Panagserbi ken Jehova iti Dandani 70 a Tawen iti Cuba

Aggigiankami idi iti bassit ngem natalna a purok. Kaduami idiay ti dadduma a kabagianmi—dagiti antimi, angkel, ken apongmi. Uray kaskasano, adda makanmi ken naragsak ti biagmi.

Idi dandani lima ti tawenko, nangrugi nga agpayadal iti Biblia dagiti nagannakko ken Walton Jones. Nakagaggaget a mangaskasaba. Agarup 10 nga oras a magmagna a mapan iti purokmi. Kada mapan idiay ayanmi, aguummong dagiti kapamiliami iti balay ni apongmi tapno agadalkami iti Biblia. Umabutkami pay ketdi iti mano nga oras. Nagustuan dagiti nagannakko ken da angkel Pedro ken anti Ela dagiti maad-adalda. Isu nga idi agangay, nagpabautisarda kas Saksi ni Jehova. Dandanin 100 ti tawen ni anti Ela ngem payunir latta agingga ita iti Cuba.

Iti dayta a tiempo, nawaya a makapagdaydayaw dagiti Saksi ni Jehova iti Cuba. Pagaammoda iti trabaho a panangasaba iti binalaybalay a nakaiggem kadagiti dadakkel a bag a napno kadagiti publikasiontayo. Nagadayo dagiti pinagpagnami! Nagadu dagiti nagraragsak a kapadasanmi iti panagserbi ken Jehova idi ubingak bayat ti ‘nasayaat a tiempo.’ Ngem adda met ti napadasanmi a “narigat a tiempo.”—2 Tim. 4:2.

NANGRUGI DAGITI NARIGAT A TIEMPO

Idi dandani lima ti tawenko, nakiasamblea ni tatang ken ni angkelko iti sabali a paset ti isla. Makapaladingit ta nagtipusda gapu iti narugit a danum. Malagipko nga idi nakaawiddan, nakalbo ni angkelko ngem immimbag. Ngem daydiay laeng ta natay ni tatang. Agtawen laeng idi isuna iti 32.

Idi natayen ni tatang, nagdesision ni nanang a makipagyankami iti kabsatna a lalaki nga aggigian idiay Lombillo. Isu a masapul a panawanmin dagiti kabagianmi a pakairamanan dagiti apongmi nga ipatpategmi unay. Ngem intultuloymi ti nagserbi ken Jehova.

Idi Agosto 26, 1957, nabautisaranak iti maysa a lake (dan-aw) iti asideg ti Lombillo. Sangapulo la idi ti tawenko. Iti uneg la ti dandani dua a tawen, namnaminsan a nagbaliw ti biag dagiti Saksi ni Jehova iti Cuba. Idi 1959, nagturay ti komunista a gobierno.

Kayat ti baro a gobierno a pumigsa ti puersa militarda. Narigatan dagiti Saksi ni Jehova ta neutralda iti politika ken saanda a kayat ti agsoldado. Isu a saankamin a nawaya a makapangasaba ken makapaggigimong. Idi agangay, naan-anayen nga imparit ti gobierno ti trabahotayo ken ginasut a matalek a kakabsat ti naibalud. Dadduma kadakuada ti masansan a kabilen dagiti guardia ken bassit la a makan ti itedda. No dadduma, laokanda pay iti dara, ket iparit dayta ti Biblia a kanentayo.

Uray narigat ti situasion, intultuloymi latta ti nagkakadua nga agdaydayaw ken Jehova. (Heb. 10:25) Napadasanmi pay ketdi ti nagasamblea iti nagduduma a lokasion iti Cuba. Naminsan, impausar ti maysa a brother a pagasambleaanmi ti nalawa a pagtaraknanna iti karnero. Saanmi a nadalusan ken saanmi a nayakar dagiti karnero ngem intuloymi latta ti nagasamblea. Isu a kaduami a nagasamblea dagiti karnero.—Mik. 2:12.

Agyamyamankami la unay kadagiti brother a nangtulong kadakami nga agtultuloy a mataraonan iti naespirituan. Kas pagarigan, nasaksakbay a mairekord iti cassette tape dagiti palawag iti asamblea sa maiwaras dagita iti intero a pagilian. No dadduma, dua la a brother ti mangisagana, agpalawag, ken mangirekord iti amin a palawag. Gapu ta nalimed nga irekrekord dagiti brother dagiti palawag, makangngegkami no dadduma kadagiti taraok ken makapakatawa nga uni. No awan ti koriente iti pagasambleaan, pedalan ti maysa a brother ti bisikleta a nakabitan iti dynamo. Dayta ti mangpataud iti koriente tapno agandar ti cassette player ket mangngegmi dagiti nairekord a palawag. Agpayso a narigat ti situasionmi ken limitado laeng dagiti publikasionmi, ngem saankami a pulos nagkurang iti naespirituan a taraon. Ket talaga a naragsakkami a nagkakadua nga agserbi ken Jehova.—Neh. 8:10.

NAGBALINKAMI A PAYUNIR KEN NAGANNAK

Idi desiotsoakon, nag-regular pioneer-ak iti ili ti Florida. Kalpasan ti dandani makatawen, naibaonak kas special pioneer iti siudad ti Camagüey a kapital ti probinsia. Idiayko a naam-ammo ti nagpintas a sister a ni Emilia a taga-Santiago de Cuba. Inaremko. Awan pay makatawen, nagkasarkamin.

Nagtrabahoak iti full-time iti maysa kadagiti paktoria ti asukar a kukua ti gobierno. Simmardengkami ken Emilia a nagpayunir. Ngem kayatmi latta nga aramiden ti amin a kabaelanmi nga agserbi ken Jehova. Isu a nagtrabahoak iti alas tres ti parbangon agingga iti alas onse ti bigat. Marigatanak nga agriing a nasapa. Ngem gapu iti eskediulko, regular a makagimong ken makapangasabakami ken Emilia.

Idi 1969, nayanak ti inauna nga anakmi a ni Gustavo. Iti dayta met la a tiempo, dinamag dagiti mangidadaulo a kakabsat no kayatko manen ti agserbi iti amin tiempo. Ngem ita, kas manangaywan iti sirkito. Gagangay idi iti Cuba nga adda annak dagiti manangaywan iti sirkito. Nakabis-busy idi ti biagmi ngem nakaragragsakkami. Nariknami ken Emilia a pribilehiomi a pagserbian dagiti kakabsat iti kasta a pamay-an. Bayat nga agserserbikami iti sirkito, naaddaankami pay iti dua nga annak a lallaki a da Obed ken Abner. Sumagmamano a tawen kalpasanna, nayanak ti anakmi a babai a ni Mahely.

No lagipek dagiti tawen a nagserbikami iti sirkito, nakaragragsakak ta nakitak no kasano a binendisionan ni Apo Jehova dagiti adipenna iti Cuba. Binendisionanna met ti panagreggetmi kas nagannak a mangisuro kadagiti annakmi a mangayat kenkuana. Iyestoriak itan ti biagmi ken Emilia idi addakami iti sirkito.

PANAGSERBI ITI SIRKITO BAYAT TI PANNAKAIPARIT TI TRABAHO

Idi 1960’s ken 1970’s, rimmigat ti kasasaadmi gapu iti pannakaiparit ti trabahotayo. Impaserrada dagiti Kingdom Hall. Pinapanawda dagiti misionero. Adu nga agtutubo a brother ti naaresto ken naibalud. Ken impaserrada pay ketdi ti sanga nga opisina idiay Havana.

Gapu iti pannakaiparit ti trabahotayo, iti laeng ngudo iti lawas a mabisitami dagiti kongregasion. Isu a dua a ngudo ti lawas a bisitaenmi ti maysa a kongregasion. Bassit laeng ti awitmi ken kaaduanna a bisikleta laeng ti us-usarenmi tapno saandakami a madlaw dagiti polis. Siempre, saanmi a mabalin nga ibaga iti sabali ti ar-aramidenmi. Isu a pagparangenmi a mangbisbisitakami laeng iti kabagianmi. Naglaka nga aramiden dayta. No dadduma, malipatanmi pay ketdin a mangbisbisitakami iti kongregasion gapu ta panagriknami ket mangbisbisitakami laeng a talaga iti kapamiliami. (Mar. 10:​29, 30) Ngem nagan-annadkami latta ta kaaduanna a suroten ken pagsaludsodandakami dagiti polis. Ken mabalin pay ketdi a maaresto dagiti nagdagusanmi a kakabsat no maammuanda ti ar-aramidenmi.—Roma 16:4.

Bayat ti panagbisitami, adu a kakabsat ti naam-ammomi. Nakaparparaburda uray no marigrigatda. Iti dadduma a lugar a binisitami, ad-adu ti lamok ngem kadagiti tattao. Ngem nakasingsingpet dagiti kakabsat ta impabulodda ti kakaisuna a moskiteroda tapno naimas ti turogmi. Uray no bassit laeng ti maisagana ti dadduma, kayatdakami latta nga awisen iti balayda. Ngem gapu ta ammomi ti situasionda, agbalonkami no kua.

Saanmi a maitugot ti amin nga annakmi no mangbisitakami iti kongregasion. Maysa laeng ti itugotmi ken agbati ti tallo nga annakmi kada nanangko ken iti adingko a babai. Nagdakkel ti maitulongna no itugotmi ti maysa nga anakmi. Naminsan, sinukisok dagiti polis dagiti awitmi ngem saanda a nakita dagiti publikasion a tugotmi. Inkabilmi ngamin iti bag nga ayan dagiti nausar a diaper ti anakmi. Siempre, sino pay met ti mayat a mangbukitkit iti dayta.

Ap-apresiarek unay ni Emilia iti amin nga inaramidna tapno maaywananna dagiti annakmi ken masuportarannak bayat ti panagserbimi iti amin-tiempo. Siak met, imbag laengen ta nabalansek ti sekular a trabahok ken ti amin a responsabilidadko kas manangaywan iti sirkito. No dadduma, agobertaymak maminsan wenno mamindua iti makalawas tapno saanak nga agtrabaho iti ngudo iti lawas. Ngem daydiay lang ta nagbaliw ti eskediul ti trabahok. Nagbalinak a manedyer, isu a masapul nga agtrabahoak uray Sabado ken Domingo. Saanak met ngarud a makapagsaan. Ngem nakitak a no ikkak dagiti ka-team-ko iti trabaho, makapagtrabahoda latta iti Sabado ken Domingo uray awanak. Isu a makapagbisitaak iti kongregasion. Panagkunak, saandak a pulos nadnadlaw dagiti boss-ko a saanak a simsimrek iti Sabado ken Domingo.

NARAGSAKKAMI LATTA URAY NAGBALIW TI ASAYNMENTMI

Idi 1994, pinaayaban dagiti kakabsat a mangidadaulo iti Cuba ti amin nga agdaldaliasat a manangaywan para iti espesial a miting iti Havana. Otsentakami amin. Nakaragragsakkami ta nagkikitakami met laengen. Iti dayta a miting, napagsasaritaan nga umuna dagiti panagbalbaliw iti organisasion. Idi kuan, adda makapakigtot a pakaammo. Plano dagiti kakabsat nga ited dagiti naganmi iti gobierno. Apay ngata?

Makisarsarita gayamen dagiti kakabsat kadagiti opisial ti gobierno tapno sumayaat ti relasion dagiti Saksi ni Jehova kadakuada. Dinawatda ti nagan ti amin a manangaywan iti sirkito. Ket impalubosmi amin nga itedda dagiti naganmi. Sipud idin, simmayaaten ti relasionmi kadakuada.

Idi agangay, nawayakami manen nga aggigimong ken mangasaba. Ngem saankami pay latta a legal a nairehistro kas maysa a relihion. Naammuanmi nga ammo gayamen dagiti opisial ti gobierno ti dadduma a nagan dagiti agdaldaliasat a manangaywan, ngem kayatda la gayam a kompirmaren no husto dagiti nagan nga adda kadakuada.

Idi Septiembre 1994, napalubosankami manen a mangilukat iti sanga nga opisina. Dimi ninamnama a mausarmi manen ti mismo a building a naipaserra iti uneg ti 20 a tawen.

Idi 1996, adda timmawag kadakami. Awis nga agserbikami ken Emilia iti Bethel. Nakigtotak. Ngamin, adda pay dua nga annakmi a masapul nga aywanmi isu nga imbagak kadagiti kakabsat. Pinagpanunotanda ti situasionmi. Ken idi agangay, timmawagda manen tapno ibagada a kayatda nga agserbikami iti Bethel. Inawatmi ti imbitasionda, isu nga implanomi ti panagakarmi idiay Havana.

Kinapudnona, idi damo, diak kayat iti Bethel. Siempre, adu a tawen a nagserbiak iti sirkito isu a ti pusok ket adda iti dayta nga asaynment. Saanak a nairuam nga agtrabaho iti opisina. Ngem tinulongandak dagiti padak a Bethelite, nangnangruna ni baketko a ni Emilia tapno mabalbaliwak ti panagpampanunotko. Idi kuan, in-inut a naayatko ti trabahok iti Bethel. Ket ita, nakaragragsakakon.

Lakay ken baketkamin ken Emilia. Ngem nakaragragsakkami no malaglagipmi ti amin a kakabsat a naam-ammomi bayat ti panagserbimi. Ngem ammoyo no ania ti ad-adda a mangparparagsak kadakami? Ti pannakakitami nga agserserbi ken Jehova dagiti annak ken appokomi. Marikriknami ti narikna met ti lakay idin a ni apostol Juan. Imbagana: “Awanen ti sabali a makaited kaniak iti dakdakkel pay a ragsak no di daytoy: a madamagko nga agtultuloy dagiti annakko a magna iti dalan ti kinapudno.”—3 Juan 4.

Dandanin 30 a tawen nga agserserbikami ken Emilia iti Bethel. Ket uray no nataengankamin ken addan nakaro a sakitmi, ikagkagumaanmi latta nga aramiden ti amin a kabaelanmi iti asaynmentmi. Bayat ti adu a tawen a panagserbimi ken Jehova, agpayso nga adda dagiti narigat a napadasanmi. Ngem nakaragragsakkami ta agserserbikami iti “naragsak a Dios” iti dandanin 70 a tawen iti isla ti Cuba!—1 Tim. 1:11; Sal. 97:1.