“Tšoarella Mosebetsing ho Fihlela o Phetoa”

Kamoo ho boletseng Lois Dyer

Ena e bile qeto ea ka ha ke qala tšebeletso ea nako e tletseng lilemong tse fetileng tse 49. Likabelo tsa ntlosa Perth ho fihla Tokyo, ka liphihlelo tse ngata tse putsang tseleng.

KE HLAHILE ka 1910 motseng oa Northam, Australia Bophirima. Har’a lintho tsa khale tseo ke li hopolang ke libuka tse khōlō seluloaneng se ka tlasetlase moo ho neng ho beoa libuka lapeng. E ne e le meqolo ea makasine oa Molula-Qhooa, ho tloha ka ea selemo sa 1904.

Ho ne ho se phutheho ea batho ba Molimo motseng oa rōna ka nako eo, empa bopula-maliboho ba ne ba re etela nako le nako. Ntate o ne a lumela seo a neng a se bala libukeng tsa Watch Tower, ’me, leha a se a kula, o ne a buisana le batho ka linnete tsa Bibele. Moena Robert Lazenby a tla Perth ho tla bea puo ea phupu ea ntate ka 1929. Ka ho utloa puo ena, hang ka hlokomela ’nete, ’me ho tloha ka nako eo ka bala libuka tsohle tse teng tsa Mokhatlo.

Ke e-na le takatso e potlakileng ea ho sebeletsa Jehova, ka Phupu 1931 ka ngolla Watch Tower Society, ke bolela takatso ea ka ea ho kopanela bopaking ba ntlo-le-ntlo. Ea rōmela karabo ka ho rōmela mabokose a libuka le kōpo ea bopula-maliboho bo thusang. E, lebitso la tšebeletso ena e khethehileng le ne le tšoana le mehleng ea kajeno, kahoo ho ne ho hlokahala le lihora tse 60 khoeli e ’ngoe le e ’ngoe ho boleleng ka ‘litaba tse molemo.’ Ka amohela tokelo ena le hoja ke ne ke sa kolobetsoa ka nako eo.

Lengolo la ka la pele le tsoang ho Mokhatlo kamorao ho mona le ne le kentse qeto e neng e entsoe kopanong ea 1931 ea Columbus, Ohio e neng e amohela lebitso “Lipaki tsa Jehova.” (Esa. 43:10-12) ’Na le ’mè ra le saena ka thabo. Re ne re sa le sebakeng se thoko, empa ka ea paka motseng. Ke bile tichere ea motse ka lilemo tse peli sekolong sa mona sa mathomo, ke ne ke tsejoa haholo motseng. Ho ne ho se bonolo ho qalisa ke le mong mosebetsing oa bopaki ba ntlo-le-ntlo, haholo ntle ho tataiso e tobileng ea phutheho. Likhang tsa bahanyetsi ba bolumeli li ne li le ngata. Ka songoa ke moruti e mong oa Chache ka hore: “Ka ’nete ha u lumele taba ea Adama le Eva!” Batho ba bang ba mamela ’me ba nka libuka, empa joale ke sa tsebe hore na ke sala thahasello morao joang. Ngoan’eso le monna oa hae ba ne ba bala Molula-Qhooa, le hoja e ne e se thuto e hlophisitsoeng, ’me ka ikutloa ka matla hore ke hloka ho kopanela le phutheho.

Ka la 1 Pherekhong, 1932, ’na le ’me ra fallela Perth. Ebile thabo e kaakang ho kopanela le phutheho ea Bakreste ka lekhetlo la pele! Matsatsi hamorao, ka la 4 Pherekhong, 1932, ra kolobetsoa ka bobeli Holong ea ’Muso ea Subiaco. Hosesane feela, ka qala ho ba pula-maliboho oa kamehla, ke sebetsa le sehlopha sa bo-pula-maliboho ba chesehang, ruri ke thabetse ho thusoa ke baboleli ba nang le tsebo ba ’Muso. Kaofela ba nkhothalletsa ho “tšoarella mosebetsing ho fihlela o phethoa.”

Libeke hamorao, ra tsoa re le bane ho koahela tšimo e ka thōko karolong e ka leboea le ka bophirimela Australia-Bophirima. Sebaka sena se ne se qaliloe ke bafalali ba Manyesemane, ba neng ba rathile meru ’me ba qalisa lihlopha tsa ho rua likhomo tsa lebese. Sehlopha se seng le se seng se khetholloa ka nomoro, ’me bafalali bana ba bitsoa “groupies. Kaha ba ne ba haelloa ke chelete, hangata re ne re ba nea libuka bakeng sa lebese, mahe le meroho. Ka lekhetlo le leng ra fana ka libuka tse ’maloa bakeng sa lebokose la tamati le ileng la sebetsa beke kaofela. Ra ea le lihlopha, ’me re robala litenteng kae kapa kae moo mosebetsi oa rōna oa letsatsi o neng o fella teng.

Selemong seo, 1932, ra ikhopotsa lefu la Kreste motsaneng oa Donnybrook, lapeng ha Arthur Williams, e monyenyane, e mong oa batho ba pele ho amohela ’nete ea Bibele Australia-Bophirima. Khaitseli ea hae, Vi Wiliams, ebile pula-maliboho ea tšepahalang ka lilemo le ho nthusa haholo ka likeletso tse molemo. Hona joale lelapa la Williams le tsebisahala e le Lipaki tsa Jehova sebakeng sena sohle.

HO PAKA HAR’A THIBELO

Khale, ka ithuta ho sebelisa mantsoe ana a Pesaleme ea 55:22: “Jarisa Jehova phahlo tsa hao, ’me o tla u tšehetsa; a ke ke a lumela hore ea lokileng a ’ne a sisinngoe.” Hona ha ipaka hore ke ’nete ha ’muso o thibela Lipaki tsa Jehova ho tloha ka Pherekhong 1941 ho ea ka Phutjoane 1943.

Ka nako eo, ra ’na ra bolela ka sekhukhu, ’me e ne e le habohlokoa ho baballa libuka tsa Bibele tseo re nang le tsona. Libuka tsa ka li ne li bolokoa ka terankeng ea tšepe ’me li epeloa ka serapeng ha ngoane’so. Re ne re paka ka Bibele, ’me ha re kopana le batho ba hlileng ba thahasellang kannete, re ne re cheka ka bohlale ka serapeng sa meroho bosiu! Mosebetsi oa bopaki oa atleha ’me palo ea bahoeletsi ba ’muso Australia ea imena habeli ka nako eo. Ruri Jehova a phahamisa bahlanka ba hae ba ileng ba tšoarella mosebetsing.

TŠEBELETSO EA BOPULA-MALIBOHO BO KHETHEHILENG

Ka 1942, ka khutlela motseng oa heso oa Northan ke le pula-maliboho ea khethehileng. Ka nako eo khaitseli ea ka Dan o ne a nkile lehlakore la ’nete, hammoho le mosali oa hae le bana. Ka thaba haholo ke hona. Pula-maliboho e mong, Mary Ham (Willis hona joale) le ’na ka linako tse ling re ne re sebelisa pere kapa koloeana bakeng sa libaesekele. Pere e ne e se e tsofetse haholo, ’me re khathatseha ke eona hoseng ho hong le ho hong ha e tlameha ho qala leeto. Bana ba khaitseli ea ka ba ne ba thusa ka ho e etella pele ba nkile sehlopha sa joang kapa apole ho e khothalletsa hore e qale ho tsamaea.

Kabelo ea ka e latelang e ne e fapane haholo. E ne e le sebakeng sa khoebo motseng oa Perth. Qalehong ka nyarosoa ke ho paka libankeng le liofising, empa ka inahana: “Batho baa tšoana e bang ba ka mehahong ea matlo kapa ea lifosi. Ebe joale ke hobane’ng ha nka tšoha libaka tse joalo?” Ke tšepile Jehova, ka tsoela pele. Le hoja ho ne ho le thata ho qalisa lithuto tsa botho tsa Bibele, tselana e ntle ea limakasine ea hlaha, ’me pele ke tloha sebakeng sena, ke ne ke fumane lipeeletso tse 50 bakeng sa limakasine tsa rōna.

Ka 1947, ka abeloa ho ea sebetsa ke le mong motsaneng oa Katanning, ka nako eo o na le baahi ba 3 000. Motse ona ke setsi sa barui ba linku le temo ea koro. Ke sebelisa baesekele, ke ne ke tsamaea likh’ilomithara tse 30 kapa 50 ka letsatsi ho fihla lipolasing tse potolohileng moo. Baeti ba ne ba amoheleha haholo ’me batho ba teng ba ’memela hangata ho ja le bona. Nakong ea selemo ha lipalesa tsa naha li apesitse mahlakore a mabeli a tsela ka mebala-bala, ke ne ke atisa ho theoha baesekele ea ka ho phomola hore nke ke bohe pono ena e ntle.

HO MEMELOA TŠEBELETSO EA BOROMUOA

Hoba ke qete likhoeli tse tšeletseng Katanning, ka buleheloa ke tokelo e ncha e hlollang ka ho fetisisa. Ka amoheloa sehlopheng sa bo11 sa Sekolo sa Watchtower sa Bibele sa Gileade, ’me ka ba har’a sehlopha sa ba 19 ba tsoang Australia le New Zealand. Sehlopheng sena ho ne ho le teng Molly Heron, eo e bileng molekane oa ka ho tloha ka nako eo. Molly le eena o ne a qalisitse ho bula maliboho ka 1932, Brisbane. Kaha ka bobeli re bile mosebetsing oa nako e tletseng ka lilemo tse lekanang, re ne re ena le ho hongata ho tšoanang. Le hoja ’na ke potlakela ho etsa liqeto, Molly eena o sebetsa litaba ka masene. Kahoo ha bonahala re le motsoako o motle ’me re thabetse botsoalle bo thabileng haholo ka lilemo tse ka bang 31.

Kamorao ho likhoeli tse hlano re tšoarehile ka matla ’me re thabile Gileade South Lansing, New York, ra fumana likabelo tsa rōna. Sehlopha sa rōna sa bo-khaitseli ba bahlano se ne se lokela ho ea New Caledonia. Leha ho le joalo, Moena N. H. Knorr hamorao a bolela hore o sa tsoa utloa hore ho sa ntsane ho e-na le ba retlang sehleke-hlekeng seo! Eaba joale re rereloa ho lebisoa Fiji. Ha re sa emetse mangolo a tumello a ho kena Fiji, ra lula likhoeli tse 16 San Francisco, California, moo re neng re sebetsa le phutheho ea Motse oa Daly ’me ra fumana metsoalle e mengata e molemo.

Ka Mphalane, 1949, ra bona ha metsoalle e meng ea rōna ea sehlopha sa boll ba tloha San Francisco ka sekepe ho ea kabelong ea bona Japane. E ne le Lloyd le Melba Barry, Percy le Ilma Iszlaub, le Adrian Thompson. Ha sekepe se tloha koung ra re: “Re tla bonanang kamor’a Harmagedone.” (Tšen. 16:14, 16) Empa ba boholong ba re hanela ka tumello ea ho kena Fiji. Joale ka Pherekhong 1950 ra ipona re latela metsoalle ea rōna Japane, moo re bileng le bona lehaeng la boromuoa Tarumi, Kobe.

MOSEBETSI OA BOROMUOA JAPANE

E qalehile joalo tšebeletso e thabisang haholo ea lilemo tse 49 ea nako e tletseng ea ka. Pele, ho haelloa ha rōna ke tsebo ea puo le mekhoa ea batho ba Majapane ha re etsisa liphoso tse ngata. Ka mohlala, ka lekhetlo le leng ka re ho batho ke ohlola (bakeng sa ke etela) ka ntlo le ntlo. Empa kamehla ke ne ke hopola keletso ea Moena Knorr: “Etsang ho molemo kamoo le ka khonang, ’me, le hoja le tla ’ne le fose, LE ETSE HO HONG!” Eaba re tsoelapele re etsa hoo re ka ho khonang, ’me ka thuso ea Jehova ra ’na ra ntlafatsa.

Phihlelo e ’ngoe e ncha e ne e le ho tloaelana le mokhoa oa sefefo “Jane.” Re ne re le tšebeletsong ea tšimo ha moea o qala, ’me bahoeletsi ba re phehella hore re khutlele hae. Re sa hlokomele kotsi, ’na le Molly ra ’na ra itsoella pele ka bopaki. Empa joale ha fihla nako eo re tlamehang ho tlohela. Ha mehala ea motlakase e khaoha ’me e otlaka har’a moea, ra fumana nako e lekaneng feela hore re balehele lehaeng la boromuoa pele re tsoa kotsi ke litene tse rulelang le makala a lifate a fokaelang moeeng.

Moromuoa e mong o ne a le sieo! Leha ho le joalo, a fihla lapeng a sa tsoa kotsi ea letho hoba a ipate ka lekarecheng la terene. Ha moea o kokobela, ra fumana hore ntlo ea baromuoa e choatlehetsoe ke lifenstere le ho senyeheloa ke phepelo ea metsi. Libakeng tse ling ba bang ba ne ba shoele, ’me koung ha teba likepe tse 500.

Lilemong tseo tse qalang, re ne re qala ho tseba litšisinyeho tsa lefatše, tse hlileng li tloaelehileng Japane. E ’ngoe ho tsona ea ketola lebone le leholo ka serapeng sa meroho sa lehae la boromuoa. Ka lehlohonolo, ho ne ho se ea haufi le lona ka nako eo.

Liphihlelo tse monate li bile ngata le tsona. Lilemong tsa rōna tse ’ne Kobe, re bile le tokelo ea ho thusa hore ho theoe liphutheho tsa Tarumi le Akashi. Ba bang ho bao re neng re ithuta Bibele le bona ka nako eo hona joale ba sebeletsa e le bo-pula-maliboho le baholo ka liphuthehong.

Kabelo ea rōna e latelang ea ba Kyoto, motse oa litempele le litempelana tse likete. Le hoja ba bangata ba ne ba amehile haholo ka mekete ea bona e khabisitsoeng ea bolumeli, ra fumana hore ho na le batho ba bangata ba utloisisang ho ithuta Bibele le rōna. E mong ho bona e le Shozo Mima, Mobuddha ea tšepahalang. Pelong ea hae o ne a lumela hore e tlameha hore ebe ’Mopi o teng ’me a re: “Ke batla ho tseba ka Molimo oa ’nete.” Kaha lipotso tsa hae li ne li le ngata ’me ka mehla a utloisisa ho amohela likarabelo tsa Bibele, ke ne ke thabela ho ithuta le eena haholo. Kapele ea e-ba pula-maliboho ea chesehang ’me a khetheloa ho hlokomela phutheho hoba baromuoa ba tlohe Kyoto. Ka nako eo ho ne ho le teng baboleli ba 36 feela ba ’Muso, empa hona joale ho na le liphutheho tse 11 le Liholo tsa ’Muso tse tšeletseng motseng oo.

’Na le Molly ra isoa Kumamoto, sehleke-hlekeng sa Kyushu. Ona ra o fumana e le motse o moholo oa mapolasi, ’me ha e-ba thata qalehong ho re re ka bolela ‘litaba tse molemo’ moo. Ha fihla Hana Mihara le Margaret Waterer (Pastor hona joale), ’me ka bone ba rōna re le likhaitseli ra loana le ‘maima le mathata’ a phutheho e ncha. E ne e le phephetso ea sebele. Empa kamor’a ho sebetsa ka thata ka lilemo tse tšeletseng, re tsebile ho sia phutheho ea bahoeletsi ba chesehang ba 31, bao ba bang ho bona ba leng tšebeletsong ea bopula-maliboho ka lilemo tse telele joale. Kajeno, ho na le liphutheho tse tharo Kumamoto.

Joale ra leba Tokyo, moo re sebelelitseng le liphutheho tsa Tamagawa le Setagaya ka lilemo tse fetileng tse 15. Boholo ba batho bao re ithutang le bona bo tsoa malapeng a Bobuddha, le hoja ba bang ba ’nile ba amana le likereke tsa Bojakane. Ha re abeloa Setagaya ka lekhetlo la pele, ka kopana le Toshiko Nakamura, eo ka lilemo tse 20 a neng a ntse a batla tlhaloso ea boprofeta ba Tšenolo le Matheu khaolo ea 24. O ne a kene likereke tse sa tšoaneng tse 13 ’me a botsitse baruti ba sa tšoaneng. Empa ba mo bolella hore ha ho ea ka hlalosang boprofeta bo joalo. E mong ho bona a re, “Ha u s’o shoele, u tla utloisisa lintho tsena.” Ha a ntse a ithuta Bibele a thabela ho bolella mora oa hae: “Qetellong ke fumane ’nete.” Kamor’a hore ’m’ae a mo ise likerekeng tse sa tšoaneng tse 13, mora o ne a belaela, empa a lumela ho ithuta ’me a tsoela pele ka potlako. Ebile pula maliboho ea khethehileng ka lilemo tse robeli ’me hona joale o sebeletsa e le moholo phuthehong ea Setagaya.

JEHOVA O TŠOLLA MAHLOHONOLO

Ebile thabo e khōlo ho kopanela mosebetsing oa ho etsa barutuoa Japane. Le hoja qalehong ho bile thata, re thabela hore re ile ra mamella. Re bone ha mosebetsi o tsoela pele ho qala ka bahoeletsi ba 12 ho fihla ho ba fetang 52 000, ’me re na le liphihlelo tse ngata tse thabisang pelo. Joaloka bohle, re ’nile ra kula le ho soaba. Empa ha ho mohla re kileng ra nahana ho tlohela pele mosebetsi o phethoa. Hona joale re ikutloa re phuthulohile haholo har’a baena le likhaitseli ba Majapane. Ha e le hantle, ha re e-ea likopanong tsa mose, re ikutloa re le baeti moo.

Ha re hetla morao lilemong tse fetileng ka potlako hakana, ruri nka bolela hore Jehova o thibollotse likhororo tsa maholimo ’me o tšollotse mahlohonolo. (Mal. 3:10) Tšebeletso ea nako e tletseng ke letlotlo. Ka sebele, hona ke ’nete ka mosebetsi ’ohle o tlohang botebong ba pelo o rorisang Ntate oa rōna oa leholimo. ’Me ruri, ha re leka ho tšoarella mosebetsing ho fihlela o phethoa, Jehova o tla phaella mahlohonolo a hae a enneng.