maysa a balay iti purok ti Pangi, probinsia ti Kivu, Zaire. Dagiti Kristiano a matmaturog a sitatalna iti pagtaenganda ti sibabastos a riniing dagiti nakaar-ariwawa a bunggoy ket kinatokanda a sipipigsa dagiti ruangan. Ti banagna? Pito a Kristiano a lallaki ti ginuyodda nga inruar, ket awanan-asi a binugbogda ida ken pinilitda nga agmartsa iti pito a kilometro (4 mi) agingga iti purok ti Kilungulungu idiay tengnga ti kabakiran.
Sadiay dagitoy naayat iti talna a Kristiano a lallaki ti nangurungorda ket maysa kadakuada ti napagsisina ti bagina. Dagiti bagbagida ti naikali idiay maysa a pagay-ayusan iti karayan kalpasan a pinuttotanda ti danum nga agpaay iti dayta nga okasion. Kalpasanna ti puttot ti sinawangda, ket ti karayan nagayus manen iti dayta a tanem, ket awan imbatina a pakatuntonan iti dayta a nakaam-amak a pasamak!
Apay Daytoy a Panangpapatay kadagiti Awan Basolna?
Daytoy a panangpapatay kadagiti matalek a saksi ni Jehova isu ti kangitingitan a paset ti allon ti pannakaidadanes a nangrugi idi 1978 iti intero a deppaar ti Kivu nga iturayan ti tribo dagiti Rega. Apay a napasamak dayta a panangpapatay? Agsipud ta dagiti Saksi ni Jehova madida a makitunos iti “Kimbilikiti.” Dagiti pangulo daytoy kadaanan a relihion dagiti Waregas patienda a dagiti Saksi ti mangireprepresentar iti kadakkelan a peggad iti intero a sangal ti triboda ket ngarud masapul a maikisapda.
Manipud 1978 agingga iti 1983 sumagmamano kadagiti Kingdom Halls dagiti Saksi ni Jehova napupuoranda babaen kadagiti panatiko a miembro daytoy a kulto. Binutbutengda ti adu kadagiti Saksi, ket pinagtalawda ida manipud kadagiti pagtaenganda ket inag-agawda dagiti sanikuada. Masansan maar-aramid dagiti panagregget a mangpapatay kadagiti Saksi babaen iti panangkulam. Yantangay awan kadagitoy ti nagballigi, dagiti manangidadanes nagtungpalda iti narungsot unay a panangpapatay.—Idiligyo iti Numeros 23:23.
Ti Nakabutbuteng a Pasamak
Nupay kasta, kitaentayo a naimbag dagidiay a nakaal-alingget a pasamak ti Domingo, Agosto 14, 1983. No kitaen ti 1983 Yearbook of Jehovah’s Witnesses, anian a maiyanatup ti teksto ken komento a maipaay iti dayta nga aldaw! Ti aldaw sakbay ti pannakapapatay dagidiay pito a matalek a Kristiano a lallaki, kaaduan a miembro iti bassit a kongregasion dagiti Saksi ni Jehova idiay Pangi ti nagnagna manipud kadagiti arubayan a purpurok tapno tumabunoda iti gagangay a pannakigimongda iti Sabado. Imyanda amin iti dayta a rabii tapno addadanto manen iti gimongda iti agsapa iti Domingo a maipaay iti panagdayaw. Pito a tattao ti nagtalinaed iti balay ni Kalumba Malumalu, maysa nga amin-tiempo a ministro ken ti mamangulo a manangaywan iti kongregasion. Nagdagupda amin iti 11, agraman ken Kabsat Malumalu, ti asawana, ken ti 2 a babassit nga annakda. Dagiti lima nakidagusda iti pagtaengan ni Kabsat Kikuni Mutege.
Kalpasan ti gimongda iti Sabado, inusar dagiti Saksi ni Jehova dayta makaay-ayo a rabii iti agliklikmut iti maysa nga apuy a nagkankantada kadagiti kanta ti Pagarian ken nagiinnestoriada kadagiti kapadasanda. Nadlawda nga adda babassit a grupo dagiti tattao nga aglabaslabas iti karkarna a kinasansan, nga aminda agturongda idiay direksion ti maysa a purok dua a kilometro (1.2 mi) ti kaadayona manipud Pangi. Kasano a maammuan dagiti Saksi no anianto ti kaipapanan dayta a panagtataripnong dagiti kabusorda?
Iti agangay alas singko iti sumaruno a bigat ti balay ti mamangulo a manangaywan ti linikmut ti maysa a bunggoy nga indauluan ti Pangulo ti Grupo a ni Mulamba Musembe. Kinalikagumanda a da Kabsat Kampema Amuri ken Waseka Tabu ti kumuyog kadakuada a mapan iti Hepe ti Panagurnong (Katunda Banangozi) tapno aramidenda ti “Salongo” (maysa nga obligado a trabaho ti komunidad a maipaay iti pannakataginayon dagiti kalsada, rangrangtay, ken umas-asping kadagita). Sidadayaw nga inlawlawag ni Kabsat Kampema a naaramiden ti urnos ken Hepe Katunda nga aramidenda dayta a trabaho iti sumaganad nga aldaw. Ngem pinili ti Hepe ti Grupo a matmatan daytoy a sungbat kas maysa a kinaawan panagraem ket imbilinna a mabugbog ni Kabsat Kampema. Kalpasanna naibilin a mabugbog met dagiti dadduma a kakabsat a lallaki.
Iti dayta a punto nailasin dagiti managderraaw a ni “pastor” Kalumba Malumalu (ti mamangulo a manangaywan) ti nagsubli iti balayna. Gapuna dimmaropda amin iti balay agingga a nalasangda ti maysa kadagiti paderna. Iti dayta, sumagmamano kadakuada ti naggarasugas a napan iti uneg tapno sapulen ni Kabsat Malumalu. Iti sumaruno a labulabo dagiti sinaksaktanda ida, ngem isuda ken dagiti annakda nakapagkamangda iti lokal a hepe ti polisia a maipaay iti pannalaknib.
Kabayatanna, dua a lallaki a nagtaeng iti sabali a balay ti nakapagtalaw met. Maysa kadakuada (ni Hemedi Mwingilu) ti naglemmeng iti balay a di pay nalpas ket naimatanganna ti napasamak. Ti maysa a kabsat (ni Lulima Kazalwa) ti nagtaray idiay kabakiran.
Kamaudiananna, pito a kabsat a lallaki ti tiniliwda, binugbogda, ket impanawda ida a sipaparaut dagiti im-imada. Bayat ti intero a lima a kilometro (3-mi) a panagmartsa a nagturong iti kabakiran nga asideg iti Kilungulungu, isudat’ binutbuteng ken kinabkabil dagiti nangtiliw kadakuada. Nupay dagiti kakabsat ket agkakapuyda idi a makagtengda sadiay, determinadoda a saanda nga ikompromiso ti pammatida—ken uray pay no ti ipapatayda ket kasla umadani iti dayta a kanito. Sinarangetda ti patay a situtured ken sidadayaw, kas met laeng kadagiti adu a matalek a Kristiano idi ugma ken kadagiti moderno a panawen.—Mateo 24:9; Apocalipsis 2:10.
Maysa pay kadagiti kakabsat, ni Amisi Milende, ti napapatay di nabayag kalpasan dayta. Isu idi ti nagbiahe a napan Kama, ngem dagiti lallaki nagbaonda kadagiti tattao a mangtiliw kenkuana ket inyegda met a sipaparaut idiay Binyangi (15 kilometros [9 mi] manipud Pangi) tapno agparang iti imatang ni Kibonge Kimpili, maysa pay kadagiti Hepe ti Grupo. Bayat nga ur-urayenna ti idadateng ti Hepe, daytoy a naregta a Saksi ti nangparegta iti maysa kadagiti kakasinsinna iti naespirituan ket imbagana kadagiti manangidadanes nga uray no isu ket dandanin matay, agur-urayto laeng ken Jehova a Dios a mangpagungar kenkuana iti daytoy a daga nga agbalinto a maysa a paraiso. Daytoy matalek nga agtutubo a lalaki ti pinapatay ti sumagmamano a lallaki. Ti mismo nga ulitegna ti maysa kadagiti nakiraman iti daytoy; isu ti nangnangruna a makabusor agsipud ta dua kadagiti annakna a lallaki nagbalinda met a Saksi ni Jehova babaen ti tulong ni Kabsat Milende. Kinapudnona, dagitoy dua nga annakna a lallaki, ni Malala Ramazani ken Akilimali Walugaba, ket nairamanda kadagiti pito a dadduma a Saksi a napapatay!
Komosta Ngay dagiti Nakalasat?
Dagitoy nakaal-alingget a pasamak ti nagresulta iti pannakapapatay ti walo a lallaki a nangibati kadagiti balo ken ulila. Dagiti nakalasat ken dagiti dadduma a lokal a Saksi ken interesado a tattao nagbalinda a puntiria iti nakaro unay a panangbusor. Gapuna di nagbayag nagkamangda idiay Kindu, ti kaasitgan a dakkel nga ili, ket isuda ti tinaripato dagiti kamkameng ti tallo a kongregasion dagiti Saksi ni Jehova sadiay. Ti sanga nga opisina ti Watch Tower Society idiay Kinshasa ti nangtulong met kadagitoy maladingitan a kamkameng ti pamilia babaen ti panangipatulodda kadakuada kadagiti kawkawes, ul-ules, ken kuarta. Daytoy naayat a tulong ti naapresiar unay ket nangibunga iti nagsayaat a pammaneknek kadagiti di manamati a kamkameng ti pamilia ken dadduma pay a managpaliiw. (Juan 13:34, 35; Santiago 1:27) Dagiti autoridad ti gobierno bimmallaetda met. Dagiti manangidaulo naarestoda ket naited ti umiso a pannakaukomda.
Dagitoy nakaal-alingget a pasamak ti nangpataud ti adu a salsaludsod. Ania a kita ti relihion ti Kimbilikiti? Aniat’ pampammatida ken ar-aramidda a nangtignay iti daytoy a kita ti panangidadanes? Ken apay a dagiti laeng Saksi ni Jehova ken awanen sabali a relihion ti nagbalin a puntiria ti kasta a gurada?
[Ladawan iti panid 3]
Ti Purok ti Pangi
[Ladawan iti panid 4]
Ti desdes nga agturong iti pagpapatayan