Ipakitam ti Pannakatarus Tapno ‘Agballigika’

1-2. Ania ti pannakatarus, ken ania ti maitulongna kadatayo?

ADDA kadi gundaway a nariknam a saanka a naipakitaan iti respeto, uray no panagkunam ket maikarika iti dayta? Adda kadi tiempo a hinusgaran wenno ininsultodaka? Wenno adda kadi situasion a permi a napabutnganka? No wen, mabalin nga ammom a nagrigat ti agaramid wenno sumungbat iti positibo. Adda ibagbaga ti Biblia a masapul a maadda kadatayo. Ania dayta? Pannakatarus.

² No adda pannakatarus ti maysa, agdesision saan laeng a nakadepende iti makitkitana. Masapul nga ammuenna met ti amin nga anggulo ti maysa a situasion. Makatulong ti pannakatarus tapno maawatanna no apay a mabalin a napasamak ti maysa a situasion, wenno no apay a mabalin a kasdiay ti naibaga wenno naaramid ti maysa. Makatulong ngarud dayta tapno maaramidtayo ti umiso. Kas pagarigan, makatulong dayta tapno ‘makontroltayo ti bibigtayo’ ken ammotayo no kaanotayo nga ‘agulimek.’ (Prov. 10:19; Sal. 4:4) Makatulong met tapno makontroltayo ti ungettayo, saantayo a nalaka a masaktan, ken nalaklakatayo nga awaten ti balakad ken panangilinteg. (Prov. 19:20) No adda pannakatarustayo, maparagsaktayo ni Jehova. Pagsayaatantayo met dayta ken ti dadduma ta saantayo a makaibaga ken makaaramid iti pakasaktanda. Aglalo a kasta no addatayo iti narigat a situasion a nalakatayo a masuron wenno ditay makontrol ti emosiontayo. Adalentayo ti tallo a salaysay iti Biblia a mangisuro no kasano a makatulong ti pannakatarus tapno agtalinaedtayo a napakumbaba, kalmado, ken naan-anay nga agtalek ken Jehova.

AGTALINAED A NAPAKUMBABA IMBES A NATANGSIT

3. Asino ni Naaman?

³ Tapno agballigitayo, masapul a saantayo a natangsit. (1 Ped. 5:5) Ania ti makatulong? Pannakatarus. Kasano? Kitaentayo ti napasamak ken Naaman a taga-Siria, maysa a nasion nga adda iti asideg ti Israel. Nangato ti posision ni Naaman ta isu ti pangulo ti armada ti Siria. Ngem adda nakaro a kukutelna.—2 Ar. 5:1.

4. Kasano nga impakita ni Naaman ti pannakatarus?

⁴ Ti asawa ni Naaman ket adda adipenna a balasitang nga Israelita. Imbaga ti balasitang nga adda propeta iti Israel a kayana a paimbagen ti sakit ni lakayna. (2 Ar. 5:​2, 3) Mabalin koma a napanunot ni Naaman, ‘Apay koma a patiek ti imbaga daytoy maysa la nga ubing nga adipen a naggapu iti kalaban a nasion? Talaga kadi a makatulong kaniak ti imbagana?’ Ngem nagpakumbaba ni Naaman. Pinanunotna a naimbag ti imbaga ti balasitang ket impangagna dayta. Nagpakada iti ari ti Siria a mapan idiay Israel tapno maagasan.—2 Ar. 5:​4, 5.

5. Ania ti napasamak ken Naaman idi addan idiay Israel?

⁵ Idi nakasangpet ni Naaman iti palasio ni Ari Jehoram ti Israel, nangnamnama nga umimbagen a dagus ti kukutelna. Ngem sabali ti napanunot ni Jehoram. Impagarupna a mangirugrugi laeng ti ari ti Siria iti riri. Ket idi naammuan dayta ni propeta Eliseo, imbagana ken Jehoram nga ibaonna ni Naaman kenkuana. (2 Ar. 5:​6-9) Saan a napasamak ti ninamnama ni Naaman. Ngamin, saan man la a rimmuar ni Eliseo tapno sabtenna ni Naaman wenno saan man la a nakisarita kenkuana. Imbes ketdi, nangibaon laeng ni Eliseo iti mensahero a mangibaga ken Naaman iti masapul nga aramidenna tapno umimbag.—2 Ar. 5:10.

6. (a) Apay a mabalin a timmangsit ni Naaman idi nangngegna ti instruksion nga imbaga ti mensahero? (b) Kasano nga impakita dagiti adipen ni Naaman ti pannakatarus, ken ania ti resultana? (2 Ar-ari 5:​13, 14)

⁶ Idi damo, saan a nasayaat ti reaksion ni Naaman idi nangngegna ti instruksion nga imbaga ti mensahero. “Agpupungtot a pimmanaw.” (2 Ar. 5:​11, 12) Apay? Baka ngamin nariknana a saan a naipakitaan iti respeto a maikari koma iti maysa nga opisial a nangato ti ranggona a kas kenkuana. Mabalin met a narikna ni Naaman a mangipababa iti Siria ti instruksion ni Eliseo. Aniaman ti rason, kayatnan ti agawid uray no saan pay nga immimbag. Ngem impakita dagiti adipen ni Naaman ti pannakatarus. Naawatanda a talaga a kayat ni Eliseo a tulongan ti apoda. Isu nga impakpakaasida ken Naaman a pagpanunotanna ti desisionna. Nagpakumbaba ni Naaman imbes a timmangsit. Sinurotna ti instruksion ni Eliseo. Kas resultana, immimbag!—Basaen ti 2 Ar-ari 5:​13, 14.

7. Ania ti masursurotayo iti napasamak ken Naaman? (Proverbio 22:4) (Kitaen met dagiti ladawan.)

⁷ Ania ti masursurotayo? Maipakitatayo ti pannakatarus no kitaentayo ti amin nga anggulo ti maysa a situasion, sa agpanunottayo a naimbag sakbay nga adda ibaga wenno aramidentayo. Maipakitatayo met dayta no ditay ipalubos a ti emosiontayo ti mangkontrol kadatayo. Napakumbabatayo koma ken bigbigentayo a saantayo nga ammo ti amin. Kasapulantayo ti tulong ti dadduma, nangnangruna ni Jehova. Saan pay idi nga agdaydayaw ken Jehova ni Naaman. Ngem impakitana nga adda pannakatarusna idi sipapakumbaba a dimngeg iti dadduma, kas koma iti Israelita a balasitang nga adipen ni baketna, kadagiti adipenna, ken kangrunaanna, iti pannakabagi ni Jehova a ni Eliseo. Tinilmon ni Naaman ti pride-na, isu a nakaaramid iti nainsiriban a desision. Dayta ti rason a nagballigi. Kasta met la ita. Adda dagiti maaw-awattayo a balakad a naggapu iti Biblia a mabalin a ditay magustuan, ken dagiti instruksion manipud iti organisasion a mabalin a ditay maawatan. Kadagita a situasion, panunotentayo koma nga umuna ti ibaga wenno aramidentayo. Ti ngamin reaksiontayo ti pakakitaan no natangsit wenno napakumbabatayo.—Basaen ti Proverbio 22:4.

AGTALINAED A KALMADO IMBES NGA AGPUNGTOT

8. Kaano a mabalin a marigatantayo nga agtalinaed a kalmado?

⁸ No adda makapasuron a situasion, makatulong ti pannakatarus tapno agtalinaedtayo a kalmado ken saantayo nga agpungtot. Agpayso a saan a kanayon a nalaka dayta, aglalo no adda met a talaga ti panggapuantayo a masuron, kas koma no nakaibaga wenno nakaaramid ti dadduma iti nakasaktantayo. (Efe. 4:26 ken ti study note a “Be wrathful”) Kitaentayo no kasano nga impakita da David ken Abigail ti pannakatarus idi naipasangoda iti tensionado a situasion.

9. Kasano ti panangtrato ni Nabal ken David?

⁹ Imadyinem ti eksena. Itartarayan ni David ken dagiti tattaona ni Saul ken aglemlemmengda iti let-ang ti Paran. (1 Sam. 25:1) Idi addada idiay, nakaim-imbagda kadagiti pastor ken tinulonganda ida a mangsalaknib kadagiti taraken ti nabaknang a tao a ni Nabal. (1 Sam. 25:​15, 16) Bayat ti tiempo ti panagpukis kadagiti karnero, nangibaon ni David kadagiti tattaona a mapan ken Nabal. Nasingpet ken narespeto a nagkiddawda iti aniaman a makan a mabalin a maited ni Nabal. (1 Sam. 25:​6-8) Ngem awan a pulos ti panagyamanna iti amin nga inaramid ni David ken dagiti tattaona para kenkuana. Nasakit ti panagsasaona ken ininsultona pay ketdi ida.—1 Sam. 25:​10, 11.

10. Kasano nga impakita da David ken Abigail ti pannakatarus? (1 Samuel 25:​32, 33) (Kitaen met ti ladawan.)

¹⁰ No sika ti adda iti situasion ni David, ania ngata ti nariknam? Maawatantayo no apay a permi ti pungtot ni David ta nagdakes met a talaga ti inaramid ni Nabal. Ngem daydiay laeng ta impalubosna a ti emosionna ti mapaturay. Agburburek ti darana nga uray la kayatnan a patayen ni Nabal! (1 Sam. 25:​13, 21, 22) Ti agpayso, addan ni David iti dalan tapno mapanna darupen. Ngem sinabat ti masirib nga asawa ni Nabal a ni Abigail tapno lapdanna. Kasano nga impakita ni Abigail ti pannakatarus? Naawatanna nga uray no permi ti pungtot ni David, nasingpet isuna a tao. Isu a nangaramid iti pamay-an tapno matulonganna nga agkalma. Inikkanna iti adu a regalo ken sipapakumbaba a nangted iti nainsiriban a balakad. (1 Sam. 25:​18, 23-31) Impakita met ni David ti pannakatarus idi impangagna ti imbaga ni Abigail. Nabigbigna a ti imbaga ni Abigail ket maitunos iti pagayatan ni Jehova. Isu a nagkalma ni David ken saan a nakaaramid iti nadagsen a basol.—Basaen ti 1 Samuel 25:​32, 33.

11. Kasano a makatulong ti pannakatarus no adda mangrurod wenno mangpapungtot kadatayo? (Proverbio 19:11)

¹¹ Ania ti masursurotayo? Makatulong ti pannakatarus tapno kalmadotayo latta uray no adda rasontayo a makapungtot. Makatulong met dayta tapno makitatayo dagiti posible nga epekto dagiti maibaga ken maaramidtayo. (Basaen ti Proverbio 19:11.) Idi naipalagip ken David ti pampanunot ni Jehova, nakontrolna ti pungtotna. Maaramidmo met dayta. No adda mangparurod wenno mangpapungtot kenka, agkalmaka ken dimo ipalubos a ti pungtotmo ti mapaturay. (Sant. 1:19) Ikararagmo dayta ken Jehova. Itultuloymo nga aramiden dayta agingga a nalawagen kenka ti panangmatmat ni Jehova iti situasion. Makatulong dayta tapno kalmadoka latta.

12. Kasano a makatulong ti dadduma tapno maipakitatayo ti pannakatarus ken tapno agtalinaedtayo a kalmado?

¹² Inusar ni Jehova ni Abigail a tumulong ken David tapno makitana ti amin nga anggulo ti situasion. Kasta met laeng ti ar-aramiden ni Jehova ita. Us-usarenna ti dadduma a tumulong kadatayo a mangkita iti panangmatmatna iti bambanag. Isu a sakbay nga adda ibaga wenno aramidem gapu iti makaparurod a situasion, makisaritaka pay laeng iti maysa a nataengan iti naespirituan—daydiay ammom a makatulong tapno makitam ken matuladmo ti panangmatmat ni Jehova iti bambanag. (Prov. 12:15; 20:18) Iti sabali a bangir, no adda gayyemmo a maipaspasango iti makaparurod a situasion, tuladem ni Abigail. Tulongam tapno makitana ti panangmatmat ni Jehova iti situasionna. No aramidem dayta, sigurado a bendisionan ni Jehova ti panangikagumaam a tumulong iti dadduma a mangipakita iti pannakatarus ken agtalinaed a kalmado.

AGTALEK IMBES NGA AGBUTENG

13. Kasano a makatulong ti pannakatarus no mabutengtayo?

¹³ No dadduma, adda dagiti situasion a mariknatayo ti buteng. Ngem makatulong ti pannakatarus tapno kanayon a panunotentayo nga awan ti aniaman wenno asinoman a nabilbileg ngem ni Jehova. Iti kasta, agtalektayo kenkuana uray no mabutbutengtayo. (Sal. 27:1) Kabaelannatayo a tulongan ni Jehova iti aniaman a situasion, uray kadagiti problema a kasla awanen ti solusion. Kasta a mismo ti napadasan ni propeta Jonas. Naespirituan a tao isuna, ngem kasapulanna ti ad-adu a pannakatarus tapno agballigi iti narigat nga annongenna.

14. Apay a mabuteng idi ni Jonas a mangawat iti annongen nga inted kenkuana ni Jehova?

¹⁴ Inikkan ni Jehova ni Jonas iti narigat nga annongen. Ania dayta? Mapan idiay Nineve ken ipakaammona ti pannakadadael dayta a siudad. (Jon. 1:​1, 2) Ania ngata ti mariknam no sika ti makaawat iti kasta nga annongen? Ti laengen pannagnana manipud Israel a mapan iti Nineve a siudad dagiti Asirio ket agarup maysa a bulanen. Agdindinamag pay met ngarud a managpungpungtot ken naranggas dagiti Asirio. Naawagan pay ketdi ti Nineve a “siudad ti panagibukbok iti dara.” (Nah. 3:​1, 7) Isu nga imbes nga awatenna ti annongenna, intarayanna ketdi dayta.—Jon. 1:3.

15. Ania ti nakatulong ken Jonas tapno ad-adda pay nga agtalek ken Jehova? (Jonas 2:​6-9)

¹⁵ Naglugan ni Jonas iti barko tapno maitarayanna ti annongenna. Ngem idi intapuakda iti baybay, simimilagro nga insalakan ni Jehova. Dayta ti nangipalagip ken Jonas iti nakaskasdaaw a pannakabalin ni Jehova. (Jon. 1:​15, 17) Adda nagpateg a nasursuro ni Jonas iti napadasanna: Awan ti rumbeng a pagbutnganna no mapan idiay Nineve. Ngamin, kabaelan a protektaran ni Jehova aniaman ti mapasamak. (Basaen ti Jonas 2:​6-9.) Isu nga idi imbaon ni Jehova iti maikadua a gundaway, nagtulnogen ni Jonas. Napan idiay Nineve ket impangag dagiti tattao ti mensahena isu a naisalakanda.—Jon. 3:5.

16. Kasano a makatulong ti pannakatarus no maipasangotayo kadagiti nakabutbuteng a situasion? (Proverbio 29:25) (Kitaen met dagiti ladawan.)

¹⁶ Ania ti masursurotayo? Ditay koma ipalubos nga adda aniaman a mangpasardeng kadatayo nga agdaydayaw ken Jehova, lalo ti buteng iti tao. (Basaen ti Proverbio 29:25.) Gapu iti pannakatarus, nabigbig ni Jonas no kasano a tinulongan ni Jehova iti napalabas. Dayta ti nakatulong kenkuana nga agtalek ken Jehova imbes nga agbuteng. Kasta met la ita. No lagipentayo no kasano a tinulongan ken prinotektarannatayo ni Jehova iti napalabas, malabanantayo ti butengtayo. Makatulong met no panunotentayo dagiti kakabsat a nagballigi a nangsango kadagiti nakabutbuteng a situasion ken nagririgat nga asaynment gapu ta nagpannurayda ken Jehova.a (Heb. 13:6) Ipakitatayo ngarud koma ti pannakatarus babaen ti naan-anay a panagtalektayo ken Jehova ken ti panangtulongtayo iti dadduma a mangaramid met iti kasta.

ITULTULOY A TULADEN TI PANAGPAMPANUNOT NI JEHOVA

17. Kasanotayo a maaddaan iti ad-adu a pannakatarus?

¹⁷ Kas naadaltayon, makatulong ti pannakatarus tapno mapagballigiantayo dagiti narigat a situasion. Kasanotayo a maaddaan iti ad-adu a pannakatarus? Ni Jehova ti kasayaatan a Gubuayan ti pannakatarus. Ipapaayna dayta kadagiti agdaydayaw kenkuana babaen ti Saona ken ti nasantuan nga espirituna. (Neh. 9:20; Sal. 32:8) Mangipapaay met iti balakad tapno makaaramidtayo kadagiti umiso a desision ken tapno makontroltayo ti emosiontayo. (Sal. 119:​97-101) Maaddaantayo iti pannakatarus no adalentayo a naimbag ti Biblia ken no kiddawentayo ti nabileg a nasantuan nga espiritu ni Jehova. Makatulong dayta tapno makitatayo ti amin nga anggulo ti maysa a situasion ken ammotayo no kasanotayo a sanguen dayta. Iti kasta, ti maibaga ken maaramidtayo ket maitunos iti panagpampanunot ni Jehova.—Prov. 21:​11, ftn.

18. Ania koma ti itultuloytayo nga aramiden?

¹⁸ Itultuloytayo ngarud koma a biroken ken ipateg ti pannakatarus manipud ken Jehova. (Sal. 14:2) No aramidentayo dayta, saantayo a mayadayo iti “dalan ti pannakatarus.” (Prov. 21:16) Isu nga ad-adda pay koma a determinadotayo a mangipakita iti pannakatarus iti amin a tiempo ken iti tunggal situasion. Kas resultana, ‘agballigitayto.’