Lipotso Tse Tsoang ho Babali

● “Phefumoloho ea ho phela” e boleloang ho Genese 2:7 e amana joang le “moea” oa motho o boleloang libakeng tse ling tsa Bibele?

Genese 2:7 e hlalosa pōpo ea motho oa pele Adama, ka tsela eona eo: “Jehova Molimo a bōpa motho ka lerōle la lefatše, ’me a bululela linkong tsa hae phefumoloho ea ho phela, ’me motho ea e-ba moea o phelang.” Ka mokhoa o tobileng ho ka boleloa hore, Mangolo a bontša hore ka ho ‘bululela ho Adama phefumoloho ea ho phela’ Molimo o ile oa nea ’mele o bōpiloeng matla a bophelo (kapa moea) le phefumoloho kapa ho phefumoloha ho hlokahalang ho boloka bophelo.

Re ka ananela qeto ena ka hore re qale ka ho hlokomela lintlha tse ling ka Bibeleng tse buang ka “moea.”

Lentsoe la Seheberu leo hangata le fetoleloang e le “moea” ke ruʹahh. Le ka hlalosa lintho tse ngata tse khethollehileng, ho itšetlehile ka hore na le sebelisoa joang le ka taba eo ho buang ka eona. Ka mohlala, mabakeng a mang ruʹahh e supa motsamao o sa bonahaleng oa moea ’me kahoo e ka boleloa e le “moea o fokang.” (Ex. 10:13; Zak. 2:6) Hape, lentsoe le ka sebelisetsoa motho oa “moea,” boleng bo sa bonahaleng bo kang lengeloi, kapa le bakeng sa oona Molimo. (1 Mar. 22:21, 22) ’Me ruʹahh e ka emela matla a sebetsang a sa bonahaleng a Molimo (moea o halalelang), joalokaha ho le joalo ka Pesaleme ea 104:30, e bolelang “moea,” kapa matla a sebetsang, ao Jehova Molimo a a sebelisitseng pōpong.

Leha ho le joalo, Pesaleme ea 104:29 e fana ka mohlala o mong oa se boleloang ke ruʹahh—matla a bophelo. Rea bala: “Ha [uena Molimo] u li amoha phefumoloho [ruʹahh], li fele, ’me li khutlele lerōleng.” E, joalokaha temana ena le tse ling tse ngata li bontša, batho hammoho le liphoofolo li na le matla ao e seng motho a bophelo, kapa moea, a teng methatsoaneng e meng le e meng e phelang ea ’mele. Bibele e bontša hore ntle ho moea ona oa bohlokoa motho kapa phoofolo e shoele.—Moek. 3:19; 9:10; Pes. 146:4.

U na le moea oo oa bophelo, kapa matla a bophelo. U ka a boloka joang? Ho hlokahala hore u noe, u je ’me u phomole. Hoo e leng ha bohlokoa bo potlakileng, leha ho le joalo, ho hlokahala hore u amohele moea o hloekileng, ho phefumoloha, hobane ha u ka khaotsa ho phefumoloha le ka metsotso e seng mekae feela u ka shoa. Ha e le hantle, ho phefumoloha ke bona bopaki bo boholo bo bonahalang hore motho oa phela kapa hore o na le moea oa bophelo ho eena. Ke kahoo Bibele e amahanyang haufi kapa e bileng e beang tekanyong e tšoanang, “phefumoloho” (nesha·mahʹ, ka Seheberu) le “moea” [ruʹahh]. Ka mohlala Genese 7:22, e bua tjena ka batho le liphoofolo tse ileng tsa shoa Moroallong: “lintho tsohle tse neng li na le phefumoloho [nesha·mahʹ] ea ho phela [ruʹahh] linkong tsa tsona . . . tsa eshoa.”—Bapisa Esaia 42:5; Jobo 27:3-5.

Kahoo, ho etsahetse joang ha Molimo o bōpa Adama?

Jehova a qala ka ’mele oa motho. Empa o se na bophelo kapa o shoele. O ne o hloka eng hore o phele le hore e be moea o phelang? Ho bululelloa ha moea kapa phefumoloho matšoafong a shoeleng ho ne ho ke ke ha lekana, joalokaha ho ka ba joalo ha re leka ho bululela phefumoloho matšoafong a setopo seo e leng khale se shoele. Bakeng sa ’mele oo o bōpiloeng bocha hore o be teng le hore o ’ne o phele, tlhase kapa moea oa bophelo le phefumoloho e ne e le tsa bohlokoa.

Ka baka leo, ha Genese 2:7 e bolela hore Jehova o ile a bululela ’meleng “moea oa bophelo” e tlameha e be e bontša ho fetang hore moea kapa phefumoloho li ne li tsamaea ka matšoafong. E ne e le “moea oa bophelo.” E, ka nako eona eo e tlameha e be Molimo o ile oa nea Adama “moea” kapa tlhase ea bophelo le phefumoloho e hlokahalang ho mo boloka a phela.

Ha motho a shoa joale ho etsahala joang? O khaotsa ho phefumoloha ka baka leo. Kapele tlhase ea bophelo, kapa matla a bophelo, linameng tsa hae e-ea khaotsa. Ka nako eo a ke ke a hlola a thusoa ka mokhoa leha e le ofe ho phefumoloha. Moeklesia 12:7 e re: “Lerōle [la ’mele oa hae] le e-so ho khutlele lerōleng, moo le tsoileng teng, moea [ruʹahh] o e-so ho khutlele ho Molimo o nong o o nee.”

Hase taba ea hore moea o mong o sa shoeng o sa bonahaleng kapa ntho e ’ngoe e tiileng e tsoa ’meleng, e nka leeto ho ea leholimong ’me e amoheloa ke Molimo. Ho bolela feela hore baeba motho eo ea shoeleng o tla ke a phele hape, hona ho ho Molimo. Jehova ke eena ea ka mo hopolang le ho mo tsosa—a mo bōpela ’mele ’me a o kenya moea oa bophelo.

● Re lokela ho utloisisa joang Jobo 3:14 ha e re marena le baholo ba lefatše ba “ikhahetse mabitla”?

Ho ea ka litemana tse tlang pele ho ena mantsoe ana a bolela ho ithoballa lefung. (Jobo 3:13) Ho latela tokiso ea temana ena “Mangolong a Boholo-holo a Seheberu,” mantsoe “mabitla” a hlalosoa e le “pyramid.” Mabitla a maholo, ka sebele “pyramid” e ne e le “mabitla” ao ho seng batho ba ka lulang ho ona.

● Ke ka baka la’ng ha molao oa Moshe o ne o bolela hore motho ofe kapa ofe ea rohakang batsoali ba hae o lokela ho bolaoa?

Molao oa Molimo moo o re: “Mang le mang ea rohakang ntat’ae, leha e le ’m’ae, o tla bolaoa; o rohakile ntat’ae le ’m’ae mali a hae a tla ba holim’a hae.” (Lev. 20:9) Ha motho a rohaka batsoali ba hae, a batla hore ba hlaheloe ke kotsi e mpe, ka sebele hona ho bontša boikutlo ba lehloeo le ba polao boo a nang le bona. Ka sebele hona ho bontša boikutlo bo nyarosang ba ho hloka teboho bakeng sa tlhokomelo eo motho eo a e fumaneng ho batsoali ba hae. Le hoja a sa tšoara sebetsa sa ho ba bolaea, pelong ea motho enoa o lakatsa hore ba shoe ka litsela tse ling. Mahlong a Molimo, moea o joalo o talingoa e le oa ’molai. (Bapisa Mattheu 5:21, 22; 1 Joh. 3:15) Ka baka la sena, molaong oa hae ho sechaba sa Iseraele, Ea Holimo-holimo o laetse hore motho ea rohakang batsoali ba hae a ahloleloe joalo hobane o tšoana le motho ea seng a ba bolaile.

● Leloko la batsoali ba monna ea nang le tsebo ea mesebetsi oa matsoho ea neng a rometsoe ke Hirame ho tla thusa Salomone ho haha tempele le hlalosoa ka tsela e fapaneng ho 1 Marena le ho 2 Likronike. Hobane’ng sena?

Marena a Pele 7:14 e re: “E ne e le mor’a mosali oa mohlolohali oa leloko la Nefthali, ntat’ae e le motho oa Tyre.” Ho 2 Likronike 2:14, setsebi sena sa mesebetsi ea matsoho se hlalosoa e le “mor’a mosali oa barali ba Dane, ntat’ea e mpa e le motho oa Tyre.” Haeba lipolelo tse mangolong ana li talingoa e le tse tlatsanang, ho se tšoane ho kang ho teng ho tsona hoa nyamela. ’M’ae e ne e le “mosali oa mohlolohali oa leloko oa Nefthali” hona ho boleloa ka khopolo ea hore o nyetsoe ke monna oa leloko leo. Leha ho le joalo, eena o tsoa lelokong la Dane. Kamor’a hore monna oa hae a shoe, a nyaloa ke monna oa Tyre, ’me kamanong ena ha hlaha mora eo e bileng setsebi sa mesebetsi ea matsoho.