‘Le be le Bophelo bo Botle!’

SEHLOPHA se Busang sa lekholong la pele la lilemo sa Bakreste se ile sa phethela lengolo la sona le eang liphuthehong ka mantsoe ao. Polelo ea Segerike eo se e sebelisitseng mona e na le mohopolo oa hore, ‘Le matlafale, le phele hantle, le be bophelong bo botle.’—Liketso 15:29.

Le hoja ‘Le be le bophelo bo botle’ e sebeletsa joalo ka seo re ka reng ke mokhoa o monate oa ho phethela lengolo, e ama ho hong hoo re ho ratang kaofela ha rōna—bophelo ba rōna. Ho se ho le nako joale batho ba batla ho phela hantle ’meleng. Empa na u kile ua hlokomela hore na kajeno ba bangata ba ngongoreha hakaakang ke hona? Na u kile ua ipotsa hore na ho itekanetseng ke hofe bakeng sa Mokreste?

Se Amang Maikutlo ka Bophelo

Thahasello e matla bophelong bo botle ba ’mele e ka ’na ea bontša hore na batho ba utloa ka botebo hakaakang boemo ba bona ba ho shoa. Lefu le tla ka potlako e kholo! (Pesaleme ea 90:10) U ka utloisisa hore na ke hobane’ng, haeba motho a ikutloa hore bophelo ba hae ba hona joale ke bona phetho bo teng, a eeng a leke sohle se matleng a hae ho qoba maloetse a ka potlakisang lefu la hae.

Hape, maikutlo ka bophelo ba ’mele a angoa ke ho se tšepe ‘tsamaiso’ ho tletseng hohle, ho akarelletsa litsebi merianeng e amohelehang. Ho belaela hona ho bakela batho ba bangata ho se tšepe botle ba lijo tse rekisoang. Ba utloile ka kotsi e etsoang ke lijo tse ntšitsoeng matla ke metsoako e kenngoang ho tsona, ba baloang ka limillione ba ikhethela ho lekanyetsa hore na ke lijo tse kae tse ntlafalitsoeng tseo ba li jang. Ba bangata ba ikutloa ka matla ka “lijo tsa tlhaho” hoo ho seng letho le leng leo ba ka le jang. Ba bang, ba tseba ka kotsi tse kang tse bakoang maseeng ke ho sebelisa sethethefatsi se bitsoang “thalidomide” nakong ea kemaro, ba se ba e-na le khoao ka lithethefatsi. Ba belaela hore lithethefatsi tse khothalletsoang haholo ke baetsi ba meriana li ka ’na tsa e-ba le hona ho baka mathata a mang ’me lingaka tse seng kae tse phathahaneng ke mosebetsi li ka ’na tsa li nea bakuli ntle ho ho fana ka litaelo tse ntle.

Hona hohle ho tsoala taba ea hore batho ba se ba lokolohile haholo litabeng tsa bophelo. Mohlomong u lumela hore motho e mong le e mong e moholo o lokela ho iketsetsa liqeto tseo e leng tsa hae litabeng tsa bophelo, li theiloe boitsebisong bo tšepahalang ha a ikhethela lintho tse fapa-fapaneng. Empa na ho teng likotsi tseo ho hlokahalang hore re li hlahlobe? Na Bibele e ka re thusa litabeng tsa bophelo?

Bokreste bo Molemo Bakeng sa Bophelo ba Hao

Lengolo la sehlopha se busang sa lekholo la pele la Bokreste le ile la hlalosa hore Bakreste ba lokela ‘ho tela bofebe le mali. (Liketso 15:28, 29) Hona ho bohlale le litabeng tsa bophelo. Bofebe bo pepesetsa batho mafung a litšila le kemaro e sa hlokahaleng. Ho tšeloa mali ho tšoaelitse ba bangata khathatso ea sebete le maloetse a atisang ho bolaea a kang bo ileng ba kena Mopapa John Paul II.

Hape, nahana ka ho phela hantle ho hlahisoang ke ho sebelisa keletso ea Molimo mabapi le botahoa le ho tsuba. Dr. Joel Posner o tlalehile hore karolo ea 60 lekholong ea chelete e sebelisoang ke United States bakeng sa ho hlokomela bophelo ke ea maloetse a amanang le ho sebelisoa ha tahi le koae.—Liproverbia 20:1, 2; 2 Ba-Korinthe 7:1.a

Bibele e sireletsa bophelo ba rōna le ka litsela tse ling hape. U ka utloisisa hore ho joalo ha u nahana hore na e re’ng ka bohloeki. (Exoda 30:17-21; Deuteronoma 23:12-14) Le moea oo Mokreste a bang le oona ha a ntse a ithuta Bibele o ka ntlafatsa bophelo ba hae. Ka ho phehella bonolo, mosa le lerato, o phela ka khotso haholoanyane le ba bang, ’me hona ho sireletsa bophelo ba hae. (Liproverbia 14:30) Ho feta moo, tlhompho e phahameng ea Mokreste bakeng sa bophelo e mo susumelletsa hore a qobe ho ipea kotsing. Ka mohlala, a ka ba seli haholo ho feta ba bangata tšebelisong ea mabanta a boitšireletso makoloing. (Liketso 17:24, 25, 28) Dr. K. L. White, motlatsi oa mookameli oa Rockefeller Foundation oa karolo ea mahlale a tsa bophelo, o boletse hore litaba tse joalo tsa “mokhoa oa ho phela le boitšoaro ba botho” ke “lintlha tse ka sehloohong tsa ho susumetsa bophelo ba motho ka mong.”

Joale ho na le keletso ea Bibele, e reng: “Na u fumane linotši? U li je ka tekano, e se re mohlomong ua tenoa, ’me ua li hlatsa. Ho khora linotši tse ngata hampe ha ho monate.” (Liproverbia 25:16, 27) Ho sa tsotellehe molemo o fumanoang maheng a linotši ho natefisa lintho, keletso eo e fana ka molao o motle bophelong: U je lijo ka boitekanelo. Haeba motho a ka ja lijo tse fapa-fapaneng ’me a qoba ho ja ka ho tlōlisa, hammoho le ho ja sejo se seng haholo, o tla kotula litholoana tsa bophelo bo botle. Litlhaloso tse buang ka linotši ke tsa bohlokoa bo atolohileng boitekong ba ho phela hantle.

Livithamine, Matsoai le Litlama-tlama

Ho ja ka mokhoa o ntlafalitsoeng ho tlatselitse ho pheleng hantle. Molemo o hlahisitsoe ke ho sibolloa ha ntlha ea hore re hloka livithamine le matsoai. Ka mohlala, mahloko a phokolo a kang “beri-beri,” lefu la poone, mochechafatse le likhuru li ka phekoloa kapa tsa qojoa ka ho ja ka mokhoa o leka-Iekaneng livithamine tsa sehlopha sa B, C le D. Hape, kaha lingaka li amehile haholoanyane ka lipatlisiso matleng a lijo, ho hlahile litlaleho tse buang ka maloetse ao ho bonahalang a phekoloa ke ho ja livithamine le matsoai a mang haholo tse fanoang tlas’a tlhokomelo ea lingaka.

Leha ho le joalo batho ba bangata ka bobona ba qalisitse ho ja ka bongata lintho tse entsoeng ho nka sebaka sa lijo, joalokaha eka ho na le ho hlileng ho haeIlang ka matla. Ba bang ba phehelletseng boiphekolo bona bo joalo ba ikutloa hore, ‘Haeba ho honyenyane ho thusa, joale ho hongata ho ka thusa haholoanyane. Le hona, ‘livithamine le matsoai ha li kotsi hobane ’mele o ntša tse sa hlokahaleng.’ Ke ’nete hore haeba u ka ja livithamine tse ngata tsa mofuta o itseng li ka ’na tsa ‘fetela ka maleng ‘me tsa tsoela mohlabeng,’ pheletso e le hore feela seo u se ntšetsang mohlabeng se lefelloa ka thata. (Mattheu 15:17) Empa haeba u nka livithamine le matsoai tsa mofuta o itseng ka bongata, li ka khaotsa ho ba limatlafatsi ’me tsa iphetola lithethefatsi, li bile li iphetola lichefu.

Ka ho ja haholo livithamine tse itseng, batho ba sentse litho tsa ’mele, kapa ba oeloa ke ho hobe ho feta moo. Mohlala ke ona, monna e mong oa Brithani ea neng a e-ja haholo lero la lihoete le vithamine ea sehlopha sa A o ile a bolaoa ke ho ba le livithamine tse tlotseng moeli ’meleng oa hae. Bana ba bangata, ba ’nile ba tsoa kotsi ke ho ja livithamine ka ho tlōla ba li fepuoa ke batsoali ba bona ka morero o motle empa ba se na tsebo ka phepo e nepahetseng. Ka matsoai, ngaka ea mahlo e tlaleha seo e se hlokometseng ka mantsoe ana: “Ke tšoenyehile ke ba bangata ba jang ka ho tlolisa matsoai a ‘calcium, copper, zinc, chromium.’ Ke qala ho fumana maemo a foufatsang har’a baena le likhaitseli ba lipakeng tsa lilemo tse 20 ho ea ho 30.” Hopola keletso e bohlale ea Bibele ka linotši. Le haeba ke sethethefatsi sa maiketsetso kapa vithamini ea ntho ea tlhaho, letsoai le itseng kapa setlama-tlama, ha ho sebelisoa ho tlōla ho ka u ntša kotsi.

E, ho hlokahala hore ho eloe hloko le tabeng ea litlama-tlama. Ho totobetse hore pheko e ’ngoe e etsoang ka litlama-tlama e molemo. Ka mohlala, “digitalis” le “quinine,” li tsoa litlama-tlameng. Liphuputso tse entsoeng Kenya li bontšitse hore “bonyane karolo ea 50 lekholong ea pheko ea litlama-tlama e sebelisoang ke lingaka tsa batala e na le molemo oa sebele oa ho phekola. Empa hoo ho bolela hore boholo ba tsona ha ho tsebisahale hantle hore na li phekola eng. ’Me ’nete ea hore Jehova tšimolohong o ne a rerile hore batho ba je “meroho” ha e bolele hore litlama-tlama tsohle li lokile. Koae le matekoane ke “litlama-tlama.”—Genese 1:29, 30.

Le tsona litlama-tlama tseo ho bonahalang li thusa motho e mong li ka ba kotsi ho e mong. Mohlanka ea tsamaeang oa Ohio o ne a e-na le likhathatso tsa mala. Metsoalle e amehileng ea mo phehella hore a sebelise pheko e tloaelehileng ea setlama-tlama. Eare ha khathatso e tota a ea ngakeng eo kamor’a ho mo hlahlobisisa e ileng ea fumana hore o na le majoana a nyooko. Ngaka ea boetse ea fumana hore mali a mohlanka enoa ha a tiea; ho sehoa ho ne ho ka ’na ha etsa hore a tsoe mali ho fihlela a e-shoa. Eare ha ngaka e utloa hore o sebelisa moriana ona oa setlama-tlama, ea bolela hore moriana oo o tsebahala ka mathata a ho hlapolla mali. Hang hoba a tlohele moriana oo mali a hae a boela boemong bo botle.

Ho Fana ka Litlhahiso

Hoa utloahala hore motho ea batlang ho thusa motsoalle ea kulang kapa mong ka eena a ka ’na a etsa tlhahiso ea ntho e ’ngoe eo a ikutloang hore e ile ea mo thusa kapa eo a utloileng hore e-ea sebetsa. Ka linako tse ling e ka ba ea e-ba mosa oa Bokreste ho etsa joalo, joalokaha moapostola Pauluse a ne a eletsa mohlankana Timothea hore a qobe metsi a sebaka seo empa ‘a noe le veinenyana ka baka la mala a hae, le la lipabo tsa hae tse ngata.’—1 Timothea 5:23.

Motho ea buellang hangata lithethefatsi, livithamine, matsoai kapa litlamatlama o lokela ho ba hlokolosi, haholo haeba a se na tsebo e ntle ka bophelo le hore na litho tsa ’mele li sebetsa joang. O lokela ho ipotsa: Na ke na le linnete? Le hoja sethethefatsi, vithamine, letsoai kapa setlama-tlama li ile tsa nthusa, na ke na le tsebo ea hore na motho e mong li ke ke mo ntša kotsi? Haeba a ka tsoa kotsi, na e be nka jara molato o mong le ho ikarabella? Kapa le haeba seo ke faneng ka tlhahiso ka sona se se kotsi, na e be nka ba sesosa sa hore motho eo a liehe ho fumana thuso e molemo ho fihlela boemo ba hae bo e-ba bobe kapa a ba a e-shoa?—Bapisa 1 Timothea 5:22.

Ba bang ba na le cheseho e tlotseng ka litaba tsa bophelo. Mohlala o mong o feteletseng ke ona, moholo oa Mokreste o ile a fumana tlas’a monyako ha hae lengolo le tsoang ho motsoalle ea rekisang livithamine. Karolo e ’ngoe ea lona e ne e re: ‘Ho na le lebaka le utloahalang leo ntho ena e fumanang litholoana tse molemo. E itšoanela le “’nete” ha e bapisoa le “Babylona e Moholo.” Ka linako tse ling ke be ke ipotse hore na ba bang ho baena ba rōna le likhaitseli ba fumane ’nete joang. Ba hlokomoloha Liproverbia 18:13 le hoja boikemisetso bohle ba rōna e le ho ba thusa.’

Hore ba bang, ka mabaka leha e le afe, ba ka ba le cheseho ea bolumeli ka litaba tsa bophelo ho hatisa hore hoa hlokahala hore Bakreste bohle ba be hlokolosi hore ba se ke ba nka litaba ka ho fetella.

Lipotso Tse Ling

Bakreste ba ka leboha hore re na le keletso ea Lentsoe la Molimo, hobane e re thusa ka litsela tse sa tšoaneng hore re phele hantle. Empa leha ho le joalo litšobotsi tse ling tsa bophelo li lokeloa ke hore li eloe hloko, joaloka: Nka lekanyetsa joang hore na ke lokela ho fumana pheko ea mofuta ofe? Ho thoe’ng ka mekhoa e sa amoheleheng hantle ea ho bolela mafu a jang motho kapa pheko? Na kotsi e teng moeeng ho tse ling tsa lintho tsee? Pono ea hao ka ’muso oa Molimo e lokela ho ama monahano oa hao joang? Sehlooho se latelang se tla hlahloba lintlha tsena.

[Mongolo o Botlaaseng ba Leqephe]