Octubri

Jehoväpa Testïgunkunata Pushaqkunaqa, seguïdum willarëkämantsik Jehoväta sirwinqantsikchö imakunata ruranantsikpaq. Tsëkunataqa willamantsik anciänukunawan, congregacionkunata watukaqkunawan y sucursalta rikaqkunawanmi. Peru capazchi höraqa imanir tsënö ruranantsikta munayanqanta entiendishuntsu. Tsëqa capazchi pensashwan niyämunqankunata rurashqaqa, mana alli yarqunampaq kaqta. O capazchi imachöpis pantaq kayanqanta pensarnin cäsukuyta munashuntsu. Tsëta rurarqa, manam Jehoväpa consëjunkunaman confiakuykashwantsu. Jehoväman confiakurqa, segürum këkäshun Jehovä llapanta musyanqanta y noqantsikpaq mas alli kaqta munanqanta. Tsëmi dirigimaqnintsikkuna imata ruranapaqpis nimashqaqa, empëñu empëñu cäsukunantsik (Hebrëus 13:17). Cäsukoq karqa, congregacionchö wawqi panikunawan mas unïdu kanapaqmi yanapakuntsik (Efes. 4:2, 3). Tsënöllam yarpänantsik, dirigimaqnintsikkuna jutsasapa kayaptimpis cäsukushqaqa Jehovä bendicimänapaq kaqta (1 Sam. 15:22). Y imatapis correginan kaptinqa, tiempunchö correginampaq kaqta. w25.03 pägk. 23, 24 pärrk. 13, 14

Kanan tiempuqa Biblia willakunqankuna cumplikanqan tiempuchömi kawëkantsik. Rikëkantsikmi entëru Patsachö nacionkunata dominëta munar, “norti läduchö” gobernantiwan “sur läduchö” gobernanti chikinakuyanqanta (Dan. 11:40). Entëru Patsachömi Jehovä Diosnintsikpa Gobiernumpita yachatsikuykantsik, y mëtsika millon nunakunam Jehoväpa sirweqnin tikrëkäyan (Is. 60:22; Mat. 24:14). Y Jehovä Diosnintsikqa dirigimänapaq churanqan nunakunawanmi tiempunchö yachëkätsimantsik (Mat. 24:45-47). Jehovä yanapamashqam, kananqa maslla entiendintsik shamoq tiempuchö imakuna pasakunampaq kaqta (Prov. 4:18). Y segürum këkantsik alläpa sufrimientu chämunan tiempupaqqa, musyëta wananqantsik kaqkunataqa llapanta musyanapaq kaqta, tsënöpam alli tsarakushun. Tsënö kaptimpis, cuentachömi katsinantsik shamoq tiempuchö pasakunampaq kaqkunataqa, wakin wakintaqa mana musyanapaq kaqta. w24.05 päg. 8 pärrk. 1, 2

Calumnia nirqa, ¿imapaqtan salmu qellqaq nuna parlëkan? Tsënö nirqa parlëkan mana allichö quedatsita munarnin pitapis mana kaqpita acusayanqampaqmi. Salmus 15:3 textuqa yarpätsimantsik Jehoväpa wayinchö invitädu këkaqkunaqa, nuna mayinkunapaq mana allikunata mana rurayanqanta y amïgunkunapaq mana rimayanqantam (Sal. 15:1). ¿Imanötan amïguntsikkunataqa mana allichö quedaratsishwan? Capazchi mana munëkarpis amïguntsikkunapaq mana kaqkunata parlarqa, mana allichö quedaratsishwan. Këkunallaman pensarishun: 1) juk pani llapan tiempunwan yanapakuykanqanta dejarinman, 2) juk wawqi warminwan Betelchö yanapakuyanqanta dejariyanman o 3) juk wawqipaq willakarayämunman manana anciänu kanqanta o manana siervu ministerial kanqanta. Tsënö willakarayämuptinqa, ¿kikintsik pensanqantsiknötsuraq, “kërëkurmi o wakrëkurmi rurëkäyanqanta dejayashqa” nir parlar qallëkushwan? Rasumpa kaqchöqa, manam llapan pasakunqankunataqa musyëta puëdintsiktsu. Tsëmi yarpänantsik Jehoväpa wayinchö invitädu këkarqa, manam nuna mayintsikkunapaq mana allikunata parlashwantsu ni amïguntsikkunapaq rimashwantsu. w24.06 päg. 11 pärrk. 11-13

Jehoväta llapan shonquntsikwan respetanapaqqa yanapamäshun imatapis decidinqantsik höra, gustanqanta o mana gustanqanta cuentachö katsinqantsikmi. Pasakunqankunata Bibliachö leyirqa, kënö pensë: “Tsëchö këkarqa, ¿imataraq ruräman karqan?”. Këllaman pensarishun: 10 musyapakoqkuna willakuyanqanta wiyëkankiman. ¿Niyanqantatsuraq creinkiman karqan y nunatatsuraq mantsar qallëkunkiman karqan? ¿O Jehovätatsuraq mas kuyankiman karqan y kushitsitatsuraq munankiman karqan? Mëtsikaq israelïtakunam cuentata qokuyarqantsu Josuëwan Caleb niyanqanqa rasumpa kanqanta. ¿Imatan pasakurqan mana creiyanqampita? Manam Dios Änikunqan Patsaman yëkuyarqantsu (Nüm. 14:10, 22, 23). w24.07 päg. 10 pärr. 7

¿Imanötan Jehoväqa sirweqninkunata entienditsirqan arrepentikuyänampaq? Willakoqnin Osëasta pasanqampaq parlarishun. Warmin Gömerqa adulteriu jutsatam rurarqan, tsëmi juk ollqukunawan ëwakurqan. ¿Jehoväqa tsë warmita dejarirqanku? Manam. Shonqunchö imanö kanqanta musyarmi Osëasta kënö mandarqan: “Imanömi noqa Jehovä, santukunata sirwikäyaptin y päsaspita qarëkunata rurëkäyaptimpis, sirwimaqnïkunata kuyëta dejarqötsu, tsënöllam qampis jukwan jukwan oqllanakushqa y juk ollqukuna kuyayanqan warmikita yapë kuyanëki” (Os. 3:1; Prov. 16:2). Gömerqa manam adulteriu jutsata dejashqaraqtsu karqan. Tsënö këkaptimpis, Jehovämi Osëasta mandarqan perdonanampaq y pëwan sïguinampaq. Kë ejempluwanmi Jehoväqa sirweqninkunata entienditsirqan alläpa jutsata rurëkäyaptimpis mana dejarishqa kanqanta y kuyarnin sïguinqanta. Tsëmi arrepentikuyänanta y cambiayänanta munar willakoqninkunata kutin kutin mandarqan. Tsëwanmi entiendintsik jutsata ruraq nuna shonqunchö imanö kanqanta Jehovä musyanqanta y yanapanqanta (Prov. 17:3). w24.08 päg. 10 pärr. 7

Pablu cartakunqan cristiänukunaqa, puntataqa judïu religionchömi kashqa kayarqan, tsëmi pëkunapaqqa cristiänu këqa fäciltsu karqan. ¿Imanir? Judïukunatam Jehoväqa sirweqninkuna kayänampaq puntata akrarqan. Y mëtsika watakunapam templupis Jerusalenchö karqan y tsë markapitam gobernantikunapis Jehoväpa jutinchö mandakuyaq. Llapan judïukunam Moises Qellqanqan Leyta y mandakoq religiösukuna mandakuyanqanta cäsukuyaq. Tsë leykunaqa karqan imakunata mikuyänampaq, señalakuy asuntupaq y juk nacion nunakunata imanö tratayänampaqmi. Y Jesus wanuriptinqa, Jehovä Diosnintsikqa mananam välitsirqannatsu templuchö qarëkunata rupatsiyanqanta. Tsë costumbrikunata y Ley ninqankunata dejananqa, manachi cristiänu tikraq judïukunapaqqa fäciltsu karqan (Heb. 10:1, 4, 10). Hasta apostol Pëdrupaqpis tsë costumbrikunata dejananqa manam fäciltsu karqan (Hëch. 10:9-14; Gäl. 2:11-14). Y Judïu cristiänukunataqa, Jesusman creiyanqampitam judïu religionchö mandakoqkuna chikir qallëkuyarqan. w24.09 päg. 9 pärr. 4

Imatapis rurayänampaq sirweqninkunata Jehovä mandarqa, imëpis ordenädu rurayänantam shuyaran (1 Cor. 14:33). Këllaman pensarishun, Jehoväqa munan entëru Patsachö alli noticiakunata yachatsikuyänantam (Mat. 24:14). Y tsëta diriginampaqmi Jesusta churashqa. Y Jesusnam imanö yachatsikuyänampaq alli patsätsishqa. Punta cristiänukuna kawayanqan witsanqa, congregacionkunata dirigiyänampaqmi apostolkuna y anciänukuna kayarqan (Hëch. 15:2; 16:4). Y llapan congregacionchömi anciänukunata churayaq y pëkunatam niyaq decidiyanqankunata congregacionchö kaqkunata willayänampaq (Hëch. 14:23). Congregacionchö kaqkunaqa tsë niyanqankunata cäsukurmi mas ‘markäkuyarqan o yärakuyarqan’ y ‘mas atskam’ tikrayarqan (Hëch. 16:5). w24.04 päg. 8 pärr. 1

Juk grüpu warmikunam, 16 de nisan junaq, qoyalla o wärëlla ëwayarqan Jesus pamparanqanman (Lüc. 24:1, 10). Y jukqa Marïa Magdalënam karqan. Pëqa, Jesus pamparanqanman chärirqa manam Jesuspa ayanta tarirqantsu, tsëmi Pëdrutawan Juanta willanampaq cörripa kutirqan. Y kimankuna ëwarmi yapë rikäyarqan Jesus pamparanqanchö ayan mana këkanqanta. Tsënö rikärirmi Pëdruwan Juanqa wayinkunata kutikuyarqan, peru Marïaqa tsëchömi waqarnin quedakurqan. Marïa mana musyaptimpis, Jesusqa lädunchömi këkarqan. Y alläpa waqaqta rikarmi llakipärirqan. Tsëmi Marïata yuripurqan y animarqan. Y kawarimushqa kanqanta wakinkunata willanampaqmi mandarqan (Juan 20:17, 18). w24.10 päg. 13 pärr. 7

Moisesqa karqan Diospa willakoqnin, juez, pasakunqankunata qellqaq y soldädukunapa mandaqninmi. Egiptupita yarqayämuptinmi israelïtakunata dirigirqan, Jehovä ruranqan milagrukunatam rikarqan, Jehovämi utilizarqan Bibliapa pitsqa librunkunata y Salmus noventata qellqanampaq; y capazchi Salmus noventa y ünuta y Job librutapis qellqarqan. Rikanqantsiknöpis imëkatam rurëta yacharqan. Wanukunampaqna këkarmi, 120 watayoq këkar, Moisesqa israelïtakunata qayatsirqan llapan rikäyanqankunata y pasayanqankunata yarpätsinampaq. Wakin israelïtakunaqa jövinlla këkarmi rikäyashqa kayarqan, pëkunapaq Jehovä imata ruranqanta y egipciu nunakunata castiganqanta (Ex. 7:3, 4). Lamar yakuta kichariptinmi tsaki patsapa pasayarqan, y rikäyarqanmi faraonta y soldädunkunata lamarchö ushakätseqta (Ex. 14:29-31). Tsunyaq jirkachö këkarnam rikäyarqan, mana allikunapita Jehovä cuidanqanta (Deut. 8:4). Tsëmi Moisesqa, Dios Änikunqan Patsaman yëkuyänanna këkaptin llapankunata qayëkatsir animarqan y consejarqan. w24.11 pägk. 8, 9 pärrk. 3, 4

Pëkunam Jesuswan kayänampaq ciëluta ëwayänan karqan. Tsë kutichö Señorpa Cënanchö apostolkunata Jesus ninqanqa manam igualantsu Galilëachö mëtsikaq nunakunata parlapanqanwan. Galilëachöqa mëtsikaq nunakunatam Jesus parlaparqan y ninqankunaqa mëtsikaq nunakunatam yanapanqa. Treinta y dos wata Galilëa markachö Jesus parlapanqan judïu nunakunaqa, mikuyta munaq nunakunallam kayarqan. Peru Jesusqa manam rasumpa mikuypaqtsu parlaparqan, sinöqa imëyaqpis kawakuyta puëdiyänampaq imata rurayänampaq kaqta, wanushqakuna kawariyämunampaq kaqta y kawariramur imëyaqpis kawakuyta puëdiyänampaq kaqtam. Tsë bendicionqa mëtsikaq nunakunapaqmi kanan karqan y manam Señorpa Cënanta patsätsir ninqannö akrashqa nunakunallapaqtsu o juk grüpu nunakunallapaqtsu. w24.12 päg. 11 pärrk. 10, 11

Maqakoq nunakunataqa Jehovä chikinmi (Sal. 11:5). Y warminkunata maqaq ollqukunatanäqa alläpam chikin (Mal. 2:16). Warminta mana alli trataq nunaqa Jehoväwan amïgu këta mana puëdintsu. Jehoväqa capazchi mañakunqantapis wiyanqanatsu (1 Pëd. 3: 7). Wakin ollqukunaqa warminkunatam alläpa cölerashqa lasaq shiminkunapa parlapäyan y llakitsiyan. Peru Jehovä Diosnintsikqa alläpam chikin warminkunata cölerashqa qayapäyaptin y mana alli parlapäyaptin (Efes. 4:31 y 32). Juk casädu ollqu warminta alläpa qayaparnin o lluta parlaparninqa, casädu vïdantam malogrëkan y manam Diosnintsikpa amïgun këtapis puëdinqatsu (Sant. 1:26). Juk casädu ollqu mana alli videukunata o fötukunata rikarninqa, warmintam despreciëkan. Y tsënö nunaqa manam warminta respetantsu y manam Jehoväwampis amïgu këta puëdintsu. Casädu ollqukunaqa warminkunata jukwan engañëpita cuidakurpis, juk warmikunaman yarparëpitapis cuidakuyänanmi. Tsëmi Jesusqa kënö nirqan: “Pï nunapis juk warmita munapanqanyaq rikaraqqa, shonqunchömi tsë warmiwan oqllanakuy jutsata rurashqa” (Mat. 5:28, 29). w25.01 päg. 9 pärrk. 6-8

Alli ruraqtanönam rikämantsik. Tsënö nirqa, imëka borrareq cuenta llapan jutsa ruranqantsikta manana yarpanqanta y limpiutanöna rikämanqantsiktam nikan. Peru tsëta rurarqa, ¿manaku Jehoväqa patsätsinqan leyta mana kaqpaq churëkan? Manam. Jehovä Diosnintsikqa manam kikintsik logranqantsikpitatsu o jutsata ruranqantsikta mana kaqpaq churartsu alli nunatanöna rikämantsik. Tsëqa, ¿imanirtan perdonamantsik y alli ruraqtanöna rikämantsik? Perdonamänapaq patsätsimunqanman y vïdanwan Jesus pagakunqanman markäkushqam o yärakushqam (Rom. 3:24). Y ¿imanötan yanapamantsik alli ruraqtanöna Jehovä rikämanqantsik? Wakin cristiänukunataqa ciëluchö Jesuswan gobernayänampaqmi akrashqa; pëkunaqa Diospa tsurinkunanam kayan (Tïtu 3:7; 1 Juan 3:1). Pëkunataqa jutsankunapitam Diosnintsik perdonashqana y jutsata imëpis mana rurashqanönam këkäyan. Tsëmi Jesuswan gobernëta puëdiyanqa (Rom. 8:1, 2, 30). Y kë Patsachö kawëta shuyaraq cristiänukunaqa Diospa amïgun këmanmi chäyashqa; pëkunapa jutsankunatapis Diosnintsikqa perdonashqanam (Sant. 2:21-23). w25.02 päg. 5 pärr. 17; päg. 7 pärr. 18

Juk kutichömi apostol Pëdru Jehovä pensanqannö mana pensarqantsu. Jesusmi apostolninkunata willarqan Jerusalenta ëwanampaq kaqta y tsëchö mandakoq religiösukuna prësuyänampaq kaqta, y tsëpitana sufritsir wanutsiyänampaq kaqta (Mat. 16:21). Pëdruqa musyarqanmi Dios mandamunqan akrashqa nunaqa Diospa sirweqninkunata salvanampaq kaqta, tsëchi capaz entiendirqantsu Jesusta wanutsiyänanta Diosnintsik imanir permitinampaq kaqta (Mat. 16:16). Tsëmi Pëdruqa Jesusta juk läduman apëkur kënö nirqan: “¡Teytë, ama tsënöqa parlëtsu! Qamtaqa manam tsëqa pasashunkitsu” (Mat. 16:22). Apostol Pëdruqa manam Jehovänötsu pensëkarqan, tsëmi ninqankunaqa Jesus ninqanwan igualarqantsu. Jesusqa allim musyarqan Jehovä munanqanta cumplinanqa mana fäcil kanampaq kaqta y musyarqanmi hasta sufrirnin wanunampaq kaqtapis. Tsëmi Pëdru consejanqan allinö kaptimpis cäsurqantsu. Tsënömi Jesusqa apostolninkunata yachatsirqan Jehovänö pensayänampaq. w25.03 päg. 9 pärrk. 5, 6

Pipis kuyanqëkiku, ¿llakitsishurqunki o traicionashurqunki? Nunakuna mana alli tratayäshuptikipis, llapan shonquykiwanmi següru kanëki Jehovä Diosnintsik kuyashunqëkita. Pipis traicionashqa kashuptikiqa, kanan junaqpaq textuchö David ninqanmi yanapashunki. ¿Ima nïtataq munëkan kë textuchö ‘llakishqa kar ima rurëtapis mana puëdeqkuna’ nirqa? Juk librum entienditsikun, ‘ima allitapis mana shuyarëpaq’ nïta munanqanta. ¿Imanötan Jehovä yanapashunkiman tsënö sientikuptiki? Tsë textullachömi nin alläpa llakishqa këkaqkunapa ‘lädunchö’ Jehovä këkanqanta. Capazchi llakishqa këkäyan pipis traicionashqa kaptin o llakitsishqa kaptin. Jehoväqa juk papänömi; imanömi wamran waqaptin juk papä mellqarkur shoqan, tsënömi Jehoväpis mana allikunapa pasanqantsik hörakuna jinan höra shoqamantsik. Pëqa mas alli sientikunapaq y alläpa mana llakikunapaqmi yanapamantsik. Y manam tsëllatsu, tsë problëmakunata aguantanapaqmi kallpanwan yanapamantsik y tsë problëmakunata ushakätsimunampaqmi änimantsik (Is. 65:17). w24.12 päg. 23 pärrk. 13, 14

Anciänukunaqa Timoteunömi rurëkäyanqankunata Jehovä rikëkanqanta y valoranqanta següru kayänan. Anciänukunaqa wawqi panikunatam cuidayan, yachatsiyan y yachatsikoq yarquyan. Tsëkunata rurarpis wakinkunaqa Diosnintsikpita yachakunapaq wayikunata rurëchö, o desgraciakuna kaptin, hospitalchö qeshyëkaqkunata watukarnin, o yawarta mana churayänampaqmi yanapakuyan. Anciänukunaqa clärum musyayan, wawqi panikunaqa Jehoväpa sirweqninkuna kayanqanta. Tsëmi llapan rurayanqantapis llapan shonqunkunawan rurayan y segürum këkäyan rurayanqampita Jehovä bendicinampaq kaqta (Col. 3:23, 24). Manam llapantsiktsu anciänu këta puëdintsik, peru imëkachömi yanapakuyta puëdintsik. Y Jehoväqa llapan ruranqantsikkunatam alläpa valoran. Kushikunmi Bibliapita entëru Patsachö yachatsikunapaq ichikllawampis qellënintsikwan yanapakushqa, mantsapakuykarpis reunionchö parlakurinapaq makintsikta pallarishqa y ofendimaqnintsikkunata perdonashqa. Yanapakuykanqantsik noqantsikpaq ichiknölla kaptimpis Jehoväqa alläpam valoran, kuyamantsikmi y ruranqantsikkunapitaqa bendicimäshunmi (Lüc. 21:1-4). w24.06 päg. 23 pärrk. 12, 13

Diospa sirweqninkunatapis tsëmi pasarinman. Capaz alläpa jutsata rurarirqa, “manam kë rurëta pensarqätsu, illaqpitam kë jutsaman ishkirirqö” nir pensayanman. Tsënö kaptimpis, jutsata manaraq rurar imakunata rurashqa kanqanman pensarqa, capazchi cuentata qokurinqa imakunachö descuidakushqa kanqanta. Capazchi mana alli amïgukunawan juntakashqa, Internetpa kar o imachö karpis mana allikunata ruraqkunata rikarashqa. O capazchi Diosnintsikman mañakushqanatsu, Bibliata leyishqanatsu, o reunionkunaman o yachatsikoqpis ëwashqanatsu. Proverbius willakunqan jövinnöpis, capazchi puntallapitana descuidakushqa. ¿Imatataq yachakuntsik? Manam jutsa rurëllapitatsu cuidakunantsik, sinöqa jutsa rurëman chätsimaqnintsik rurëkunapitapis cuidakunantsikmi (Mat. 5:29, 30). w24.07 päg. 16 pärrk. 10, 11

¿Imatan tsë mankachö këkaq alläpa väleq cösasqa? Nunakuna salvakuyänampaq Diospa Gobiernumpita yachatsikunqantsikmi (2 Cor. 4:1). Y mitu mankaqa, ¿imatataq rikätsikun? Alli noticiakunata willakoq Diospa sirweqninkunatam. Pablu kawanqan witsan rantikoqkunaqa mitu mankachömi väleq cösaskunata puritsiyaq; mikuyta, vïnuta, qellëta y maskunata. Tsë väleq cösaskunata makintsikman churamoq cuentam, Diosnintsikqa Gobiernumpita yachatsikunapaq mandamarquntsik. Y tsëta cumplinapaqqa, kikinmi poderninwan yanapamäshun. Höraqa capazchi nunakunata parlapëta mantsashwan o mana chaskikuyänampaq kaqta pensar parlapëta mantsashwan. Tsëqa, ¿imaraq yanapamashwan? Apostolkuna rurayanqanta ruranqantsikmi. Pëkunaqa, nunakuna michäyaptin yachatsikuyta dejariyänampa rantinmi Jehoväman kënö mañakuyarqan: “Yanapëkayämë mana mantsakur qampa palabrëkipita parlar sïguiyänäpaq”. Jehoväqa jinan höram contestarqan (Hëch. 4:18, 29, 31). Mantsapakurpis, nunakunata kuyarnin yachatsir sïguinapaqmi Jehoväman mañakunantsik. w24.04 päg. 16 pärrk. 8, 9

Jehoväta kuyarninmi jutin respetashqa kananta munantsik. Satanasqa imëkatam Jehoväpaq ulikushqa o llullakushqa, tsëmi jutinta respetatsita munantsik (Gen. 3:1-5; Job 2:4; Juan 8:44). Tsëmi nunakunata rasumpa kaqta yachatsirninqa, Jehoväpa jutin respetashqa kanampaq yanapakuykantsik. Llapan nunakunatam musyatsita munantsik Jehovä Diosqa kuyakoq kanqanta, alli gobernanti kanqanta, ichikllachöna imëka sufrimientukunata ushakätsinampaq kaqta y llapan nunakuna yamë y kushishqa kawakuyänampaq kaqta (Sal. 37:10, 11, 29; 1 Juan 4:8). Tsëta rurarninmi, Jehovä Diosnintsikpa jutin respetashqa kanampaq yanapakuykantsik. Jina tsëta rurarninmi, Jehoväpa testïgun kanqantsikta alli cumplikantsik. w24.05 päg. 18 pärr. 12

“Nunakunata shumaq chaskeqmi kanan”. Nunakunata shumaq chaskirqa, manam reqinakushqankunallatatsu ni amïgunkunallatatsu shumaq chaskinan (1 Pëd. 4:9). Juk libru ninqannöpis, “mana reqishqakunatapis chaskinampaqmi listu këkänan”. Tsëmi kënö pensanëki: “¿Visïtakunata shumaq chaskeq kanqäpitaku reqiyäman?” (Hebrëus 13:2, 16). Pitapis shumaq chaskeq nunaqa visïtakunata, faltapakuykaqkunata y Diospa kaqchö alli trabajaqkunata o congregacionkunata watukaqkunata o discursuta rurar visitakoqkunatam imallatapis qaran (Gen. 18:2-8; Prov. 3:27; Hëch. 16:15; Rom. 12:13). w24.11 päg. 21 pärr. 6

Jesusqa nirqan diez shipashkuna noviuta shuyaräyanqantam (Mat. 25:1-4). Llapankunam casakuy fiestaman yëkuyta munayarqan. Jesusqa nirqan pitsqa kaq shipashkunaqa “alli juiciuyoq” kayanqantam, peru pitsqa kaq shipashkunaqa “juiciunnaq” kayanqantam. Alli juiciuyoq kaqkunaqa alli alistapakurirmi noviuta alkäbulla shuyäyarqan; pëkunaqa listum këkäyarqan noviu chämunqanyaq imë hörayaqpis shuyäyänampaq. Tsëmi chiwchinkunawan ëwayarqan, y alläpa shuyaräyaptin chiwchinkuna mana upinampaqmi mas aceititapis apayarqan (Mat. 25:6-10). Y noviu chäriptinqa, alli juiciuyoq shipashkunaqa pëwan juntum casakuy fiestaman yëkuyarqan. Tsënömi pasanqa ciëlupaq akrashqakunawampis. Cäsukoq karqa y noviuta o Jesusta alkäbu alkäbulla shuyararqa, pëwan juntum gobernamuyta puëdiyanqa (Apo. 7:1-3). w24.09 päg. 21 pärr. 6

¿Imatan yanapamäshun gänas gänaslla yachatsikur sïguinapaq? Yachatsikunqantsikrëkur mëtsikaq nunakuna yachakur qallayanqanta rikanqantsikmi. Cada watam Jesus wanunqanta yarpäna reunionman mëtsika millon nunakuna shayämun, mëtsikaqmi Bibliapita estudiëta qallayan y mëtsikaqmi Diosnintsikpita yachatsikur qallayan y bautizakuyan. Shamoq watakunaqa, ¿ëkaqraq Bibliapita yachakuyta qallayanqa? Manam musyantsiktsu. Peru alläpa sufrimientu manaraq chämuptinqa, Jehovä Diosnintsikqa mëtsikaq nunakuna yachakuyänantam permitinqa (Apo. 7:9, 14). Jehoväqa allim musyan mëtsikaq nunakuna yachakuyta munayanqanta, tsëmi gänas gänaslla yachatsikuytaqa dejanantsiktsu (Lüc. 10:2). Jesuspa qateqninkunaqa imëpis gänas gänasllam kushishqa yachatsikuyan. Apostolkuna mana mantsapakuypa y gänas gänaslla yachatsikuyaptinmi, nunakunaqa cuentata qokuyarqan “Jesuswan puriyashqa” kayanqanta (Hëch. 4:13). Noqantsikpis alläpam munantsik, Jesusnö gänas gänaslla yachatsikunqantsikta nunakuna cuentata qokuyänanta. w25.03 päg. 18 pärr. 15; päg. 19 pärrk. 17, 18

Bibliata leyirninqa entiendintsik, mana kaqlla sientikuyaptimpis nunakunataqa Jehovä alläpa valoranqantam. Këllaman pensarishun: juk kutim willakoqnin Samuelta mandarqan Jesëpa wayinta ëwar juk wamranta Israelpa gobernantin kanampaq akranampaq. Peru Jesëqa mayor kaqkunallatam siëti wamrankunata Samuel kaqman pusharqan, y menor kaq wamran Davidtaqa manam. Peru Jehoväqa Davidtam akrashqa karqan gobernanti kanampaq (1 Sam. 16:6, 7, 10-12). ¿Imanirtan Davidtaqa Jehovä akrarqan? Shonqunchö imanö kanqanta musyar y jövinlla karpis pëpa kaqta puntaman churaptinmi. Kananqa pensarishun kuyashurniki Jehovä qampaq ruramunqankunaman. Pëqa kuyashurnikim mas wananqëki hörakunachö consejashunki (Sal. 32:8). Peru tsënö consejashunëkipaqqa, ¿manatsuraq alli reqishunki? Awmi (Sal. 139:1). Tsë consëjukunata cäsukurnin alli kawakurqa, mas segürum kanki Jehovä kuyashunqëkita (1 Crön. 28:9; Hëch. 17:26, 27). Jehoväqa pëpaq llapan ruranqëkikunatam rikëkan y imanö nuna kanqëkitam alläpa valoran (Jer. 17:10). w24.10 pägk. 25, 26 pärrk. 7-9

Capazchi Jehoväta y wawqi panikunata kuyarpis, siervu ministerial këtaqa mantsapakunki. Tsëpaqqa Jesus kënö ninqanmanmi alli pensanëki: “Imatapis chaskir kushikunqantsikpitaqa, imatapis qarakurmi masqa kushikuntsik” (Hëch. 20:35). Jesusqa wakinkunata yanaparmi rasumpa kushishqa sientikurqan. Y qampis tsënömi sientikunki. Rikärishun Marcus 6:31-34 ninqanta. Juk kutim, Jesuswan apostolninkunaqa alläpa utishqa o pishipashqa karnin jamariyänampaq juk sitiuta ëwayarqan. Pëkunapaqa, manam “mikuyänanllapaqpis tiempunkuna” karqantsu. Peru nunakunaqa, mëpa ëwëkäyanqanta musyarirmi puntata chäriyarqan. Mana munarqa, manam Jesus yachatsinmantsu karqan, o juk ishkëta yacharatsirmi kutikuyänampaq ninman karqan. Peru Jesusqa manam tsëtatsu rurarqan, tsëpa rantinqa nunakunata alläpa kuyarmi “imëkata yachatsirqan”. Peru cuentata qokurinampaqqa, “alläpa tardinam” karqan (Mar. 6:35). w24.11 päg. 16 pärrk. 9, 10

Papäkuna wamrëkikuna Bibliapita jukkunata parlapäyänampaq yanapayë (Rom. 10:10). Bibliapita jukkunata parlapëqa, juk instrumentuta toquënömi. Instrumentuta toquëta yachakoqkunapaqqa, qallananllachöqa manam fäciltsu, tsëmi sencïllu y mas fäcil kaq müsicakunallataran tocayan. Peru mas seguïdu tocarninqa, mas fäcil-llanam tocar qallëkuyan. Tsënömi Diosnintsikman markäkunqantsikpita wakinkunata parlapëpis. ¿Imanötan jövinkuna wakinkunata parlapar qallayanman? Sencïllullam parlapar qallayanman. Capaz juk compañërunta kënö ninman: “¿Musyarqëkiku imëkata ruraq ingeniërukunaqa animalkuna imanö kayanqanta alli estudiëkur-raq mäquinakunata rurayanqanta? Rikäri kë shumaq videuta”. Tsënö nirmi “¿Kikinllaku rurakashqa?” neq videukunapita juk videuta rikäratsinman, y tsëpitanam kënö ninman: “Cientïficukunataqa, animalkunata rikëkur imëka mäquinakunata rurayanqampitam alabayan, peru ¿manatsuraq mas alli kanman tsë animalkunata ruraq kaqta alabanqan?”. Tsënömi compañërunta yanaparinman masllata parlakuyta y wiyëta munanampaq. w24.12 päg. 19 pärrk. 17, 18

Jehoväqa jutsapita y wanuypita libramänantsikpaq Tsurin Jesusta mandamurqan. Peru ¿imanötan juk jutsannaq nunalla mëtsikaq millon nunakunata salvëta puëdinman karqan? Tsëta entienditsikurmi apostol Pablu kënö nirqan: “Juk nuna mana cäsukoq kanqanrëkurlla mëtsikaq nunakuna jutsata ruraq tikrayanqannöllam, juk nuna cäsukoq kanqanrëkurlla mëtsikaq nunakuna allita ruraqnö rikashqa kayanqa” (Rom. 5:19; 1 Tim. 2:6). Imanömi jutsannaq nuna Adan mana cäsukurnin jutsaman y wanuyman churamarquntsik, tsënöllam Diosnintsikta cäsukur jutsannaq nuna Jesus, jutsapita y wanuypita libramarquntsik. Capazchi tsënö pensanqantsik noqantsikpaqqa alli kanman, peru Jehovä Diosnintsiktaqa justicia rurëmi gustan. Tsëmi Adan jutsata ruranqantaqa mana kaqpaq churarqantsu. w25.01 päg. 21 pärrk. 3, 4

Apostol Pabluqa, wanutsiyänampaq kaqtam musyarqan. Peru vïdanchö ruranqankunaman pensarmi alläpa kushikurqan. Kënömi nirqan: “Carrërachömi ushananyaq cörrirqö y creinqächömi firmi tsarakurqö” (2 Tim. 4:6-8). Pabluqa Jehoväta sirwirmi allikunata decidirqan y decidinqankunawan Jehovä kushishqa këkanqantam següru karqan. Noqantsikpis Pablunömi, Jehovä kushishqa kananta munar allikunata decidita munantsik. Peru ¿imatan yanapamäshun allikunata decidinapaq? Apostol Pablum kënö nirqan: “Markäkoq o yärakoq kanqantsikmi pushamantsik manam rikanqantsiktsu”. Jehoväman markäkoq nunaqa imatapis pë munanqannömi decidin, y segürum këkan Diosnintsik consejakunqankunata rurarninqa kanan tiempu alli kawakunampaq kaqta y shamoq tiempuchö Diosnintsik bendicinampaq kaqta (Sal. 119:66; Heb. 11:6). w25.03 päg. 20 pärrk. 1, 2

Santu espïritunwan Jehovä yanapaptinmi, mikukoq animalnö portakoq nunakuna vïdankunachö cambiukunata rurayashqa (Isaïas 65:25). Mana alli geniunkunatam cambiayashqa (Efes. 4:22-24). Rasunmi, Jehovä Diospa sirweqninkunaqa jutsasapam kantsik y mana allikunatam höraqa rurantsik. Tsënö kaptimpis, Jehovä Diosnintsikmi imanö kashqapis yanapamarquntsik “juknölla kuyanakur y yamë kawakunapaq” (Tïtu 2:11). Tsënö kawakunapaqqa Teyta Diosllam yanapamënintsikta puëdin. Pëqa änikunqanta imëpis cumplinmi (Is. 55:10, 11). Sirweqninkunawan juntu Jehoväta adorarmi kushishqa kawakuntsik. Jehoväqa änikunqankunata cumplishqam, tsëmi kë mana alli munduchö kawashqapis sirweqninkunawan juntu adorarnin kushishqa kawakunapaq patsätsimushqa (Sal. 72:7). Tsënö kawakurmi, wakin nunakunata yanapëta munantsik noqantsikwan juntu Jehoväta adorar kushishqa kawakuyänampaq. Peru ¿imanötan tsëta lograshun? Pëta sirwiyänampaq yanaparninmi (Mat. 28:19, 20). w24.04 päg. 23 pärrk. 13, 15

Jesusqa llapan pensëninwanmi Jehoväta kuyaq y allim musyaq imata rurananta Teytan munanqanta. Tsëmi sufritsiyänan kaptin o imëka mana allikunapa pasanan kaptimpis, Teytan munanqanta rurar ocupädu karqan. Pëdruwan wakin apostolkunaqa Jesuswan juntu kashqa karmi yachakuyarqan pënö pensëta. Tsëmi Pëdruqa punta kaq cartanchö cristiänu mayinkunata kënö nirqan: “Pënölla [Jesusnölla] rurayänëkipaq listu këkäyë” (1 Pëd. 4:1). “Pënölla rurayänëkipaq listu këkäyë” ninqampaqqa griëgu idiömachö entienditsikun juk soldädu alistakurnin armankunata churakunqampaqmi. Y ¿imatan noqantsiktaqa arma cuenta yanapamäshun mana alli munënintsikkunata vencinapaq o tentacionkunaman mana ishkinapaq? Apostol Pëdrum nirqan Jesus pensanqannö pensanqantsik yanapamänapaq kaqta (2 Cor. 10:3-5; Efes. 6:12). w25.03 pägk. 8, 9 pärrk. 1-3

¿Ima maskunatataq alli musyayänan noviu këkaqkuna o novia këkaqkuna? Alläpa kuyarninnaqa, manam imanö kanqanta musyëta puëdinkitsu. ¿Ima maskunatataq noviu këkaqkuna rurayänan maslla reqinakuyänampaq? Imatapis mana pakëpam willanakuyänan, tapunakuyänan y juk kaq parlaptinqa pacienciawanmi wiyanan (Sant. 1:19). Tsëpaqqa capazchi juntu juntu mikuyanman, nunakuna mas kayanqan cällikunapa pasiaq yarquyanman o yachatsikoq yarquyanman. Tsënöllam maslla reqinakuyänampaq yanapanqa familiankunawan y amïgunkunawan juntu kayanqampis. Y wakinkunata noviun o novian imanö tratanqanta rikänampaqqa, wakinkunawan juntu kayänampaqmi patsätsiyänan. w24.05 pägk. 27, 28 pärrk. 6, 7

Ichikllachönam imëka mana allikunapa pasashun y tsë witsanqa Jehoväman confiakuytam masqa wanashun. Y tsëpaqqa, Bibliata y sirweqninkuna imakunapa pasayanqankunatam leyinantsik. Y Jehovä Dios imanö yanapashqa kanqanmanmi pensanantsik. Tsënöpam Jehovätaqa tsapämaqnintsik qaqatanö rikäshun. Pënö kanapaq kallpachakurqa, congregacionchö wawqi panikunatam yanapëta puëdishun. Këllaman pensarishun: Jesusmi Cëfas nir, Simonta jutin churarqan, tsëqa Pëdru ninanmi, y Cëfas ninanqa “rumi” ninanmi (Juan 1:42). Tsënöqa Pëdruta Jesus jutinta churarqa, congregacionchö wawqi panikunata shoqanampaq y yanapanampaq kaqman confiakurmi. Anciänukunaqa congregacionchö wawqi panikuna llantukuyänampaq ‘jatun qaqanömi’ kayan (Is. 32:2). Y rasumpa kaqchöqa, mana anciänu karpis llapantsikmi Jehovänö këta puëdintsik y congregacionchö wawqi panikunata yanapëta puëdintsik. w24.06 päg. 28 pärrk. 10, 11

Jehoväqa pë munanqannö adorayaptin y wakinkunatapis pëta adorayänampaq animayaptinmi, gobernantikunapaqqa pë munanqannö kawayanqanta nirqan. Jehovä munanqannö mana kawaq gobernantikunaqa mas puëdeq tikrarirqa, manam Jehoväpa Leyninta cäsukurqannatsu y santukunatam adorar qallëkurqan (1 Rëy. 21:25, 26; 2 Crön. 12:1). ¿Imanirtan Jehoväqa munaq sirweqninkuna pë munanqannö adorayänanta? Juk, gobernantikunam carguyoq kayaq Jehovällata adorayänampaq nunakunata animayänampaq. Ishkë, santukunata adorarqa, imëka mana allikunatam rurayaq y jutsakunatam rurayaq (Os. 4:1, 2). Kima, Israelchö gobernantikuna y israelïtakunapis Jehoväpa akrashqa sirweqninkunam kayarqan. Tsëmi santukunata adorarqa, Biblia ninqannöpis, adulteriu jutsata rurëkaq cuenta kayarqan (Jer. 3:8, 9). Adulteriu jutsata ruraq nunaqa, qowampa o runampa o warmimpa contranmi jutsata ruran. Tsënöllam Jehoväpa sirweqnin këkar santukunata adorarqa, Jehoväpa contran jutsata rurëkan (Deut. 4:23). w24.07 pägk. 22, 23 pärrk. 12-15